Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikipedija

| Pomoc |
| --- |
| * **Wikipedija Wikipedija:MediaWiki
* Wikipedija:Milniki
 |

**Wikipedija** (kumštne słowo: hawajan. *wiki wiki* = spěšnje; jendźelsce *Encyclopedia*) je mjezynarodny projekt, kiž chce zestajić swobodnu encyklopediju we wšěch rěčach, kotrejež nastawki hodźa so bjezposrědnje a zasadnje wot kóždeho wobdźěłać a dale wuwiwać. Jendźelske wudaće wobsteji wot 15. januara 2001, hornjoserbske wot 2006. Wot lěta 2003 je cyłkowny projekt w nošerstwje załožby Wikimedia Foundation. W lěće 2022 wobsahuje Wikipedija cyłkownje něhdźe 66 milionow zapiskow w něhdźe 350 rěčach.

Wikipedija je nastała na zakładźe tak mjenowaneho „wikija“ (softwarowy interfejs za wužiwarjow syće za aktiwne a pasiwne wužiwanje). Za přinoški płaći GNU-licenca za swobodnu dokumentaciju, kotraž dowola změnjenje a komercielne wužiwanje.

Hornjoserbska rěčna wersija Wikipedije wobsteji wot 2. oktobra 2006 a ma tuchwilu 14.262 zapiskow. Tuž steji wona na 152. městnje wot 342 rěčnych wudaćow (1/2026). Delnjoserbska wikipedija přidruži so w januarje 2008.

## Wotkazy

* Mjezynarodna hłowna strona Wikipedije
* Přehlad wšěch rěčnych wersijow na meta.wikimedia.org (jendź.)
* Fabian Kaulfürst: *Wěda na wiki!* W Rozhledźe 1/2007 (webarchiw)
* Julian Nyča: *Serbska wikipedija – krok do přichoda.* W Rozhledźe 1/2016
# 30. junija

**30. junija** abo **30. smažnika** je 181. dźeń gregorianiskeje protyki (182. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 184 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1948: Załoženje dansko-friziskeje strony Südschleswigscher Wählerverband
* 1949: Prěnje čisło delnjoserbskeho tydźenika Nowy Casnik wuńdźe.

## Narodniny

* 1791: Mikławš Kral – serbski ludowy herc
* 1911: Czesław Miłosz – pólski spisowaćel
* 1941: Otto Sander – němski dźiwadźelnik, filmowy hrajer a rěčnik
* 1954: Serž Sargsjan – prezident Armenskeje
* 1964: Martin Weinek – awstriski dźiwadźelnik a režiser
* 1975: Ronny Wähner – sakski politikar (CDU)

## Wumrěće

* 1871: Mathilda Stangec-Fiedlerjowa – spěwarka na serbskich koncertach
* 1925: William Krause – němski moler
* 1979: Beno Hanski – serbski ratar, předsyda kooperacije "Sorabija"

## Swjate dny

* katolski: Ota, Arnošta
* ewangelski: Ota Bambergskeho
* Narodny swjaty dźeń w Demokratiskej republice Kongo

## Wotkaz

 **Commons: 30. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Encyklopedija

Titlowa strona z "Encyclopédie" wot
d'Alembert a Diderot, 1772
Brockhaus Konversations-Lexikon, 1902
**Encyklopedija** (grjeksce *εγκυκλοπαιδεία, egkyklopaideia,* sformowana ze starogr. *enkýklios* kružny a *paideía* wučba, kubłanje) je strukturowane, po móžnosći wobsažne zwobraznjenje čłowjeskeje wědy, kotrež je dosć podrobne za wšědne wužiće. Zapřijeće, z kotrymž běše w pjatym lětstotku do Chrystusa *uniwersalne kubłanje* měnjene, dźe na Hippiasa z Elisa wróćo. Nimo uniwersalnych encyklopedijow su tež fachowe encyklopedije z wobmjezowanjom na wěsty temy.

## Powšitkowne charakteristika

Encyklopedije hodźa so z pomocu kajkosćow předmjet, zaměr, metoda, rozrjadowanje a proces nastaća definować.

* Encyklopedije móža powšitkowne być; tajke hesła z rodźělnych předmjetow wobsahuja (*Brockhaus*, *Encyclopaedia Britannica* a pod.), abo so na wěsty předmjet abo wobłuk hesłow specializować; potom so zwjetša jako leksikon abo słownik woznamjenjeja (na př. kompjuterowy leksikon, leksikon rěčespyta, realny leksikon assyriologije a pod.), na wěste geografiske, kulturne polo abo na stawiznisku periodu (leksikon antiki, leksikon zažnych kulturow).
* Encyklopediske dźěła maja za cil, wažne zhromadźene znajomosće z wěsteho předmjeta přinjesć; w tutym zmysle so přez podrobnosće a rozpjeće rozeznawaja. Zaměr dźěła móže tež cilowy kruh čitarjow; dźěćaca encyklopedija so z tema hinak rozestaja hač powšitkownja encyklopedija abo fachowe leksika.
* Historisce eksistujetej dwaj rozdźělnej typaj ćišćanych encyklopedijow: z alfabetiskim porjadom a hierarchiskim porjadom po kategorijach. Elektroniske encyklopedije zwjetša wobě metodźe zwjazuja, nimo toho zmóžnjeja přepytowanje, indeksowanje a mjezsobne wotkazy w měrje, kotraž je při ćišćanych dźěłach njepředstajomna.
* Encyklopediske dźěła so tež we wólbje swojich awtorow a editorow, we wašnju zhromadźowanja, w spušćomnosći a w spisowanju jednotliwych hesłow rozeznawaja. Awtorojo encyklopediskeho dźěła móža renoměrowani fachowcy we wotpowědnych předmjetach być, druhe moderne encyklopedije (mjez nimi tež Wikipedija) so wot wo wjele šěršeho kruha awtorow tworja.

Encyklopediji w serbskim wobłuku stej (němskorěčny) Serbski kulturny leksikon a serbska Wikipedija. Projekt Mačičneje encyklopedije so ženje njezwoprawdźi.
# Panama

9-80

Republika Panamy|  |  |
| **hesło**
Pro Mundi Beneficio *(„Za derjeměće swěta“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | República de Panama |
| stolica | Panama |
| přestrjeń | 75.517 km² |
| wobydlerstwo | 4.064.780 (2023) |
| hustosć | 53,8 wob./km² |
| hłowa stata a šef knježerstwa | prezident José Raúl Mulino |
| měna | balboa, US-dolar |
| hamtska rěč | španišćina |
| hymna | Himno Istmeño |
| časowe pasmo | UTC-5 |
| Top Level Domain | .pa |
| telefon | +507 |
| awtowa značka | PA |
| Połoženje Panamy w regionje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Panama** je njewotwisny stat w Srjedźnej Americe, kotryž leži při najwušim městnje srjedźoameriskeje krajneje wužiny. Panamaski kanal zwjazuje wobě mori a je jedyn z najwažnišich wodowych pućow na swěće.

## Geografija

Panama leži mjez Karibiskim morjom na sewjeru a Ćichim oceanom na juhu a mjezuje z Kolumbiskej na wuchodźe a Kostu Riku na zapadźe. Najwyši dypk je wjeršk wulkana *Chiriqui* (3475 m nad mórskej hładźinu).

## Stawizny

Hač do lěta 1821 bě kraj z koloniju Španiskeje a potom najprjedy dźěl Wulkeje Kolumbiskeje. Hakle w lěće 1903 sta so po interwenciji Zjednoćenych statow z njewotwisnym statom.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Panama** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne teritorije* w Sewjernej a Srjedźnej Americe

Kanada |
Mexiko |
Zjednoćene staty Ameriki

*Srjedźna Amerika:*
Belize |
El Salvador |
Guatemala |
Honduras |
Kosta Rika |
Nikaraguwa |
Panama

*Karibika:*
Antigua a Barbuda |
Bahamy |
Barbados |
Dominika |
Dominikanska republika |
Grenada |
Haiti |
Jamaika |
Kuba |
St. Kitts a Nevis |
St. Lucia |
St. Vincent a Grenadiny |
Trinidad a Tobago

*Druhe teritorije:*
Ameriske knježniske kupy (ZSA) |
Anguilla (ZK) |
Aruba (NL) |
Bermuda (ZK) |
Britiske knježniske kupy (ZK) |
Bonaire, Saba a Sint Eustatius (NL) |
Curaçao (NL) |
Grönlandska (DK) |
Guadeloupe (F) |
Kajmanowe kupy (ZK) |
Martinique (F) |
Montserrat (ZK) |
Navassa (ZSA) |
Puerto Riko (ZSA) |
San Andrés a Providencia (KOL) |
Saint-Barthélemy (F) |
Saint-Martin (F) |
Sint Maarten (NL) |
St. Pierre a Miquelon (F) |
Turksowe a Caicosowe kupy (ZK)
# Vincent van Gogh

**Vincent van Gogh** (\* 30. měrca 1853 w Zundert, Nižozemska; † 29. julija 1890 w Auvers-sur-Oise, Francoska) běše nižozemski moler.

* Awtoportret
* Iris
* Listowa znamka "Moldova"
# 23. januara

**23. januara** abo **23. wulkeho róžka** je třiadwacety dźeń gregorianiskeje protyki, tuž wostawa hišće 342 dnjow (343 w přestupnych lětach) hač do kónca lěta.

## Narodniny

Salvador Dalí
* 1650: Jurij Hawštyn Swětlik – serbski duchowny a sobuzałožer katolskeho serbskeho pismowstwa
* 1783: Stendhal – francoski spisowaćel
* 1872: Jože Plečnik – słowjenski architekt
* 1874: Jan Róža – serbski žiwnosćer, wjesnjanosta a kulturny prócowar
* 1891: Korla Janak – serbski komunist
* 1891: Antonio Gramsci – italski spisowaćel, politikar a filozof
* 1931: Steffen Langa – serbski tworjacy wuměłc
* 1938: Georg Baselitz – němski moler a rězbar z Němskich Pazlic
* 1963: Andrea Sawatzki – němska dźiwadźelnica

## Wumrěće

* 1622: William Baffin – jendźelski namórnik a wuslědźer
* 1803: Arthur Guinness – załožer piwoweje marki Guinness
* 1944: Edvard Munch – norwegski moler a grafikar
* 1989: Salvador Dalí – španiski moler
* 2004: Helmut Newton – němski fotograf
* 2020: Gudrun Pausewang – němska spisowaćelka
* 2021: Larry King – US-ameriski žurnalist a moderator

## Swjate dny

* katolski: Ildefonsa
* ewangelski: Menna Simonsa

## Wotkaz

 **Commons: 23. januara** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Zemjerženje

Zemjerženja po cyłym swěće w lětach 1963 do 1998
**Zemjerženje** je njejapke wotpjeće napjatosćow w zemskej skorje, zwjazane z pohibom worštow kamjeniznow. Při tektoniskim rženju jedna so wo pohib podłu łamkow tektoniskich platow. Natwar napjatosćow je husto wuslědk přechodneho blokowanja pohibowanja kamjeniznow podłu tutoho łamka. Při tym so něhdźe 20-30 % swobodneje energije w formje seismiskich žołmow rozpřestrěwa, z kotrychž dźěl w formje ničacych žołmow powjerch zemje docpěje. Zbywacy dźěl energije so do ćopłoty abo trajnych přeformowanjow kamjeniznow přetworja.

## Wotkazy

 **Commons: Zemjerženje** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Venezuela

8-65

Bolivariska republika Venezuela|  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | República Bolivariana de Venezuela |
| stolica | Caracas |
| přestrjeń | 912.050 km² |
| wobydlerstwo | 29.275.460 (2015) |
| hustosć | 32,1 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna zwjazkowa republika |
| hłowa stata a šef knježerstwa | komisariska prezidentka Delcy Rodriguez |
| měna | Bolívar |
| hamtska rěč | španišćina a wjacore mjeńšinowe rěče |
| hymna | Gloria al bravo pueblo |
| časowe pasmo | UTC–4 |
| njewotwisnosć | 1811 wot Španiskeje |
| Top Level Domain | .ve |
| telefon | +58 |
| awtowa značka | YV |
| Połoženje Venezuele na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Venezuela** je njewotwisny stat na sewjeru Južneje Ameriki. Leži mjez pobrjohom Karibiskeho morja a Amaconasowej nižinu. Hłowne a najwjetše město je Caracas.

Hač do lěta 1811 bě Venezuela ze španiskej koloniju. Wotkrywar Amerigo Vespucci pomjenowa kraj po Bjenatkach *(Venezia)* jako *Venezuela* („małe Bjenatki“).

## Geografija

Salto Ángel, najwyši wodopad na swěće
Venezuela mjezuje z Guyanu na wuchodźe, z Brazilskej na juhu a z Kolumbiskej na zapadźe. Na sewjeru twori 2800 kilometrow dołhi pobrjóh Karibiskeho morja přirodnu hranicu. Před wuliwom najwjetšeje rěki Orinoco leži kupowy stat Trinidad a Tobago.

Najwyše hory Venezuele leža we wuběžkach Andow na sewjerozapadźe (*Pico Bolívar*, 4981 m). W kónčinje taflowcow na juhu nadeńdźe so najwyši wodopad na swěće, Salto Ángel.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Venezuela** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne teritorije* w Južnej Americe[Pokazać]

Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekwador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinamska |
Uruguay |
Venezuela

**Druhe teritorije:Falklandske kupy* |
*Francoska Guyana* |
*Južna Georgiska a Južne Sandwichowe kupy*
# 23. junija

**23. junija** abo **23. smažnika** je 174. dźeń gregorianiskeje protyki (175. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 191 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1919: Němska narodna zhromadźizna we Weimarje přiwza měrowe zrěčenje po prěnjej swětowej wójnje.

## Narodniny

Jan Bohuwěr Pjech (\* 23. junija 1838)
* 1820: Michał Domaška – serbski farar, pěsnjer
* 1838: Jan Bohuwěr Pjech – serbski knihikupc, přełožowar, publicist, słowjanski prócowar a spěchowar němsko-słowjanskeje wzajomnosće
* 1889: Anna Achmatowa – ruska basnjerka
* 1953: Armen Sarkisjan – armenski politikar a diplomat

## Wumrěće

* 1713: Matej Jan Józef Vicki – serbski duchowny, magister filozofije a awtobiograf
* 1942: Pawoł Božidar Kapler – serbski farar a kulturny prócowar

## Swjate dny

* katolski: Edeltrudy
* ewangelski: Argule Grumbachskeho
* Narodny swjaty dźeń Luxemburgskeje

## Wotkaz

 **Commons: 23. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Boliwiska

-17-65

Plurinacionalny stat Boliwiska|  |  |
| **hesło**
¡La unión es la fuerza! *(„Jednota je sylnosć!“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Estado Plurinacional de Bolivia (španisce) Buliwya Achka Nasyun Mama Llaqta (kičwa) Wuliwya Suyu (ajmara) Tetã Volívia (guarani) |
| stolica | Sucre |
| sydło knježerstwa | La Paz |
| přestrjeń | 1.098.581 km² |
| wobydlerstwo | 11.365.333 (2024) |
| hustosć | 10,3 wob./km² |
| hłowa stata a šef knježerstwa | Rodrigo Paz Pereira |
| měna | boliviano |
| hamtska rěč | španišćina, kičwa, ajmara, guarani a 33 dalšich |
| hymna | Bolivianos, el hado propicio  |
| časowe pasmo | UTC-4 (lětni čas: UTC -3) |
| njewotwisnosć | 6. awgusta 1825 wot Španiskeje |
| Top Level Domain | .bo |
| telefon | +591 |
| awtowa značka | BOL |
| Połoženje Boliwiskeje na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Słona pónoj *Salar de Uyuni*
**Boliwiska** (oficielnje *Plurinacionalny stat Boliwiska*) je nutřkokrajny stat w južnoameriskich Andach.

## Geografija

Boliwiska mjezuje z Chilskej, Argentinskej, Paraguayjom, Brazilskej a Peruwom. Najwyši wjeršk w boliwiskich Andach je *Sajama* (6.520 m nad normalnej nulu). Ke geografiskim zajimawostkam słuša hoberska słona pónoj *Salar de Uyuni*, kotraž je z přestrjenju wot 12.000 kwadratnych kilometrow najwjetši słony jězor swěta.

### Města

Najwjetše města su :

* Santa Cruz - 1 115 391 wobydlerjow
* La Paz - 792 611 wobydlerjow
* Cochabamba - 778 554 wobydlerjow
* El Alto - 695 243 wobydlerjow
* Oruro - 202 010 wobydlerjow
* Sucre - 300 888 wobydlerjow

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Boliwiska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne teritorije* w Južnej Americe

Argentinska |
Boliwiska |
Brazilska |
Chilska |
Ekwador |
Guyana |
Kolumbiska |
Paraguay |
Peru |
Surinamska |
Uruguay |
Venezuela

**Druhe teritorije:Falklandske kupy* |
*Francoska Guyana* |
*Južna Georgiska a Južne Sandwichowe kupy*

Mercosur

Argentinska | Brazilska | Paraguay | Uruguay | Venezuela

*Asociěrowane čłony:* Boliwiska | Kolumbiska | Peru | Chilska | Ekwador*wobkedźbowarjo:* Mexiko
# 20. junija

**20. junija** abo **20. smažnika** je 171. dźeń gregorianiskeje protyki (172. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 194 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

## Narodniny

Hajno Rizo
* 1873: Hajno Rizo – delnjoserbski farar, składnostny basnik
* 1920: Fryco Nakońc – delnjoserbski tkalc přestrěncow, Domowinski funkcionar
* 1941: Manfred Starosta – delnjoserbski rěčespytnik, słownikar a Maćicar
* 1946: Božena Nawka-Kunysz – serbska grafikarka a molerka
* 1958: Alojs Mikławšk – serbski politikar strony CDU, zapósłanc sakskeho krajneho sejma
* 1968: Mateusz Morawiecki – pólski politikar (PiS), ministerski prezident
* 1970: Andrea Nahles – němska politikarka (SPD), zwjazkowa ministerka

## Wumrěće

* 1813: Jurij Žur – serbski wučer, serbowědny slědźer
* 1856: Hanzo Njepila – serbski połbur, ludowy spisowaćel
* 1875: Jakub Nowak – serbski farar, kulturny prócowar

## Swjate dny

* katolski: Adalberta
* ewangelski: Jana J. Hamanna

## Wotkaz

 **Commons: 20. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Edi Rama

Edi Rama (2014)
**Edi Rama** (\* 4. julija 1964 w Tiranje) je albanski wuměłc a politikar, kotryž je wot 10. septembra 2013 dwanaty ministerski prezident Albanskeje. Do toho bě wot 2000 do 2011 měšćanosta Tirany a wot oktobra 2005 zdobom předsyda Socialistiskeje strony (PS).

Spočatk 1990tych lět dźěłaše jako lektor při Akademiji wuměłstwow w Tiranje, pozdźišo přesydli so do Francoskeje. Po nawróće do Albanskeje bě wot 1998 z ministrom za kulturu, młodźinu a sport w knježerstwje Fatosa Nana. W oktobrje 2000 bu jako njewotwisny kandidat ze 57 % hłosow woleny za noweho měšćanostu Tirany. Hakle nazymu 2003 přistupi Socialistiskej stronje. Jako měšćanosta bě woblubowany, tež dla noweho koncepta měšćanskeho planowanja, z kotrymž chcyše polěpšić chaotiske wobstejnosće w stolicy.

Edi Rama je woženjeny a ma dwě dźěsći, z toho jedne z prěnjeho mandźelstwa.

## Wotkazaj

 **Commons: Edi Rama** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Wosobinska webstrona

]]
# Donald Trump

Donald Trump|  |
| 47. prezident Zjednoćenych statow Ameriki |
| **w zastojnstwje** |
| wot 20. januara 2025 |
| **naměstnik** | JD Vance |
| **předchadnik** | Joe Biden |
| **Zakładne daty** |
| **datum narodźenja:** | 14. junija 1946 (1946-06-14) |
| **ródne město:** | New York City |
| **politiska strona** | Republikanska |
| **mandźelska** | Melania Trump |
| **nabožina** | křesćan |
| **podpismo** |  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Donald John Trump** (\* 14. junija 1946 w New York City) je US-ameriski imobilijowy předewzaćel a politikar Republikanskeje strony. Wot 20. januara 2025 je jako naslědnik demokrata Joewa Bidena druhi raz z prezidentom Zjednoćenych statow. Jeho prěnja doba w zastojnstwje traješe wot 2017 do 2021. We wólbach dnja 3. nowembra 2020 podleži něhdyšemu wiceprezidentej Bidenej ze 46,8 % wotedatych hłosow (Biden: 51,3 %). We wólbach 2024, při kotrychž bě zaso republikanski kandidat, móžeše so přećiwo demokratce Kamali Harris přesadźić.

Trump bě wot 1971 do 2017 jednaćel (CEO) měšaneho koncerna *Trump Organization*.

Wón ma šotiske a němske korjenje. Je woženjeny z něhdyšim słowjenskim modelom Melania Trump, rodź. Knavs a ma cyłkownje pjeć dźěći wot třoch žonow.

## Wotkazaj

 **Commons: Donald Trump** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficielna webstrona (jendź.)

Prezidenća Zjednoćenych statow Ameriki

Washington |
J. Adams |
Jefferson |
Madison |
Monroe |
J. Q. Adams |
Jackson |
Van Buren |
W. Harrison |
Tyler |
Polk |
Taylor |
Fillmore |
Pierce |
Buchanan |
Lincoln |
A. Johnson |
Grant |
Hayes |
Garfield |
Arthur |
Cleveland |
B. Harrison |
Cleveland |
McKinley |
T. Roosevelt |
Taft |
Wilson |
Harding |
Coolidge |
Hoover |
F. Roosevelt |
Truman |
Eisenhower |
Kennedy |
L. Johnson |
Nixon |
Ford |
Carter |
Reagan |
G. Bush |
Clinton |
G. W. Bush |
Obama |
Trump |
Biden |
Trump
# Trenčín

**Trenčín**|

|  |
| --- |
| Trenčín na karće SłowakskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| wopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Słowakska |
| kraj |  Trenčín |
| wysokosć | 201 meter n.m.hł. |
| přestrjeń | 82 km² |
| wobydlerstwo | 55.857 (2014) |
| hustosć zasydlenja | 681,2 wob./km² |
| póstowe čisło | 911 01 |
| předwólba | (+421) +421-32 |
| webstrona | trencin.sk |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

48.89555555555618.041388888889
**Trenčín** je město na sewjerozapadźe Słowakskeje, njedaloko wot čěskeje mjezy. Ma něhdźe 56.000 wobydlerjow a leži při rěce Váh pod Běłymi Karpatami a při awtodróze wot Žiliny do Bratisławy.

Trenčín
## Wotkazaj

 **Commons: Trencin** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialne stronki města
# Slavenka Drakulić

Slavenka Drakulić w lěće 2016
**Slavenka Drakulić** (\* 4. julija 1949 w Rijece; † do 20. junija 2026) bě chorwatska spisowaćelka a žurnalistka.

## Žiwjenje

Slavenka Drakulić bě jedna z najznaćišich spisowaćelkow Chorwatskeje. Jeje romany a wěcne knihi su so do wjele rěčow přełožili, wosom z nich tež do němčiny.

Wona pisaše jako žurnalistka za mjezynarodne dźeniki a časopisy, mjez druhim tež za *Süddeutsche Zeitung*. Hromadźe z mandźelskim, šwedskim žurnalistom a spisowaćelom Richardom Swartzom, měješe dom w Istriskej a bydleše nimo toho sčasami w Zagrebje, Stockholmje, Wienje a Berlinje.

2005 spožči so jej za knihu *Nichtó njebě pódla – wójnscy złóstnicy na Balkanje před sudnistwom* Lipšćanske knižne myto za europske dorozumjenje. 2020 dóstaštaj hromadźe z Richardom Swartzom Mjezynarodne myto Stefana Heyma.

## Wubrane spisy

**Eseje a rozprawy **1984Smrtni grijesi feminizma* (Smjertne hrěchi feminizma)
* **1991How we survived communism and even laughed* (němsce *Wie wir den Kommunismus überstanden – und dennoch lachten*; přełožiła Ulrike Bischoff) Rowohlt-Taschenbuch, 1991, ISBN 3-87134-019-7
* **1992Balkan Express. Fragments from the Other Side of the War* (němsce *Sterben in Kroatien. Vom Krieg mitten in Europa*) Rowohlt-Taschenbuch, 1992, ISBN 3-499-13220-6
* **1996Café Europa – life after communism* (němsce *Café Paradies oder die Sehnsucht nach Europa*) Aufbau-Taschenbuch, 1997, ISBN 3-7466-1242-X
* **2005They would never hurt a fly. War Criminals on Trial in the Hague* (němsce *Keiner war dabei. Kriegsverbrechen auf dem Balkan vor Gericht*; přełožiła Barbara Antkowiak) Zsolnay, 2004, ISBN 3-552-05290-9
* **2007Flesh of Her Flesh* (němsce *Leben spenden. Was Menschen dazu bewegt, Gutes zu tun*; přełožił Hainer Kober) Zsolnay, 2004, ISBN 978-3-552-05439-4

**Romany **1987Hologrami straha* (němsce *Das Prinzip Sehnsucht*; přełožiłoj Irene a Benno Meyer-Wehlack) Rowohlt-Taschenbuch, 1989, ISBN 3-499-12557-9
* **1995Mramorna koža* (němsce *Marmorhaut*; přełožiła Astrid Philippsen) Aufbau-Taschenbuch, 1998, ISBN 3-351-02847-4
* **1997Božanska glad* (němsce *Das Liebesopfer*; přełožiła Astrid Philippsen) Aufbau-Taschenbuch, 1997, ISBN 3-351-02833-4
* **1999Kao da me nema* (němsce *Als gäbe es mich nicht*; přełožiła Astrid Philippsen) Aufbau-Taschenbuch, 1999, ISBN 3-351-02876-8
* **2007Frida ili o boli* (němsce *Frida*; přełožiła Katharina Wolf-Grießhaber) Zsolnay, 2007, ISBN 3-552-05408-1
* **2016Dora und der Minotaurus*, přełožiła Katharina Wolf-Grießhaber. Aufbau, Berlin 2016, ISBN 978-3-351-03643-0
* **2018Mileva Einstein oder Die Theorie der Einsamkeit*, přełožiła Katharina Wolf-Grießhaber 2018. Aufbau, Berlin, ISBN 978-3-351-03707-9

## Wotkazaj

* Oficielna webstrona

* Slavenka Drakulić – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)

## Nóžki
# Sibirska

Sibirski federatiwny distrikt
       Sibirska
       Sibirska hromadźe z Ruskim dalokim wuchodom
**Sibirska** (rusce Сибирь – *Sibir*) je wulki region w sewjerowuchodnej Aziji, na wuchodźe Ruskeje federacije. Zapadna hranica Sibirskeje su Uralske horiny, wuchodna hranica je wódny rozwod Ćicheho a Arktiskeho oceana, sewjerna hranica je brjóh Arktiskeho oceana a južna hranica su kroma Centralneje Azije a statnej hranicy Mongolskeje a Chiny. Druhdy płaći tež pobrjóh Ćicheho oceana jako wuchodna hranica; w tutym padźe by tež Ruski daloki wuchod hač k Beringowemu přeliwej był z dźělom Sibirskeje.

Najwjetše město Sibirskeje je Nowosibirsk, dalšej wulkej měsće stej na přikład Krasnojarsk a Irkutsk.

## Wobchad

Hłowna wobchadna žiła Sibirskeje je Transsibirska železnica, kotraž bu natwarjena w lětach 1891–1916. Při njej leži wjetšina wulkich městow. Wuznamny je tež lětowy wobchad a w lěću tež lodowy wobchad na wulkich rěkach, předewšěm na Obje, Jeniseju a Lenje.

## Wotkaz

 **Commons: Sibirska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow