Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bern

**Bern**|

|  |
| --- |
| Bern na karće ŠwicarskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| wopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Šwicarska |
| kanton |  Bern |
| wysokosć | 542 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 51,60 km² |
| wobydlerstwo | 140.288 (2015) |
| hustosć zasydlenja | 2.718,8 wob./km² |
| póstowe čisło | 3000–3030 |
| webstrona | bern.ch |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

46.9510817.438637
**Bern** je stolica Šwicarskeje a z něhdźe 140 tysac wobydlerjemi tež štwórte najwjetše šwicarske město. Leži w kantonje Bern a je jeho zarjadniske sydło.

## Wotkaz

 **Commons: Bern** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Republika Kongo

0.7515.4

Republika Kongo|  |  |
| **hesło**
Unité, Travail, Progrès *(„Jednotu, dźěło, postup“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Répubilika ya Kongo Republiki ya Kongó République du Congo |
| stolica | Brazzaville |
| přestrjeń | 342.000 km² |
| wobydlerstwo | 4.755.097 (2015) |
| hustosć | 13,9 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna republika |
| hłowa stata | prezident Denis Sassou-Nguesso |
| šef knježerstwa | premierminister Anatole Collinet Makosso |
| měna | 1 CFA-franc BEAC |
| hamtska rěč | francošćina a narodnej rěči kituba a lingala |
| hymna | La Congolaise |
| časowe pasmo | UTC+1 |
| njewotwisnosć | 15. awgusta 1960 wot Francoskeje |
| Top Level Domain | .cg |
| telefon | +242 |
| awtowa značka | RCB |
| Połoženje republiki Kongo na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Alima, prawy přitok rěki Kongo
**Republika Kongo** (mjez 1969 a 1991 *Ludowa republika Kongo*, tež *Kongo-Brazzaville*) je njewotwisny, rědko wobsydleny stat w srjedźnej Africe. Namaka so na prawym boku rěki Kongo a mjezuje z Kamerunom a Centralnoafriskej republiku w sewjeru, z Demokratiskej republiku Kongo we wuchodźe, z angolskej eksklawu Cabinda w juhu, z Atlantiskim oceanom w juhozapadźe kaž tež z Gabunom w zapadźe. Stolica je Brazzaville, kotrež so namaka při rěce Kongo w juhu kraja.

W Republice Kongo knježi włóžna tropiska klima z dešćowymaj časomaj mjez januarom a meju a mjez oktobrom a decembrom. Přewažaca krajinowa forma je dešćowy lěs. Najwyše městno přewažnje płoneho kraja je bjezmjenita hora (1.040 m) blisko gabunskeje hranicy.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Republika Kongo** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Dalše informacije na stronach němskeho wonkowneho zarjada

Staty a *wotwisne kraje* w Africe[Pokazać]

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Reformacija

Konfesije w srjedźnej Europje wokoło 1618 (po krajach)
**Reformacija** (łaćonsce *reformatio* „wobnowjenje, nawróćenje“) pomjenuje we wušim zmysle hibanje za wobnowjenje cyrkwje, kotrež wjedźeše k pačenju zapadneho křesćanstwa do wšelakich konfesijow (katolske, lutherske, reformowane).

Reformacija wuchadźeše w zažnym 16. lětstotku z centrow Wittenberg a Zürich. Jako jeje započatk wobhladuje so tradicionelnje lěto 1517, hdyž přibi Martin Luther swoje 95 tezow wo durje hrodowskeje cyrkwje we Wittenbergu. Genf wuwi so w 1540tych lětach na třeće srjedźišćo reformacije, z cyłoeuropskim wuprudźenjom. Do dalokeje měry zakónčena běše reformacija znutřka Swjateho romskeho mócnarstwa z Augsburgskim nabožnym měrom 1555; zwonka mócnarstwa pokročowaše wuwiće pak hišće hač do 17. lětstotka.

We Łužicy přeńdźe najwjetši dźěl wosadow k nowej konfesiji, jenož mjeńše teritorije we wobsydstwje klóštrow Marijina hwězda (dźensniši kraj katolskich Serbow) a Marijiny doł kaž tež Budyskeho tachantstwo wostachu katolske. Z reformaciju wuwiwaše so prěni raz serbskorěčne pismowstwo, najprjedy hłownje nabožne (přełožki biblije, kěrlušow, katechizma atd.), pozdźišo tež swětne.

## Literatura

* Jan Malink (wud.): *Fünf Jahrhunderte. Pjeć lětstotkow: Die Sorben und die Reformation. Serbja a reformacija.* LND, Budyšin 2017.

## Wotkazaj

 **Commons: Reformacija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

* Reformacija – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
# Baskiska

43-2.6

Awtonomne zhromadźenstwo Baskiska|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Euskal Autonomia Erkidegoa (bask.) Comunidad Autónoma del País Vasco (špan.) |
| stolica | Vitoria (baskisce *Gasteiz*) |
| přestrjeń | 7.234 km² |
| wobydlerstwo | 2.189.257 (2015) |
| hustosć | 302,6 wob./km² |
| forma knježerstwa | awtonomny teritorij Španiskeje |
| hłowa stata | kral Filip IV. |
| šef knježerstwa | ministerski předsyda Iñigo Urkullu Rentería |
| měna | euro |
| hymna | Eusko Abendaren Ereserkia |
| časowe pasmo | UTC+1 |
| nastaće | autonomny statut (22. decembra 1979) |
| Top Level Domain | .es |
| oficielna webstrona | www.euskadi.net |
| Połoženje Předłoha:Info ISO-3166-2:ES-PV na zemi |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Baskiska** (baskisce *Euskadi*, španisce *País Vasco*) je z lěta 1979 autonomna kónčina na sewjerje Španiskeje. Na wuchodźe mjezuje z Navarru, na zapadźe z Kantabriju a Kastilijej a Leonom, na juhu z La Rioju, na sewjerowuchodźe z Francoskej, na sewjerje ma pobróh z Biskajskim zaliwom atlantiskeho oceana. W Baskiskej bydli narod Baskow, kotryž rěči baskišćinu, kotraž je tu tež prěnja hamtska rěč. Španišćina je druha hamtska rěč. Hłowne město Baskiskeje je Vitoria (baskisce *Gasteiz*).

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Baskiska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne teritorije* w Europje

**Staty**

• Albanska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bołharska
• Bosniska a Hercegowina
• Čěska
• Čorna Hora
• Danska
• Estiska
• Finska
• Francoska
• Grjekska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Letiska
• Liechtenstein
• Litawska
• Luxemburgska
• Madźarska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Němska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pólska
• Portugalska
• Rumunska
• Ruska1
• San Marino
• Serbiska
• Sewjerna Makedonska
• Słowakska
• Słowjenska
• Španiska
• Šwedska
• Šwicarska
• Turkowska1
• Ukraina
• Vatikanske město
• Zjednoćene kralestwo

Zwadne teritorije: *Kosowo*
• *Podnisterska*

Druhe teritorije: *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretanja*
• *Ferejske kupy*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Guernsey*
• *Jendźelska*
• *Jersey*
• *Katalanska*
• *Korniska*
• *Łužica*
• *Man*
• *Sewjerna Irska*
• *Svalbard*
• *Šotiska*
• *Waliziska*

1 Leži zdźěla w Aziji.
# Angola

-12.3517.35

Republika Angola|  |  |
| **hesło**
Virtus Unita Fortior *(„Zjednoćena zmužitosć je sylniša“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | República de Angola |
| stolica | Luanda |
| přestrjeń | 1.246.700 km² |
| wobydlerstwo | 25.789.024 (2014) |
| hustosć | 20,7 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna republika |
| hłowa stata a šef knježerstwa | João Lourenço (wot 2017) |
| měna | Kwanza |
| hamtska rěč | portugalšćina |
| hymna | Angola Avante |
| časowe pasmo | UTC+1 |
| njewotwisnosć | 11. nowembra 1975 wot Portugalskeje |
| Top Level Domain | .ao |
| telefon | +244 |
| awtowa značka | ANG |
| Połoženje Angole na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Angola** je stat w juhozapadnym dźělu Afriki. Leži při Atlantiskim oceanje a mjezuje z Republiku Kongo a Demokratiskej Republiku Kongo w sewjeru, we wuchodźe ze Sambiju a w juhu z Namibiju. Stolica Luanda namaka so při brjoze Atlantika w sewjerozapadźe kraja a ma něhdźe 5 milionow wobydlerjow.

## Geografia

Najwyše městno je Morro Môco (2 620 m nad normalnej nulu).

### Města

Najwjetše města su :

* Luanda - 2.022.000 wobydlerjow
* Huambo - 400.000 wobydlerjow
* Benguela - 155.000 wobydlerjow
* Lobito - 150.000 wobydlerjow

### Prowincy

Angola zestaji so ze slědowacych 18 prowincow:

|  |  |
| --- | --- |
| * 1 Bengo (stolica: Caxito)
* 2 Benguela (Benguela)
* 3 Bié (Kuito)
* 4 Cabinda (Cabinda)
* 5 Cuando Cubango (Menongue)
* 6 Cuanza Norte (N'Dalantando)
* 7 Cuanza Sul (Sumbe)
* 8 Cunene (Ondjiva)
* 9 Huambo (Huambo)
 | * 10 Huíla (Lubango)
* 11 Luanda (Luanda)
* 12 Lunda Norte (Lucapa)
* 13 Lunda Sul (Saurimo)
* 14 Malanje (Malanje)
* 15 Moxico (Luena)
* 16 Namibe (Namibe)
* 17 Uíge (Uíge)
* 18 Zaire (M’banza Kongo)
 |

## Žórła

## Wotkazaj

 **Commons: Angola** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Wulkopósłanstwo Republiki Angola w Němskej

Staty a *wotwisne kraje* w Africe[Pokazać]

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Leo XIII.

Bamž Leo XIII. w lěće 1878
**Leo XIII.** (z byrgarskim mjenom *Vincenzo Gioacchino Pecci*; \* 2. nalětnika 1810 w Carpineto Romano; † 20. pražnika 1903 w Romje) bě italski duchowny a bu 20. małeho róžka 1878 jako naslědnik Pija IX. za 255. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny. Jeho dźělbraća w socialnych prašenjach dla bu mjenowany ze strony wěriwych „bamž dźěłaćerjow“ abo „socialny bamž“. Leo XIII. zemrě w starobje 93 lět a bě tuž najstarši amtěrowacy bamž w stawiznach romsko-katolskeje cyrkwje.

Jemu slědowaše Giuseppe Melchiorre Sarto jako bamž Pius X.

## Wotkaz

 **Commons: Leo XIII** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Recep Tayyip Erdoğan

Recep Tayyip Erdoğan (2015)
**Recep Tayyip Erdoğan** (\* 26. februara 1954 w Istanbulu) je turkowski politikar a wot 28. awgusta 2014 dwanaty statny prezident Turkowskeje. Do toho bě wot 1994 do 1998 wyši měšćanosta Istanbula a wot měrca 2003 do awgusta 2014 z turkowskim ministerskim prezidentom. Hač do lěta 2014 bě předsyda muslimsko-konserwatiwneje Strony za sprawnosć a pozběh (AKP).

Narodźi so w Istanbulu jako jedne z pjećich dźěći a studowaše při İstanbul İktisadi ve Ticari İlimler Akademisi.

W 1970tych a 1980tych lětach bě aktiwny čłon konserwatiwnych stron, naposledk *Pócćiwostneje strony*. W lěće 2001 załoži hromadźe z dalšimi něhdyšimi čłonami tuteje strony nowu stronu AKP a sta so z jeje předsydu. Jeho politika chce spěchować reislamizaciju Turkowskeje republiki, kotraž je hižo wot załoženja laicistiski stat.

Erdoğan je woženjeny a ma štyri dźěći.

## Wotkaz

 **Commons: Recep Tayyip Erdoğan** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Hrjehor XVI.

Bamž Hrjehor XVI.
**Hrjehor XVI.** (z byrgarskim mjenom *Bartolomeo Alberto Cappellari*; \* 18. požnjenca 1765 w Belluno, Republika Benatki; † 1. smažnika 1846 w Romje) bě italski duchowny a bu 2. małeho róžka 1831 jako naslědnik Pija VIII. za 253. bamža romsko-katolskeje cyrkwje wuzwoleny.

Jemu slědowaše Giovanni Maria Mastai-Ferretti jako bamž Pius IX.

## Wotkaz

 **Commons: Gregorius XVI** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# 1757

◄ |
17. lětstotk |
**18. lětstotk**
| 19. lětstotk
| ►

◄◄ |
◄ |
1753 |
1754 |
1755 |
1756 |
**1757**
| 1758
| 1759
| 1760
| 1761
| ►
| ►►

**1757**
 w druhich protykach| gregorianiski kalender | 1757 *MDCCLVII* |
| Ab urbe condita | 2510 |
| Armenski kalender | 1206 ԹՎ ՌՄԶ |
| Berberski kalender | 2707 |
| Buddhistiski kalender | 2301 |
| Burmaski kalender | 1119 |
| Chinski kalender | 4393 / 4453 – 4394 / 4454 丙子 – 丁丑 |
| Etiopiski kalender | 1749 – 1750 |
| Hebrejski kalender | 5517 – 5518  |
| Holocenski kalender | 11757 |
| Indiske kalendry |  |
|  - *Vikram Samvat* | 1812 – 1813 |
|  - *Indiski narodny kalender* (Shaka Samvat) | 1679 – 1680 |
|  - *Kali Yuga* | 4858 – 4859 |
| Iranski kalender | 1135 – 1136 |
| Islamski kalender | 1170 – 1171 |
|  - *Imperialne lěto* | Kōki 2417 (皇紀2417年) |
| Julianiski kalender | 1802 |
| Koptiski kalender | 1473 – 1474 |
| Korejski kalender | 4090 |
| Runowy kalender | 2007 |
| Thailandski słónčny kalender | 2300 |

## Podawki

## Narodniny

* 14. oktobra: Gottlob Benjamin Droschütz – serbski farar, senior Serbskeho prědarskeho towarstwa w Lipsku († 1818)

## Wumrěće

* 12. junija: Krystof Gabriel Fabricius – serbski farar, spisaćel, rozswětler (\* 1684)
* 13. nowembra: Jan Bjedrich Langa – serbski farar, přełožowar nabožinskeho pismowstwa (\* 1709)

## Wotkaz

 **Commons: 1757** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Pandemija koronawirusa

Koronawirus SARS-CoV-2
**Pandemija koronawirusa** (tež **koronapandemija** abo **koronowa pandemija**) je swětodaloka pandemija wot wudyrjenja epidemije koronawirusa COVID-19 w lětomaj 2020 a 2021. Prěnje pady zwěsćichu w decembrje 2019 w chinskej prowincy Wuhan. Koronapandemija je hač dotal najwjetša pandemija 21. lětstotka na swěće a ma ze swojimi sćěhami dramatiske wuskutki za ludnosć cyłeho swěta.

W běhu so rozšěrjaceje pandemije coronawirusa zawjedźachu Němska a wjele dalšich krajow krok po kroku krućiše naprawy, kotrež so na to měrja, kontaktam mjez ludźimi zadźěwać. Tak zawrěja šule, zarjadnišća, sportnišća a dalše městnosće a zakazaja zarjadowanja, mjez nimi tež Bože słužby.

Jeničce w Němskej je wot spočatka pandemije wjace hač 106.000 ludźi w zwisku z infekciju zemrěło.

## Nóžki

## Wotkaz

 **Commons: Koronapandemija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Ruanda

-229.7

Republika Ruanda|  |  |
| **hesło**
Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu *(„Jednota, dźěło, patriotizm“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Repubulika y'u Rwanda République du Rwanda Republic of Rwanda |
| stolica | Kigali |
| přestrjeń | 26.338 km² |
| wobydlerstwo | 12.337.138 (2014) |
| hustosć | 468,4 wob./km² |
| forma knježerstwa | prezidialna republika |
| hłowa stata | prezident Paul Kagame (wot 2000) |
| šef knježerstwa | premier Justin Nsengiyumva (wot 2025) |
| měna | ruandiski franc |
| hymna | Rwanda nziza |
| časowe pasmo | UTC+2 |
| njewotwisnosć | 1. julija 1962 wot Belgiskeje |
| Top Level Domain | .rw |
| telefon | +250 |
| awtowa značka | RWA |
| Połoženje Ruandy w regionje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

W „kraju tysac kopcow“
**Ruanda** (w kinyarwandźe, francosce a jendźelsce *Rwanda*) je husće wobsydleny nutřkokrajny stat při Kiwuskim jězorje we wuchodnej Africe. Mjezuje z Ugandu na sewjeru, z Tansaniju na wuchodźe, z Burundijom na juhu a z Demokratiskej republiku Kongo na zapadźe. Stolica je Kigali, kotryž so w srjedźišću małeho kraja při rěce Kagera nadeńdźe.

W Ruandźe knježi wysokosće dla miła, włóžna klima z přerěznymi temperaturami wokoło 18 °C bjez wulkich přeměnjenjow. Dešćowej časaj trajetej wot septembra do decembra *(umuhindo)* a wot februara do spočatka junija *(itumba)*. Najwyše městno tak mjenowaneho „kraja tysac kopcow“ je wulkan *Karisimbi* (4.519 m) při kongoskej hranicy na sewjerozapadźe Ruandy. Ruanda je tež žórlišćo najdlěšeje rěki swěta; najwjetši přitok Nila, rěka Kagera, je najwažniša rěka w kraju.

Ruanda je nimo toho předewšěm znata za najhórše ludomordarstwo po Druhej swětowej wójnje, kotrež je so stało w lěće 1994.

Hačrunjež ženje z britiskej koloniju njebě, přisłuša Ruanda wot lěta 2009 Commonwealthej.

## Wotkazaj

 **Commons: Ruanda** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Webstrony ruandaskeho wulkopósłanstwa w Němskej

Staty a *wotwisne kraje* w Africe[Pokazać]

Algeriska |
Angola |
Benin |
Botsuana |
Burkina Faso |
Burundi |
Centralnoafriska republika |
Čad |
Dźibuti |
Egyptowska |
Ekwatorialna Gineja |
Eritreja |
Etiopiska |
Gabun |
Gambija |
Ghana |
Gineja |
Gineja-Bissau |
Južna Afrika |
Južny Sudan |
Kamerun |
Kap Verde |
Kenia |
Komory |
Demokratiska republika Kongo |
Republika Kongo |
Lesotho |
Liberija |
Libyska |
Madagaskar |
Malawi |
Mali |
Marokko |
Mawretanska |
Mauritius |
Mosambik |
Namibija |
Niger |
Nigerija |
Ruanda |
Sambija |
São Tomé a Príncipe |
Senegal |
Seychelle |
Sierra Leone |
Simbabwe |
Słonowinowy pobrjóh |
Somalija |
Sudan |
Swaziska |
Tansanija |
Togo |
Tuneziska |
Uganda

**Druhe teritorije:**
Ceuta |
Îles éparses |
Kanariske kupy |
Madeira |
Mayotte |
Melilla |
Réunion |
St. Helena |
Zapadna Sahara
# Oblasć Saratow

5146

**Oblasć Saratow**| Саратовская область |
| --- |
| wopon | chorhoj |
|  |  |
| Zakładne daty |
| federaciski wokrjes | Wolga |
| stolica | Saratow |
| přestrjeń | 101.240 km² |
| wobydlerstwo | 2.521.892 *(14. okt 2010)* |
| hustosć wobydlerstwa | 25 wob. na km² |
| hamtske rěče | rušćina |
| časowe pasmo | UTC+3 |
| awtowa značka | 64, 164 |
| webstrona | saratov.gov.ru |
| Politika |
| guwerner | Pawel Ipatow |
|  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

Wuliw rěki Tereški do Wolgi
**Oblasć Saratow** (rusce Саратовская область/*Saratowskaja oblast*) je oblasć w europskim dźělu Ruskeje. Leži w stepowej krajinje při delnjej Wolze něhdźe 700 kilometrow juhowuchodnje Moskwy a mjezuje na wuchodźe z Kazachstanom. Jeje zarjadniske sydło a najwjetše město je Saratow z wjace hač 800.000 wobydlerjemi. Dalšej wulkoměsće stej Engels a Balakowo (wobě něhdźe 200.000 wobydlerjow). Na teritoriju dźensnišeje Saratowskeje oblasće bydlachu hač do Druheje swětoweje wójny Wolzyny Němcy.

W lěće 2010 měješe Oblasć Saratow 2.521.892 wobydlerjow. Z nich běchu 85,3 % Rusojo. Najwjetšej mjeńšinje běštej kazachska (3 %) a tatarska (2,1 %).

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Oblasć Saratow** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Federaciske subjekty Ruskeje

**Republiki:**
Adygiska |
Altaj |
Baškirska |
Burjatska |
Čečenska |
Čuwašiska |
Dagestan |
Chakaska |
Ingušetska |
Kabardino-Balkarska |
Kalmykska |
Karačaj-Čerkeska |
Karelska |
Komi |
*Krim*1 |
Mari El |
Mordwinska |
Sacha (Jakutska) |
Sewjerna Osetiska-Alanska |
Tatarstan |
Tuwa |
Udmurtska

**Regiony („kraje“):**
Altaj |
Chabarowsk |
Kamčatka |
Krasnodar |
Krasnojarsk |
Perm |
Primorje |
Stawropol |
Zabajkalska

**Oblasće:**
Amur |
Archangelsk |
Astrachań |
Bjelgorod |
Brjansk |
Čeljabinsk |
Irkutsk |
Iwanowo |
Jaroslawl |
Kaliningrad |
Kaluga |
Kemerowo |
Kirow |
Kostroma |
Kurgan |
Kursk |
Leningrad |
Lipjeck |
Magadan |
Moskwa |
Murmansk |
Nižny Nowgorod |
Nowgorod |
Nowosibirsk |
Omsk |
Orenburg |
Orjol |
Penza |
Pskow |
Rjazań |
Rostow |
Sachalin |
Samara |
Saratow |
Smolensk |
Swjerdlowsk |
Tambow |
Tjumeń |
Tomsk |
Tula |
Twer |
Uljanowsk |
Wladimir |
Wolgograd |
Wologda |
Woronjež

**Města ze statusom subjekta:**
Moskwa |
Pětrohród |
*Sewastopol*1

**Awtonomne oblasće:**
Židowska awtonomna oblasć

**Awtonomne wokrjesy:**
Chantow a Mansow |
Jamalskich Nencow |
Nencow |
Čukčow

1 zwadne teritorije
# Aleksander Sergejewič Puškin

Aleksander Sergejewič Puškin
**Aleksander Sergejewič Puškin** (rusce *Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин*; \* 6. junija 1799 w Moskwje, † 10. februara 1837 w Pětrohrodźe) bě wuznamny ruski spisowaćel romantiki a płaći jako najwažniši ruski basnik a załožer moderneje ruskeje literatury.

## Wotkazaj

 **Commons: Aleksander Puškin** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

* Aleksander Sergejewič Puškin – Literatura w katalogu Němskeje narodneje biblioteki (němsce)
* Biografija a twórby
# Heilbronn

Heilbronn|

|  |
| --- |
| Heilbronn na karće Badensko-WürttembergskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| Wopon  |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Němska |
| zwjazkowy kraj | Badensko-Württembergska Badensko-Württembergska |
| wokrjes | měšćanski wokrjes |
| wysokosć | 157 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 99,88 km² |
| wobydlerstwo | 130.093 *(31. dec 2023)* |
| hustosć zasydlenja | 1302 wob. na km² |
| póstowe čisła | 74072–74081 |
| předwólby | (+49) 07131, 07066 |
| awtowa značka | HN |
| Politika a zarjadnistwo |
| wyši měšćanosta | Harry Mergel (SPD) |
| adresa | Marktplatz 7 74072 Heilbronn |
| webstrona | heilbronn.de |
| Połoženje w Badensko-Württembergskej |
| Karta |
| wikidata: Heilbronn (Q715) |

49.1416666666679.2222222222222

**Heilbronn** je němske wulkoměsto na sewjeru Badensko-Württembergskeje. Ze 122.000 wobydlerjemi je wone sedme najwjetše město zwjazkoweho kraja. Heilbronn nadeńdźe so nad Neckarom něhdźe połsta kilometrow sewjernje krajneje stolicy Stuttgarta a twori swójski měšćanski wokrjes a zdobom zarjadniske sydło Heilbronnskeho wokrjesa.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 742, dósta 1371 status mócnarstwoweho města a wuwiwaše so dla přihódneho połoženja w dolinje Neckara wot zažneho srjedźowěka sem k wuznamnemu wikowanišću. Spočatk 19. lětstotka bě Heilbronn jedne z prěnich srjedźišćow industrializacije w dźensnišej Badensko-Württembergskej. Historiske stare město zniči so při lětadłowym nadpadźe dnja 4. decembra 1944 nimale dospołnje, natwari so pak w 1950tych lětach znowa.

* Nutřkowne město z winicami w pozadku
* Napohlad města z lěta 1617
* Heilbronn po Druhej swětowej wójnje
* Heilbronnske torhošćo

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Heilbronn** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Wulkoměsta w Němskej

*nad 1.000.000 wobydlerjow:*
Berlin |
Hamburg |
Köln |
Mnichow

*nad 500.000 wobydlerjow:*
Bremen |
Dortmund |
Drježdźany |
Düsseldorf |
Essen |
Frankobrod nad Mohanom |
Hannover |
Lipsk |
Nürnberg |
Stuttgart

*nad 250.000 wobydlerjow:*
Augsburg |
Bielefeld |
Bochum |
Bonn |
Duisburg |
Gelsenkirchen |
Karlsruhe |
Mannheim |
Mönchengladbach |
Münster |
Wiesbaden |
Wuppertal

*nad 100.000 wobydlerjow:*
Aachen |
Bergisch Gladbach |
Bottrop |
Brunšwik |
Bremerhaven |
Darmstadt |
Dźěwin |
Erfurt |
Erlangen |
Freiburg im Breisgau |
Fürth |
Göttingen |
Hagen |
Hala nad Solawu |
Hamm |
Heidelberg |
Heilbronn |
Herne |
Ingolstadt |
Jena |
Kamjenica |
Kassel |
Kiel |
Koblenz |
Krefeld |
Leverkusen |
Lubica |
Ludwigshafen |
Moers |
Mohuč |
Mülheim an der Ruhr |
Neuss |
Oberhausen |
Offenbach |
Oldenburg |
Osnabrück |
Paderborn |
Pforzheim |
Podstupim |
Recklinghausen |
Remscheid |
Reutlingen |
Rězno |
Roztok |
Saarbrücken |
Siegen |
Solingen |
Trier |
Ulm |
Wolfsburg |
Würzburg
# Basel

Basel|

|  |
| --- |
| Basel na karće ŠwicarskejeDEC |

 |
| Wopon |
|

|  |
| --- |
| wopon |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Šwicarska |
| kanton |  Basel-město |
| wysokosć | 260 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 22,75 km² |
| wobydlerstwo | 175.131 (2015) |
| hustosć zasydlenja | 7.698,1 wob./km² |
| póstowe čisło | 4000–4059 |
| webstrona | bs.ch |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

47.5580555555567.5877777777778
**Basel** (francosce *Bâle*, italsce *Basilea*) je wulkoměsto při Rynje na samym sewjerozapadźe Šwicarskeje. Wone je zarjadniske sydło kantona Basel-město a po Zürichu a Genfu z něhdźe 175.000 wobydlerjemi třeće najwjetše město Šwicarskeje.

Město nadeńdźe so při třikrajowym róžku mjez Šwicarskej, Němskej a Francoskej a ma tohodla předměsta we wšěch třoch krajach. Cyły metropolowy rum ma wjace hač 800.000 wobydlerjow. Basel wobsteji z historiskeju měšćanskeju dźělow Grossbasel na lěwym a Kleinbasel na prawym brjoze Ryna. Centrum města je stare město w Grossbaselu.

Sydlišćo naspomni so prěni raz w lěće 237 abo 238 pod łaćonskim mjenom *Basileam applicuerunt*. W lěće 1460 załoži so tu prěnja šwicarska uniwersita.

Měšćanski panorama z Rynom
## Wotkaz

 **Commons: Basel** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow