Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kuala Lumpur

**Kuala Lumpur**| swójske mjeno | **Federal Territory of Kuala Lumpur Wilayah Persekutuan Kuala Lumpur كوالا لومڤور 吉隆坡联邦直辖区 கோலாலமபூர** |
|

|  |
| --- |
| Kuala Lumpur na karće MalajzijeDEC |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Malajzija |
| wysokosć | 22 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 243,65 km² |
| wobydlerstwo | 1.809.699 |
| hustosć zasydlenja | 7.427,5 wob./km² |
| póstowe čisło | 50xxx – 60xxx 68xxx |
| webstrona | www.kualalumpur.gov.my/ |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

3.1333333333333101.68333333333
**Kuala Lumpur** je hłowne a najwjetše město Malajzije. Město same ma přestrjeń wot 244 km² a połdra miliona wobydlerjow; cyła aglomeracija pak wjace hač 7,2 milionaj wobydlerjow. Sydli tu Malajziski parlament a tež Malajziski kral. Nimo toho je Kuala Lumpur tež kulturny a hospodarski centrum Malajzije.

## Wotkazaj

 **Commons: Kuala Lumpur** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* oficialne stronki
# Idaho

44-114

Idaho|  |  |
| **hesło**: *Ditat deus* |
| **přimjeno**: *Gem State* |
| Zakładne daty |
| stolica | Boise |
| přestrjeń | 216.643 km² |
| wobydlerstwo | 1.654.930 *(1. jul 2015)* |
| hustosć | 8 wob. na km² |
| časowe pasmo | UTC–7/–8 (MST/PST) |
| Politika |
| guwerner | Butch Otter (Rep.) |
| přistup do unije | 3. julija 1890 |
| Karte |
|  |
| Přehladna karta zwjazkoweho stata |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Idaho** je US-ameriski zwjazkowy stat, kotryž leži w horinach Rocky Mountains na sewjerozapadźe kraja. Ma něhdźe 1,6 milionow wobydlerjow na přestrjeni wot 217.000 kwadratnych kilometrow a je potajkim jenož rědko wobsydleny. Stolica je Boise.

Stat mjezuje z kanadiskej prowincu British Columbia na sewjeru, z Montanu na wuchodźe, Wyomingom na juhowuchodźe, z Utah a Nevadu na juhu a z Oregonom a Washingtonom na zapadźe.

Idaho přiwza so dnja 3. julija 1890 jako 43. stat do unije a ma přimjeno *Gem State* („drohokamjenjowy stat“).

Najwjetše města w Idaho su Boise (206.000 wob.), Nampa (82.000) a Meridian (75.000). 22 procentow wobydlerstwa maja němskich prjedownikow. Najwjetša nabožinska skupina su Mormonojo (23 %).

## Wobrazy

* Kónčina *Palouse* w sewjernym dźělu stata
* Wodopad *Shoshone Falls* w južnym Idaho
* Nazyma w Boise, stolicy zwjazkoweho stata
* Statny kapitol w stolicy Boise

## Žórła

## Wotkazaj

 **Commons: Idaho** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficielne webstrony (jendź.)

Zwjazkowe staty Zjednoćenych statow Ameriki

Alabama |
Alaska |
Arizona |
Arkansas |
Colorado |
Connecticut |
Delaware |
Florida |
Georgia |
Hawaii |
Idaho |
Illinois |
Indiana |
Iowa |
Kaliforniska |
Kansas |
Kentucky |
Louisiana |
Maine |
Maryland |
Massachusetts |
Michigan |
Minnesota |
Mississippi |
Missouri |
Montana |
Nebraska |
Nevada |
New Hampshire |
New Jersey |
New Mexico |
New York |
North Carolina |
North Dakota |
Ohio |
Oklahoma |
Oregon |
Pennsylvania |
Rhode Island |
South Carolina |
South Dakota |
Tennessee |
Texas |
Utah |
Vermont |
Virginia |
Washington |
West Virginia |
Wisconsin |
Wyoming

**Zwjazkowy distrikt**

District of Columbia

**Wonkowne teritorije**

Ameriska Samoa |
Knježniske kupy |
Bakerowa kupa |
Guam |
Howlandowa kupa |
Jarvisowa kupa |
Johnstonowa kupa |
Kingmanowy riff |
Midwayske kupy |
Navassa |
Sewjerne Mariany |
Palmyra |
Puerto Rico |
Wake
# Sydomlětna wójna

**Sydomlětna wójna** mjez 1756 a 1763 bě wójna mjez Wulkej Britaniskej, Pruskej a Hannoverom na jednej stronje a Francoskej, Awstriskej, Ruskej, Šwedskej a Sakskej na druhej stronje. Tuž běchu nimale wšě europske wulkomocy wobdźělene. Na kóncu wójny bě so Pruska jako jedna z pjeć europskich wulkomocow etablěrowała.

Bě to swětowy konflikt, w kotrymž so w Europje, Sewjernej Americe, Indiskej a na Karibiskich kupach wojowaše. W pozdźišich fazach konflikta přidružichu so Španiska a Portugalska a nimo toho Nižozemska, kotraž bě na spočatku spytała neutralna wostać, doniž so jeje jednotki w Indiskej njenapadnychu.

Tutón konflikt móže so jako wójna wo hegemoniju wobhladować, přetož so wjetšina tehdyšich wulkomocow na nim wobdźěleše a předstaji zdobom rozsudnu fazu w lětstotki trajacych francosko-britiskich wojowanjach wo nadknjejstwo w Sewjernej Americe a wo globalne nadknjejstwo.

Swětowa karta ze stronami Sydomlětneje wójny. Propruscy přiwisnicy su módre, rakuscy přiwisnicy zeleni a neutralne kraje šěre.
Charakteristiske za Sydomlětnu wójnu běchu woblěhowanja a wotpalenja městow kaž tež bitwy na wotewrjenych polach kaž tež nimoměry wysoka ličba woporow. Trochuje so, zo je mjez 900.000 a 1,4 miliony ludźi na sćěhi wójny zemrěło.

## Přičiny

Direktna přičina bě inwazija a slědowace wobsadźenje Sakskeje přez pruskeho krala Bjedricha II.

Indirektny konflikt mjez Wulkej Britaniskej a Francoskej wo kolonije w Sewjernej Americe, zwjazkarstwa mjez Francoskej a Awstriskej (tak mjenowany přewrót aliancow) a mjez Jendźelskej a Pruskej, prócowanje Wulkeje Britaniskeje wo swětowu hegemoniju a wotstronjenje Francoskeje jako hłowneho riwala, prócowanje Awstriskeje wo wróćozdobyće Šleskeje.

## Sydomlětna wójna we Łužicy

Tež serbska Łužica běše městno surowych wojowanjow, tak na přikład w bitwje pola Bukec w oktobrje 1758. Wjele wsow so ćežko wobškodźichu a ludźo tradachu hłód. Tak zhubi na přikład serbski farar a pčołar Hadam Bohuchwał Šěrach w Budyšinku w běhu wójny wšě swoje tři dźowki.

## Wotkaz

 **Commons: Sydomlětna wójna** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Howjado

**Howjado**|  |
| **systematika** |
| **domena** | **Eukaryoty** |
| **swět** | **Zwěrina** |
| **rjadownja**: | Cycaki (Mammalia) |
| **podrjad**: | (Ruminantia) |
| **swójba**: | (Bovidae) |
| **podswójba**: | Howjedźiny (Bovinae) |
| **ród**: | Bos |
| **družina** | (Bos taurus) |
| **poddružina**: | Howjado |
| **wědomostne mjeno** |
| Bos taurus taurus |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Howjado** je cycakowa družina ze swójby howjedźinow.

Dźensniše howjada (taurine abo woprawdźite howjada) pochadźeja prěnjotnje z Anatoliskeje a Bliskeho wuchoda. Domestikacija k howjadu so hižo stała w 9. lěttysacu př. Chr. Jako dokład płaći, zo wot 8300 př. Chr. so su howjada hromadu z rólnymi burami na hač do teje doby bjezhowjadowu Cyperna dóstali.
# Sikim

Sikim w Indiskej
**Sikim** (Nepali: सिक्किम, *Sikkim*) je zwjazkowy stat Indiskeje. Ma 640.000 wobydlerjow a přestrjeń 7.096nbsp;km², potajkim jenož 90 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Gangtok. Sikim ma nepalšćinu, Bhutia, Lepcha a Limbu jako zarjadniske rěče, ale tam so tež hindišćina, Sherpa a wjele małych rěčow rěča.

Je po přestrjeni druhi najmjeńši stat Indiskeje, leži w horach Himalaje a mjezuje z Tibetom (China) na sewjeru a wuchodźe, Bhutanom na juhowuchodźe, Zapadnej Bengalskej na juhu a Nepalom na zapadźe.

W sewjerozapadnym dźělu Sikima leži Kangčendźonga (8586 m), třeća najwyša hora na zemi.

## Zaćišće

* Sikimska stolica Gangtok
* Jězor Tsomgo (Čangu) blisko chinskeje hranicy
* Pemayangtse - jedyn z najwažnišich klóštrow Sikima
* Kangčendźonga - třeća najwyša hora swěta

## Wotkazy

 **Commons: Sikim** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Webstrony Sikimskeho knježerstwa (jendźelsce)
# John Major

John Major w lěće 1995
**John Major** (\* 29. měrca 1943 w Londonje) je něhdyši britiski politikar a bywši předsyda Konserwatiwneje strony. Wot 28. nowembra 1990 hač do 2. meje 1997 bě wón premier Zjednoćeneho kralestwa. Do toho bě hižo wot 1989 do 1990 wonkowny minister w kabineće Thatcher. Jeho naslědnik bě po wólbach lěta 1997 Tony Blair *(Labour)*.

## Wotkaz

 **Commons: John Major** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Britiscy premierojo

Walpole |
Wilmington |
Pelham |
Newcastle |
Devonshire |
Newcastle |
Bute |
Grenville |
Rockingham |
Pitt |
Grafton |
North |
Rockingham |
Shelburne |
Portland |
Pitt |
Addington |
Pitt |
Grenville |
Portland |
Perceval |
Liverpool |
Canning |
Goderich |
Wellington |
Grey |
Melbourne |
Wellington |
Peel |
Melbourne |
Peel |
Russell |
Derby |
Aberdeen |
Palmerston |
Derby |
Palmerston |
Russell |
Derby |
Disraeli |
Gladstone |
Beaconsfield |
Gladstone |
Salisbury |
Gladstone |
Salisbury |
Gladstone |
Rosebery |
Salisbury |
Balfour |
Campbell-Bannerman |
Asquith |
Lloyd George |
Bonar Law |
Baldwin |
MacDonald |
Baldwin |
MacDonald |
Baldwin |
Chamberlain |
Churchill |
Attlee |
Churchill |
Eden |
Macmillan |
Douglas-Home |
Wilson |
Heath |
Wilson |
Callaghan |
Thatcher |
Major |
Blair |
Brown |
Cameron |
May |
Johnson |
Truss |
Sunak |
Starmer
# Dźarkand

Dźarkand w Indiskej
**Dźarkand** (Hindi: झारखंड, *Jharkhand*) je wot lěta 2000 zwjazkowy stat Indiskeje a bě do toho dźěl Bihara. Ma 30,5 milionow wobydlerjow a přestrjeń 79.722 km², potajkim 383 wobydlerjow na kwadratnym kilometru. Statna stolica je Ranchi. Dźarkand ma Hindišćinu jako jeničku zarjadnisku rěč, ale tam so tež Santali (10,7%), Bengali (9,7%), Urdu (8,6%) a wjele druhich rěčow rěči. Wjace hač stwórć wobydlerjow su Adivasi (prawobydlerja).

Zwjazkowy stat mjezuje z Biharom na sewjeru, Zapadnej Bengalskej na wuchodźe, Orisu na juhu, kaž tež z Čatisgarom a Utarpradešom na zapadźe.

## Eksterne wotkazy

* Webstrony knježerstwa Dźarkanda (jendźelsce)
* Nastawk wo Dźarkandźe na suedasien.info (němsce)