Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ujgurska

**Ujgurska**| swójske mjeno | 新疆维吾尔自治区
Xīnjiāng Wéiwú’ěr Zìzhìqū (čin.)
شىنجاڭ ئۇيغۇر ئاپتونوم رايونى
Xinjiang Uyƣur Aptonom Rayoni (ujg.) |
| skrótšenka | 新 *(Pinyin: Xīn)* |
| zakładne daty |
| stolica | Urumči |
| přestrjeń | 1 660 000 km² |
| wobydlerstwo | 21.590.000 (2010) |
| hustosć wobydlerstwa | 11,5 / km² |
| Rěč | ujguršćina, chinšćina |
| **Politika** |
| typ zarjadnistwa | awtonomna kónčina |
| Guwerner | Nur Bekri |
| karta |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Sin-tiang** (chinsce: 新疆; pinyin: Xīnjiāng) je Ujgurska awtonomna kónčina Chinskej ludowej republiki. Leži w sewjerozapadnej Chinje, w centrje euraziskeho kontinenta, a z přestrjenju 1 660 000 km² je najwjetša prowinca ČLR. Na zapadźe a sewjerje mjezuje z wósmjomi statami: Mongolskej, Ruskej, Kazachstanom, Kirgizistanom, Tadźikistanom, Afghanistanom, Pakistanom a Indiskej; hranica je 5 400 km dołha.

Staty a *wotwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armenska
• Azerbajdźan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• China
• Cypernska
• Egyptowska2
• Filipiny
• Georgiska
• Indiska
• Indoneska3
• Irak
• Iran
• Israel
• Japanska
• Jemen
• Jordaniska
• Južna Koreja
• Kambodźa
• Katar
• Kazachstan1
• Kirgiska
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• Malajzija
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• Ruska1
• Sawdi-Arabska
• Sewjerna Koreja
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• Turkmenistan
• Turkowska1
• Uzbekistan
• Vietnam
• Wuchodny Timor
• Zjednoćene Arabske Emiraty

**Wotwisne teritorije**

Hodowna kupa
• Hongkong (China)
• Kokosowe kupy
• Macao (China)
• Palestina
• Tibet (China)
• Ujgurska (China)

**Zwadne teritorije**

Abchaziska
• Južna Osetiska
• Nahórski Karabach
• Turkowska republika Sewjerna Cypernska

1 leži zdźěla w Europje. 2 leži zwjetša w Africe. 3 leži zdźěla w Oceaniji.
# Wšědna sćina

Wšědna sćina| **systematika** |
| --- |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
| **swójba**: | Słódke trawy (Poaceae) |
| **ród**: | Sćina (Phragmites) |
| **družina**: | Wšědna sćina |
| **wědomostne mjeno** |
| Phragmites australis |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Wšědna sćina je rostlina ze swójby słódkich trawow (łaćonsce: Phragmites australis, Poaceae).

## Wopisanje

## Stejnišćo

## Rozšěrjenje

## Wužiwanje

### Žórła

* Aichele, D., Golte-Bechtle, M.: Was blüht denn da: Wildwachsende Blütenpflanzen Mitteleuropas. Kosmos Naturführer (1997)
* Brankačk, Jurij: Wobrazowy słownik hornjoserbskich rostlinskich mjenow na CD ROM. Rěčny centrum WITAJ, wudaće za serbske šule. Budyšin 2005.
* Kubát, K. (Hlavní editor): Klíč ke květeně České republiky. Academia, Praha (2002)
* Lajnert, Jan: Rostlinske mjena. Serbske. Němske. Łaćanske. Rjadowane po přirodnym systemje. Volk und Wissen Volkseigener Verlag Berlin (1954)
* Rězak, Filip: Němsko-serbski wšowědny słownik hornjołužiskeje rěče. Donnerhak, Budyšin (1920)
# Malajšćina

Bahasa Melayu - بهاس ملايو
Malajšćina| kraje | Malajzija, Brunei, Singapur, Indoneska, Suda Thailandska, Južne Filipiny |
| rěčnicy | něhdźe 180 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | Awstroneske rěče |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
ms
 |
| ISO 639-2:
  | (B) may
  | (T) msa
  |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
msa
 |
| **karta** |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Malajšćina** (malajsce *Bahasa Melayu* abo *Bahasa Malaysia*) so w Malajziji rěči.

## Gramatika

W malajšćinje su štyri słowne družiny: substantiwy, werby, adjektiwy a partikle. Substantiwy a werby móža być bazowe zdónki; časćišo su tež wotwodźene wot druhich słowow z pomocu rozeznawacych afiksow.

### Słowotwórba

Malajšćina je aglutinowaca rěč, kotraž formuje nowe słowa z pomocu třoch metodow: přidaćom afiksow do zdónka, tworjenjom zestajenych słowow abo wospjetowanjom słowow abo słownych dźělow.

### Afiksy

Słowa resp. zdónki móža być substantiwy abo werby, kotrež móža so z afiksami dopjelnjeć, zo bychu so nowe słowa wotwodźili, na př. ze słowa *masak* (warić) bywa *memasak* (warić), *memasakkan* (warić něšto za), *dimasak* (so warić), *pemasak* (kuchar), *masakan* (jědź, warjena jědź). Někotre spočatkowe konsonanty so změnja, přidaja-li so prefiksy: sapu (trěć) bywa penyapu (sxvabrilo); *panggil* (wołać) bywa *memanggil*, *tapis* (sać) bywa *menapis*.

Druhe přikłady za wužiwanje afiksow su:

* *ajar* = wučić
* *ajar**an  = wučbny předmjet
* bel**ajar*  = wuknyć
* meng**ajar*  = wučić
* di**ajar*  = so wučić (njetransitiwny)
* di**ajar**kan  = so wučić (transitiwny)
* mempel**ajar**i  = studować
* dipel**ajar**i  = so studować
* pel**ajar*  = šuler
* peng**ajar*  = wučer
* pel**ajar**an  = subjekt
* peng**ajar**an  = wučba
* pembel**ajar**an  = wuknjenje
* ter**ajar*  = wučeny (při składnosći)
* terpel**ajar*  = derje zdźěłany
* berpel**ajar**an  = zdźěłany

Eksistuja štyri typy afiksow, to su prefiksy (*awalan*), sufiksy (*akhiran*), konfiksy (*apitan*) a infiksy (*sisipan*). Afiksy podrjaduja so do substantiwiskich, werbalnych a adjektiwiskich afiksow.

**Substantiwiske afiksy** su afiksy, kotrež wutworja substantiwy ze zakładnych słowow. Na př.:

| Typ afiksa | Afiks | Zakładne słowo | Wotwodźene słowo |
| --- | --- | --- | --- |
| Prefiks | pə(r)- ~ pəng- | *duduk* (sedźeć) | *penduduk* (wobydler, wobydlerstwo) |
|  | kə- | *hendak* (přeć) | *kehendak* (přeće) |
|  | juru- | *wang* (pjenjezy) | *juruwang* (pokładnik, kasěrar) |
| Infiks | ‹əl› | *tunjuk* (pokazać) | *telunjuk* (pokazanje, komando) |
|  | ‹əm› | *kelut* (njeporjadny) | *kemelut* (chaos, kriza) |
|  | ‹ər› | *gigi* (zub) | *gerigi* (zubaty brjenk) |
| Sufiks | -an | *bangun* (budźić; twarić) | *bangunan* (twarjenje) |
| Konfiks | kə-...-an | *raja* (kral) | *kerajaan* (kralestwo) |
|  | pə(r)-...-an pəng-...-an | *kerja* (dźěło) | *pekerjaan* (dźěławosć) |

## Hlej tež

* Indonešćina
# Texas

32-99

Texas|  |  |
| **hesło**: *Friendship* („Přećelstwo“) |
| **přimjeno**: *The Lone Star State* |
| Zakładne daty |
| stolica | Austin |
| přestrjeń | 695.621 km² |
| wobydlerstwo | 27.469.114 *(1. jul 2015)* |
| hustosć | 39 wob. na km² |
| časowe pasmo | UTC–6, –7 (CST/MST) |
| Politika |
| guwerner | Greg Abbott (Rep.) |
| přistup do unije | 29. decembra 1845 |
| Karte |
|  |
| Přehladna karta zwjazkoweho stata |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Texas** (**Lua-zmylk w package.lua, w lince 80: module 'Module:IPA/data' not found.**) je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži na juhu kraja, při Mexiskim golfu. Ma něhdźe 25 milionow wobydlerjow na 695.000 km² a je tuž po ludnosći kaž tež po přestrjeni druhi najwjetši zwjazkowy stat. Stolica a z 865.000 wobydlerjemi štwórte najwjetše město je Austin, najwjetše město pak Houston (2,1 milion) na juhowuchodźe Texasa.

Stat mjezuje z Oklahomu na sewjeru, Arkansasom na sewjerowuchodźe, Louisianu na wuchodźe a z New Mexico na zapadźe. Na juhu twori Rio Grande přirodnu hranicu mjez Zjednoćenymi statami a Mexikom.

Texas přiwza so dnja 29. decembra 1845 jako 28. stat do unije a ma přimjeno „The Lone Star State“. Do toho wobsteješe wot 1836 njewotwisna Texaska republika. Srjedź 19. lětstotka bě Texas jedyn z hłownych cilow serbskich wupućowarjow z Łužicy, kiž załožichu tam pod wjednistwom Jana Kiliana swoje sydlišćo Serbin, hdźež so serbske tradicije zdźěla hač do dźensnišeho haja.

W lěće 2005 měještej něhdźe dwě třećinje wobydlerstwa jendźelšćinu za maćeršćinu a 29,1 % španišćinu. Oficielnje nima Texas hamtsku rěč.

* Karta z lěta 1718
* Alamo, jedyn ze symbolow boja mjez Mexikom a Texasom
* Hory w narodnym parku *Big Bend*
* Kapitol zwjazkoweho stata
* Serbski muzej w Serbinje

## Žórła

## Wotkazaj

 **Commons: Texas** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficielne webstrony (jendź.)

Zwjazkowe staty Zjednoćenych statow Ameriki

Alabama |
Alaska |
Arizona |
Arkansas |
Colorado |
Connecticut |
Delaware |
Florida |
Georgia |
Hawaii |
Idaho |
Illinois |
Indiana |
Iowa |
Kaliforniska |
Kansas |
Kentucky |
Louisiana |
Maine |
Maryland |
Massachusetts |
Michigan |
Minnesota |
Mississippi |
Missouri |
Montana |
Nebraska |
Nevada |
New Hampshire |
New Jersey |
New Mexico |
New York |
North Carolina |
North Dakota |
Ohio |
Oklahoma |
Oregon |
Pennsylvania |
Rhode Island |
South Carolina |
South Dakota |
Tennessee |
Texas |
Utah |
Vermont |
Virginia |
Washington |
West Virginia |
Wisconsin |
Wyoming

**Zwjazkowy distrikt**

District of Columbia

**Wonkowne teritorije**

Ameriska Samoa |
Knježniske kupy |
Bakerowa kupa |
Guam |
Howlandowa kupa |
Jarvisowa kupa |
Johnstonowa kupa |
Kingmanowy riff |
Midwayske kupy |
Navassa |
Sewjerne Mariany |
Palmyra |
Puerto Rico |
Wake