Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 25. junija

**25. junija** abo **25. smažnika** je 176. dźeń gregorianiskeje protyki (177. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 189 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1950: Započatk Korejskeje wójny: Sewjerokorejske wójsko nadpaduje južny dźěl kraja.

## Narodniny

* 1709: Křesćan Bohuchwał Šěrach – serbski farar a stronjan pietistow
* 1949: Brigitte Bierlein – awstriska juristka a zwjazkowa kanclerka

## Wumrěće

* 1967: Jurij Žur – serbski ratar, prodrustwownik a Domowinski prócowar
* 2009: Michael Jackson – US-ameriski popowy spěwar, komponist a rejowar

## Swjate a wopomnjenske dny

* katolski: Iwana, Doroteje
* ewangelski: Augsburgskich wuznawarjow
* Narodny swjaty dźeń w Chorwatskej, Słowjenskej a Mosambiku
* Dźeń architektury w Němskej (wot lěta 1994)

## Wotkaz

 **Commons: 25. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# 22. junija

**22. junija** abo **22. smažnika** je 173. dźeń gregorianiskeje protyki (174. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 192 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1941: Němska nadpadnje Sowjetski zwjazk w tak mjenowanej „operaciji Barbarosa“.

## Narodniny

* 1910: Konrad Zuse – wunamakar prěnjeho ličaka
* 1945: Rainer Brüderle – němski politikar (FDP)
* 1957: Arkadij Gukasjan – prezident mjezynarodnje njepřipóznateje republiki Nahórski Karabach
* 1978: Claudia Maicher – sakska politikarka Zelenych

## Wumrěće

Michał Handrik-Ćěsla († 22. junija 1928)
* 1902: Korla Ernst Pjekar – serbski doprědkarski wučer doby narodneho wozrodźenja, prócowar w serbskim hudźbnym žiwjenju
* 1912: Richard Andree – němski geograf a etnograf
* 1928: Michał Handrik-Ćěsla – serbski mjezynarodnje připóznaty wuměłski knihiwjazar
* 1967: Mikławš Krječmar – docent serbskeje filologije w Praze, literarny stawiznar, rěčespytnik, přełožowar

## Swjate dny

* katolski: Tomaša Morusa
* ewangelski: Paulina Noleskeho

## Wotkaz

 **Commons: 22. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Keir Starmer

Keir Starmer (2024)
**Keir Starmer** (\* 2. septembra 1962 w Londonje) je britiski politikar a prawiznik, kiž je wot 5. julija 2024 jako naslědnik Rishija Sunaka premierminister Zjednoćeneho kralestwa.

Wón je čłon britiskeje *Dźěłaćerskeje strony* (Labour Party), a wot 4. apryla 2020 tež jeje předsyda.

W lěće 2015 bu Keir Starmer prěni raz do delnjeho domu britiskeho parlamenta wuzwoleny a móžeše swój wólbny wokrjes *Holborn and St Pancras* tež 2019 a 2024 zakitować. Při wothłosowanju wo wustupje Zjednoćeneho kralestwa z Europskeje unije w lěće 2016 *(Brexit)* podpěraše poziciju, w zhromadźenstwje wostać.

Starmer je woženjeny a ma dwě dźěsći.

## Wotkaz

 **Commons: Keir Starmer** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Britiscy premierojo

Walpole |
Wilmington |
Pelham |
Newcastle |
Devonshire |
Newcastle |
Bute |
Grenville |
Rockingham |
Pitt |
Grafton |
North |
Rockingham |
Shelburne |
Portland |
Pitt |
Addington |
Pitt |
Grenville |
Portland |
Perceval |
Liverpool |
Canning |
Goderich |
Wellington |
Grey |
Melbourne |
Wellington |
Peel |
Melbourne |
Peel |
Russell |
Derby |
Aberdeen |
Palmerston |
Derby |
Palmerston |
Russell |
Derby |
Disraeli |
Gladstone |
Beaconsfield |
Gladstone |
Salisbury |
Gladstone |
Salisbury |
Gladstone |
Rosebery |
Salisbury |
Balfour |
Campbell-Bannerman |
Asquith |
Lloyd George |
Bonar Law |
Baldwin |
MacDonald |
Baldwin |
MacDonald |
Baldwin |
Chamberlain |
Churchill |
Attlee |
Churchill |
Eden |
Macmillan |
Douglas-Home |
Wilson |
Heath |
Wilson |
Callaghan |
Thatcher |
Major |
Blair |
Brown |
Cameron |
May |
Johnson |
Truss |
Sunak |
Starmer
# 21. junija

**21. junija** abo **21. smažnika** je 172. dźeń gregorianiskeje protyki (173. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 193 dnjow hač do kónca lěta. Na tutym dnju steji słónco připołdnju při sewjernym wobrotniku w ceniće. Z tym je 21. junija w sewjernej hemisferje najdlěši dźeń lěta a zdobom spočatk lěća.

## Podawki

* 1948: Z měnowej reformu zawjedźe so w zapadnych wobsadniskich pasmach Němskeje Němska hriwna.

## Narodniny

* 1836: Kito Žonop – delnjoserbski ratar, ludowy basnik
* 1865: Bjedrich Awgust Wićaz – serbski inženjer, towarstwowy prócowar
* 1903: Jurij Mencl – serbski časnikar, ludowy herc a přeslědźer ludowych hudźbnych instrumentow
* 1931: Erich Schutt – łužiski fotograf a wobrazowy žurnalist
* 1962: Wiktor Robjertowič Coj – je ruski spěwar
* 1973: Zuzana Čaputová – słowakska juristka a politikarka; statna prezidentka

## Wumrěće

* 1780: Jan Měrćin Nuk z Lichtenhofa – serbski biskop, spěchowar šulstwa
* 1908: Nikolaj Rimski-Korsakow – ruski komponist
* 1998: Gerhard Gundermann – němski spěwytwórc

## Swjate dny

* katolski: Alojsa
* ewangelski: Jěwy v. Tiele-Winckler

## Wotkaz

 **Commons: 21. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Běłohród

**Běłohród**| swójske mjeno | **Београд / Beograd (serb.)** |
|

|  |
| --- |
| Běłohród na karće SerbiskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| wopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Serbiska |
| wobwod | Okrug Běłohród |
| wysokosć | 117 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 359,96 km² |
| wobydlerstwo | 1.197.714 (1. oktobra 2022) |
| hustosć zasydlenja | 3.327,4 wob./km² |
| póstowe čisło | 11000 |
| předwólba | (+381) 011 |
| webstrona |  |
| Politika |
| měšćanosta | Aleksandar Šapić |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

44.82055555555620.462222222222
**Běłohród** (serbisce *Београд* / *Beograd*) je stolica Serbiskeje a najwjetše město bywšeje Juhosłowjanskeje. Ma wjace hač 1 milion wobydlerjow a leži při wuliwje Sawy do Dunaja.

## Wotkaz

 **Commons: Běłohród** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Hubinka

Hubinka|  |
| *žołta hubinka (*Orobanche lutea*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
|   | Jadrowe eudikotyledony |
|   | Asteridy Euasteridy I |
| **rjad**: | (Lamiales) |
| **swójba**: | Hubinkowe rostliny (*Orobanchaceae*) |
| **ród**: | Hubinka |
| **wědomostne mjeno** |
| Orobanche |
| L. |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Hubinka** (*Orobanche*) je ród ze swójby hubinkowych rostlinow (*Orobanchaceae*).

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* bahorowa hubinka (*Orobanche purpurea*)
* běła hubinka (*Orobanche alba*)
* blěda hubinka (*Orobanche pallidiflora*)
* blušćowa hubinka (*Orobanche hederae*)
* čěska hubinka (*Orobanche bohemica*)
* dobrjenkowa hubinka (*Orobanche alsatica*)
* dubčicowa hubinka (*Orobanche teucrii*)
* hałžkata hubinka (*Orobanche ramosa*)
* hórkowcowa hubinka (*Orobanche picrides*)
* lěsna hubinka (*Orobanche lucorum*)
* mała hubinka (*Orobanche minor*)
* nalikowa hubinka (*Orobanche caryophyllacea*)
* namódra hubinka (*Orobanche coerulescens*)
* pěskowa hubinka (*Orobanche arenaria*)
* rěpowa hubinka (*Orobanche rapum-genistae*)
* šwižna hubinka (*Orobanche gracilis*)
* twjerda hubinka (*Orobanche artemisia-campestris*)
* wóstojćowa hubinka (*Orobanche amesthystea*)
* wóstowa hubinka (*Orobanche reticulata*)
* wysoka hubinka (*Orobanche eliator*)
* želbijowa hubinka (*Orobanche salviae*)
* žołta hubinka (*Orobanche lutea*)
* žołtojta hubinka (*Orobanche flava*)

## Nóžki

## Eksterne wotkazy
# Chinska republika

24121

Republika Chinska|  |  |
| **hesło**
San Min Chu-i *(„Tři zakłady ludu“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | 中華民國 (Zhōnghuá Mínguó) |
| stolica | Taipei |
| přestrjeń | 36.179 km² |
| wobydlerstwo | 23.415.126 (2015) |
| hustosć | 647,2 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna republika |
| hłowa stata | prezidentka Tsai Ing-wen (wot 2016) |
| šef knježerstwa | premier Su Tseng-chang (wot 2019) |
| měna | nowy taiwanski dolar |
| hamtska rěč | chinšćina a taiwanske rěče |
| hymna | San Min Chu-i |
| časowe pasmo | UTC+8 |
| Top Level Domain | .tw |
| telefon | +886 |
| awtowa značka | RC |
| Połoženje Chinskeje republiki na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Chinska republika** (tež **Taiwan**) je stat na kupje Taiwan (prjedy *Formosa*) we wuchodnej Aziji. Stolica je Taipei.

## Geografia

Najwyše městno je hora Yùshān (3 952 m nad normalnej nulu).

## Politika

Taiwan je oficielnje připóznaty wot 24 statow na swěće. Jako mjeńši wot dweju statow z mjenom *China*, kotrejž so mjez sobu njepřipóznawatej, njeje z čłonom Zjednoćenych narodow a druhich mjezynarodnych organizacijow.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Chinska republika** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armenska
• Azerbajdźan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• China
• Cypernska
• Egyptowska2
• Filipiny
• Georgiska
• Indiska
• Indoneska3
• Irak
• Iran
• Israel
• Japanska
• Jemen
• Jordaniska
• Južna Koreja
• Kambodźa
• Katar
• Kazachstan1
• Kirgiska
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• Malajzija
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• Ruska1
• Sawdi-Arabska
• Sewjerna Koreja
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• Turkmenistan
• Turkowska1
• Uzbekistan
• Vietnam
• Wuchodny Timor
• Zjednoćene Arabske Emiraty

**Wotwisne teritorije**

Hodowna kupa
• Hongkong (China)
• Kokosowe kupy
• Macao (China)
• Palestina
• Tibet (China)
• Ujgurska (China)

**Zwadne teritorije**

Abchaziska
• Južna Osetiska
• Nahórski Karabach
• Turkowska republika Sewjerna Cypernska

1 leži zdźěla w Europje. 2 leži zwjetša w Africe. 3 leži zdźěla w Oceaniji.
# Bangkok

**Bangkok**| swójske mjeno | **กรุงเทพมหานคร** |
|

|  |
| --- |
| Bangkok na karće ThailandskejeDEC |

 |
| Wopon a chorhoj |
|

|  |  |
| --- | --- |
| wopon | chorhoj |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Thailandska |
| wosebita zarjadniska jednota | Bangkok |
| wysokosć | 5 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 1.565,2 km² |
| metropolowy region | 7.761,5 km² |
| wobydlerstwo | 8.249.117 (1. septembra 2010) |
| metropolowy region | 14.565.520 (1. septembra 2010) |
| hustosć zasydlenja | 5.270,3 wob./km² |
| Metropolowy region | 1.876,6 wob./km² |
| póstowe čisło | 10100–10900 |
| předwólba | (+) +66-2 |
| Zarjadnistwo |
| webstrona | www.bangkok.go.th |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

13.75100.51666666667
**Bangkok** je stolica a najwjetše město Thailandskeje. Leži při brjoze Thailandskeho zaliwa a je wuznamny přistaw, wikowanski centrum a wobchadne křižowanišćo juhowuchodneje Azije.

## Nóžki

## Wotkaz

 **Commons: Bangkok** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Ćichi ocean

Karta Ćicheho oceana
**Ćichi ocean** (tež **Pacifik** abo **Pacifiski ocean**) je najwjetši ocean na Zemi a pokrywa třećinu zemskeho powjercha. Je w nim něhdźe 25 000 kupow (wjace hač we wšěch druhich oceanach dohromady), wjetšina kupow leži južnje ekwatora. W Pacifiku je najwjetše wułójenje rybow.

* Přestrjeń dohromady z pódlanskimi morjemi: 165 250 000 km2
* Přerězna hłubokosć: 4 280 m
* Najhłubše městno: Witjasowa hłubina, Marianski přirow, 10 911 m
* Najwjetše morjo: Filipinske morjo 5 700 000 km2
* Najwjetši zaliw: Kaliforniski zaliw 160 000 km2

* Karta hłubokosće Ćicheho oceana
* Wulkanisce aktiwny wobłuk wokoło Ćicheho oceana

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Ćichi ocean** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Ocean[Pokazać]

Atlantiski ocean • Ćichi ocean • Indiski ocean • Južny ocean • Sewjerny polarny ocean

6-160
# Srjedźna Amerika

Mapa srjedźneje Ameriki
**Srjedźna Amerika** (španisce: *Centroamérica* abo *América Central*) je geografiski dźěl Sewjerneje Ameriki, kotryž so rozpřestrěwa wot Mexika w sewjerozapadźe do Panamy w juhowuchodźe. Nimo toho słušeja kupy w Karibiskim morju k Srjedźnej Americe.

## Wotkaz

 **Commons: Srjedźna Amerika** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Zagreb

**Zagreb**|

|  |
| --- |
| Zagreb na karće ChorwatskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| wopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Chorwatska |
| županija | město Zagreb |
| wysokosć | 120 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 641,355 km² |
| wobydlerstwo | 790.017 (2011) |
| hustosć zasydlenja | 1.231,8 wob./km² |
| předwólba | (+385) (+385) 01 |
| webstrona | zagreb.hr |
| Politika |
| měšćanosta | Milan Bandić |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

45.81666666666715.983333333333
Stare město Zagreba
**Zagreb** (serbsce tež **Zahrjeb**, němsce prjedy *Agram*) je stolica a zdobom najwjetše město Chorwatskeje. Leži 120 m nad mórskej hładźinu w sewjeru kraja při rěce Sawa a ma něhdźe 800.000 wobydlerjow.

Zagreb je najwažniše zarjadniske sydło Chorwatskeje kaž tež sydło romsko-katolskeho arcybiskopstwa, Chorwatskeje akademije wědomosćow a wuměłstwow a wažnych wojerskich zarjadow.

**Zagreb**
## Žórło

## Wotkaz

 **Commons: Zagreb** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Madagaskar

-1947

Republika Madagaskar|  |  |
| **hesło**
Tanindrazana, Fahafahana, Fandrosoana *(„Wótčina, swoboda, postup“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Repoblikan’i Madagasikara République de Madagascar |
| stolica | Antananarivo |
| přestrjeń | 587.295 km² |
| wobydlerstwo | 23.812.681 (2015) |
| hustosć | 40,5 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna republika |
| hłowa stata | prezident Michael Randrianirina (wot 2025) |
| šef knježerstwa | premierminister Herintsalama Rajaonarivelo (wot 2025) |
| měna | ariary |
| hamtska rěč | malagasišćina, francošćina |
| hymna | Ry Tanindrazanay Malala ô |
| časowe pasmo | UTC+3 |
| njewotwisnosć | 26. junija 1960 wot Francoskeje |
| Top Level Domain | .mg |
| telefon | +261 |
| awtowa značka | RM |
| Połoženje Madagaskara na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Antananarivo - stolica Madagaskara
**Madagaskar** (francosce *Madagascar*) je wulki kupowy stat na juhozapadźe Indiskeho oceana před afriskim pobrjohom. Mjez Madagaskarom a kontinentom namaka so něhdźe 420 km šěroki Mosambikski přeliw. Stolica je Antananarivo, kotrež so namaka w srjedźišću kupy.

Na Madagaskarje knježi ćopła, tropiska klima z přerěznymi temperaturami wokoło 25 °C. We wuchodnym dźělu kupy je włóžnišo z lětnymi spadkami hač do 4000 mm, na zapadźe sušišo z jenož 500 mm. Kupa leži tež we wliwowym wobwodźe tropiskich cyklonow, kiž nimale kóždolětnje přińdu. Najwyše městno je wjeršk hory *Maromokotro* (2.876 m) na sewjeru Madagaskara.

## Žórła

## Wotkazaj

 **Commons: Madagaskar** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Informacije němskeho wonkowneho zarjada

Staty a *wotwisne kraje* w Africe

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Borneo

Borneo|  |
|  |
| **połoženje** | Indoneska, Malajzija, Brunei |
| **přestrjeń** | 743.330 km²dep1 w3 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Borneo** je kupa w juhowuchodnej Aziji a jedna z Wulkich Sundaskich kupow. Wona je najwjetša kupa Azije a třeća najwjetša swěta po Grönlandskej a Nowej Gineji.

Sewjerny dźěl kupy słuša k Malajziji a tamnišimaj zwjazkowymaj statomaj Sarawak a Sabah. Mała kónčina (ca. 5.000 km²) mjez Sarawakom a Sabahom twori njewotwisny sultanat Brunei, zbytk je indoneski teritorij.

Přestrjeń kupy wučinja 743.330 km² (wjace hač dwójce tak wulka kaž Němska). Kupa je wot tropiskich lěsow pokryta, kotrež so wot wjele wšelakich družinow zwěrjatow wobydla. Ke charakteristiskim zastupjerjam zwěriny kupy słušatej orang-utan a palčikowy elefant, poddružina indiskeho elefanta, wobeju wot wotemrěća wohroženej. Kupa ma wjace hač 20 milionow wobydlerjow.

Najwjetša etniska skupina w Sabahu je skupina Kadazan (25 %).

W lěće 2019 je so wobzamknyło, zo so stolica Indoneskeje do Nusantary na kupje Borneo přepołoži.

## Wotkaz

 **Commons: Borneo** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Ivo Andrić

Andrić w lěće 1961
Višegradski móst
**Ivo Andrić** (kyrilisce Иво Андрић; \* 9. winowca 1892 w Dolacu blisko Travnika, † 13. nalětnika 1975 w Běłohrodźe) bě najwuznamniši juhosłowjanski spisowaćel, kaž tež diplomat, politikar a jako jenički Juhosłowjan nošer Nobeloweho myta za literaturu, kotrež dósta w lěće 1961 za swoju twórbu *Na Drini ćuprija* („Móst nad Drinu“).

Andrić pochadźeše z katolskeje rjemjeslnikoweje swójby a bu rodźeny w bosniskej wsy Dolac blisko Travnika jako syn Antuna Andrića a jeho mandźelskeje Katariny. Po smjerći jeho nana w lěće 1894 přećahny Katarina z młodym Ivom do wuchodobosniskeho města Višegrada nad Drinu, hdźež Andrić wotrosće.

Wot lěta 1912 wón studowaše slawistiku, filozofiju a stawizny, mjez druhim w Zagrebu, Winju, Krakowje a w Štyrskim Hródku. Jako čłon rewolucionarneje skupiny Mlada Bosna („Młoda Bosniska“) bu Andrić za čas Prěnjeje swětoweje wójny w Spliće zajaty a tam, kaž tež w Travniku a Zenicy arestowany.

Po wójnje běše jako podpěrowar ideje juhosłowjanskeho zjednoćenja čłon Narodneje rady w Zagrebu a wot lěta 1919 sobudźěłaćer wonkowneho ministerstwa w Běłohrodźe. W slědowacych lětach dźěłaše hač do wobsadźenja Juhosłowjanskeje přez němske wójsko w lěće 1941 jako diplomat we Vatikanje, w Bukaresće, Tersće, Štyrskim Hródku, Parizu, Madridźe, Brüsselu, Genfu a Berlinje. Mjez 1939 a 1941 běše wupósłanc juhosłowjanskeho kralestwa w Němskim reichu.

Po Druhej swětowej wójnje sta so Andrić z předsydu Zwjazka juhosłowjanskich spisowaćelow a ze zapósłancom sejma w Běłohrodźe. Wot lěta 1954 běše wón z čłonom Komunistiskeje strony Juhosłowjanskeje.

## Wažne twórby

* *Die Entwicklung des geistigen Lebens in Bosnien unter der Einwirkung der türkischen Herrschaft.* Disertacija na uniwersiće w Štyrskim Hródku, 1924.
* *Na Drini ćuprija*, 1945 („Móst nad Drinu“, něm. *Die Brücke über die Drina*, 1953)
* *Gospođica*, 1945 („Knježna“, něm. *Das Fräulein*, 1958)
* *Travnička hronika*, 1945 („Travničanska chronika“, něm. *Wesire und Konsuln* abo *Audienz beim Wesir*, 1961)
* *Zlostavljanje*, 1950 („Čwělowanje“, něm. *Die Misshandlung*)
* *Prokleta avlija*, 1954 („Poklaty dwór“, něm. *Der verdammte Hof*, 1957)
* *Aska i vuk*, 1960 („Aska a wjelk“, něm. *Aska und der Wolf*, 1983)
* *Jelena žena koje nema*, 1963 („Jelena - žona, kotraž njeje“, něm. *Jelena*, 1967)
* *Priče iz detinjstva*, 1967 („Powědki z dźěćatstwa“)
* *Znakovi pored puta*, 1976 („Znamja při puću“, něm. *Wegzeichen*, 1982)

## Wotkazy

 **Commons: Ivo Andrić** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Muzej Iva Andrića w Běłohrodźe (serbisce/jendźelsce)
# morjo

Atlantiski ocean před Madeiru.
**Morjo** je zwisowaca masa słoneje wody, kotraž něhdźe 70 % zemskeho powjercha pokryje. 31,7 % swětowych morjow su 4000–5000 metrow hłuboke a flora w morju produkuje wokoło 70 % kislika, kotryž w zemskej atmosferje eksistuje.

W cyłku maja morja wolumen něhdźe 1,338 miliardow km³ a tworja z tym 96,5 % cyłeje wody na swěće. Dla wysokeho seloweho wobstatka wot 3,5 % so tuta woda pak jako pitna abo powodźowanska woda direktnje wužiwać njehodźi. Jenož 3,5 % cyłeje wody na zemi twori słódka woda.

## Wotkaz

 **Commons: Morja** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Španiska

40-2

Kralestwo Španiska|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Reino de España |
| stolica | Madrid |
| přestrjeń | 504.645 km² |
| wobydlerstwo | 47.007.367 (2018) |
| hustosć | 93,1 wob./km² |
| forma knježerstwa | konstitucionelna monarchija federatiwneho typa |
| hłowa stata | kral Felipe VI. |
| šef knježerstwa | prezident knježerstwa Pedro Sánchez (wot 2018) |
| měna | euro |
| hamtska rěč | španišćina |
| připóznate mjeńšinowe rěče | katalanšćina, baskišćina, asturšćina, galicišćina, okcitanšćina, Leonšćina |
| hymna | Marcha Real |
| časowe pasmo | UTC+1 (Kanariske kupy UTC) |
| Top Level Domain | .es |
| telefon | +34 |
| Połoženje Španiskeje w Europje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Španiska** (španisce *España*) je kralestwo, kotrež leži zwjetša na Iberiskej połkupje w juhozapadnej Europje. Jeho susodźa su Francoska a Andorra na sewjerje, Portugalska na zapadźe a k Zjednoćenemu kralestwu słušaca połkupa Gibraltar w juhu. K Španiskej słušeja nimo teritorijow na europskej twjerdźi tež Baleary w Srjedźnym morju, Kanariske kupy w Atlantiskim oceanje a eksklawje Ceuta a Melilla w sewjernej Africe, kotrejž mjezujetej z Marokkom.

W zašłosći słušeše Španiska k najmócnišim kolonialnym mócnarstwam swěta, čehoždla so hač do dźensnišeho předewšěm w Južnej a Srjedźnej Americe kaž tež na Filipinach španisce rěči. Wot 1. januara 1986 je Španiska čłon Europskeje unije.

Španiska stolica je Madrid, kotryž so nimale w srjedźišću kraja namaka.

## Wotkaz

 **Commons: Španiska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Čłonske staty Europskeje unije[Pokazać]

Awstriska |
Belgiska |
Bołharska |
Cypernska |
Čěska |
Danska |
Estiska |
Finska |
Francoska |
Grjekska |
Chorwatska |
Irska |
Italska |
Letiska |
Litawska |
Luxemburgska |
Madźarska |
Malta |
Němska |
Nižozemska |
Portugalska |
Pólska |
Rumunska |
Słowakska |
Słowjenska |
Španiska |
Šwedska

Kandidaty:
Čorna Hora |
Serbiska |
Sewjerna Makedonska |
Turkowska

Staty a *wotwisne teritorije* w Europje[Pokazać]

**Staty**

• Albanska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bołharska
• Bosniska a Hercegowina
• Čěska
• Čorna Hora
• Danska
• Estiska
• Finska
• Francoska
• Grjekska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Letiska
• Liechtenstein
• Litawska
• Luxemburgska
• Madźarska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Němska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pólska
• Portugalska
• Rumunska
• Ruska1
• San Marino
• Serbiska
• Sewjerna Makedonska
• Słowakska
• Słowjenska
• Španiska
• Šwedska
• Šwicarska
• Turkowska1
• Ukraina
• Vatikanske město
• Zjednoćene kralestwo

Zwadne teritorije: *Kosowo*
• *Podnisterska*

Druhe teritorije: *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretanja*
• *Ferejske kupy*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Guernsey*
• *Jendźelska*
• *Jersey*
• *Katalanska*
• *Korniska*
• *Łužica*
• *Man*
• *Sewjerna Irska*
• *Svalbard*
• *Šotiska*
• *Waliziska*

1 Leži zdźěla w Aziji.
# 13. julija

**13. julija** abo **13. pražnika** je 194. dźeń gregorianiskeje protyki (195. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 171 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

## Narodniny

* 100 do Chr.: Julius Caesar – romski wójnski wjednik a politikar
* 1590: Klemens X. – bamž romsko-katolskeje cyrkwje
* 1841: Jan Awgust Pohonč – wučer, hłowny zastupjer Gothaskeje žiwjenjezawěsćaceje banki w Lipsku a serbski spisowaćel
* 1846: Matej Urban - serbski farar, kěrlušer, basnik a přełožowar
* 1942: Harrison Ford – US-ameriski dźiwadźelnik
* 1956: Günther Jauch – němski žurnalist a entertainer

## Wumrěće

* 1913: Mjertyn Rocha – delnjoserbski farar a składnostny basnik
* 1954: Frida Kahlo – mexikanska molerka
* 2016: Peter Stahl – němski dźiwadźelnik, režiser a nawoda klankodźiwadła NSLDź

## Swjate dny

* katolski: Hendricha, Kunigundy
* ewangelski: Hendricha II.

## Wotkaz

 **Commons: 13. julija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow