Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Taiwan

Předłoha:Infokašćik kupa/wothladanje/wobraz faluje

Taiwan| Taiwan na karće regiona |
| Taiwan na karće regiona |
| **połoženje** | Ćichi ocean |
| **stat** | Chinska republika |
| **koordinaty** | 23°43′0″ N 120°51′0″ E
 (karta) 23°43′0″ N 120°51′0″ E
Předłoha:Infokašćik kupa/wothladanje/koordinaty po starej wažni |
| **dołhosć** | 394 kmdep1 |
| **šěrokosć** | 144 kmdep1 |
| **přestrjeń** | 35,801 km² |
| **najwyše městno** | Yu Shan
3.952 mdep1 w3 |
| **wobydlerstwo** | ca. 23.000.000
642,4 wob./km² dep1  w2 |
| **wažne městno** | Taipeh |
|  Satelitowa fotka Taiwana |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Taiwan** abo **Formosa** (z portugalskeho *Ilha Formosa* - *Krasna kupa*) je kupa na wuchodźe Azije, w zapadnym dźělu Ćicheho oceana. Ma 23 milionow wobydlerjow a přestrjeń 35 980 km². Je hłowna a najwjetša kupa Chinskeje republiki.

## Wotkaz

 **Commons: Taiwan** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Sahara

Satelitowy wobraz Sahary
Oaza w libyskej Saharje
**Sahara** je z dźewjeć milionami kwadratnych kilometrow najwjetša pusćina na zemi. Wupřestrěwa so w sewjernej Africe mjez Atlantiskim oceanom a Čerwjenym morjom a je ze zapada do wuchoda wokoło 5000 km šěroka, ze sewjera do juha wokoło 2000 km. Jeje połoženja dla płaći Sahara kaž jako wobrotnikowa pusćina. Rěčna oaza Nila přetorhuje Saharu w Egyptowskej.

Sewjernje Sahary namaka so Maghreb (arabsce za „zapad“), južnje tak mjenowany sahel („pobrjóh“). Staty w Saharje su Egyptowska, Libyska, Mali, Niger, Čad, Sudan, Mawretanska, Zapadna Sahara, Marokko, Algeriska a Tuneziska.

Najwjetši dźěl Sahary zestaje so z kamjentneje abo skalneje pusćiny (hammada) abo tež ze šćerkoweje pusćiny (serir). Sławna pěskowa pusćina (erg) twori jenož pjećinu cyłeje přestrjenje. Najwyše městno w Saharje je *Emi Koussi* w horinach Tibesti (3.415 m). Jenička stajna rěka je Nil.

Klima w Saharje je sucha a wodnjo horca, cyłolětnje z pasatowym wětrom. Nocy pak móža być jara zymne, w zymje samo z temperaturami pod nul stopnjemi. Přerězne mnóstwo spadkow je jenož 45 mm; w někotrych lětach so scyła njedešćuje.

## Wotkaz

 **Commons: Sahara** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Singapur

1.3103.8

Republika Singapur|  |  |
| **hesło**
Majulah Singapura *(„Doprědka, Singapuro!“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Republic of Singapore Republik Singapura 新加坡共和国 சிங்கப்பூர் குடியரசு |
| stolica | Singapur |
| přestrjeń | 718,3 km² |
| wobydlerstwo | 5.674.472 (2015) |
| hustosć | 790 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | prezidentka Halimah Yacob (wot 2017) |
| šef knježerstwa | premier Lee Hsien Loong (wot 2004) |
| měna | singapurski dolar |
| hamtska rěč | jendźelšćina malajšćina chinšćina tamilšćina |
| hymna | *"Majulah Singapura"* *Doprědka Singapur* |
| časowe pasmo | UTC +8 |
| njewotwisnosć | 9. awgusta 1965 wot Malajzije |
| Top Level Domain | .sg |
| telefon | +65 |
| awtowa značka | SGP |
| Połoženje Singapura na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Singapur** je mały kupowy a měšćanski stat w juhowuchodnej Aziji, kotryž bu w lěće 1965 njewotwisny wot Malajzije. Wony stwori hospodarski centrum cyłeho regiona a je sydło mnohich mjezynarodnych firmow.

Mjeno Singapur pochadźa ze Sanskrita a woznamjenja „Lawjace město“.

## Geografija

Singapur je najmjeńši stat juhowuchodneje Azije a leži na južnym kóncu Malajskeje połkupy. Najwyši wjeršk je hora Bukit Timah (166 m nad normalnej nulu).

Napohlad Singapura
## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Singapur** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Ghana

7.7-1

Republika Ghana|  |  |
| **hesło**
Freedom and Justice *(„Swoboda a sprawnosć“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Republic of Ghana |
| stolica | Accra |
| přestrjeń | 238.537 km² |
| wobydlerstwo | 26.327.649 (2015) |
| hustosć | 110,4 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata a šef knježerstwa | prezident Nana Akufo-Addo |
| měna | ghanski cedi |
| hamtska rěč | jendźelšćina |
| hymna | God Bless Our Homeland Ghana |
| časowe pasmo | UTC +0 |
| njewotwisnosć | 6. měrca 1957 wot Zjednoćeneho kralestwa |
| Top Level Domain | .gh |
| telefon | +233 |
| Połoženje Ghany na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Ghana** (hamtsce *Republika Ghana*) je njewotwisny stat při Ginejskim golfu w zapadnej Africe. Mjezuje z Burkinu na sewjeru, z Togom na wuchodźe a ze Słonowinowym pobrjohom na zapadźe. Stolica a najwjetše město je Accra, kotrež so při pobrjoze Atlantiskeho oceana w juhu kraja nadeńdźe.

Hač do lěta 1957 běše Ghana jako *Złoty pobrjóh* britiska kolonija. Hač do dźensnišeho je z čłonom Commonwealtha.

## Geografija

Najwyše městno je *Mount Afadjato* (880 m nad normalnej nulu). Spjaty jězor při rěce Volta je najwjetša wodźizna Ghany a wot swojeho zahajenja w lěće 1966 zdobom najwjetši kumštny jězor na cyłym swěće.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Ghana** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Informacije němskeho wonkowneho zarjada

Staty a *wotwisne kraje* w Africe

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Atlantiski ocean

Atlantiski ocean
**Atlantiski ocean** abo **Atlantik** (we wobchadnej rěči tež *wulki hat*) je wodowa přestrjeń mjez Afriku, Europu a Ameriku. Je to druhi najwjetši z pjeć swětowych oceanow.

Jeho cyłkowna přestrjeń wučinja něhdźe šěsćinu zemskeho powjercha, štož je 85 133 000 km2. Dołhosć jeho pobrjoha je 111 866 km. Šěrokosć je wot 2 848 km mjez Brazilskej a Liberiju do 4 830 km mjez Zjednoćenymi statami Ameriki a sewjernej Afriku. Najhłubše městno w Atlantiskim oceanje je hłubina *Milwaukee* w Portorikoskej hrjebinje we hłubokosći 8 376 metrow pod hładźinu oceana. Přerězna hłubokosć je 3 646 m. Ekwator dźěli jón do sewjerneho a južneho dźěla. Najwjetša kupa je Grönlandska.

* Karta hłubokosće oceana
* Mórske prudźenja w sewjernym Atlantiku

## Žórła

## Wotkazy

 **Commons: Atlantiski ocean** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Ocean[Pokazać]

Atlantiski ocean • Ćichi ocean • Indiski ocean • Južny ocean • Sewjerny polarny ocean

7-31
# Balkanska połkupa

Balkanska połkupa
Balkan
**Balkanska połkupa** (skrótka tež *Balkan*) so namaka w juhowuchodnym dźělu Europy. Je najwuchodniša juhoeuropskich połkupow a wupřestrěje so mjez Adrijatiskim a Čornym morjom. Hranicy ze srjedźnej Europu jasnje definowane njejsu, najpopularniša warianta mjenuje pak rěce Dunaj a Sawa jako sewjernu mjezu. Słowo „Balkan“ přińdźe z Turkowskeje rěče a rěka „horiny“ abo „hórski lěs“.

Staty na Balkanje su Albanska, Bołharska, Bosniska a Hercegowina, Chorwatska, Čorna Hora, Grjekska, Kosowo, Serbiska a Sewjerna Makedonska. Tež małe dźěle Rumunskeje, Słowjenskeje a Turkowskeje jemu přisłušeja. Najwjetše město Balkanskeje połkupy je Istanbul.

## Wotkaz

 **Commons: Balkanska połkupa** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
4322
# Libyska

2618

Libyska|  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | ليبيا‎ ⵍⵉⴱⵢⴰ |
| stolica | Tripolis |
| přestrjeń | 1.775.500 km² |
| wobydlerstwo | 6.411.776 (2015) |
| hustosć | 3,6 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika w přechodnej periodźe |
| hłowa stata | prezident prezidentoweje rady Mohamed al-Menfi |
| šef knježerstwa | Abdul Hamid Dbeibeh |
| měna | libyski dinar |
| hamtska rěč | arabšćina, tamazight |
| hymna | Libya, Libya, Libya |
| časowe pasmo | UTC+2 |
| njewotwisnosć | 24. decembra 1951 wot Italskeje |
| Top Level Domain | .ly |
| telefon | 218 |
| Połoženje Libyskeje na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Libyska** (arabsce ليبيا‎ *Libya*, tamazight ⵍⵉⴱⵢⴰ *Libya*) je njewotwisny stat w sewjernej Africe při Srjedźnym morju. Stolica a najwjetše město Tripolis namaka so na sewjerozapadźe kraja.

## Geografija

Libyska mjezuje z Egyptowskej a Sudanom na wuchodźe, z Nigerom a Čadom na juhu a z Algeriskej a Tuneziskej na zapadźe. Južny dźěl Libyskeje słuša k pusćinje Sahara.

## Stawizny

Hač do lěta 1951 bě Libyska z italskej koloniju. W lěće 2011 bu dołholětny knježićel, połkownik Muammar al-Gaddafi, přez rewoluciju powaleny. Slědowaše dołha byrgarska wójna, kotraž hač do dźensnišeho zakónčena njeje.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Libyska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Africe

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Centralnoafriska republika

721

Centralnoafriska republika|  |  |
| **hesło**
Unité, Dignité, Travail *(„Jednota, hódnosć, dźěło“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Ködörösêse tî Bêafrîka République Centrafricaine |
| stolica | Bangui |
| přestrjeń | 622.984 km² |
| wobydlerstwo | 5.990.855 (2020) |
| hustosć | 9,6 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika z prezidialnym knježerstwom |
| hłowa stata | prezident Faustin-Archange Toudéra (wot 2016) |
| šef knježerstwa | premier Félix Moloua (wot 2022) |
| měna | CFA-franc BEAC |
| hamtska rěč | sango, francošćina |
| hymna | La Renaissance |
| časowe pasmo | UTC+1 |
| njewotwisnosć | 13. awgusta 1960 wot Francoskeje |
| Top Level Domain | .cf |
| telefon | +236 |
| awtowa značka | RCA |
| Połoženje Centralnoafriskeje republiki na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Wodopad blisko města Boali w zapadźe kraja
**Centralnoafriska republika** (sango *Ködörösêse tî Bêafrîka*, francosce *République Centrafricaine*) je njewotwisny a rědko wobsydleny nutřkokrajny stat w srjedźnej Africe. Namaka so mjez rěkomaj Šari a Ubangi a mjezuje z Čadom w sewjeru, ze Sudanom a Južnym Sudanom we wuchodźe, z Demokratiskej republiku Kongo a republiku Kongo w juhu a z Kamerunom w zapadźe. Stolica je Bangui při rěce Ubangi w juhu.

Centralnoafriska republika je jedyn z najmjenje wuwitych krajow na swěće.

W republice knježi tropiska klima z krótkim dešćowym časom w sewjernym dźělu kraja a dołhim w južnym dźělu. Najwyše městno Burundija je hora *Ngaoui* (1.420 m) blisko kamerunskeje hranicy.

## Wotkazaj

 **Commons: Centralnoafriska republika** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialne webstrony Centralnoafriskeje republiki (fr.)

Staty a *wotwisne kraje* w Africe

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Sewjerny polarny ocean

Mapa Sewjerneho polarneho oceana
**Sewjerny polarny ocean** (tež **Arktiski ocean**) je najmjeńši ocean na Zemi. Ma přestrjeń 15 558 000 km2 a maksimalnu hłubokosć 5 557 metrow (hłubina Molloy). Přerězna hłubokosć je 1 205 m.

Leži wokoło sewjerneho čopa a mjezuje z kontinentami Aziju, Sewjernej Ameriku a Europu (wšě na juhu). Je zwjazany z Ćichim oceanom přez Beringowy přeliw a z Atlantiskim oceanom přez Norwegske morjo.

Wuznamne přistawy Sewjerneho polarneho oceana su na přikład Murmansk a Archangelsk w Ruskej federaciji, Kirkenes w Norwegskej, Inuvik w Kanadźe a Barrow w Zjednoćenych statach Ameriki.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Sewjerny polarny ocean** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Ocean[Pokazać]

Atlantiski ocean • Ćichi ocean • Indiski ocean • Južny ocean • Sewjerny polarny ocean

900
# Južna Afrika

-2924

Republika Južna Afrika|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Republic of South Africa Republiek van Suid-Afrika IRiphabliki yeSewula Afrika IRiphabliki yaseMzantsi Afrika IRiphabliki yaseNingizimu Afrika Rephaboliki ya Afrika-Borwa Rephaboliki ya Afrika Borwa Rephaboliki ya Aforika Borwa IRiphabhulikhi yeNingizimu Afrika Riphabuḽiki ya Afurika Tshipembe Riphabliki ra Afrika Dzonga |
| stolica | Pretoria |
| přestrjeń | 1.219.912 km² |
| wobydlerstwo | 53.675.563 (2015) |
| hustosć | 44 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata a šef knježerstwa | prezident Cyril Ramaphosa (wot 2018) |
| měna | Južnoafriski Rand |
| hamtska rěč | jendźelšćina, afrikaanšćina a 9 dalšich rěčow |
| hymna | *National anthem of South Africa*  |
| časowe pasmo | UTC+2 |
| njewotwisnosć | 31. meje 1910 |
| Top Level Domain | .za |
| telefon | +27 |
| Połoženje Južneje Afriki na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Južna Afrika**, oficielnje **Republika Južna Afrika**, je stat na juhu afriskeho kontinenta, njewotwisny wot 31. meje 1910. Ma přestrjeń wot 1,2 milionow km² a 43 647 658 wobydlerjow. Mjezuje na sewjeru z Namibiju, Botswanu a Zimbabwe, na sewjerowuchodźe z Mosambikom a Swaziskej, na zapadźe z Atlantiskim oceanom a na wuchodźe z Indiskim oceanom. Znutřka republiki Južna Afrika leži jako enklawa njewotwisne kralestwo Lesotho.

Hač do lěta 1994 knježeše w Južnej Africe system apartheida, to rěka kruteho wotmjezowanja etniskich skupinow mjez sobu. Tutón system so hakle po wólbnym dobyću Nelsona Mandele w lěće 1994 wotstroni.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Južna Afrika** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Africe[Pokazać]

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Indiski ocean

Indiski ocean
**Indiski ocean** je ocean, kotryž leži mjez Afriku, Aziju a
Awstralija a Antarktiku. Ma přestrjeń 70 560 000 km2 (něhdźe 20 % wodowej powjeršiny Zemje) a je tak třeći najwjetši ocean na Zemi (po Ćichim oceanje a Atlantiskim oceanje). Najhłubše městno w Indiskim oceanje je Jawaska hrjebinja (7 290 m), přerězna hłubokosć je 3 741 m.

Na sewjeru mjezuje Indiski ocean z Aziju, wosebje z Indiskej połkupu a Arabskej połkupu, na zapadźe z wuchodnej Afriku a Atlantiskim oceanom, na wuchodźe z Indochinu, Awstraliju a Ćichim oceanom a na juhu pak z Južnym oceanom. Na sewjerozapadźe je Indiski ocean zwjazany přez Arabske morjo, Čerwjene morjo a wobchadnje wuznamny Suezski kanal ze Srjedźnym morjom.

Wulke kupy Indiskeho oceana su Madagaskar, Sri Lanka a někotre kupy Indoneskeje.

* Karta hłubokosće Indiskeho oceana
* Satelitowy wobraz

## Žórła

## Wotkazy

 **Commons: Indiski ocean** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Ocean

Atlantiski ocean • Ćichi ocean • Indiski ocean • Južny ocean • Sewjerny polarny ocean

-2276
# Ural (horiny)

Krajina w sewjernym dźělu Urala
**Ural** (rusce Урал abo Уральские горы) je něhdźe 2400 km dołhi a 300 mil. lět stary horinski rjećaz w Ruskej mjez Wuchodoeuropskej nižinu na zapadźe a Zapadosibirskej nižinu na wuchodźe. Wón je dźěl tradicionalneje hranicy mjez Europu a Aziju. Najwyši dypk Urala je hora *Narodnaja* (1.895 m) w sewjernym wotrězku horin.

Najwažniše město we wokolinje Uralskich horin je Jekaterinburg.

## Wotkaz

 **Commons: Uralske horiny** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Aralski jězor

44.81305555555659.61527777777831

| Aralski jězor |
| --- |
|  Satelitowe wobrazy jězora mjez 2000 a 2011 (wobrys wot 1960) |
| **Geografija** |
| stat(y) | Kazachstan, Uzbekistan |
|

|  |
| --- |
| Aralski jězor na karće KazachstanaDEC |

 |
| přitoki | Amudarja, Syrdarja |
| wotběh | žadyn |
| přibrjóžne sydlišća | Aralsk, Mo‘ynoq (něhdy) |
| **Daty** |
| wysokosć | 31 m n.m.hł. |
| přestrjeń | 17.160 km² |
| wolumen | 113 km³ |
| sólnosć | 109 g/l |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Wrak we wusušenym Aralskim jězorje
Animacija wusušenja Aralskeho jězora
**Aralski jězor** (kazachsce Арал теңізі *Aral teñizi*; uzbeksce *Orol dengizi*; rusce Аральское море/*Aralskoje morje*) je bjezwottokowy słony jězor w Srjedźnej Aziji, kotryž wobsteji wusušenja dla mjeztym z třoch dźělow. Z 1960tych lět dowjedźe wužiwanje wody Amudarje a Syrdarje za powodźowanje hoberskich plahowanišćow bałmy k zesušenju a zapěskowanju něhdyšeho štwórty najwjetšeho jězora swěta. Tute wuwiće słuša k najwjetšim kunštnym wobswětowym katastrofam w stawiznach čłowjestwa.

Powostanki Aralskeho jězora so namakaja w Turanskej nižinje, kotraž přisłuša Aralsko-Kaspiskej nurinje a leža w Kazachstanje a Uzbekistanje. Kontinentalneje klimy dla wobsteji wokolina jězora z pusćinow a połpusćinow. Wulki dźěl něhdy 68.000 km² wulkeje swětliny wody bu dźensa mjenowana jako nowa pusćina Aralkum.

## Wotkazy

 **Commons: Aralski jězor** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Satelitowe wobrazy mjez 2006 a 2009
* Nastawk "Аральское море" na stronje Wikisfery (rus.)
# Arabske morjo

| Arabske morjo |
| --- |
|
Mapa Arabskeho morja |
| **Hłubokosć** | 4 625 m |
| **Šěrokosć** | 2 400 km |
| **Dołhosć** | 2 000 km |
| **Přestrjeń** | 3 832 000 km² |
| **Nadrjadowane morjo** | Indiski ocean |
| **Kontinent** | Afrika, Azija |
| **Staty** | Indiska, Pakistan, Iran, Jemen, Oman, Somalija |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Arabske morjo** je dźěl Indiskeho oceana mjez Aziju a Afriku. Na wuchodźe mjezuje z Indiskej połkupu, na sewjeru z Iranom a Pakistanom, a na zapadźe z Omanom a Jemenom na Arabskej połkupje a ze Somaliju w Africe. Arabske morjo je přez Adenski zaliw z Čerwjenym morjom zwjazane (a dale přez Suezski kanal ze Srjedźnym morjom) a přez Omanski zaliw z Persiskim zaliwom.

Morjo ma přestrjeń wot nimale štyrjoch milionow kwadratowych kilometrow a maksimalnu hłubokosć wot 4 625 metrow.

Wuznamne města a přistawy Arabskeho morja su na přikład Bombay w Indiskej, Maskat w Omanje a Karači w Pakistanje.

## Wotkaz

 **Commons: Arabske morjo** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
15.91666666666763.9
# Indoneska

-2118

Republika Indoneska|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Republik Indonesia |
| stolica | Nusantara |
| přestrjeń | 1.904.569 km² |
| wobydlerstwo | 237.556.363 |
| hustosć | 124,7 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna republika |
| hłowa stata a šef knježerstwa | prezident Joko Widodo |
| měna | indoneska rupija |
| hamtska rěč | indonešćina |
| dalše rěče | jendźelšćina, nižozemšćina, wjele druhich rěčow, na př. jawanšćina |
| hymna | Indonesia Raya  |
| časowe pasmo | UTC+7, +8, +9 |
| njewotwisnosć | 17. awgusta 1945 wot Nižozemskeje |
| Top Level Domain | .id |
| telefon | +62 |
| Połoženje Indoneskeje na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Indoneska** (serbsce tež *Indoneziska*; indonesce *Indonesia*) je njewotwisny kupowy stat w juhowuchodnej Aziji, při čimž słuša dźěl geografisce k Awstraliji. Susodne kraje su Malajzija, Papuwa-Nowa Gineja a Wuchodny Timor. Stolica je wot 2024 planowe město Nusantara na kupje Borneo, z wotstawkom najwjetše město pak stara stolica Jakarta na kupje Java.

Indoneska je po wobydlerstwje štwórty najwjetši stat na swěće a po přestrjeni najwjetši kupowy stat. Nimo toho jedna so wo najwjetši přewažnje islamiski kraj swěta. Hač do Druheje swětoweje wójny bě z nižozemskej koloniju.

Indoneskej kupje Borneo a Sumatra słušatej k najwjetšim na swěće. Z cyłkownje 17.508 kupami je Indoneska najwjetši archipelowy stat swěta.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Indoneska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armenska
• Azerbajdźan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• China
• Cypernska
• Egyptowska2
• Filipiny
• Georgiska
• Indiska
• Indoneska3
• Irak
• Iran
• Israel
• Japanska
• Jemen
• Jordaniska
• Južna Koreja
• Kambodźa
• Katar
• Kazachstan1
• Kirgiska
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• Malajzija
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• Ruska1
• Sawdi-Arabska
• Sewjerna Koreja
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• Turkmenistan
• Turkowska1
• Uzbekistan
• Vietnam
• Wuchodny Timor
• Zjednoćene Arabske Emiraty

**Wotwisne teritorije**

Hodowna kupa
• Hongkong (China)
• Kokosowe kupy
• Macao (China)
• Palestina
• Tibet (China)
• Ujgurska (China)

**Zwadne teritorije**

Abchaziska
• Južna Osetiska
• Nahórski Karabach
• Turkowska republika Sewjerna Cypernska

1 leži zdźěla w Europje. 2 leži zwjetša w Africe. 3 leži zdźěla w Oceaniji.