Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Neville Chamberlain

Neville Chamberlain|  |
| **Zakładne daty** |
| **datum narodźenja:** | 18. měrca 1869 |
| **ródna wjes:** | Birmingham |
| **datum zemrěća:** | 9. nowembra 1940 |
| **městno zemrěća:** | Reading |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Arthur Neville Chamberlain** (\* 18. měrca 1869 w Birminghamje; † 9. nowembra 1940 w Readingu) bě britiski politikar Konserwatiwneje strony, dołholětny strowotniski minister a wot 1937 do 1940 premier Zjednoćeneho kralestwa.

Přez swoju politiku tak mjenowaneho *appeasementa* („změrowanja“) napřećo nacionalsocialistiskej Němskej bě sobu zamołwity za Mnichowske zrěčenje w lěće 1938, wozjewi pak 3. septembra 1939, dwaj dnjej po nadpadźe na Pólskej, Němskemu mócnarstwu wójnu. Dla spočatnych njewuspěchow w Druhej swětowej wójnje a wočiwidneho zaprajenja swojeje dowójnskeje politiki złoži dnja 10. meje 1940 zastojnstwo premiera. Z naslědnikom sta so Winston Churchill.

## Literatura

* Frank McDonough: *Neville Chamberlain, appeasement, and the British road to war.* Manchester University Press, 1998, ISBN 0-7190-4832-X.

## Wotkazaj

 **Commons: Neville Chamberlain** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

* Neville Chamberlain – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)

Britiscy premierojo

Walpole |
Wilmington |
Pelham |
Newcastle |
Devonshire |
Newcastle |
Bute |
Grenville |
Rockingham |
Pitt |
Grafton |
North |
Rockingham |
Shelburne |
Portland |
Pitt |
Addington |
Pitt |
Grenville |
Portland |
Perceval |
Liverpool |
Canning |
Goderich |
Wellington |
Grey |
Melbourne |
Wellington |
Peel |
Melbourne |
Peel |
Russell |
Derby |
Aberdeen |
Palmerston |
Derby |
Palmerston |
Russell |
Derby |
Disraeli |
Gladstone |
Beaconsfield |
Gladstone |
Salisbury |
Gladstone |
Salisbury |
Gladstone |
Rosebery |
Salisbury |
Balfour |
Campbell-Bannerman |
Asquith |
Lloyd George |
Bonar Law |
Baldwin |
MacDonald |
Baldwin |
MacDonald |
Baldwin |
Chamberlain |
Churchill |
Attlee |
Churchill |
Eden |
Macmillan |
Douglas-Home |
Wilson |
Heath |
Wilson |
Callaghan |
Thatcher |
Major |
Blair |
Brown |
Cameron |
May |
Johnson |
Truss |
Sunak |
Starmer
# 1751

◄ |
17. lětstotk |
**18. lětstotk**
| 19. lětstotk
| ►

◄◄ |
◄ |
1747 |
1748 |
1749 |
1750 |
**1751**
| 1752
| 1753
| 1754
| 1755
| ►
| ►►

**1751**
 w druhich protykach| gregorianiski kalender | 1751 *MDCCLI* |
| Ab urbe condita | 2504 |
| Armenski kalender | 1200 ԹՎ ՌՄ |
| Berberski kalender | 2701 |
| Buddhistiski kalender | 2295 |
| Burmaski kalender | 1113 |
| Chinski kalender | 4387 / 4447 – 4388 / 4448 庚午 – 辛未 |
| Etiopiski kalender | 1743 – 1744 |
| Hebrejski kalender | 5511 – 5512  |
| Holocenski kalender | 11751 |
| Indiske kalendry |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1806 – 1807 |
|  - *Indiski narodny kalender* (Shaka Samvat) | 1673 – 1674 |
|  - *Kali Yuga* | 4852 – 4853 |
| Iranski kalender | 1129 – 1130 |
| Islamski kalender | 1164 – 1165 |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2411 (皇紀2411年) |
| Julianiski kalender | 1796 |
| Koptiski kalender | 1467 – 1468 |
| Korejski kalender | 4084 |
| Runowy kalender | 2001 |
| Thailandski słónčny kalender | 2294 |

## Podawki

## Narodniny

* 03. oktobra: Franc Jurij Lok – serbski biskop, rozswětler, spisaćel, kulturny prócowar († 1831)
* 22. oktobra: Nathanael Bohuměr Leska – serbski uniwersitny profesor, přirodowědnik, rozswětler († 1786)

## Wumrěće

## Wotkaz

 **Commons: 1751** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Lydnevi

Lydnevi| awtor | Libor Sztemon |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | Indoeuropske rěče
Słowjanske rěče
Konstruowane słowjanske rěče
Lydnevi |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-2:
  |
sla
 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Lydnevi** je konstruowana słowjanska rěč. Awtor projekta je Libor Sztemon, kotryž tohorunja je mrezisk, slavëni, seversk a slavisk stworił.

## Tekstowy přikład (Wótće naš)

| lydnevi |
| --- |
| Otec navo,
Jaš jési na nebesai,
Da jest posvetyn tavo nam.
Da jest prihedyn tavo kralestvo.
Da jest stanyn tavo vilja, jako na nébe, tako y na zéma.
As navo bréd e keždanyn davat i nave danas.
Ø adpoštat i nave as navo dluhem
jako y me adpoštalesom i navo dluhare.
Ø nevøvedat as nave vø pokušenje,
ale nesvabodat as nave é zølyn.
Navad tavo jest kralestvo y moc y slava navéke.
Amén. |

## Žórło

Słowjanske rěče

|  |  |
| --- | --- |
| wuchodosłowjanske rěče: | běłorušćina - rušćina - rusinšćina - rutenšćina † - stara wuchodosłowjanšćina † - stara Nowgorodska narěč† - ukrainšćina - zapadopolešćina |
| zapadosłowjanske rěče: | čěšćina - lešon kenaan † - lachšćina - pólšćina - połobšćina † - pomoršćina (kašubšćina, słowinšćina †) - serbšćina (delnjoserbšćina - hornjoserbšćina - wuchodoserbske dialekty †) - słowakšćina - šlešćina |
| južnosłowjanske rěče: | bołharšćina (Banatska bołharšćina) - bosnišćina - chorwatšćina (Hrodowska chorwatšćina, molišćina) - čornohóršćina - makedonšćina - serbišćina - słowjenšćina (prekmuršćina, rezijanšćina) - starocyrkwinosłowjanska rěč † |
| konstruowane słowjanske rěče: | Glagolica - Lydnevi - Mezislovanska - Mjezysłowjanšćina - Proslava - Ruslavsk - Slovio |
| fiktiwne słowjanske rěče: | Mrezisk - Seversk - Sevorian - Skuodian - Slavisk - Slavëni - Vozgian - Wenedyk |
| druhe: | prasłowjanšćina † |
|  | † mortwe |
# Iranske rěče

Iranske rěče| kraje | Juhozapadna Azija, Centralna Azija a dźěl južneje Azije |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | Indoeuropske rěče
Indoiranske rěče
Iranske rěče |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
cs
 |
| ISO 639-2:
  |
cze
 |
| **karta** |
| Dataja:Iranian-languages-map.jpg |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Iranske rěče** je aziska (z wuwzaćom Osetšćiny) skupina indoeuropskich rěčow.

## Dźělenje

* iranske rěče
	+ wuchodoiranské rěče
		- sewjerowuchodne iranske rěče
			* avestanšćina - mortwa
			* skythijšćina - mortwa
				+ sakanšćina - mortwa
			* osetšćina
			* sogdišćina - mortwa
				+ jagnobšćina
			* baktrijšćina - mortwa
		- juhowuchodne iranske rěče
			* paštšćina
			* pamiršćina
	+ zapadoiranske rěče
		- sewjerozapadne iranske rěče
			* zoroastrijske dari
			* balučšćina
			* gilačćina
			* kurdšćina
			* talyšćina
			* Zazaki
		- juhozapadne iranske rěče - persiske rěče
			* staroperšćina
			* pahlavšćina - srjedoperšćina
			* persišćina
				+ afghanske dari
				+ tadźikišćina
				+ hazaršćina
				+ bukhoršćina
			* lurijšćina
			* tatšćina

## Externe linky

* Iranian languages
* Iranian Language Family
* Kasravi's research on Azari language (in Persian)
# Karolina Gočeva

**Karolina Gočeva** (\* 28. apryla 1980 w Bitoli) je makedonska pop-spěwarka, kotraž zastupowaše Makedonsku dwójce na Eurosongu. 2002 wustupi w Talinje ze spěwom Од нас зависи abo "Zaleži na nami" a je 19. městno dóstała. 2007 wustupi w Helsinkach ze spěwom "Mój swět" Мојот свет, doby 9. městno w połfinalu a 14. w finalu. Karolina je tež w Serbiskej, Chorwatskej a Bołharskej znata. Nimo w makedonšćinje spěwa wona tež w serbiskej a chorwatskej rěči.

## Žiwjenje

Karolina Gočeva měješe swój prěni wustup na dźěćacym festiwalu "Si-Do" w Bitoli, hdyž bě 10 lět stara. Po tym pokaza so wona w Štipje 1991 ze spěwom "Maći, wostaj mje" ("Мамо, пушти ме"). 2003 wuda wona album „Зошто сонот има крај“. W lěće 2010 wuda Karolina swój dźewjaty album, w kotrymž namaka so hit „Не се враќаш“ (Ty so njewróćiš), kotryž spěwa z prjedawšim gitaristom skupiny "Leb i sol" a znatym hudźbnikom Vlatkom Stefanovskim sobu. Karolina Gočeva je na wuměłca Mihaila Korubina wudata.

## Eurosong 2002

Lěta 2002 na Мakedonskim wuběrku spěwa za Eurosong wustupi Karolina ze spěwom *Од нас зависи* a doby. Tola krótko po tym jewichu so kontrowersy mjez sćelakom MTV (Makedonskej radijo-telewiziju) a Karolinu. Karolina přeješe sej mjenujcy, zo by spěwała tutón spěw w jendźelskej rěči, dokelž njeje so Makedonska w zańdźenosći derje placěrowała. W sćelaku MTV běchu přeswědčeni, zo měła so pěsnička w makedonskej rěči spěwać. Woni chcychu samo, zo by wustupila Andrijana Janevska, kotraž doby druhe městno, njeakceptuje-li Karolina makedonsce spěwać. Tola akceptuje Karolina na kóncu w makedonšćinje spěwać. Karolina doby 19. městno, njedosahace, zo by Makedonska wubědźowanje dale pokročiła.

## Albumy

* "Мамо, пушти ме" - 1992 (dźěćacy album)
* "Јас имам песна" - 2000 (prěni studijny album)
* "Зошто сонот има крај" - 2001
* "Знаеш колку вредам" - 2003
* "Кад звезде нам се склопе... као некада" - 2003 (w serbišćinje)
* "Во заборав" - 2005
* "У забораву" - 2006 (w serbišćinje)
* "Македонско девојче" - 2008
* "Капка под небото" - 2010
* "Најубави песни" - 2012
* "Македонско девојче 2" - 2014

## Wotkazy

* Oficialna webstrona
# Tuneziska

33.39.3

Republika Tuneziska|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | الجمهورية التونسية El-Dźumhūriyya it-Tūnisiyya (ar.) |
| stolica | Tunis |
| přestrjeń | 163.610 km² |
| wobydlerstwo | 11.037.225 (2015) |
| hustosć | 67,5 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | Kais Saied (wot 2019) |
| šef knježerstwa | Sara Zaafarani (wot 2025) |
| měna | tuneziski dinar |
| hamtska rěč | arabšćina |
| hymna | Humat al-hima |
| časowe pasmo | UTC+1 |
| njewotwisnosć | 20. měrca 1956 wot Francoskeje |
| Top Level Domain | .tn |
| telefon | +216 |
| Połoženje Tuneziskeje na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Tuneziska** (hamtsce *Republika Tuneziska*) je njewotwisny stat při Srjedźnym morju w sewjernej Africe. Susodnej krajej stej Algeriska na zapadźe a Libyska na wuchodźe. 99 % wobydlerstwa su Arabojo. Najwjetše města Tuneziskeje su Tunis, Sfax a Sousse.

Do rewolucije lěta 2011 w ramiku tak mjenowaneho „Arabskeho nalěća“ knježeše přez 24 lět prezident Zine el-Abidine Ben Ali. Po třoch lětach politiskeho boja wo móc bu w nalěću 2014 nowa demokratiska wustawa schwalena.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Tuneziska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Africe

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# 22. septembra

**22. septembra** abo **22. požnjenca** je 265. dźeń gregorianiskeje protyki (266. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 100 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1908: Bołharska wozjewi jako carstwo dospołnu njewotwisnosć wot Osmaniskeho mócnarstwa.
* 1980: Z pochodom irakskeho wójska do Irana so Prěnja golfowa wójna započnje, kotraž traje wósom lět.
* 2002: Při wólbach do 15. němskeho zwjazkoweho sejma docpě SPD pod kanclerom Gerhardom Schröderom snadne dobyće.
* 2011: Benedikt XVI. rěči jako prěni bamž w němskim zwjazkowym sejmje.
* 2013: Při wólbach do 18. zwjazkoweho sejma dósta CDU najwjace hłosow a docpě nimale absolutnu wjetšinu sydłow.

## Narodniny

* 1791: Michael Faraday – britiski fyzikar
* 1841: Andrejs Pumpurs – letiski basnik
* 1882: Wilhelm Keitel – němski generalny pólny maršal, šef wyšeho komanda Wehrmachta a wotprawjeny wójnski złóstnik
* 1891: Hans Albers – němski dźiwadźelnik a spěwar
* 1924: Rosamunde Pilcher – britiska spisowaćelka
* 1930: **Feliks Šěrak** – serbski hudźbny wučer a komponist
* 1957: Nick Cave – awstralski hudźbnik
* 1961: Gerd Lippold – sakski politikar Zelenych
* 1976: Ronaldo – brazilski kopar
* 1983: Klaas Heufer-Umlauf – němski moderator a dźiwadźelnik
* 1989: Sabine Lisicki – němska tenisowa hrajerka

## Wumrěće

* 1566: Johann Agricola – němski reformator
* 1774: Klemens XIV. – bamž
* 1982: Gerhard Renč – serbski ewangelski farar
* 1985: Axel Springer – němski nakładnik
* 1989: Irving Berlin – US-ameriski komponist
* 2020: Michael Gwisdek – němski dźiwadźelnik a režiser

## Swjate dny

* katolski: Morica
* ewangelski: Mauricija
* Bołharska: Dźeń njewotwisnosće (1908)
* Mali: njewotwisnosć wot Francoskeje (1960)

## Wotkaz

 **Commons: 22. septembra** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow