Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sun Jat-Sen

Sun Jat-Sen w lěće 1896
**Sun Jat-Sen** (chinsce *孫文*, \* 12. nowembra 1866, † 12. měrca 1925 w Pekingu) bě chinski rewolucionar a w lěće 1912 prěni prezident Chiny. Jako załožer narodneje strony Kuomintang płaći w Chinskej ludowej republice a w Chinskej republice jako „*nan moderneje Chiny*“.

## Wotkaz

 **Commons: Sun Jat-Sen** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# 16. julija

**16. julija** abo **16. pražnika** je 197. dźeń gregorianiskeje protyki (198. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 168 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

## Narodniny

* 1872: Roald Amundsen – norwegski polarny slědźer
* 1913: Hana Delanowa – serbska ludowa spěwarka a antifašistka
* 1923: Jan Cyž – serbski hudźbnik
* 1941: Desmond Dekker – jamaiski spěwar
* 1969: Sahra Wagenknecht – němska lěwicarska politarka

## Wumrěće

* 1972: Arnošt Sykora – serbski šewc a Domowinski prócowar
* 1985: Heinrich Böll – němski spisowaćel a nošer Nobeloweho myta
* 1989: Herbert von Karajan – awstriski dirigent
* 2001: Beate Uhse – němska pilotka a předewzaćelka

## Swjate dny

* katolski: Marije Karmelskeje
* ewangelski: Hany Askew

## Wotkaz

 **Commons: 16. julija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Skala

|  |
| --- |
| **formy mjena** |
| muska forma | **Skala** |
| žónska forma | **Skalina** |
| swójbne mjeno | **Skalic** |

**Skala** je serbske swójbne mjeno slědowacych wosobow:

* Jakub Skala (1851–1925), duchowny, katolski kulturny prócowar a předsyda Maćicy Serbskeje
* Jan Skala (1889–1945), nowinar, basnik, narodny prócowar a narodnostny politikar
* Jurij Skala (1893–1979), póstowy přistajeny, funkcionar powołanskeho zwjazka a antifašist

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Tuta strona wjacezmyslnosće naliči nastawki z podobnym pomjenowanjom.* *Jeli je će interny wotkaz na tutu stronu posrědkował, sy prošeny wotkaz změnić, zo by bjezposrědnje k prawemu nastawkej wjedł.* |
# Italšćina

Italiano
Italšćina| kraje | Hlej pódla „Oficielneho statusa“, dale w Francoskej (Département Alpes-Maritimes), Monako, Malće, Brazilskej, Argentinskej, Somalia, Eritrea, Zjednoćenych Statach Ameriki, Kanadźe |
| rěčnicy | powobličowane 69 milionow rěčnikow maćeršćiny, 5 milionow druhorěčnikow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | Indoeuropske rěče
Italiske rěče
Romaniske rěče
Italoromaniske rěče
Italšćina |
| oficielny status |
| hamtska rěč | EU, Italska, Istrija (Chorwatska), Šwicarska, San Marino, Vatikanske město, rjaz maltezow, Słowjenska |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
it
 |
| ISO 639-2:
  |
ita
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
ita
 |
| **karta** |
|  |
| Italorěčny swět
██ Módra: Hamtska rěč
██ Swětłomódra: Wobchadna rěč
██ Zelene kwadraty: Italske mjeńšiny |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w italšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Italšćina** je romaniska rěč, kotruž rěči něhdźe 70 milionow ludźi, zwjetša w Italskej.

## Gramatika

Italšćina ma dwaj genusaj a numeraj, ale nima žadyn pad, z wuwzaćom pronomenow.

* Kursywa ręczna w szkole włoskiej
* Italskorěčny swět

## Žórle

## Literatura

* Berloco, Fabrizio (2018). *The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition*. Lengu.
* Palermo, Massimo (2015). *Linguistica italiana*. Il Mulino.
* Simone, Raffaele (2010). *Enciclopedia dell'italiano*. Treccani.

## Wotkazaj

 **Commons: Italšćina** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

**Oficielne rěče Europskeje unije**

bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | chorwatšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina
# němčina

Deutsch, deutsche Sprache
němčina| kraje | Němska, Awstriska, Šwicarska, Luxemburgska, Liechtenstein, Belgiska, Italska (Južny Tirol) |
| rěčnicy | 100 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěče
* germanske rěče
	+ zapadogermanske rěče
		- němčina
 |
| družina pisma | łaćonski alfabet |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Němska, Awstriska, Šwicarska, Luxemburgska, Liechtenstein, Belgiska, Italska (Južny Tirol), Europska unija |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
de
 |
| ISO 639-2:
  | (B) ger
  | (T) deu
  |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
deu (staršo DEU)
 |
| **karta** |
|  |
|  Rozšěrjenje němskeje rěče
██ Hamtska rěč/Maćeršćina
██ Druha rěč abo njeoficielna hamtska rěč
██ (Kwadraty) Němske mjeńšiny |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w němčinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Němčina** (tež **němska rěč**) je germanska rěč.

Cyłkownje rěči wokoło 109 milionow ludźi na cyłym swěće němsce a z nich maja 100 milionow němčinu jako maćeršćinu. Status oficialneje rěče ma němčina w Němskej, Awstriskej, Šwicarskej, Luxemburgskej, Liechtensteinje a Belgiskej. Regionalnje je tež w Italskej (Južny Tirol), Danskej, Pólskej, Madźarskej a Rumunskej připóznata. We Vatikanje rěči šwicarska garda němsce. Němčina słuša k 24 oficielnym hamtskim rěčam Europskeje unije, nimo toho je pódla francošćiny a jendźelšćiny tež dźěłowa rěč EU.

## Němski alfabet

A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z

## Gramatika

Němčina ma tři genusy (muski, žónski a neutralny), dwaj numerusaj (singular a plural) a štyri pady (nominatiw, genitiw, datiw a akuzatiw).

Werby eksistuja w dwěmaj klasomaj, "sylnej" a "słabej". Tak mjenowane sylne werby maja ablawt, kotryž je indoeuropske herbstwo. Ale wón je jara sylnje zwukowje přetworjowany.

## Wotkazy

 **Commons: němčina** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Duden online (němsce)
* Atlas němskeje wšědneje rěče (němsce)

**Oficielne rěče Europskeje unije**[Pokazać]

bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | chorwatšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina

Germanske rěče[Pokazać]

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |