Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Islandšćina

íslenska
islandšćina| kraje | Islandska |
| rěčnicy | +320 000  |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěče
germanske rěče
sewjerogermanske rěče
islandšćina |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Islandska |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
is
 |
| ISO 639-2:
  |
ice
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
isl
 |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w islandšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Islandšćina** (islandsce *íslenska*) je sewjerogermanska rěč. Islandsce rěči wjace nježli 300 tysac ludźi a islandšćina je zarjadniska rěč w Islandskej.

## Nóžki

## Literatura

* Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin; Bank, Sebastian, eds. (2016), Icelandic// Glottolog 2.7. Jena: Max Planck Institute for the Science of Human History

Germanske rěče

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |
# němčina

Deutsch, deutsche Sprache
němčina| kraje | Němska, Awstriska, Šwicarska, Luxemburgska, Liechtenstein, Belgiska, Italska (Južny Tirol) |
| rěčnicy | 100 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěče
* germanske rěče
	+ zapadogermanske rěče
		- němčina
 |
| družina pisma | łaćonski alfabet |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Němska, Awstriska, Šwicarska, Luxemburgska, Liechtenstein, Belgiska, Italska (Južny Tirol), Europska unija |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
de
 |
| ISO 639-2:
  | (B) ger
  | (T) deu
  |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
deu (staršo DEU)
 |
| **karta** |
|  |
|  Rozšěrjenje němskeje rěče
██ Hamtska rěč/Maćeršćina
██ Druha rěč abo njeoficielna hamtska rěč
██ (Kwadraty) Němske mjeńšiny |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w němčinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Němčina** (tež **němska rěč**) je germanska rěč.

Cyłkownje rěči wokoło 109 milionow ludźi na cyłym swěće němsce a z nich maja 100 milionow němčinu jako maćeršćinu. Status oficialneje rěče ma němčina w Němskej, Awstriskej, Šwicarskej, Luxemburgskej, Liechtensteinje a Belgiskej. Regionalnje je tež w Italskej (Južny Tirol), Danskej, Pólskej, Madźarskej a Rumunskej připóznata. We Vatikanje rěči šwicarska garda němsce. Němčina słuša k 24 oficielnym hamtskim rěčam Europskeje unije, nimo toho je pódla francošćiny a jendźelšćiny tež dźěłowa rěč EU.

## Němski alfabet

A Ä B C D E F G H I J K L M N O Ö P Q R S T U Ü V W X Y Z
a ä b c d e f g h i j k l m n o ö p q r s ß t u ü v w x y z

## Gramatika

Němčina ma tři genusy (muski, žónski a neutralny), dwaj numerusaj (singular a plural) a štyri pady (nominatiw, genitiw, datiw a akuzatiw).

Werby eksistuja w dwěmaj klasomaj, "sylnej" a "słabej". Tak mjenowane sylne werby maja ablawt, kotryž je indoeuropske herbstwo. Ale wón je jara sylnje zwukowje přetworjowany.

## Wotkazy

 **Commons: němčina** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Duden online (němsce)
* Atlas němskeje wšědneje rěče (němsce)

**Oficielne rěče Europskeje unije**

bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | chorwatšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina

Germanske rěče

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |
# Danšćina

dansk
Danšćina| kraje | Danska, Grönlandska, Färöske kupy, Němska, Kanada, USA, Argentinska, Šwedska |
| rěčnicy | 5,3 miliony (jako maćeršćina)
0,3 miliony (jako druha rěč) |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěče
germanske rěče
sewjerogermanske rěče
Danšćina |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Danska (njeoficialnje, pak de facto), Europska Unija, Grönlandska, Färöske kupy |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
da
 |
| ISO 639-2:
  |
dan
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
dan
 |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w danšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Danšćina** je sewjerogermanska rěč, kotraž so hłownje w Danskej rěči, hdźež je z hamtskej rěču. Dansce rěči cyłkownje něhdźe 5,5 milionow ludźi, nimo Danskeje tež na Ferejskich kupach, w Grönlandskej a na sewjeru Schleswigsko-Holsteinskeje. Danšćina słuša k připóznatym mjeńšinowym rěčam w Němskej.

## Gramatika

Danšćina ma dwaj genusaj, numerusaj a padaj. Ale někotre narěče nimaja žadyn genus, ale druhe narěče maja samo tři genusy.

**Oficielne rěče Europskeje unije**

bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | chorwatšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina

Germanske rěče

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |
# šwedšćina

svenska
šwedšćina| kraje | Šwedska, Finska, Estiska |
| rěčnicy | 9 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěče
germanske rěče
sewjerogermanske rěče
šwedšćina |
| družina pisma | łaćonski alfabet |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Šwedska (de facto), Finska, Europska unija |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
sv
 |
| ISO 639-2:
  |
swe
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
SWD
 |
| **karta** |
|  |
| Mapa z wuzběhnjenym teritorijom, hdźež so šwedsce rěči. |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w šwedšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Šwedšćina(svenska)* je sewjerogermanska rěč, kotruž rěči něhdźe 9 milionow ludźi w Šwedskej a zdźěla w Finskej, předewšěm při zapadnym pobrjoze a na Ålandskich kupach. Je mjez sobu zrozumliwa z danšćinu a norwegšćinu.

## Gramatika

Šwedšćina ma dwaj genusaj, dwaj numerusaj a dwaj padaj.

## Wotkazaj

 **Commons: šwedšćina** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

**Oficielne rěče Europskeje unije**

bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | chorwatšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina

Germanske rěče

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |
# Nižozemšćina

Nederlands
nižozemšćina| kraje | Hlej pódla "oficielneho statusa", dale w Francoskej (Nord-Pas-de-Calais), Němskej (při delnim Rynje), Indoneskej, Južnej Africe |
| rěčnicy | něhdźe 25 milionow |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | Indoeuropske rěče
Germanske rěče
Zapadogermanske rěče
Nižofrankowska rěč
Zapadonižofrankowska (nižozemšćina) |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Nižozemska, Belgiska, Europska unija
Aruba, Nižozemske Antile,
Surinam |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
nl
 |
| ISO 639-2:
  | (B) dut
  | (T) nld
  |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
nld
 |
| **karta** |
|  |
| Rozšěrjenje nižozemšćiny |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w nižozemšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Nižozemšćina** (*Nederlands*) je jedna ze zapadogermanskich rěčow, kotrež słušeja k indoeuropskim rěčam. Je wusko přiwuzna z němčinu, frizišćinu a jendźelšćinu.

Z njeje je so w Južnej Africe afrikaanšćina wutworiła, ale tež někotre kreolowe rěče.

## Wotkazaj

 **Commons: Dutch language** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

**Oficielne rěče Europskeje unije**[Pokazać]

bołharšćina | čěšćina | danšćina | estišćina | finšćina | francošćina | grjekšćina | chorwatšćina | iršćina | italšćina | jendźelšćina | letišćina | litawšćina | madźaršćina | maltašćina | němčina | nižozemšćina | pólšćina | portugalšćina | rumunšćina | słowakšćina | słowjenšćina | španišćina | šwedšćina

Germanske rěče[Pokazać]

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |
# Merkur

**Merkur** (symbol: ) je słóncu najbliši planet. Ma radius 2439.7 km a wolumen 6.08272×1010 km3. Temperatura so tu pohibuje wot −180 °C do 500 °C.

Słónčny system

słónco · Merkur · Wenus · zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

planety · miniplanety · měsački · meteoroidy · asteroidy · komety

asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause
# Wenus

Wenus
**Wenus** (symbol: ) je słóncu druhi najbliši planet w słónčnym systemje. Ma radius 6051.8 kilometrow a wolumen 9.38×1011 km3. Přerězna temperatura leži tu pola 464 °C a atmosferiski ćišć wučini 9.3 MPa.

## Wotkaz

 **Commons: Wenus** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Słónčny system[Pokazać]

słónco · Merkur · Wenus · zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

planety · miniplanety · měsački · meteoroidy · asteroidy · komety

asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause
# Jupiter

Jupiter. Widźeć stej tež Wulki čerwjeny blak a sćin měsačka Europa.
**Jupiter** (symbol: ) je pjaty a z přeměrom wot něhdźe 143.000 kilometrow tež najwjetši planet našeho słónčneho systema a słuša k najswětlišim objektam nócneho njebja. Jeho masa wotpowěduje 318 zemjam.

Jupiter je přerěznje 778 milionow kilometrow wot słónca zdaleny a jeho orbit namaka so mjez Marsowym a Saturnowym. Wón je bjez pomocneho srědka derje widźomny a bě tuž hižo lěttysacy před wunamakanjom dalokowida znaty. Charakteristiske znamjo na powjerchu Jupitera je tak mjenowany „wulki čerwjeny blak“, kiž je poprawom hoberski wjerćaty wichor.

Jupiter je kaž susodny Saturn płunowy planet, kotryž wobsteji z wulkeho dźěla z wodźika a heliuma. Dotal je 67 Jupiterowych měsačkow znate, z kotrychž su Io, Europa, Ganymed a Kallisto z přeměrami mjez 3.122 a 5.262 kilometrami najwjetše. Wone su hižo wot lěta 1610 znate.

## Wotkaz

 **Commons: Jupiter** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Słónčny system

słónco · Merkur · Wenus · zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

planety · miniplanety · měsački · meteoroidy · asteroidy · komety

asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause
# 15. junija

**15. junija** abo **15. smažnika** je 166. dźeń gregorianiskeje protyki (167. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 199 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

## Narodniny

Dawid Statnik
* 1840: Karlo Klinka – delnjoserbski dźěłaćer, wobdźělnik na wójnje Pruskeje přećiwo Danskej 1864
* 1867: Konstantin Dmitrijewič Balmont – ruski basnik a spisowaćel
* 1953: Antonia Rados – awstriska žurnalistka
* 1983: Dawid Statnik – předsyda Domowiny (wot 2011)

## Wumrěće

* 1884: Jan Karlo Fryco Swora – delnjoserbski farar, kěrlušer, wudaćel słownika
* 1908: Handrij Pawoł – serbski skałar, braška, ludowy basnik

## Swjate dny

* katolski: Wita
* ewangelski: Jurja Israela

## Wotkaz

 **Commons: 15. junija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Eurazija

Eurazija na karće
**Eurazija** (łaćonsce *Eurasia*) je zapřijeće za hromadźe zwisowacy kontinent na zemi, wobstejacy z dweju kontinentow Europy a Azije, kotryž je dźěl Eurafrazije. Zapřijeće „Eurazija“ zawjedźe w 19. lětstotku geologa Eduard Suess. Po jeho měnjenju bu kontinent na zakładźe kulturnych rozdźělow kumštnje dźěleny do dweju kontinentow.

Dźělenske linije, kotrež pak wot wšěch wědomostnikow připóznate njejsu, tworja Uralske horiny, rěka Ural, Kaspiske morjo, Manyčowa nižina, Čorne morjo a Bosporus. Zdźěla so tež Kawkaz a rěka Emba jako hranica pomjenujetej.

## Zakładne fakty

| Teritorij | Płonina (tysacy km²) | Ličba wobydlerjow | Hustosć (wob./km²) |
| --- | --- | --- | --- |
| Eurazija | 54 940 | 4 603 000 000 | 83,8 |
| Azija | 44 413 | 3 875 000 000 | 87,2 |
| Europa | 10 527 | 728 000 000 | 69,2 |
| zemja | 510 083 | 6 396 000 000 | 12,5 |
| zemski kraj | 148 628 | 6 396 000 000 | 43,0 |

## Dalše wužiwanje

* We fiktiwnym swěće romana 1984 wot Georgea Orwella je zemja do třoch mócnarstwow Oceanija, Eurazija a Eastazija dźělena.

## Literatura

* Hermann Parzinger: *Die frühen Völker Eurasiens. Vom Neolithikum zum Mittelalter*. Verlag C. H. Beck, München 2006.

## Žórła (płonina a wobydlerstwo)

* płonina kontinentow – „Rozum do kapsy“, 1988, Albatros Praha, ličby
* wobydlerstwo po 2004 „World Population Data Sheet of the Population Reference Bureau“, ličby
* WorldDataSheet 2005
* Mars a Měsac
# Kamelija

Kamelija|  |
| *Chinski čajowc (*Camellia sinensis*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
|   | Eudikotyledony Jadrowe eudikotyledony |
|   | Asteridy |
| **rjad**: | (Ericales) |
| **swójba**: | Čajowcowe rostliny (Theaceae) |
| **ród**: | Kamelija (Camellia) |
| **wědomostne mjeno** |
| Camellia |
| Blume |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

*Camellia japonica*
**Kamelija** (*Camellia*) je ród ze swójby čajowcowych rostlinow (*Theaceae*).

## Systematika

Ród wobsteji z 100 hač 300 družinow a so do štyrjoch podrodow a 20 sekcijow rozrjaduje:

* podród *Protocamellia*
* podród *Camellia*
* podród *Metacamellia*
* podród *Thea*

Wot wosebiteje hospodarskeje wažnosće su mjez druhim:

* chinski čajowc (Camellia sinensis)
* japanska kamelija (*Camellia japonica*)

## Nóžki

## Wotkazy

 **Commons: Kamelija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Wuchodny Timor

Demokratiska republika Wuchodny Timor|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e República Democrática de Timor-Leste (port.) |
| stolica | Dili |
| přestrjeń | 14.609 km² |
| wobydlerstwo | 1.231.116 (2015) |
| hustosć | 84,3 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | prezident José Ramos-Horta (wot 2017) |
| šef knježerstwa | ministerski prezident Taur Matan Ruak (wot 2018) |
| měna | ameriski dolar |
| hamtska rěč | tetunšćina, portugalšćina a dalšich 15 „narodnych rěčow“ |
| hymna | Pátria‬ |
| časowe pasmo | UTC+9 |
| njewotwisnosć | 20. meje 2002 (připóznaće) |
| Top Level Domain | .tl |
| telefon | +1671 |
| Połoženje na zemi |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Wuchodny Timor** (hamtsce *Demokratiska republika Wuchodny Timor* abo *Timor-Leste*) je mały njewotwisny stat na wuchodźe kupy Timor w skupinje kupow Małe Sundy. Hłowne město je Dili.

Kraj dósta w lěće 1975 njewotwisnosć wot Portugalskeje, bu pak hnydom wot Indoneskeje wobsadźeny. Hakle po byrgarskej wójnje a měrowym procesu bu njewotwisnosć w lěće 2002 připóznata. Z tym słuša Wuchodny Timor k najmłódšim statam na swěće.

W horinach Wuchodneho Timora
## Žórła

## Wotkaz

 **Commons: Wuchodny Timor** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne kraje* w Aziji

Afghanistan
• Armenska
• Azerbajdźan
• Bahrain
• Bangladeš
• Bhutan
• Brunei
• China
• Cypernska
• Egyptowska2
• Filipiny
• Georgiska
• Indiska
• Indoneska3
• Irak
• Iran
• Israel
• Japanska
• Jemen
• Jordaniska
• Južna Koreja
• Kambodźa
• Katar
• Kazachstan1
• Kirgiska
• Kuwait
• Laos
• Libanon
• Malajzija
• Malediwy
• Mongolska
• Myanmar
• Nepal
• Oman
• Pakistan
• Ruska1
• Sawdi-Arabska
• Sewjerna Koreja
• Singapur
• Sri Lanka
• Syriska
• Tadźikistan
• Taiwan
• Thailandska
• Turkmenistan
• Turkowska1
• Uzbekistan
• Vietnam
• Wuchodny Timor
• Zjednoćene Arabske Emiraty

**Wotwisne teritorije**

Hodowna kupa
• Hongkong (China)
• Kokosowe kupy
• Macao (China)
• Palestina
• Tibet (China)
• Ujgurska (China)

**Zwadne teritorije**

Abchaziska
• Južna Osetiska
• Nahórski Karabach
• Turkowska republika Sewjerna Cypernska

1 leži zdźěla w Europje. 2 leži zwjetša w Africe. 3 leži zdźěla w Oceaniji.
# Sedźong

**Sedźong**| swójske mjeno | **세종** |
|

|  |
| --- |
| Sedźong na karće Južneje KorejskejeDEC |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Južna Koreja |
| přestrjeń | 465 km² |
| wobydlerstwo | 243.048 (2016) |
| hustosć zasydlenja | 522,7 wob./km² |
| webstrona | sejong.go.kr |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

36.480555555556127.28888888889
**Sedźong** (korejsce 세종) je hłowne a najwjetše město Južneje Koreje.

## Wotkaz

 **Commons: Sejong City** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Bjedrich II. (Pruska)

Bjedrich II. w lěće 1763, wudźěłany přez Johanna Georga Ziesenisa
**Bjedrich II.** (němsce *Friedrich II.*), mjenowany **Bjedrich Wulki** abo **Stary Fryca**, (\* 24. januara 1712 w Berlinje, † 17. awgusta 1786 w Podstupimje) bě kral Pruskeje kaž tež kurwjerch Braniborskeje wot 1740 do 1786.

Šleske wójny, kotrež Bjedrich přećiwo Rakuskej wjedźeše, předstaja spočatk Němskeho dualizma. Wuspěch Bjedricha w poslednjej tutych wójnow, Sydomlětnej wot 1756 do 1763, dowjedźe k doskónčnemu připóznaću Pruskeje jako pjata wulkomóc w europskej *Pentarchiji* pódla Francoskeje, Wulkeje Britaniskeje, Rakuskeje a Ruskeje.

Bjedricha maja za reprezentanta rozswětleneho absolutizma. Wón sam so jako „prěni słužownik stata“ woznamjenješe.

Bjedrichowe přimjeno *Stary Fryca* so w někotrych serbskich prajidmach wotbłyšćowa:

* Šnupować ze zaka kaž stary Fryca.
* Šnupowa/r kaž stary Fryca.
* Pobyć kaž stary Fryca pola Bukec.
* To je za stareho Frycu.

## Žórła
# Letiska

56.924.8

Republika Letiska|  |  |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | Latvijas Republika |
| stolica | Riga |
| přestrjeń | 64.589 km² |
| wobydlerstwo | 1.978.300 (2015) |
| hustosć | 30,6 wob./km² |
| forma knježerstwa | republika |
| hłowa stata | prezident Edgars Rinkēvičs (wot 2023) |
| šef knježerstwa | ministerski prezident Andris Kulbergs (wot 2026) |
| měna | euro |
| hamtska rěč | letišćina |
| hymna | *Dievs, svētī Latviju* |
| časowe pasmo | UTC+2 |
| njewotwisnosć | 18. nowembra 1918 (wozjewjenje); 21. awgusta 1991 (zaso docpěta) |
| Top Level Domain | .lv |
| telefon | +371 |
| Połoženje Letiskeje w Europje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Letiska** (letisce *Latvija*, serbsce prjedy tež *Łotwa*) je srjedźny z třoch baltiskich krajow. Mjezuje z Litawskej (dołhosć mjez 588 km) na juhu, z Běłoruskej (167 km) na juhowuchodźe, z Ruskej (282 km) na wuchodźe a z Estiskej (343 km) na sewjerje. Wona je wot lěta 2004 z čłonom Europskeje unije a słuša wot 2014 k europasmu.

Stolica a najwjetše město je Riga, ležaca při Daugavje, najwažnišej rěce Letiskeje.

## Rěče

Hłowna a hamtska rěč Letiskeje je letišćina, baltiska rěč, kotraž je přiwuzna z litawšćinu. Wosebje we wjetšich městach rěči so pak tež rusce.

## Nóžki

## Wotkaz

 **Commons: Letiska** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Čłonske staty Europskeje unije

Awstriska |
Belgiska |
Bołharska |
Cypernska |
Čěska |
Danska |
Estiska |
Finska |
Francoska |
Grjekska |
Chorwatska |
Irska |
Italska |
Letiska |
Litawska |
Luxemburgska |
Madźarska |
Malta |
Němska |
Nižozemska |
Portugalska |
Pólska |
Rumunska |
Słowakska |
Słowjenska |
Španiska |
Šwedska

Kandidaty:
Čorna Hora |
Serbiska |
Sewjerna Makedonska |
Turkowska

Staty a *wotwisne teritorije* w Europje

**Staty**

• Albanska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bołharska
• Bosniska a Hercegowina
• Čěska
• Čorna Hora
• Danska
• Estiska
• Finska
• Francoska
• Grjekska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Letiska
• Liechtenstein
• Litawska
• Luxemburgska
• Madźarska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Němska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pólska
• Portugalska
• Rumunska
• Ruska1
• San Marino
• Serbiska
• Sewjerna Makedonska
• Słowakska
• Słowjenska
• Španiska
• Šwedska
• Šwicarska
• Turkowska1
• Ukraina
• Vatikanske město
• Zjednoćene kralestwo

Zwadne teritorije: *Kosowo*
• *Podnisterska*

Druhe teritorije: *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretanja*
• *Ferejske kupy*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Guernsey*
• *Jendźelska*
• *Jersey*
• *Katalanska*
• *Korniska*
• *Łužica*
• *Man*
• *Sewjerna Irska*
• *Svalbard*
• *Šotiska*
• *Waliziska*

1 Leži zdźěla w Aziji.
# Ho Chi Minh město

**Ho Chi Minh město**| swójske mjeno | **Thành phố Hồ Chí Minh** |
|

|  |
| --- |
| Ho Chi Minh město na karće VietnamaDEC |

 |
| Zakładne daty |
| stat |  Vietnam |
| wysokosć | 19 metrow n.m.hł. |
| přestrjeń | 2.095 km² |
| wobydlerstwo | 14.002.598 (31. decembra 2024) |
| hustosć zasydlenja | 6.683,8 wob./km² |
| póstowe čisło | 700000 |
| předwólba | (+84) 8 |
| webstrona | hochiminhcity.gov.vn |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

10.766666666667106.7
Radnica
**Ho Chi Minh město** (prjedy **Saigon**) je najwjetše město a hospodarske srjedźišćo Vietnama, něhdyša stolica Cochinchiny a do apryla 1975 pod starym mjenom stolica Južneho Vietnama. Město same ma přestrjeń 2043 km² a metropolowy rum ma wjace hač dźewjeć milionow wobydlerjow.

Město leži sewjernje Mekongoweje delty při prawym brjoze rěki Saigon.

## Wotkazaj

 **Commons: Ho Chi Minh City** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Oficialne webstrony
# 9. apryla

**9. apryla** abo **9. jutrownika** je 99. dźeń gregorianiskeje protyki (100. w přestupnych lětach), tuž wostawa hišće 266 dnjow hač do kónca lěta.

## Podawki

* 1933: Serbski sokołski zwjazk so rozpušći.

## Narodniny

* 1598: Jan Krygaŕ – delnjoserbski kantor a organist, hudźbny direktor, gymnazialny wučer, komponist
* 1748: Kryšan Bjedrich Faber – serbski farar, zběrar serbskich knihow
* 1881: Jurij Rjeda – serbski katolski farar

## Wumrěće

* 1798: Samuel Bohuwěr Ponich – serbski farar, awtor ludowědnych, přirodowědnych a popularnowědnych pojednanjow
* 1874: Jurij Cyž – serbski spisowaćel
* 1984: Gustaw Mertin – serbski hórnik, wjesnjanosta, zapósłanc Sakskeho krajneho sejma
* 2021: Princ Philip – mandźelski britiskeje kralowny Hilžbjety II.

## Swjate dny

* katolski: Waltraudy
* ewangelski: Dietricha Bonhoeffera

## Wotkaz

 **Commons: 9. apryla** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow