Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

Ll
**L** abo **l** (při pismikowanju: *el*) je jědnaty pismik klasiskeho a dwanaty moderneho łaćonskeho alfabeta kaž tež 18. w hornjoserbskim alfabeće. Wón reprezentuje konsonant. Jemu wotpowěduje grjekski lambda (Λ, λ) a pismik Л w kyriliskim alfabeće. W Morsowym alfabeće zwoprawdźuje so L přez · − · ·.

L je jako likwida klinčaty zwuk a móže we wjele rěčach samo swójsku złóžku tworić. Tohodla je wón wokalam jara blisko a wustupuje w někotrych rěčach, na přikład w čěšćinje tež jako tajki.

## Pochad

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |
| Kij za ćěrjenje wołow (protosinaisce) | Feniciski Lamed | Grjekski Lambda | Etruskiski L |

## Wšelćizny

**L** je mjezynarodna awtowa značka za Luxemburgsku. W Němskej reprezentuje wón město Lipsk.

## Wotkaz

 **Commons: L** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Serbski alfabet

Aa |
Bb |
Cc |
Čč |
Ćć |
Dd |
*Dźdź* |
Ee |
ě |
Ff |
Gg |
Hh |
Chch |
Ii |
Jj |
Kk |
Łł |
Ll |
Mm |
Nn |
ń |
Oo |
ó |
Pp |
Rr |
*ř* |
*ŕ* |
Ss |
Šš |
*Śś* |
Tt |
Uu |
Ww |
Yy |
Zz |
Žž |
*Źź*

Łaćonski alfabet

|  |  |
| --- | --- |
| Łaćonske pismiki | Aa
Bb
Cc
Dd
Ee
Ff
Gg
Hh
Ii
Jj
Kk
Ll
Mm
Nn
Oo
Pp
Qq
Rr
Ss
Tt
Uu
Vv
Ww
Xx
Yy
Zz |
| Diakritiske pismiki | Áá
Àà
Ăă
Ắắ
Ằằ
Ẵẵ
Ẳẳ
Ââ
Ấấ
Ầầ
Ẫẫ
Ẩẩ
Ǎǎ
Åå
Ǻǻ
Ää
Ǟǟ
Ãã
Ȧȧ
Ǡǡ
Ąą
Āā
Ảả
Ȁȁ
Ȃȃ
Ạạ
Ặặ
Ậậ
Ḁḁ
Ⱥⱥ
Ḃḃ
Ḅḅ
Ḇḇ
Ɓɓ
Ƃƃ
Ćć
Ĉĉ
Čč
Ċċ
Çç
Ḉḉ
Ƈƈ
ɕ
Ďď
Ḋḋ
Ḑḑ
Ḍḍ
Ḓḓ
Ḏḏ
Đđ
Ɖɖ
Ɗɗ
Ƌƌ
ȡ
Éé
Èè
Ĕĕ
Êê
Ếế
Ềề
Ễễ
Ểể
Ěě
Ëë
Ẽẽ
Ėė
Ȩȩ
Ḝḝ
Ęę
Ēē
Ḗḗ
Ḕḕ
Ẻẻ
Ȅȅ
Ȇȇ
Ẹẹ
Ệệ
Ḙḙ
Ḛḛ
Ḟḟ
Ƒƒ
Ǵǵ
Ğğ
Ĝĝ
Ǧǧ
Ġġ
Ģģ
Ḡḡ
Ǥǥ
Ɠɠ
Ĥĥ
Ȟȟ
Ḧḧ
Ḣḣ
Ḩḩ
Ḥḥ
Ḫḫ
H̱ẖ
Ħħ
Íí
Ìì
Ĭĭ
Îî
Ǐǐ
Ïï
Ḯḯ
Ĩĩ
İi
Įį
Īī
Ỉỉ
Ȉȉ
Ȋȋ
Ịị
Ḭḭ
Iı
Ɨɨ
Ĵĵ
ǰ
ȷ
ʝ
ɟ
ʄ
Ḱḱ
Ǩǩ
Ķķ
Ḳḳ
Ḵḵ
Ƙƙ
Ĺĺ
Ľľ
Ļļ
Ḷḷ
Ḹḹ
Ḽḽ
Ḻḻ
Łł
Ŀŀ
ɬ
ɭ
ȴ
Ḿḿ
Ṁṁ
Ṃṃ
ɱ
Ńń
Ǹǹ
Ňň
Ññ
Ṅṅ
Ņņ
Ṇṇ
Ṋṋ
Ṉṉ
Ɲɲ
Ƞƞ
ɳ
ȵ
N̈n̈
Óó
Òò
Ŏŏ
Ôô
Ốố
Ồồ
Ỗỗ
Ổổ
Ǒǒ
Öö
Ȫȫ
Őő
Õõ
Ṍṍ
Ṏṏ
Ȭȭ
Ȯȯ
Ȱȱ
Øø
Ǿǿ
Ǫǫ
Ǭǭ
Ōō
Ṓṓ
Ṑṑ
Ỏỏ
Ȍȍ
Ȏȏ
Ơơ
Ớớ
Ờờ
Ỡỡ
Ởở
Ợợ
Ọọ
Ộộ
Ɵɵ
Ṕṕ
Ṗṗ
Ƥƥ
P̃p̃
ʠ
Ŕŕ
Řř
Ṙṙ
Ŗŗ
Ȑȑ
Ȓȓ
Ṛṛ
Ṝṝ
Ṟṟ
ɼ
ɾ
Śś
Ṥṥ
Ŝŝ
Šš
Ṧṧ
Ṡṡẛ
Şş
Ṣṣ
Ṩṩ
Șș
ʂ
S̩s̩
Ťť
T̈ẗ
Ṫṫ
Ţţ
Ṭṭ
Țț
Ṱṱ
Ṯṯ
Ŧŧ
ƫ
Ƭƭ
Ʈʈ
ȶ
Úú
Ùù
Ŭŭ
Ûû
Ǔǔ
Ůů
Üü
Ǘǘ
Ǜǜ
Ǚǚ
Ǖǖ
Űű
Ũũ
Ṹṹ
Ųų
Ūū
Ṻṻ
Ủủ
Ȕȕ
Ȗȗ
Ưư
Ứứ
Ừừ
Ữữ
Ửử
Ựự
Ụụ
Ṳṳ
Ṷṷ
Ṵṵ
Ṽṽ
Ṿṿ
Ʋʋ
Ẃẃ
Ẁẁ
Ŵŵ
W̊ẘ
Ẅẅ
Ẇẇ
Ẉẉ
Ẍẍ
Ẋẋ
Ýý
Ỳỳ
Ŷŷ
Y̊ẙ
Ÿÿ
Ỹỹ
Ẏẏ
Ȳȳ
Ỷỷ
Ỵỵ
ʏ
Ƴƴ
Źź
Ẑẑ
Žž
Żż
Ẓẓ
Ẕẕ
Ƶƶ
Ȥȥ
ʐ
ʑ |
| Dalše pismiki | ɐ
ɑ
ɒ
ẚ
Ææ
Ǽǽ
Ǣǣ
ʙ
Ↄↄ
Ðð
ʣ
ʥ
ʤ
Ǝǝ
Əə
Ɛɛ
ɘ
ɚ
ɜ
ɝ
ɞ
ʚ
ɤ
ʩ
Ⅎⅎ
ɡ
ɢ
ʛ
Ɣɣ
Ƣƣ
ʜ
Ƕƕ
ɦ
ɧ
ɪ
Ɩɩ
ʞ
ʪ
ʫ
ʟ
ɮ
ƛ
ʎ
ᴍ
ɴ
Ŋŋ
Œœ
ɶ
Ɔɔ
ɷ
Ȣȣ
ɸ
ᴘ
Kʻĸ
Ʀʀ
ɹ
ɺ
ɻ
ɿ
ʁ
ß
Ʃʃ
ƪ
ʅ
ᶘ
ʆ
ʨ
ƾ
ʦ
ʧ
ʇ
ᵫ
ɥ
ʮ
ʯ
Ɯɯ
ɰ
Ʊʊ
Ʌʌ
ʍ
ƍ
Ʒʒ
Ǯǯ
Ƹƹ
ᶚ
ƺ
ʓ
Ȝȝ
Þþ
Ƿƿ
ƻ
Ƨƨ
Ƽƽ
Ƅƅ
ʔ
ʕ
ʡ
ʢ
ʖ
ǀ
ǁ
ǂ
ǃ
ʗ
ʘ
ʬ
ʭ
¡
h̪͆
ɦ̪͆
ʰ̪͆
ʱ̪͆ |
| Digrafy |
Aa aa
Ae ae
Ai ai
Ao ao
Au au
Aw aw
Ay ay
Bh bh
Ch ch
C̱h c̱h
Ck ck
CÖ cö
Cs cs
Cz cz
Cu cu
Dd dd
Dh dh
Dj dj
Dr dr
Dx dx
Dz dz
Dž dž
Dź dź
Ea ea
Ee ee
Ei ei
Eu eu
Ew ew
Ey ey
Ff ff
Fh fh
Gb gb
Gh gh
Għ għ
Gi gi
Gj gj
Gn gn
Gu gu
Gy gy
Hs hs
Hu hu
Ie ie
IJ ij
Jö jö
Kh kh
Kp kp
Ku ku
Lh lh
Lj lj
Ll ll
Ly ly
Mb mb
Mh mh
Mp mp
Nd nd
Ng ng
Nh nh
Nj nj
Nk nk
Ns ns
Nt nt
Ny ny
Nz nz
Oa oa
Oe oe
Oi oi
Oo oo
Ou ou
Ow ow
Oy oy
Ph ph
Qu qu
Rd rd
Rh rh
Rl rl
Rn rn
Rr rr
Rt rt
Sh sh
Sv sv
Sy sy
Sz sz
Th th
Tj tj
Tr tr
Ts ts
Tx tx
Ty ty
Tz tz
Ue ue
Ui ui
Wh wh
Xh xh
Xö xö
Yh yh
Yk yk
Zh zh
Zs zs
Zv zv
 |
| Trigrafy |
Dzs dzs
Ngb ngb
Ngh ngh
Ngk ngk
Nkp nkp
Nth nth
Nyk nyk
Rnd rnd
Sch sch
 |
| Tetragrafy |
Tsch tsch |
# Kružnica

Kružnica

**Kružnica** je płony geometriski twar, mnóstwo dypkow, kotrychž zdalenosć wot *srjedźišća* je jenaka. Tale zdalenosć rěka **połměr** abo **radius**. **Přeměr** je najwjetša zdalenosć mjez dwěmaj dypkomaj kružnicy, je dwójce tak wulki kaž połměr. Definicija kružnicy koresponduje z jeje rysowanjom z pomocu kružidła.

## Formalna definicija

Kružnica *k* z połměrom *r* a srjedźišćom S w runinje E:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
Animacija zwiska wobjima kružnicy z konstantu π
## Formule

1. Wobjim kružnicy z połměrom *r* je 2π*r*. (π je matematiska konstanta z hódnotu wok. 3,141592.)
2. Wobsah přestrjenje kruha z połměrom *r* je π*r*2.

## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Circle geometry** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# 20. julija

**20. julija** abo **20. pražnika** je 201. dźeń gregorianiskeje protyki (202. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 164 dnjow hač do kónca lěta. W Němskej je datum wosebje zwjazany ze zwrěšćenym atentatom Stauffenberga na Hitlera w lěće 1944.

## Podawki

* 1944: Zwrěšćeny atentat na němskeho diktatora Adolfa Hitlera w swojim hłownym kwartěrje „Wolfsschanze“ we Wuchodnej Pruskej.

## Narodniny

* 356 do Chr.: Aleksander Wulki – makedonski kral
* 1900: Jakub Čórlich – serbski ratar, župan Wojerowskeje župy (1947–51)
* 1919: Edmund Hillary – nowoseelandski krosnowar
* 1932: Otto Schily – němski jurist, politikar a nutřkowny minister (1998-2005)
* 1947: Carlos Santana – mexiski hudźbnik
* 1980: Gisele Bündchen – brazilski fotomodel

## Wumrěće

* 1903: Bamž Leo XIII.
* 1944: Claus Graf Schenk von Stauffenberg – němski oficěr
* 1958: Mikławš Bejmak – serbski wučer a kulturny prócowar
* 1964: Helmut Fryča – němsko-serbski wučer, hudźbnik, komponist a dirigent w SLA
* 1969: Alwin Krawčik – serbski małoratar, sobuzałožer Łužiskeho burskeho zwjazka
* 1998: Dieter Nowka – delnjoserbski hudźbnik a komponist
* 2004: Beno Rječka – serbski nowinar

## Swjate dny

* katolski/ewangelski: Marhaty
* Dźeń njewotwisnosće w Kolumbiskej (1831)

## Wotkaz

 **Commons: 20. julija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow