# Andaluziska

| Andaluziska |
| --- |
| oficielne mjeno
  | Comunidad Autónoma de Andalucía  |
| kraj
  | Španiska  |
| stolica
  | Sevilla  |
| přestrjeń
  | 87.268 km²  |
| wobydlerjo
  | něhdźe 8,5mio  |
| hustota ludnosće
  | 95,7 wob./km²  |
| prezident
  | Juan Manuel Moreno Bonilla  |

Andaluziska je jedna z 17 awtonomnych regionow w Španiskej. Wona je druha najwjetša a leži w juhu Španiskej. W sewjeru mjezuje na Ekstremadura a Kastilen-La Mancha, w wuchodźe na Murcia. W zapadźe mjezuje na Portugalsku a w juhu na Srjedźne morjo a Atlantiskim ocean.

Stolica Andaluziskeje je Sevilla, kiž je runočasnje najwjetše město Andaluziskej.

## Prowincy

Andaluziska wobstej z wosom prowincow.

| prowinca  | přestrjeń  | wobydlerjo  |
| --- | --- | --- |
| Almería | 8.774 km² | 727.945 |
| Cádiz | 7.436 km² | 1.244.049 |
| Córdoba | 13.771 km² | 781.451 |
| Granada | 12.647 km² | 919.168 |
| Huelva | 10.128 km² | 524.278 |
| Jaen | 13.496 km² | 631.381 |
| Málaga | 7.308 km² | 1.685.920 |
| Sevilla | 14.036 km² | 1.95.219 |

## Geografija

### Krajina

We wuchodźe, w prowincy Almería, leži El Desierto de Tabernas, jenička pusćina w na europskim kontinenće.  Na nju přizamknje so horiny Sierra Nevada. Přibrjóh je z drobnym pěskom posypany. We pobrjóžnaj krajinomaj Costa de la Luz a Cabo de Gata móže  wopytowar nimale njedótknjenu přirodu dožiwić.

### Klima

Klima w Andaluziskej je jara wot měnliwe, dešćikojta region iberiskeje połkupy a runočasnje najsušiša region w Europje. Cyłkownje knježi w Andaluziskej mediterany klima. Štož woznamjeni horce a suche lěća a miłe, ale tež krute zymy. Dokelž je přibrjóh při Srjedźnym morju pak wot horinow před atlantiskom wětřikom škitany, knježi tam samo subtropiski klima. Z wjace hač 2.800 słónčnymi hodźinami wob lěto je Andaluziska najsłónčniša region w Španiskej.

## Stawizny

711 přińdźechu Mawry přez Gibraltarski přeliw na iberisku połkupu. Córdoba bu za Mawry wažna a bu tohodla stolica zapado islamskeho mócnarstwa. Wot 9. lětstotka buchu Mawry přeco bóle wuhnate, doniž w lěće 1040 kalifat do wjacorych njewotwisnych statow rozpadny. Jeničce Granada w knježerstwje Mawrow wostanje a so hakle 1492 wuswobodźi.

## Turizm

Turizm hraje w Andaluziskej wažnu rolu. Wuskutkuje so na cyłe hospodarstwo.

Wšelakorosć krajiny, miły klima, kulturelne herbstwo, wšelakorosć móžnych aktiwitow a wulkomyslna hospodliwosć dopomhachu k tomu, zo so Andaluziska k jednej z najatraktiwnišich dowolowych regionow sta.

Tradicionalne dowolowe cile su přibrjohi a města Sevilla, Córdoba a Granada. La Costa de la Sol je perfektnje za kupanje a tohodla wosebje pola swójbow woblubowana. Přibrjóh do Tarifa je perfektnje za wětřikowe surfowanje. Města Sevilla, Córdoba a Granada běchu centry w knježerstwa Mawrow. Mawriske twarjenje kaž La Torre de la Calahorra w Córdoba, La Alhambra w Gradana a La Giralda w Sevilla su woblubowane turistiske cile.

Ale tež aktiwny turizm je jara woblubowany. K tomu liča golfowanje, wopyt temowych parkow (na př. Tívoli World w Benalmádena), sněhakowanje w Horiny Sierra Nevada a pućowanje.

## Kultura

### Jěsć

Typiska andaluziska jědź je poliwka gazpacho. Tuta poliwka je zymna poliwka ze zeleniny kiž bazuje na pirěrowanych tomatach, paprikach a kurkach. Dalše typiske jědźe su pražena ryba, mórske płody a Serrano šunka. Hórski klima Andaluziskej poskići idealne klima za zrawjenje šunkow kiž su po cyłym swěće znata.

### Architektura

Wjele architektoniskich wjerškow Andaluziskeje su z časa Mawrow. Hłownje su so tři typy twarjenjow dźerželi: mošeje, alcazares (hródy) a alcazabas (twjerdźizny). Ale tež woda je wažny element mawriskeje architektury, kiž jewi so na přikład w studnjach.

### Znate wosobiny

* Bartolomé Esteban Murillo (barokowy wuměłc)
* Andrés de Vandelvira (architekt)
* Diego Rodríguez de Silva Velázquez (dwórski wuměłc)
* Manuel de Falla (komponist)
* Pablo Picasso (wuměłc)

### Swjate dny

* 1. januar: “Año Nuevo” (nowe lěto)
* 6. januar: “Epifanía del Señor” (tři kralojo)
* 28. februar: “Día de Andalucía” (Dźeń Andaluziskeje)
* měrc/apryl: “Jueves Santo”, “Viernes Santo”, “Domingo de Pascua (zeleny štwórtk, ćichi pjatk, jutry)
* 1. meja: “Fiesta del Trabajo” (Dźeń dźěła)
* 15. awgust: “Asuncíón de la Virgen” (Marije donjebjeswzaća)
* 12. oktober: “Día de la Hispanidad” (Narodny Swjaty Dźeń)
* 1. nowember: “Todos los Santos” (wšěch swjatych)
* 6. december: “Día de la Constitución” (Dźeń Wustawy)
* 8. december: “Inmaculada” (Marije podjeća)
* 25. december: “Navidad” (hody)

## Wotkazy

## Žórła

¹

²

³

⁴ Plikat, Bernd (2020): Andalusien Süd.Costa Sol - Costa de la Luz - Sierra Nevada. 6.Auflage. München: Bergverlag Rother

⁵ Kennedy, Jefferey (2018/2019): Top 10 Andalusien & Costa del Sol. München: Dorling Kindersley Verlag

⁶ Drouve, A., Roy, S., Hunt, L. & Quintero, J. (2020): Spanien. 2.Auflage. Ostfildern: Verlag Karl Baedeker