# Pólska

52.1519.38

Republika Pólska|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Rzeczpospolita Polska |
| stolica | Waršawa |
| přestrjeń | 312.696 km² |
| wobydlerstwo | 37.285.000 (2025) |
| hustosć | 119,2 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | prezident Karol Nawrocki (wot 2025) |
| šef knježerstwa | ministerski prezident Donald Tusk (wot 2023) |
| měna | złoty (PLN) = 100 groszy |
| hamtska rěč | pólšćina |
| hymna | Mazurek Dąbrowskiego |
| časowe pasmo | UTC+1 |
| njewotwisnosć | 11. nowembra 1918 |
| Top Level Domain | .pl |
| telefon | +48 |
| awtowa značka | PL |
| Połoženje Pólskeje w Europje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Pólska** (pólsce *Polska*) je srjedźoeuropski stat mjez Baltiskim morjom a Karpatami. Stolica a najwjetše město je Waršawa.

Oficielna rěč w Pólskej je pólšćina, su pak tež někotre mjeńšinowe rěče oficielnje připóznate, kaž na přikład kašubšćina, němčina a běłorušćina.

## Geografija

Mjezuje z Němskej na zapadźe, z Čěskej a ze Słowakskej na juhu, z Ukrainu na juhowuchodźe, z Běłoruskej na sewjerowuchodźe, z Ruskej, Litawskej a Baltiskim morjom na sewjeru.

Najwyša hora je Rysy we Wysokich Tatrach (2499 m nad normalnej nulu), a najniše městno su Żuławy Wiślane (1,8 m pod normalnej nulu).

Wot kónca Druheje swětoweje wójny słušeja tež wuchodne kónčiny Łužicy k Pólskej.

### Města

Tuta lisćina wobsahuje najwjetše města Pólskeje po ličbje wobydlerstwa:

| Čisło | Mjeno | Wobydlerstwo | Wojewódstwo |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 |  Waršawa | 1.783.321 | Mazowske |
| 2 |  Krakow | 774.839 | Małopólske |
| 3 |  Łódź | 682.679 | Łódźske |
| 4 |  Wrócław | 641.607 | Delnjošleske |
| 5 |  Poznań | 535.802 | Wulkopólske |
| 6 |  Gdańsk | 468.158 | Pomorske |
| 7 |  Šćećin | 389.066 | Zapadopomorske |
| 8 |  Bydgoszcz | 349.021 | Kujawsko-Pomorske |
| 9 |  Lublin | 339.770 | Lublinske |
| 10 |  Białystok | 297.356 | Podlaske |
| 11 |  Katowice | 293.636 | Šleske |
| 12 |  Gdynia | 246.244 | Pomorske |
| 13 |  Częstochowa | 221.252 | Šleske |
| 14 |  Radom | 212.230 | Mazowske |
| 15 |  Toruń | 201.798 | Kujawsko-Pomorske |
| 16 |  Sosnowiec | 201.121 | Šleske |
| 17 |  Kielce | 195.266 | Swjatokřižske |
| 18 |  Rzeszów | 194.886 | Podkarpatske |
| 19 |  Gliwice | 179.154 | Šleske |
| 20 |  Zabrze | 172.806 | Šleske |
| 21 |  Olsztyn | 172.194 | Warminsko-Mazurske |
| 22 |  Bielsko-Biała | 170.953 | Šleske |
| 23 |  Bytom | 165.975 | Šleske |
| 24 |  Rybnik | 138.319 | Šleske |
| 25 |  Ruda Śląska | 137.624 | Šleske |

## Wojewódstwa

Karta pólskich wojewódstwow (imagemap)
Pólska wobsteji ze slědowacych wojewódstwow (pol. *województwo*):

1. Delnjošleske
2. Kujawsko-pomorske
3. Łódźske
4. Lublinske
5. Lubušske
6. Małopólske
7. Mazowske
8. Opolske
9. Podkarpatske
10. Podlaske
11. Pomorske
12. Šleske
13. Swjatokřižske
14. Warminsko-Mazurske
15. Wulkopólske
16. Zapadopomorske

## Politika

Prezident Pólskeje je wot awgusta 2025 bjezstronski stawiznar Karol Nawrocki, kotrehož bě we wólbnym boju podpěrała strona Prawo i Sprawiedliwość (PiS). Ministerski prezident je wot 2023 Donald Tusk (Platforma Obywatelska).

