Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Paul

**Paul** (serbsce: *Pawoł*) je muske předmjeno, mjez druhim slědowacych wosobinow:

* Paul von Hindenburg – němski general a politikar,
* Paul McCartney – britiski rockowy hudźbnik, spěwar, basist a komponist,
* Paul Ziemiak – němski politikar Křesćansko-demokratiskeje unije Němskeje (CDU),
* John Paul Jones – britiski rockowy hudźbnik,
* Paul Nowotny – serbski wučer, literarny stawiznar a ludowědnik,
* Paul Jenke – serbski wučer, hudźbnik a kulturny prócowar.
# Thimphu

**Thimphu**| swójske mjeno | **ཐིམ་ཕུ་** |
|

|  |
| --- |
| Thimphu na karće BhutanaDEC |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Bhutan |
| wysokosć | 2.320 metrow n.m.hł. |
| wobydlerstwo | 114.551 (2017) |
| webstrona | tcc.gov.bt |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

27.46666666666789.633333333333
Napohlad města
**Thimphu** je hłowne město Bhutana a jedna z najmjeńšich stolicow swěta, je pak z nimale wosomdźesat tysac wobydlerjemi najwjetše město himalajaskeho kraja. Leži na zapadźe Bhutana we wysokosći 2320 m nad mórskej hładźinu.

## Wotkaz

 **Commons: Thimphu** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Cynk

Cynk we wšelakich formach
**Cynk** je chemiski element ze symbolom **Zn** a rjadowej ličbu 30. Wone słuša k přechodnym metalam a steji w periodowym systemje w štwórtej periodźe a druhej pódlanskej skupinje (skupinje 12), tak mjenowanej cynkowej skupinje, ke kotrejž słušeja nimo toho tež kadmium, žiwe slěbro a kopernikium. Cynk je módrojto-běły kow a wužiwa so mjez druhim za cynkowanje železowych a woclowych elementow. Za wšěch zwěrjatow je cynk esencielny jako wobstatk wjele encymow.

Hižo w srjedźowěku wužiwaše so cynk jako wobstatk lećiny mosaz *(Messing)*. Jako samostatny kow bu pak hakle w 17. lětstotku w Indiskej předźěłowany.

Najwažniše cynk produkowace kraje běchu w lěće 2013 China (5000 kilotonow), Awstralska (1.523 kt), Peru (1.351), Indiska (793) a Zjednoćene staty (784). W Europje běchu hišće cynkowe podkopki w Irskej, Pólskej, Bołharskej, Finskej a Šwedskej.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Cynk** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Periodowy system elementow

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| H |   | He |
| Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc |   | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga |
Ge
 | As |
Se
 | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y |   | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn |
Sb
 | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi |
Po
 |
At
 | Rn |
| Fr | Ra | Ac | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Uub | Uut | Uuq | Uup | Uuh | Uus | Uuo |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Alkaliske kowy | Kowy alkaliskich zemicow | Lantanoidy | Aktinoidy | Přechadźace kowy | Kowy | Połkowy | Njekowy | Halogeny | Drohopłuny |
# Křesćanski zwjazk młodych mužow

YMCA w Jeruzalemje
**Křesćanski zwjazk młodych mužow**, mjezynarodnje znaty jako **Young Men's Christian Association** (**YMCA**), w Němskej mjenowany jako **Christliche Verein Junger Menschen** (**CVJM**) je najwjetša cyłoswětowa młodźinska organizacija, ma někak pjećaštyrceći milionow čłonow ze 124 krajow. Je to nadkonfesionalna křesćanska organizacija. Bu załožena w lěće 1844 w Londonje.

Symbolom YMCA je čerwjeny runobóčny třiróžk.

Prózdninske lěhwo CVJM w lěće 1949 na kupje Borkum
Twarjenje YMCA w Hong Kongu

## Wotkazy

 **Commons: YMCA** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialne stronki YMCA (jendźelsce)
* Oficialne stronki CVJM w Němskej (němsce)
# Puerto Rico

18.25-66.5

Swobodny stat Puerto Rico|  |  |
| **hesło**
Joannes Est Nomen Eius *(„Jeho mjeno je Jan“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Estado Libre Asociado de Puerto Rico Commonwealth of Puerto Rico |
| stolica | San Juan |
| přestrjeń | 8.959 km² |
| wobydlerstwo | 3.598.357 (2015) |
| hustosć | 401,6 wob./km² |
| forma knježerstwa | awtonomny teritorij Zjednoćenych statow Ameriki |
| hłowa stata | prezident Joe Biden |
| šef knježerstwa | guwerner Pedro Pierluisi |
| měna | US-ameriski dolar |
| hymna | La Borinqueña |
| časowe pasmo | UTC-4 |
| Top Level Domain | .pr |
| telefon | +1 787 a +1 939 |
| awtowa značka | PRI |
| Połoženje Puerta Rica w regionje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Puerto Rico** je oficielnje swobodny stat we wuchodnej Karibice, blisko zwjazany ze Zjednoćenymi statami, ale w praksy je jich awtonomny teritorij.

## Geografija

Geografisce słuša Puerto Rico k Sewjernej Americe. Najwyši dypk je Crown Mountain (474 m nad mórskej hładźinu).

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Puerto Rico** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne teritorije* w Sewjernej a Srjedźnej Americe

Kanada |
Mexiko |
Zjednoćene staty Ameriki

*Srjedźna Amerika:*
Belize |
El Salvador |
Guatemala |
Honduras |
Kosta Rika |
Nikaraguwa |
Panama

*Karibika:*
Antigua a Barbuda |
Bahamy |
Barbados |
Dominika |
Dominikanska republika |
Grenada |
Haiti |
Jamaika |
Kuba |
St. Kitts a Nevis |
St. Lucia |
St. Vincent a Grenadiny |
Trinidad a Tobago

*Druhe teritorije:*
Ameriske knježniske kupy (ZSA) |
Anguilla (ZK) |
Aruba (NL) |
Bermuda (ZK) |
Britiske knježniske kupy (ZK) |
Bonaire, Saba a Sint Eustatius (NL) |
Curaçao (NL) |
Grönlandska (DK) |
Guadeloupe (F) |
Kajmanowe kupy (ZK) |
Martinique (F) |
Montserrat (ZK) |
Navassa (ZSA) |
Puerto Riko (ZSA) |
San Andrés a Providencia (KOL) |
Saint-Barthélemy (F) |
Saint-Martin (F) |
Sint Maarten (NL) |
St. Pierre a Miquelon (F) |
Turksowe a Caicosowe kupy (ZK)
# Mongolska

47104

Mongolski stat|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Монгол Улс Mongol Uls (mong.) |
| stolica | Ulanbatar |
| přestrjeń | 1.564.116 km² |
| wobydlerstwo | 2.992.908 (2015) |
| hustosć | 1,9 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | prezident Ukhnaagiin Khürelsükh (wot 2021) |
| šef knježerstwa | ministerski prezident Luvsannamsrain Oyun-Erdene (wot 2021) |
| měna | tugrik |
| hamtska rěč | mongolšćina |
| hymna | Bügd Najramdach Mongol‬ |
| časowe pasmo | UTC+7 |
| njewotwisnosć | 11. julija 1921 |
| Top Level Domain | .mn |
| telefon | +976 |
| Połoženje Mongolskeje na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Mongolska** (oficielnje *Mongolski stat*) je nutřkokrajny stat w srjedźnej abo wuchodnej Aziji, kotryž nadeńdźe so mjez Ruskej na sewjeru a Chinu na juhu. Najwjetši dźěl Mongolskeje słuša k pusćinje Gobi. Stolica a najwjetše město rědko wobsydleneho kraja je Ulanbatar, hdźež je 40 procentow cyłkowneho wobydlerstwa žiwe.

Po Kazachstanje je Mongolska druhi najwjetši nutřkokrajny stat na swěće. Kraj je štyri razy wjetši hač Němska, ma pak mjenje wobydlerjow hač Berlin.

Krajina w srjedźnej Mongolskej
## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Mongolska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Aziji[Pokazać]

Afghanistan
• Armenska
• Azerbajdźan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• China
• Cypernska
• Egyptowska2
• Filipiny
• Georgiska
• Indiska
• Indoneska3
• Irak
• Iran
• Israel
• Japanska
• Jemen
• Jordaniska
• Južna Koreja
• Kambodźa
• Katar
• Kazachstan1
• Kirgiska
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• Malajzija
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• Ruska1
• Sawdi-Arabska
• Sewjerna Koreja
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• Turkmenistan
• Turkowska1
• Uzbekistan
• Vietnam
• Wuchodny Timor
• Zjednoćene Arabske Emiraty

**Wotwisne teritorije**

Hodowna kupa
• Hongkong (China)
• Kokosowe kupy
• Macao (China)
• Palestina
• Tibet (China)
• Ujgurska (China)

**Zwadne teritorije**

Abchaziska
• Južna Osetiska
• Nahórski Karabach
• Turkowska republika Sewjerna Cypernska

1 leži zdźěla w Europje. 2 leži zwjetša w Africe. 3 leži zdźěla w Oceaniji.
# 25. měrca

**25. měrca** abo **25. nalětnika** je 84. dźeń gregorianiskeje protyki (85. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 281 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

## Narodniny

* 1521: Simon Muslik – delnjoserbski teolog, prědar a uniwersitny profesor
* 1853: Jan Arnošt Holan – serbski gymnazialny wučer, spisowaćel
* 1897: Jegiše Čarenc – armenski basnik a přełožowar
* 1942: Aretha Franklin – US-ameriska spěwarka

## Wumrěće

* 1874: Jakub Wjels – serbski farar, přełožowar, kulturny prócowar
* 2020: Paul Goma – rumunski spisowaćel a disident

## Swjate dny

* katolski: Přizjewjenja Knjeza
* ewangelski: Přizjewjenja Marije

## Wotkaz

 **Commons: 25. měrca** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow