Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Krisyanis

Kwa a se senbòl prensipal la nan lafwa kretyen an.
**Krisyanis** se yon relijyon monoteyis, santre sou lavi Jezikris, Mesi-a, avèk aktivite premye disip yo (ozanviwon premye syèk epòk n ap viv la a), rakonte nan Nouvo Testaman-an.

Krisyanism konsidere yon relijyon abraramik, kòm jidayis ak islamis. Chouk yo se jidayism, ki repati anpil tèks sakre epi listwa fòmatif ; espesifikman, li repati Ansyen Testaman an.

Ak kèk 2.100.000.000 (2.1 bilyon) kwayan, ke yo rele kretyen, krisyanis se pi gran relijyon nan lemonn.

## Orijin mo

Mo "krisyanis" la soti nan epitèt Jezi. Se mo grèk Χριστός [kristòs], ki vle di kris la. Yo atribye l bay Jezikris sou baz lanmò ak rezirèksyon li kòm senbòl Mesi-a, kidonk, sovè limanite sou ki filozòf grèk yo te konn ap pale a.

## Kwayans de baz

Krisyanis la sèvi ak eleman fondamantal relijyon jidayik la ki chita sou revelasyon biblik yo pou fè chemen li. Eleman fondamantal sa yo se :

1. Kwayans nan yon sèl bondye. Se sa ki fè yo karakterize relijyon sa a kòm yon relijyon monoteyis (apati prefiks grèk μονός [monos], ki vle di yon sèl, ak mo grèk θεός [teyos], dye)
2. Kwayans nan yon Mesi (apati mo ebre "moshiah" (pwon. mochiya) ki vle di chwazi pou Mesi a, pou sovè a)
3. kwayans nan rezirèksyon lèmò
4. kwayans nan yon dènye jijman jeneral k ap genyen pou tout moun apre lafen dimond

## Ekriti sent yo

Adisione sou ekriti sent yo trouve nan relijyon jidayik la (i.e. Ansyen Testaman), kretyen yo ajoute yon Nouvo Testaman sou ekriti sa yo ki rakonte tradisyon premye moman relijyon krisyanis la t ap fòme. Nouvo Testaman sa a gen ladan li kat liv yo rele Levanjil ki ekri daprè Matye, Mak, Lik ak Jan, anplis Akdèzapot (oswa Travay), kèk lòt lèt yo bay non epit ak liv Apokalips la. Yo konsidere liv sa yo te ekri ozanviwon dezyèm mwatye premye syèk avan epòk n ap viv la.

Epit yo di Pòl te ekri yo sanble yo pi ansyen pase lòt yo. Yo detèmine gen youn nan epit oswa lèt Tesalonikyen yo kòm youn nan lèt ki te ekri ozanviwon ane 50 yo konsa. Apre sa, se Levanjil yo. Liv Apokalips sanble se li ki te ekri andènye. Kidonk, sanble premye jenerasyon kretyen ki te egziste yo te plis viv nan yon kilti ki gen plis tradisyon oral paske tèks Nouvo Testaman sa yo potko te ekri nan epòk apòt yo t ap viv la.

## Gwoup kretyen yo

Mouvman krisyanis gen anpil faksyon ki fe diferans nan pwen doktrin pa yo epi nan tradisyon yo. Dabitid, krisyanis divize nan kat branch diferan :

1. Kominyon katolik (branch sa gen gwoup pi gran, Legliz Katolik woman, avek Katolik lès, gen anviwòn youn millye manm batize)
2. Krisyanis lès (branch sa gen dezyèm pi gran gwoup, Legliz òtodoks lès, epi ansyen Legliz de loriyan),
3. Pwotestantis (anpil denominasyon, gwoup sa enkli Anglikanis, Refòme, Literien, Metodist, batis, epi Pantekostis.
4. Anabaptis yo

Osi, gen lòt gwoup konsidere kòm kretyen, ki dabitid pa fe pàti nan lis sa. Legliz sa yo kwè nan kèk nan tradisyon kretyen yo, men yo gen tèlman gran varyasyon nan doktrin yo ke yo pa ka kategorize si fasilman kòm lòt legliz kretyen yo. Legliz sa yo se Legliz Jezikri pou Sen Dènye Jou yo (Mòmon), Advantis Setyèm Jou yo, epi Temwen Jewova yo.

## Referans

## Lyen deyò
# Avalon, Kalifòni

Avalon, KalifòniAvalon **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| Avalon, Kalifòni |
| {{{lyen\_drapo}}}
drapo |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | **Erreur Lua dans mw.text.lua à la ligne 25 : bad argument #1 to 'match' (string expected, got nil).** km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | Los Angeles |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 3 460 ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.cityofavalon.com |

**Avalon, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se Los Angeles.

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# Agoura Hills, Kalifòni

Agoura Hills, KalifòniAgoura Hills **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| Agoura Hills, Kalifòni |
|  |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 20,26 km2 ak 20,26 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | Los Angeles |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 20 299 ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.agourahillscity.org |

**Agoura Hills, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se Los Angeles.

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# Pico Rivera, Kalifòni

Pico Rivera, KalifòniPico Rivera **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| Pico Rivera, Kalifòni |
| {{{lyen\_drapo}}}
drapo |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 23 km2 ak 23 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | Los Angeles |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 62 088 ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.ci.pico-rivera.ca.us |

**Pico Rivera, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se Los Angeles.

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# Rialto, Kalifòni

Rialto, KalifòniRialto **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| Rialto, Kalifòni |
| {{{lyen\_drapo}}}
drapo |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 57,86 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | San Bernardino |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 104 026 ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.rialtoca.gov |

**Rialto, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se San Bernardino.

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# San Juan Capistrano, Kalifòni

San Juan Capistrano, KalifòniSan Juan Capistrano **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| San Juan Capistrano, Kalifòni |
|  |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 37,37 km2 ak 37,02 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | Orange |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 35 196 ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.sanjuancapistrano.org |

**San Juan Capistrano, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se Orange.

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# Auburn, Kalifòni

Auburn, KalifòniAuburn **vil nan Eta Kalifòni**

|  |
| --- |
| Auburn, Kalifòni |
|  |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 18,56 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | Placer |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 13 776 ab. |
| **popilasyon ran** | 1e |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | www.auburn.ca.gov |

**Auburn, Kalifòni** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Kalifòni.
Chèf-lye li se Placer.

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# Fatty et son sosie

Fatty et son sosie se yon fim ameriken soti an 1916.

## Aktè

* Roscoe 'Fatty' Arbuckle
* Charles Avery
* Joe Bordeaux

## Referans

## Lyen deyò

* *Fatty et son sosie* sou IMDb
# Uncle Tom's Cabin (fim, 1914)

Uncle Tom's Cabin se yon fim ameriken reyalize pa William Robert Daly ak soti an 1914.

## Aktè

* Sam Lucas kòm Tom
* Walter Hitchcock kòm George Shelby
* Hattie Delaro

## Referans

## Lyen deyò

* *Uncle Tom's Cabin* sou IMDb
# Ottawa, Ilinwa

Ottawa, IlinwaOttawa **vil nan Eta Ilinwa**

|  |
| --- |
| Ottawa, Ilinwa |
|  |

jewografi

|  |  |
| --- | --- |
| **sipèfisi** | 34,89 km2 ak 33,15 km2 km² |
|  |

politik

|  |  |
| --- | --- |
| **majistra** | ? |
| **Kapital** | Washington |

demografi

|  |  |
| --- | --- |
| popilasyon | 18 840 ab. |
| **popilasyon dat** | 2020 |

enfo

|  |  |
| --- | --- |
| **kòd tip** | [jewografik] |
| **sitwèb** | cityofottawa.org |

**Ottawa, Ilinwa** se yon vil Etazini. Li sitye nan leta Ilinwa.
Chèf-lye li se ? .

## Istwa

Istwa

## referans

## Kèk lyen
# Michael Steele

**Michael Steele** se yon matematisyen ameriken.

Michael Steele

| Nesans | 19 oktòb 1958 Joint Base Andrews (en) |
| Nasyonalite  |
ameriken |

## Byografi

* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo

* Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans matematik li

## Referans

* Referans pou konnen plis anlè moun sa a ----
# Albert Abraham Michelson

Albert Abraham Michelson

| Nesans | 19 desanm 1852 Strzelno (en) |
| Lanmò | 9 me 1931 |
| Nasyonalite  |
Etazini |

Compléments

Li se yon fizisyen

**Albert Abraham Michelson** se yon fizisyen ameriken, nan peyi Etazini .

*

## Byografi

* Dat enpòtan yo

## Zèv li yo

* Sa li fè, piblikasyon li nan domèn konesans fizik li

## Referans

* Referans pou konnen plis anlè moun sa a
# Macy's Thanksgiving Day Parade

Cha Papa Nwèl, an 2008.
Parad la sou Broadway an 1979
**Macy's Thanksgiving Day Parade** se yon defile kreye pa chèn magazen amerikèn Macy's nan Vil Nouyòk. Li se youn nan pi gwo parad nan mond lan.

## Istwa

Parad la te kòmanse nan lane 1924.

## Referans

## Lyen deyò