W pólskim parlamenće su wot 15. oktobra 2023 zastupjene slědowace strony: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe a Konfederacja.

## Stawizny

Pólska za čas Bolesława Chrobłeho
Spočatki Pólskeje namakaja so w času knježerstwa Mieszka I.. W lěće 966 je so Pólska z křesćanskim krajom stała. Prěni kral Pólskej běše w lěće 1025 Bolesław Chrobły.

Pólsko-Litawska unija w 17. lětstotku
Wot 1385 tworješe Pólska hromadźe z Litawskej uniju, kotraž mjenowaše so tež *Rzeczpospolita Obojga Narodów* („Republika dweju narodow“).

W lěće 1795 rozdźěli so Pólska mjez Pruskej, Ruskej a Rakusko-Wuherskej a eksistenca jako njewotwisny stat přesta za wjace hač 120 lět. Hakle po Prěnjej swětowej wójnje a rozpadźe Rakusko-Wuherskeje a ruskeho carstwa dósta swoju njewotwisnosć wróćo.

II. republika (1919–1939)
Za čas Druheje swětoweje wójny zhubi Pólska wjace hač 5,6 milionow wobydlerjow, štož wotpowěduje 16 % dowójnskeho wobydlerstwa. Wot 1945 do 1989 bě pod wliwom Sowjetskeho zwjazka z komunistiskej Ludowej republiku (*Polska Rzeczpospolita Ludowa*, PRL).

Wot lěta 1999 je Pólska čłon NATO, wot 1. meje 2004 tež Europskeje unije.

## Žórła

## Wotkazy

 **Commons: Pólska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Portal Polska.pl
* Prezident Pólskeje
* Knježerstwo Pólskeje
* Sejm Pólskeje
* Senat Pólskeje

Čłonske staty Europskeje unije

Awstriska |
Belgiska |
Bołharska |
Cypernska |
Čěska |
Danska |
Estiska |
Finska |
Francoska |
Grjekska |
Chorwatska |
Irska |
Italska |
Letiska |
Litawska |
Luxemburgska |
Madźarska |
Malta |
Němska |
Nižozemska |
Portugalska |
Pólska |
Rumunska |
Słowakska |
Słowjenska |
Španiska |
Šwedska

Kandidaty:
Čorna Hora |
Serbiska |
Sewjerna Makedonska |
Turkowska

Staty a *wotwisne teritorije* w Europje

**Staty**

• Albanska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bołharska
• Bosniska a Hercegowina
• Čěska
• Čorna Hora
• Danska
• Estiska
• Finska
• Francoska
• Grjekska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Letiska
• Liechtenstein
• Litawska
• Luxemburgska
• Madźarska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Němska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pólska
• Portugalska
• Rumunska
• Ruska1
• San Marino
• Serbiska
• Sewjerna Makedonska
• Słowakska
• Słowjenska
• Španiska
• Šwedska
• Šwicarska
• Turkowska1
• Ukraina
• Vatikanske město
• Zjednoćene kralestwo

Zwadne teritorije: *Kosowo*
• *Podnisterska*

Druhe teritorije: *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretanja*
• *Ferejske kupy*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Guernsey*
• *Jendźelska*
• *Jersey*
• *Katalanska*
• *Korniska*
• *Łužica*
• *Man*
• *Sewjerna Irska*
• *Svalbard*
• *Šotiska*
• *Waliziska*

1 Leži zdźěla w Aziji.