Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# lěto

**Lěto** (łaćonsce *annus*) je měrjenska jednota časa. Wono wotpowěduje časej jednoho dospołneho wobběha zemje wokoło słónca.

Je móžno rozeznawać mjez

* přirodnym (słónčnym abo tropiskim) lětom, kotrež je čas mjez dwěmaj pasěrowanjomaj słónca přez nalětni dypk a traje 365,2422 dnjow.
* sideriskim lětom, kotrež je čas mjez dwěmaj nawrótomaj słónca do samsneje hwězdy a traje 366,2422 dnjow.

Nimo toho je čas někak wuličeny, kotryž so oficielnje za datowanje wužiwa a na definowanym dnju započina.

## Hlej tež

* lětdźesatk
* lětstotk
* lěttysac
* přestupne lěto

## Nóžki
# Wikipedija

| Pomoc |
| --- |
| * **Wikipedija Wikipedija:MediaWiki
* Wikipedija:Milniki
 |

**Wikipedija** (kumštne słowo: hawajan. *wiki wiki* = spěšnje; jendźelsce *Encyclopedia*) je mjezynarodny projekt, kiž chce zestajić swobodnu encyklopediju we wšěch rěčach, kotrejež nastawki hodźa so bjezposrědnje a zasadnje wot kóždeho wobdźěłać a dale wuwiwać. Jendźelske wudaće wobsteji wot 15. januara 2001, hornjoserbske wot 2006. Wot lěta 2003 je cyłkowny projekt w nošerstwje załožby Wikimedia Foundation. W lěće 2022 wobsahuje Wikipedija cyłkownje něhdźe 66 milionow zapiskow w něhdźe 350 rěčach.

Wikipedija je nastała na zakładźe tak mjenowaneho „wikija“ (softwarowy interfejs za wužiwarjow syće za aktiwne a pasiwne wužiwanje). Za přinoški płaći GNU-licenca za swobodnu dokumentaciju, kotraž dowola změnjenje a komercielne wužiwanje.

Hornjoserbska rěčna wersija Wikipedije wobsteji wot 2. oktobra 2006 a ma tuchwilu 14.256 zapiskow. Tuž steji wona na 152. městnje wot 342 rěčnych wudaćow (1/2026). Delnjoserbska wikipedija přidruži so w januarje 2008.

## Wotkazy

* Mjezynarodna hłowna strona Wikipedije
* Přehlad wšěch rěčnych wersijow na meta.wikimedia.org (jendź.)
* Fabian Kaulfürst: *Wěda na wiki!* W Rozhledźe 1/2007 (webarchiw)
* Julian Nyča: *Serbska wikipedija – krok do přichoda.* W Rozhledźe 1/2016
# zemja

Zemja
**Zemja** (astronomiski symbol: ) je słóncu třeći najbliši planet. Ma radius 6378 kilometrow a wolumen 1.0832073×1012 km3. Temperatury w přirodźe sahaja tu wot −89 °C do 57,7 °C a ćišć na mórskej wysokosći je 101.3 kPa.

Zemja jako domjacy planet čłowjestwa je hač dotal jenički znaty planet, na kotrymž je so wuwiło žiwjenje.

## Wotkaz

 **Commons: zemja** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Słónčny system

słónco · Merkur · Wenus · zemja · Mars · *Ceres* · Jupiter · Saturn · Uranus · Neptun · *Pluto* · *Eris*

planety · miniplanety · měsački · meteoroidy · asteroidy · komety

asteroidowe pasmo · Kuiperowe pasmo · Oortiska mróčel · Heliopause
# Póndźela

**Póndźela** (*po njedźeli*) je w němskej protyce prěni dźeń tydźenja, a druhi po židowsko-křesćansko-muslimskim ličenju.

Słowa za póndźelu w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | pónjeźela | po njedźeli |
| čěsce | pondělí | po njedźeli |
| słowaksce | pondelok | po njedźeli |
| pólsce | poniedziałek | po njedźeli |
| kašubsce | pòniedzôłk | po njedźeli |
| južnoserbsce | понедељак / ponedeljak | po njedźeli |
| chorwatsce/bosnisce | ponedjeljak | po njedźeli |
| słowjensce | Ponedeljek | po njedźeli |
| bołharsce | понеделник | po njedźeli |
| makedonsce | понеделник | po njedźeli |
| rusce | понедельник | po njedźeli |
| ukrainsce | понеділок | po njedźeli |
| litawsce | pirmadienis | prěni dźeń |
| łaćonsce | dies lunae | dźeń měsačka |
| italsce | lunedì | dźeń měsačka |
| španisce | lunes | dźeń měsačka |
| francosce | lundi | dźeń měsačka |
| katalansce | dilluns | dźeń měsačka |
| esperanto | lundo | dźeń měsačka |
| starowysokoněmsce | mānetag | dźeń měsačka |
| němsce | Montag | dźeń měsačka |
| jendźelsce | Monday | dźeń měsačka |
| islandsce | mánudagur | dźeń měsačka |
| irsce | Dé Luain | dźeń měsačka (z łaćonšćiny) |
| nowogrjeksce | Δευτέρα | druhi dźeń |
| baskisce | astelehena | prěni dźeń |
| madźarsce | hétfő | hłowa sydom dnjow |
| estisce | esmaspäev | prěni dźeń |
| turkowsce | pazartesi | po njedźeli |
| arabsce | الاثنين *al-ithnayn* | druhi dźeń |
| hebrejsce | יום שני *yom sheni* | druhi dźeń |
| persisce | دوشنبه *do-šambe* | druhi dźeń |
| kurdisce | Dû Şeme | druhi dźeń |
| chinsce | 礼拜一 星期一 *libaiyi* *xingqiyi* | prěni dźeń |
| japansce | 月曜日 *getsuyôbi* | dźeń měsačka |
| korejsce | 월요일 *wolyoil* | dźeń měsačka |

## Wotkaz

 **Commons: Póndźela** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja[Pokazać]

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# Wutora

**Wutora** (wot starosłowjanskeho Въторьникъ, *druhi dźeń*) je po modernym ličenju druhi dźeń tydźenja, a třeći po židowsko-křesćansko-muslimskej protyce.

Słowa za wutoru w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | wałtora | druhi dźeń |
| čěsce | úterý | druhi dźeń |
| słowaksce | utorok | druhi dźeń |
| pólsce | wtorek | druhi dźeń |
| kašubsce | wtórk | druhi dźeń |
| bosnisce/chorwatsce/južnoserbsce | utorak | druhi dźeń |
| słowjensce | torek | druhi dźeń |
| bołharsce | вторник *vtornik* | druhi dźeń |
| makedonsce | вторник *vtornik* | druhi dźeń |
| rusce | вторник *vtornik* | druhi dźeń |
| ukrainsce | вівторок *vivtorok* | druhi dźeń |
| litawsce | antradienis | druhi dźeń |
| łaćonsce | dies martis | dźeń Marsa |
| italsce | martedì | dźeń Marsa |
| španisce | martes | dźeń Marsa |
| francosce | mardi | dźeń Marsa |
| katalansce | dimarts | dźeń Marsa |
| starojendźelsce | tiwesdæg | dźeń Tyra (germanski bóh) |
| němsce | Dienstag | dźeń Tyra |
| jendźelsce | Тuesday | dźeń Tyra |
| islandsce | þriðjudagur | třeći dźeń |
| irsce | Dé Máirt | dźeń Marsa (z łaćonšćiny) |
| nowogrjeksce | Τρίτη *tríti* | třeći dźeń |
| baskisce | astearte | druhi dźeń |

## Wotkaz

 **Commons: Wutora** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# Srjeda

**Srjeda** (*srjedźny dźeń tydźenja*) je po modernym ličenju třeći dźeń tydźenja, a štwórty po židowsko-křesćansko-muslimskej protyce.

Słowa za srjedu w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | srjoda | srjedźny dźeń |
| čěsce | středa | srjedźny dźeń |
| słowaksce | streda | srjedźny dźeń |
| pólsce | środa | srjedźny dźeń |
| kašubsce | strzoda | srjedźny dźeń |
| bosnisce/chorwatsce | srijeda | srjedźny dźeń |
| južnoserbsce, słowjensce | sreda | srjedźny dźeń |
| bołharsce | сряда | srjedźny dźeń |
| makedonsce | срeда | srjedźny dźeń |
| rusce | срeда | srjedźny dźeń |
| ukrainsce | середа | srjedźny dźeń |
| litawsce | trečiadienis | třeći dźeń |
| łaćonsce | dies Mercurii | dźeń Merkura |
| italsce | mercoledì | dźeń Merkura |
| španisce | miércoles | dźeń Merkura |
| francosce | mercredi | dźeń Merkura |
| katalansce | dimecres | dźeń Merkura |
| starojendźelsce | Wēdnesdæg | dźeń Wodana (germanski bóh) |
| němsce | Mittwoch | srjedź tydźenja |
| jendźelsce | Wednesday | dźeń Wodana |
| dansce | onsdag | dźeń Odina (= Wodan) |
| islandsce | miðvikudagur | dźeń srjedź tydźenja |
| irsce | Dé Céadaoin | dźeń prěnjeho posta |
| nowogrjeksce | Τετάρτη | štwórty dźeń |
| baskisce | asteazken | třeći dźeń |
| madźarsce | szerda | wotwodźene wot słowjanskeho słowa |

## Wotkaz

 **Commons: Srjeda** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja[Pokazać]

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# Štwórtk

**Štwórtk** (*štwórty dźeń*) je po modernym ličenju štwórty dźeń tydźenja, a pjaty po židowsko-křesćansko-muslimskej protyce.

Słowa za štwórtk w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | stwórtk | štwórty dźeń |
| čěsce | čtvrtek | štwórty dźeń |
| słowaksce | štvrtok | štwórty dźeń |
| pólsce | czwartek | štwórty dźeń |
| kašubsce | czwôrtk | štwórty dźeń |
| bosnisce/chorwatsce/južnoserbsce | četvrtak | štwórty dźeń |
| słowjensce | četrtek | štwórty dźeń |
| bołharsce | четвъртък | štwórty dźeń |
| makedonsce | четврток | štwórty dźeń |
| rusce | четверг | štwórty dźeń |
| ukrainsce | четвер | štwórty dźeń |
| litawsce | ketvirtadienis | štwórty dźeń |
| łaćonsce | dies Iovis | dźeń Jupitera |
| italsce | giovedì | dźeń Jupitera |
| španisce | jueves | dźeń Jupitera |
| francosce | jeudi | dźeń Jupitera |
| katalansce | dijous | dźeń Jupitera |
| starojendźelsce | þunresdæg | dźeń Donara (germanski bóh) |
| němsce | Donnerstag | dźeń Donara |
| jendźelsce | Thursday | dźeń Thora (= Donar) |
| dansce | torsdag | dźeń Thora |
| islandsce | fimmtudagur | pjaty dźeń |
| irsce | Déardaoin | dźeń mjezy dwěmaj postomaj |
| nowogrjeksce | Πέμπτη | pjaty dźeń |
| baskisce | ostegun | štwórty dźeń |
| madźarsce | csütörtök | wotwodźene wot słowjanskeho słowa |

## Wotkaz

 **Commons: Štwórtk** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# Pjatk

**Pjatk** (*pjaty dźeń*) je po modernym ličenju pjaty dźeń tydźenja, a šesty po židowsko-křesćansko-muslimskej protyce. Wón je zdobom posledni dźeń normalneho dźěłoweho a šulskeho tydźenja. W islamje je pjatk dźeń najwjetšich božich słužbow w mošejach. Po starej křesćanskej tradiciji so na pjatkach žane mjaso njejě. Najwažniši pjatk cyrkwinskeho lěta je Ćichi pjatk.

Słowa za pjatk w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | pětk | pjaty dźeń |
| čěsce | pátek | pjaty dźeń |
| słowaksce | piatok | pjaty dźeń |
| pólsce | piątek | pjaty dźeń |
| kašubsce | piątk | pjaty dźeń |
| bosnisce/chorwatsce/južnoserbsce | petak | pjaty dźeń |
| słowjensce | petek | pjaty dźeń |
| bołharsce | петък *petyk* | pjaty dźeń |
| makedonsce | петoк *petok* | pjaty dźeń |
| rusce | пятница *pjatnica* | pjaty dźeń |
| ukrainsce | п'ятниця *pjatnicja* | pjaty dźeń |
| litawsce | penktadienis | pjaty dźeń |
| łaćonsce | dies Veneris | dźeń bohowki Venus |
| italsce | venerdì | dźeń bohowki Venus |
| španisce | viernes | dźeń bohowki Venus |
| francosce | vendredi | dźeń bohowki Venus |
| katalansce | divendres | dźeń bohowki Venus |
| starojendźelsce | frīgedæg | dźeń germanskeje bohowki Frigg |
| němsce | Freitag | dźeń bohowki Frija (=Frigg) |
| jendźelsce | Friday | dźeń bohowki Frija |
| dansce | fredag | dźeń bohowki Frija |
| islandsce | föstudagur | dźeń posta |
| irsce | Dé hAoine | dźeń posta |
| nowogrjeksce | Παρασκευή *paraskewí* | přihotowanje (na njedźelu) |
| baskisce | ostiral | pjaty dźeń |
| madźarsce | péntek | wotwodźene wot słowjanskeho słowa |

## Wotkaz

 **Commons: Pjatk** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# Sobota

**Sobota** (wot židowskeho *sabata*) je po modernym ličenju šesty dźeń tydźenja, a posledni po židowsko-křesćansko-muslimskej protyce. Wón je zdobom prěni kónctydźenski dźeń. W židowstwje je sobota (sabat, šabat) swjaty dźeń, tak zo so na tutym dnju njedźěła.

Słowa za sobotu w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | sobota | sabat |
| čěsce | sobota | sabat |
| słowaksce | sobota | sabat |
| pólsce | sobota | sabat |
| kašubsce | sobòta | sabat |
| bosnisce/chorwatsce/južnoserbsce | subota | sabat |
| słowjensce | sobota | sabat |
| bołharsce | събота | sabat |
| makedonsce | сaбота | sabat |
| rusce | суббота | sabat |
| ukrainsce | субота | sabat |
| litawsce | šeštadienis | šesty dźeń |
| łaćonsce | dies Saturni | dźeń Saturna |
| italsce | sabato | sabat |
| španisce | sábado | sabat |
| francosce | samedi | sabat |
| katalansce | dissabte | sabat |
| starojendźelsce | sæternesdæg | dźeń Saturna |
| němsce | Samstag/Sonnabend | sabat/předwječor njedźele |
| jendźelsce | Saturday | dźeń Saturna |
| dansce | lørdag | kupanski dźeń |
| islandsce | laugardagur | kupanski dźeń |
| irsce | Dé Sathairn | dźeń Saturna (z łaćonšćiny) |
| nowogrjeksce | Σάββατο | sabat |
| estisce | laupäev | kupanski dźeń |
| madźarsce | szombat | wotwodźene wot słowjanskeho słowa |

## Městne mjena

W srjedźowěku běše sobota husto dźeń wikow a sudow, čehoždla buchu wjacore městna w Europje po soboće pomjenowane:

* Samstagsberg, Frankobrod nad Mohanom, Němska
* Samstagern, kanton Zürich, Šwicarska
* Soboth, Štyrska, Awstriska
* Sobotka, okres Jičín, Čěska
* Sobótka, Delnja Šleska, Pólska
* Sobotín, Olomoucký kraj, Čěska
* Sobotište, okres Senica, Słowakska
* Subotica, Wojwodina, Serbiska
* Szombathely, Madźarska
* Rimavská Sobota, Słowakska
* Spišská Sobota, Słowakska
* Murska Sobota, Słowjenska

## Wotkaz

 **Commons: Sobota** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja[Pokazać]

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# Njedźela

**Njedźela(dźeń, hdyž so njedźěła)* je po modernym ličenju sedmy a posledni dźeń tydźenja, a prěni po židowsko-křesćansko-muslimskej protyce. W křesćanstwje je njedźela tydźenski swjaty dźeń, tak zo so na tutym dnju njedźěła. Njedźelski měr je w Němskej zakonsce zrjadowany a njedźela oficielny wotpočny dźeń.

Słowa za sobotu w někotrych rěčach| rěč | słowo | woznam |
| --- | --- | --- |
| delnjoserbsce | njeźela | njedźěłać |
| čěsce | neděle | njedźěłać |
| słowaksce | nedeľa | njedźěłać |
| pólsce | niedziela | njedźěłać |
| kašubsce | niedzela | njedźěłać |
| bosnisce/chorwatsce | nedjelja | njedźěłać |
| južnoserbsce | nedelja | njedźěłać |
| słowjensce | nedelja | njedźěłać |
| bołharsce | неделя | njedźěłać |
| makedonsce | недела | njedźěłać |
| rusce | воскресенье | zmortwychstanjenje (Jězusa) |
| ukrainsce | неділя | njedźěłać |
| litawsce | sekmadienis | sedmy dźeń |
| łaćonsce | dominica/dies Solis | Knjezowy dźeń/dźeń słónca |
| italsce | domenica | Knjezowy dźeń |
| španisce | domingo | Knjezowy dźeń |
| francosce | dimanche | Knjezowy dźeń |
| katalansce | diumenge | Knjezowy dźeń |
| starojendźelsce | sunnandæg | dźeń słónca |
| němsce | Sonntag | dźeń słónca |
| jendźelsce | Sunday | dźeń słónca |
| dansce | søndag | dźeń słónca |
| islandsce | sunnudagur | dźeń słónca |
| irsce | Dé Domhnaigh | Knjezowy dźeń (z łaćonšćiny) |
| nowogrjeksce | Κυριακή | Knjezowy dźeń |
| estisce | pühapäev | swjaty dźeń |
| madźarsce | vasárnap | dźeń wikow |

## Wotkaz

 **Commons: Njedźela** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Dny tydźenja

póndźela |
wutora |
srjeda |
štwórtk |
pjatk |
sobota |
njedźela
# hodźina

**Hodźina** je časowa jednotka a štyriadwacety dźěl dnja. Łaćonske słowo je *hora*, tuž wužiwamy wědomostnu skrótšenku *h*. Jedna hodźina bu poddźělena do 60 mjeńšinow resp. 3600 sekundow.
# Tydźeń

**Tydźeń** (tež **njedźela**) je dźensa w nimale wšěch kulturach na swěće časowa jednotka, kotraž wobsteji ze sydom dnjow. Wot lěta 1970 w NDR, 1975 w Zwjazkowej republice a 1978 tež mjezynarodnje připóznaty moderny tydźeń dźe wot póndźele hač do njedźele, tradicionelny židowsko-křesćansko-muslimski tydźeń pak wot njedźele hač do póndźele. Jedne lěto ma znajmjeńša 52 njedźelow; měsac znajmjeńša štyri.

Dźěłowe a šulske dny su w srjedźnej Europje zwjetša póndźela, wutora, srjeda, štwórtk a pjatk, mjeztym zo sobota a njedźela ke kóncej tydźenja słušatej. Njedźela je w Němskej samo oficielnje wotpočny dźeń. W Zjednoćenych statach, Awstralskej a někotrych arabskich krajach płaći njedźela tež oficielnje dale jako prěni dźeń.

W serbšćinje wužiwamy za jednotliwe dny skrótšenki z dweju pismikow *(pó, wu, sr, št, pj, so, nj)* kaž w němčinje, druhdy tež skrótšenki z třoch pismikow kaž w jendźelšćinje.

## Hlej tež

* Kónc tydźenja
# Měsac

**Měsac** je časowa jednotka a dźěl lěta. Wotwisnje wot defininicije ma měsac wšelake dołhosće:

* w powšitkownym trjebanju woznamjenja dobu štyrjoch tydźenjow.
* Protyki wužiwaja měsac k rozrjadowanju časa. K tomu přirjaduja dobje protykoweho měsaca konkretne mjeno měsaca. Po našej protyce traje měsac 28, 29, 30 abo 31 dnjow.
* W astronomiskim zmysle je měsac jako doba definowany, w kotrejž wobkruži přirodny satelit swój planet. We wušim zmysle poćahuje so "měsac" jenož na měsačk zemje: Měsac zemskeho měsačka traje mjez 27⅓ a 29½ dnjemi.

Měsacy maja w serbšćinje dwoje pomjenowanja. Hłownje wužiwaja so łaćonske mjena, pódla kotrychž pak eksistuja tež mjena serbskeho pochada.

**Mjena měsacow:**

1. januar (wulki róžk)

2. februar (mały róžk)

3. měrc (nalětnik)

4. apryl (jutrownik)

5. meja (róžownik)

6. junij (smažnik)

7. julij (pražnik)

8. awgust (žnjenc)

9. september (požnjenc)

10. oktober (winowc)

11. nowember (nazymnik)

12. december (hodownik)
# Słónco

Wobraz słónca dnja 7. junija 1992
**Słónco** (astronomiski symbol: ) je hwězda w srjedźišću našeho słónčneho systema. Wono je přeměrnje wulka hwězda we wonkownej třećinje mlóčneje dróhi. Słónco wobsahuje 99,86 % masy cyłkowneho słónčneho systema a ma přeměr wot 1,4 milionow kilometrow, 109 króć wjace hač zemja.

Prudźenje plasmoweje kule, kotraž je na powjerchu někak 6000°C horca, je zakładne wuměnjenje za žiwjenje na zemi. Słónco je zemi ze srjedźnej zdalenosću wot 149,6 milionow kilometrow najbliša a najlěpje přepytowana hwězda. Jeho powjerch *(fotosfera)* pokazuje periodisce so přeměnjacu ličbu słónčnych blakow, kotrež steja w zwisku ze sylnymi magnetiskimi polemi.

Słónco, kotrehož přeběh na njebjesach rjaduje rytmus dnjow a lět, je so hižo w prawěku kultisce česćowało.

Astronomiski symbol słónca je ☉.

## Wotkazaj

 **Commons: Słónco** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
* Wobrazy słónca na webstronje NASA (jendź.)
# Astronomija

Paralelna hwězdarnja w Chile, dźěl Europskeje južneje hwězdarnje
**Astronomija** (z grjekskeho ἀστρονομία (*astronomía*) „wědomosć, kotraž zakonje hwězdow studuje“) je přirodowěda, kotraž přepytuje njebjeske objekty a fenomeny. Wužiwa matematiku, fyziku a chemiju, zo by jich pochad a wuwiće wujasniła. K objektam jeje zajima słušeja na přikład planety, měsački, hwězdy, galaksije a komety. Powšitkownišo wobhladuje astronomija wšitko, štož so zwonka zemskeje atmosfery stawa. Kosmologija je hałuza astronomije, kotraž uniwersum jako cyłk přepytuje. Zo bychu dopóznaća wo uniwersumje zdobyli, wužiwaja astronomojo teleskopy, swětnišćowe sondy a superkompjutery. Znaty serbski astronom bě Jakub Bartsch z Lubanja.

## Hlej tež

* Asteroid
* Mikławš Kopernik

## Wotkaz

 **Commons: Astronomija** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# tropy

Tropiske klimowe pasmo
Tropiski lěs na karibiskej kupje Martinique
**Tropy** su wobłuk na zemi, kotryž so namaka na woběmaj bokomaj ekwatora mjezy wobrotnikomaj słónca. Na kóždym dypku w tropach steji słónco dwójce w lěće w ceniće, tuž njejsu tam wulke přeměnjowanja temperatury abo dołhoty dnja, kaž je to zwonka tropow, na přikład w Europje. Tež počasy w našim zmysle njejsu, město toho maja tam dešćowy a suchi čas. Cyłolětna přerězna temperatura leži wokoło 25 °C.

W tropach su wšelakore wegetaciske pasma, kotrež su wotwisne wot mnóstwa a dołhoty spadkow:

* 12 do 9½ humidnych měsacow = tropiski dešćowy lěs
* 9½ do 7 h.m. = włóžna sawana
* 7 do 4½ h.m. = sucha sawana
* 4½ do 2 h.m. = ćernjojta sawana
* 2 do 0 h.m. = pusćina

W kónčinach blisko ekwatora so nimale cyłolětnje dešćuje, tuž namaka so předewšěm tam (na přikład w Amaconasowej nižinje abo w Kongowej žłobinje) dešćowy lěs.

## Wotkaz

 **Commons: Tropy** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow