Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Amarylisowe rostliny

Amarylisowe rostliny|  |
| *Pózdnja snězyčka (*Leucojum aestivum*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
| **wotrjad**: | Žiłowe rostliny (Tracheophyta) |
| **podwotrjad**: | Symjeńcy (Spermatophytina) |
| **rjadownja**: | Krytosymjenjak (Magnoliopsida) Monokotyledony |
| **rjad**: | (Asparagales) |
| **swójba**: | Amarylisowe rostliny |
| **wědomostne mjeno** |
| Amaryllidaceae |
| J.St.-Hil. |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Amarylisowe rostliny** (*Amaryllidaceae*) su swójba symjencowych rostlinow (*Spermatophyta*).

Wobsahuje sćěhowace rody:

* amarylis (*Amaryllis*)
	+ pyšnica (*Amaryllis formosissima*)
* pyšnica (*Agapanthus*)
	+ afriska pyšnica (*Agapanthus africanus*)
	+ zwónčkata pyšnica (*Agapanthus campanulatus*)
* lykoris (*Lycoris*)
	+ pruhowy lykoris (*Lycoris radiata*)
* narcisa (*Narcissus*)
	+ alpska narcisa (*Narcissus exsertus*)
	+ běła narcisa (*Narcissus papyraceus*)
	+ prawa narcisa (*Narcissus poeticus*)
	+ žołta narcisa (*Narcissus pseudonarcissus*)
* sněhowka (*Galanthus*)
	+ mała sněhowka (*Galanthus nivalis*)
* snězyčka (*Leucojum*)
	+ pózdnja snězyčka (*Leucojum aestivum*)
	+ zažna snězyčka (*Leucojum vernum*)

## Nóžki

## Wotkazy
# Amarylis

Amarylis|  |
| *Prawa amarylis (*Amaryllis belladonna*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
|   | Monokotyledony |
| **rjad**: | (Asparagales) |
| **swójba**: | Amarylisowe rostliny (Amaryllidaceae) |
| **tribus**: | Amaryllideae |
| **ród**: | Amarylis |
| **wědomostne mjeno** |
| Amaryllis |
| L. |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Amarylis** (*Amaryllis*) je ród ze swójby amarylisowych rostlinow (*Amaryllidaceae*). Druhe serbske mjeno je **sowjerka**.

## Systematika a rozšěrjenje

Ród *Amaryllis* bě najprjedy wot Carl von Linné jara šěršo zapopadnjeny hač dźensa. Na spočatku 20. lětstotka so je rozpačenje tutoho roda stało, při čimž bu wědomostne mjeno *Amaryllis* na tu z kapej bliskeho hórskeho regiona Južneje Afriki pochadźacu prawu amarylis (*Amaryllis belladonna*) wobmjezowane.

Po rozpačenju bu ród za dołhim času za monotypiski měł, z prawej amarylisu jako jeničku družinu. Hakle w lěće 1998 bu wot juhoafriskeje botanikarki Deirdré Anne Snijman (*A Record of Contributions from the National Herbarium, Union of South Africa.* w *Bothalia*, 28(2): 193, Pretoria) z *Amaryllis paradisicola* druha družina wopisana.

W rodźe *Amaryllis* stej dźensa dwě družinje. Wobě družinje stej w Kapland w Južnej Africe domjacej:

* Prawa amarylis (*Amaryllis belladonna* L.)
* *Amaryllis paradisicola* Snijman

Sćěhowaca družina wjace rodej njesłuša, hačrunjež so we wjele žórłach z potrjechenym wědomostnym mjenom mjenuje.

* pyšnica (*Sprekelia*, prjedy *Amaryllis formosissima*)

## Nóžki

## Wotkazy

 **Commons: Amarylis** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# Carl von Linné

Carl von Linné|  |
| **Zakładne daty** |
| **datum narodźenja:** | 23. meje 1707 |
| **ródne město:** | Råshult |
| **datum zemrěća:** | 10. januara 1778 |
| **městno zemrěća:** | Uppsala |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Carl von Linné** (\* 23. meje 1707 w Råshulće; † 10. januara 1778 w Uppsalje) běše šwedski botanikar. Wón je binominalnu nomenklaturu wuwił resp. zawjedł. Z tym je zakłady moderneje botaniskeje a coologiskeje taksonomije stworił.
# Trajne zelo

Čerwjena wotrožnička je přikład trajneho zela
**Trajne zelo** je rostlina, kotraž rosće wjace lětow a wjacekróć kćěće a płodźi. Wone su zelišćowe rostliny, kotrež njewodrjewjeja.

Jich nadzemske dźěle zwjetša w zymje wotemrěwaja, ale so po přezymowanju podzemskich dźělow (ricomy, dule, korjenje) w nalěće znowa zazelenja.

## Žórło

* Ullstein Lexikon der Pflanzenwelt, 1973, ISBN 3-550-16019-4, strona 426 (němsce)
# Pyšnica (Agapanthus)

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tutón nastawk z temu **ród z wědomostnym mjenom "Agapanthus"** je po hesle na druhi nastawk podobny. Druhe hesło **Pyšnica** ma temu **ród z wědomostnym mjenom "Sprekelia"**. |

Pyšnica|  |
| *Afriska pyšnica (*Agapanthus africanus*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
| **rjadownja**: | Krytosymjenjak (Magnoliopsida) Monokotyledony |
| **rjad**: | (Asparagales) |
| **swójba**: | Amarylisowe rostliny (Amaryllidaceae) |
| **podswójba**: | Pyšnicowe rostliny |
| **ród**: | Pyšnica |
| **wědomostne mjeno** za podswójbu |
| Agapanthoideae |
| Endl. |
| **wědomostne mjeno** za ród |
| Agapanthus |
| L’Hér. |
| **Mapa** |
|  |
| Rozšěrjenje pyšnicow |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Pyšnica** (*Agapanthus*) je ród ze swójby amarylisowych rostlinow (*Amaryllidaceae*). Wón je jenički ród poddružiny *Agapanthoideae*.

W někotrych žórłach so swójbje lilijowych rostlinow (*Liliaceae*) přirjaduje.

## Wopis

Družiny su trajne zela.

Łopjena su rjemuškojte abo šěroko linealne.

Znajmjeńša módre, druhdy běłe kćenja steja we wokołkach na zrunanym, často wjace hač 1 m dołhim stołpiku.

## Rozšěrjenje

Rostliny su w Južnej Africe domjace.

## Wužiwanje

Družiny so dla atraktiwnych łopjenow a mnoholičbnych kćenjow jako pyšne rostliny wužiwaja.

## Systematika

*Agapanthus umbellatus* (syn.: *A. praecox*), Rysowanka z Curtis 1800.
Znajmjeńša sydom družinow so rozeznawa, při čimž nêkotři slědźerjo samo wjace *Agapanthus*-družinow rozeznawaja; nimo toho eksistuje wjele hybridow.

* Afriska pyšnica (*Agapanthus africanus*)
* Zwónčkata pyšnica (*Agapanthus campanulatus*)
* *Agapanthus caulescens*
* *Agapanthus coddii*
* *Agapanthus comptonii*
* *Agapanthus dyeri*
* *Agapanthus giganteus*
* *Agapanthus globosus*
* *Agapanthus gracilis*
* *Agapanthus hollandii*
* Röhrenblütige Schmucklilie (*Agapanthus inapertus*)
* *Agapanthus insignis*
* *Agapanthus longispathus*
* *Agapanthus nutans*
* *Agapanthus orientalis*
* *Agapanthus patens*
* *Agapanthus pendulus*
* Zažna pyšnica (*Agapanthus umbellatus*, syn.: *A. praecox*)

## Nóžki

## Žórło

* Botanica, Einjährige und mehrjährige Pflanzen, Über 2000 Pflanzenporträts, ISBN 978-3-8331-4469-1, strona 61 (němsce)
# Kobołk

Kobołk|  |
| *Pyšny kobołk (*Allium ursinum*)* |
| **systematika** |
| **Domena** | **Eukaryoty** |
| **Swět** | **Rostlinstwo** |
|   | Monokotyledony |
| **rjad**: | (Asparagales) |
| **swójba**: | Amarylisowe rostliny (Amaryllidaceae) |
| **podswójba**: | Kobołkowe rostliny (Allioideae) |
| **ród**: | Kobołk |
| **wědomostne mjeno** |
| Allium |
| L. |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikipedija:Projekt za botaniku |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Kobołk** (*Allium*) je ród z podswójby kobołkowych rostlinow (*Allioideae*) znutřka amarylisowych rostlinow (*Amaryllidaceae*).

## Systematika

Wobsahuje sćěhowace družiny:

* cuzy kobołk (*Allium victorialis*)
* cybličkowacy kobołk (*Allium cepa*)
* ćmowočerwjeny kobołk (*Allium atropurpureum*)
* čorny kobołk (*Allium nigrum*)
* dźiwi kobołk (*Allium oleraceum*)
* hłójčkaty kobołk (*Allium sphaerocephalum*)
* hórski kobołk (*Allium carinatum*)
* hraničkaty kobołk (*Allium angulosum*)
* jebarski kobołk (*Allium lusitanicum*)
* ješćerći kobołk (*Allium scorodoprasum*)
* kulojty kobołk (*Allium rotundum*)
* prawy kobołk (*Allium sativum*)
* pózdnja cybla (*Allium fistulosum*)
* psyči kobołk (*Allium vineale*)
* pyšny kobołk (*Allium ursinum*)
* słódny kobołk (*Allium schoenoprasum*)
* spodźiwny kobołk (*Allium paradoxum*)
* tołsty kobołk (*Allium ampeloprasum*)
* twjerdy kobołk (*Allium strictum*)
* wonjaty kobołk (*Allium suaveolens*)
* žołty kobołk (*Allium flavum*)

## Nóžki

## Eksterne wotkazy