Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Palestina

Stat Palestina|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | دولة فلسطين (Dawlat Filasṭīn) (ar.) |
| stolica | Jeruzalem (wjetšina statow připóznawa jako hłowne město Jeruzalem (القدس, al-Quds), faktisce pak Ramalláh (رام الله, Rām Allāh) |
| přestrjeń | 6.220 km² (162. na swěće)Předłoha:Infokašćik město/wothladanje/ličba |
| wobydlerstwo | 3.889.249 (123. na swěće, 2006)Předłoha:Infokašćik město/wothladanje/ličba |
| hustosć | 625/km² (17. na swěće)Předłoha:Infokašćik město/wothladanje/hustosć |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | Prezident Mahmud Abbas (محمود عباس, Maḥmūd 'Abās) |
| šef knježerstwa | ministerski prezident Mohammad Shtayyeh (محمد اشتية) |
| měna | israelski šekel, jordaniski dinar |
| hamtska rěč | arabšćina |
| hymna | Bilādī (بلادي)‬ |
| časowe pasmo | UTC +2 |
| nastaće | 15. nazymnika 1988 |
| Top Level Domain | .ps |
| telefon | +970, +972 |
| Połoženje na zemi |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Dome in Jerusalem The Capital City Of Palestine

PALESTINE 1759
PALESTINE 1851
PALESTINE 1864
PALESTINE 1900
PALESTINE 1915
Palestine 1920
PALESTINE 1924
PALESTINE 1946
PALESTINE 1947

**Palestina** je zdźěla samostatna. Palestina twori so z t. mj. Zapadneje jordaniskeje krajiny a Pasma Gaza. Historisce Palestina je kónčina mjez rěku Jordan a Srjedźnym morjom.

Staty a *wotwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armenska
• Azerbajdźan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• China
• Cypernska
• Egyptowska2
• Filipiny
• Georgiska
• Indiska
• Indoneska3
• Irak
• Iran
• Israel
• Japanska
• Jemen
• Jordaniska
• Južna Koreja
• Kambodźa
• Katar
• Kazachstan1
• Kirgiska
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• Malajzija
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• Ruska1
• Sawdi-Arabska
• Sewjerna Koreja
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• Turkmenistan
• Turkowska1
• Uzbekistan
• Vietnam
• Wuchodny Timor
• Zjednoćene Arabske Emiraty

**Wotwisne teritorije**

Hodowna kupa
• Hongkong (China)
• Kokosowe kupy
• Macao (China)
• Palestina
• Tibet (China)
• Ujgurska (China)

**Zwadne teritorije**

Abchaziska
• Južna Osetiska
• Nahórski Karabach
• Turkowska republika Sewjerna Cypernska

1 leži zdźěla w Europje. 2 leži zwjetša w Africe. 3 leži zdźěla w Oceaniji.
# Klemens XII.

Bamž Klemens XII.
**Klemens XII.** (z byrgarskim mjenom *Lorenzo Corsini*; \* 16. jutrownika 1652 we Florencu; † 6. małeho róžka 1740 w Romje) bě zemjanski italski duchowny a jurist a bu 12. pražnika 1730 w starobje 78 lět jako naslědnik Benedikta XIII. wuzwoleny za 245. bamža romsko-katolskeje cyrkwje.

Jemu slědowaše w lěće 1740 Prospero Lorenzo Lambertini jako bamž Benedikt XIV.

## Wotkaz

 **Commons: Clemens XII** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Kanada

56-109

Kanada|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Canada |
| stolica | Ottawa |
| přestrjeń | 9.984.670 km² |
| wobydlerstwo | 35.851.774 (2015) |
| hustosć | 3,6 wob./km² |
| forma knježerstwa | federatiwna konstitucionalna monarchija |
| hłowa stata | kral Charles III. zastupowany přez generalnu guwernerku Mary Simon |
| šef knježerstwa | premier Mark Carney |
| měna | kanadski dolar |
| hamtska rěč | jendźelšćina, francošćina |
| hymna | O Canada God Save the King |
| časowe pasmo | UTC −3,5 hač do UTC−8 (w lěće UTC−2,5 hač do UTC−7) |
| nastaće | 1. julija 1867 |
| Top Level Domain | .ca |
| telefon | +1 |
| Połoženje Kanady w regionje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

*Parliament Hill* w Ottawje je sydło kanadiskeho sejma a knježerstwa
**Kanada** (jendźelsce a francosce *Canada*) je po Ruskej druhi najwjetši kraj swěta a leži w sewjernym dźělu Sewjerneje Ameriki. Mjezuje ze sewjernym polarnym oceanom na sewjeru, z Atlantiskim oceanom na wuchodźe, ze Zjednoćenymi statami na juhu a sewjerozapadźe a z Ćichim oceanom na zapadźe.

Kanadiska stolica je Ottawa, najwjetše město pak Toronto. Husće wobsydlena je jenož južna kroma stata.

## Wotkazaj

 **Commons: Kanada** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialne webstrony Kanady

Staty a *wotwisne teritorije* w Sewjernej a Srjedźnej Americe

Kanada |
Mexiko |
Zjednoćene staty Ameriki

*Srjedźna Amerika:*
Belize |
El Salvador |
Guatemala |
Honduras |
Kosta Rika |
Nikaraguwa |
Panama

*Karibika:*
Antigua a Barbuda |
Bahamy |
Barbados |
Dominika |
Dominikanska republika |
Grenada |
Haiti |
Jamaika |
Kuba |
St. Kitts a Nevis |
St. Lucia |
St. Vincent a Grenadiny |
Trinidad a Tobago

*Druhe teritorije:*
Ameriske knježniske kupy (ZSA) |
Anguilla (ZK) |
Aruba (NL) |
Bermuda (ZK) |
Britiske knježniske kupy (ZK) |
Bonaire, Saba a Sint Eustatius (NL) |
Curaçao (NL) |
Grönlandska (DK) |
Guadeloupe (F) |
Kajmanowe kupy (ZK) |
Martinique (F) |
Montserrat (ZK) |
Navassa (ZSA) |
Puerto Riko (ZSA) |
San Andrés a Providencia (KOL) |
Saint-Barthélemy (F) |
Saint-Martin (F) |
Sint Maarten (NL) |
St. Pierre a Miquelon (F) |
Turksowe a Caicosowe kupy (ZK)
# slěbro

Pjeć kilogramow slěbra
**Slěbro** je chemiski element ze symbolom **Ag** a rjadowej ličbu 47. Wone słuša k přechodnym metalam. W periodowym systemje steji slěbro w 5. periodźe a prěnjej pódlanskej skupinje (skupina 11) resp. koporowej skupinje. Elementowy symbol Ag je wotwodźeny wot łaćonskeho słowa *argentum* za „slěbro“. Slěbro je jedyn z drohometalow.

Wone je mjechke, derje formujomny ćežkometal, kotryž ma najlěpšu kmanosć elektriskeho powoda wot wšěch elementow a najlěpšu kmanosć powoda ćopłoty wot wšěch metalow.

Čłowjek wužiwaše slěbro něhdźe wot pjateho lěttysaca do Chrystusa. Sčasami płaćeše jako drohotniše hač złoto. W srjedźowěku hrajachu Rudne horiny wulku rólu při wudobywanju slěbra w srjedźnej Europje, pozdźišo bu wjetšina slěbra wudobywana w Južnej Americe.

## Wotkaz

 **Commons: slěbro** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Periodowy system elementow

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| H |   | He |
| Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc |   | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga |
Ge
 | As |
Se
 | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y |   | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn |
Sb
 | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi |
Po
 |
At
 | Rn |
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Uub | Uut | Uuq | Uup | Uuh | Uus | Uuo |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alkaliske kowy | Kowy alkaliskich zemicow | Lantanoidy | Aktinoidy | Přechadźace kowy | Kowy | Połkowy | Njekowy | Halogeny | Drohopłuny |
# Andorra la Vella

Andorra la Vella|

|  |
| --- |
| Andorra la Vella na karće AndorryDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| wopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Andorra |
| wysokosć | 1.011 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 12 km² |
| wobydlerstwo | 32.128 (2016) |
| hustosć zasydlenja | 2.677,3 wob./km² |
| webstrona | comuandorra.ad |
|  |
| *Casa de la Vall*, sydło parlamenta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

42.50751.5225
**Andorra la Vella** (katalansce za „stara Andorra“; španisce *Andorra la Vieja*, francosce *Andorre-la-Vieille*) je stolica a z 22.000 wobydlerjemi zdobom najwjetše město stata Andorry w Pyrenejach. Wona je najwyše ležaca stolica w Europje a tež jedna z najmjeńšich.

Město je dla andorraskich dawkowych zakonjow wažne finančne stejišćo a nimo toho tež woblubowane srjedźišćo zymskeho sporta w Pyrenejach.

## Geografija

Městačko nadeńdźe so na juhozapadźe stata Andorra we wuchodnych Pyrenejach při zjednoćenju horinskeju rěčkow *Valira d’Ordino* (tež *Valira del Nord*) a *Valira d’Encamp* (tež *Valira d’Orient*), kotrejž tworitej tule rěku Valira.

Knježi měrna horinska klima z chłódnej zymu a ćopłym, suchim lěćom. Přerězne temperatury wučinja –1° C w januarje a 20° C w juliju.

## Stawizny

Dokładny załoženski datum města njeje znaty, bě pak najskerje hižo w předkřesćanskej dobje. Wot lěta 1287, jako nasta přez hromadupołoženje francoskeho a katalanskeho nadknjejstwa w tutej kónčinje stat Andorra, bě Andorra la Vella jeho faktiska stolica, kotraž měješe wjace prawa hač tamne sydlišća. Městačko bě za tutón čas srjedźišćo izolowaneho feudalneho stata. Ze 16. lětstotka pochadźa *Casa de la Vall*, jedne z najstaršich twarjenjow w měsće a wot 1702 sydło parlamenta.

Hakle wot lěta 1993 ma Andorra swójsku wustawa, w kotrejž je mjez druhim zapisane, zo je Andorra la Vella jako sydło knježerstwa krajna stolica.

## Wobydlerstwo

Domoródni Andorračenjo wučinja jenož 33 % wobydlerstwa, mjeztym zo su Španičenjo z 43 % najwjetša wobydlerska skupina. Wjetšina wobydlerjow je katolska.

Napohlad města ze sewjera
## Wotkaz

 **Commons: Andorra la Vella** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Bamž

Bamž Leo XIV.
**Bamž** (tež *Swjaty wótc*; łaćonsce *Papa* abo *Santo Padre*) je hłowa romsko-katolskeje cyrkwje a stata Vatikanskeho města. W tutym zastojnstwje je wón tež posledni absolutny monarch Europy. Wot 8. meje 2025 je US-ameriski kardinal *Robert Francis Prevost* pod mjenom Leo XIV. 267. bamž katolskeje cyrkwje.

Tradicionelne sydło bamžow je Rom, jeničce wot 1309 do 1423 rezidowachu w južnofrancoskim Avignonje.

Dnja 11. februara 2026 witaše bamž Leo XIV. w generalnej awdiency serbske katolske družki, kotrež běchu za tutón čas jako putnicy w Romje.

*hlej tež:* Nastawki wo bamžach w serbskej Wikipediji

## Wotkaz

 **Commons: Popes** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialna webstrona Vatikanskeho města
# Nürnberg

Nürnberg|

|  |
| --- |
| Nürnberg na karće BayerskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| Wopon  |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Němska |
| zwjazkowy kraj | Bayerska Bayerska |
| wokrjes | bjezwokrjesne |
| wysokosć | 309 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 186,38 km² |
| wobydlerstwo | 526.091 *(31. dec 2023)* |
| hustosć zasydlenja | 2823 wob. na km² |
| póstowe čisła | 90402–90491 |
| předwólby | (+49) 0911, 09122, 09129 |
| awtowa značka | N |
| Politika a zarjadnistwo |
| wyši měšćanosta | Marcus König (CSU) |
| adresa | Rathausplatz 2 90403 Nürnberg |
| webstrona | nuernberg.de |
| wikidata: Nürnberg (Q2090) |

49.4511.066666666667

**Nürnberg** (wuchodofranksce *Nämberch*, serbsce tež *Norimberk*) je bjezwokrjesne město w Bayerskej, kotrež leži něhdźe 170 kilometrow sewjernje Mnichowa při rěce Pegnitz. Ma něhdźe 520.000 wobydlerjow a je tuž druhe najwjetše město Bayerskeje a najwjetše w Frankowskej.

Nürnbergski hród

## Žórła

## Wotkazaj

 **Commons: Nürnberg** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialne stronki

Wulkoměsta w Němskej

*nad 1.000.000 wobydlerjow:*
Berlin |
Hamburg |
Köln |
Mnichow

*nad 500.000 wobydlerjow:*
Bremen |
Dortmund |
Drježdźany |
Düsseldorf |
Essen |
Frankobrod nad Mohanom |
Hannover |
Lipsk |
Nürnberg |
Stuttgart

*nad 250.000 wobydlerjow:*
Augsburg |
Bielefeld |
Bochum |
Bonn |
Duisburg |
Gelsenkirchen |
Karlsruhe |
Mannheim |
Mönchengladbach |
Münster |
Wiesbaden |
Wuppertal

*nad 100.000 wobydlerjow:*
Aachen |
Bergisch Gladbach |
Bottrop |
Brunšwik |
Bremerhaven |
Darmstadt |
Dźěwin |
Erfurt |
Erlangen |
Freiburg im Breisgau |
Fürth |
Göttingen |
Hagen |
Hala nad Solawu |
Hamm |
Heidelberg |
Heilbronn |
Herne |
Ingolstadt |
Jena |
Kamjenica |
Kassel |
Kiel |
Koblenz |
Krefeld |
Leverkusen |
Lubica |
Ludwigshafen |
Moers |
Mohuč |
Mülheim an der Ruhr |
Neuss |
Oberhausen |
Offenbach |
Oldenburg |
Osnabrück |
Paderborn |
Pforzheim |
Podstupim |
Recklinghausen |
Remscheid |
Reutlingen |
Rězno |
Roztok |
Saarbrücken |
Siegen |
Solingen |
Trier |
Ulm |
Wolfsburg |
Würzburg