Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# DOI (digitalne identifikaciske čisło)

DOI-Logo
**DOI** (jendź. *Digital Object identifier* – digitalne znaće za elektroniske dokumenty) – znaće za elektroniske dokumenty, kotrež porno URL-znaćam njewotwisuje wot fyziskeho składowanišća dokumenta, ale trajnje z tutym zwjazane je. Zarjadniska instanca DOI-systema je International DOI Foundation (IDF), 1998 załožena powšitkownowužitna organizacija.

Wuwiwar tutoho systema a mějićel marki DOI je *International DOI Foundation*. Tuta institucija definuje DOI kaž sćěhowace:

*digitalny identifikator za kóždy objekt duchowneho swójstwa, kotrehož nadawk je, lubowólne objekty duchowneho swójstwa w digitalnych* *syćach w zwisku z aktualnymi datami k tutomu objektej trajnje identifikować*.

Typiski nałožowanski přikład za DOI je identifikacija elektroniskich wersijow wědomostnych publikacijow. Z DOI-čisłom publikacije móžeš z pomocu specielnych datowych bankow lochce městno w interneće namakać, z kotrehož móže so tuta publikacija aktualnje downloadować. Čisło DOI móže pak tež na přikład cyły wědomostny časopis, kapitl w knize, multimediateiju abo kompjuterowy program dóstać.

DOI wužiwa wot CNRI wuwity standard z mjenom *Handle System*, kotryž zmóžnja, někajkim objektam jednozmyslne znaće připokazać, kotrež ze zapiskom w datowej bance k tutomu objektej koreluje. DOI-identifikatorojo dóstachu we wobłuku *Handle System* prefiks 10. W *Handle Systemje* so wšitke metadaty w tutym systemje registrowanych DOI-identifikatorow składuja, byrnjež so datowe banki z identifikatorami tež wot druhich institucijow abo předewzaćow registrować móhli.

## Wotkaz

 **Commons: DOI (digitalne identifikaciske čisło)** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow
# jendźelšćina

English (language)
jendźelšćina| kraje | Zjednoćene kralestwo, Irska, Zjednoćene staty Ameriki,
Awstralska, Indiska, Kanada, Južna Afrika |
| rěčnicy | 420 mil. |
| znamjenja a klasifikacija |
| klasifikacija | indoeuropske rěče
germanske rěče
zapadogermanske rěče
jendźelšćina |
| družina pisma | łaćonski alfabet |
| oficielny status |
| hamtska rěč | Europska unija, Zjednoćene kralestwo,
Irska, Awstralska,
Indiska, Kanada, Južna Afrika |
| **rěčne kody** |
| ISO 639-1:
  |
en
 |
| ISO 639-2:
  |
eng
 |
| ISO 639-3 (SIL):
  |
eng
 |
| **karta** |
|  |
| Rozšěrjenje jendźelšćiny |
| **wikipedija** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wopytaj wikipediju **w jendźelšćinje**! |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Jendźelšćina** je zapadogermanska rěč a po ličbje rěčnikow třeća najwjetša rěč w swěće. Jako prěnja rěč wužiwa so wot 420 milionow ludźi předewšěm w Zjednoćenym kralestwje, Irskej, Zjednoćenych statach Ameriki a Awstralskej.

Jako hamtska rěč wužiwa so nimo toho w Indiskej, Kanadźe a Južnej Africe.

Jako druha rěč je po cyłym swěće rozšěrjena. Jendźelšćina słuša k 24 oficielnym rěčam Europskeje unije, nimo toho je pódla francošćiny a němčiny tež dźěłowa rěč EU.

## Gramatika

Jendźelšćina ma dwaj numerusaj, ale hižo nima ani pady ani genusy. Jenož někotre pronomeny maja dwaj padaj, mjenujcy nominatiw a druhi pad, kotryž funguje jako datiw a akuzatiw.

## Wotkaz

Germanske rěče[Pokazać]

|  |  |
| --- | --- |
| **Zapadogermanske rěče**: | afrikaanšćina - jendźelšćina - delnjoněmčina - frizišćina - jidišćina - luxemburgšćina - němčina - nižozemšćina |
| **Sewjerogermanske rěče**: | danšćina - färöšćina - islandšćina - norwegšćina - šwedšćina |
| **Wuchodogermanske rěče** | gotišćina† - wandalšćina† |
|  | † mortwe |
# Zjednoćene kralestwo

51.50

Zjednoćene kralestwo|  |  |
| **hesło**
Dieu et mon droit *(„Bóh a moje prawo“)* |
| **zakładne daty:** |
| swójske mjeno | United Kingdom |
| stolica | London |
| přestrjeń | 243.610 km² |
| wobydlerstwo | 65.110.000 (2015) |
| hustosć | 267,3 wob./km² |
| forma knježerstwa | konstitucionelna monarchija |
| hłowa stata | kral Charles III. (wot 2022) |
| šef knježerstwa | premierminister Keir Starmer (wot 2024) |
| měna | libra šterlinkow |
| hamtska rěč | jendźelšćina (de facto) |
| připóznate mjeńšinowe rěče | iršćina, kornišćina, šotiska gelšćina, walizišćina |
| hymna | God save the King |
| časowe pasmo | UTC |
| nastaće | 1707 (Akt wo uniji) |
| Top Level Domain | .uk |
| telefon | +44 |
| Połoženje Zjednoćeneho kralestwa w Europje |
| Karta |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | p • d • w |  |

 |

**Zjednoćene kralestwo Wulkobritaniskeje a Sewjerneje Irskeje** (jendźelsce *United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*, ze skrótšenku *UK*) je kupowy stat w sewjerozapadnej Europje. Britiske kupy wobdawa na wuchodźe Sewjerne morjo a na zapadźe Atlantiski ocean. Wot twjerdźe je dźělena přez Ärmelski kanal. Zjednoćene kralestwo tworja Jendźelska, Šotiska, Waliziska na kupje Wulkobritaniska) a Sewjerna Irska na sewjeru Irskeje kupy. Knježerstwowa struktura je konstitucionalna monarchija, kotrejež hłowa je kral Charles III.

Zjednoćene kralestwo je załoženski čłon Zjednoćenych narodow a wojerskeho zwjazka NATO. Wot 1973 hač do swojeho wustupa dnja 31. januara 2020 bě tež čłon Europskeje unije a po wobydlerstwje jeje třeći najwjetši čłonski stat.

Najwjetša rěč w Zjednoćenym kralestwje je jendźelšćina, nimo toho rěči so pak tež walizisce a šotisko-gelsce.

## Wotkaz

 **Commons: Zjednoćene kralestwo** – Zběrka wobrazow, widejow a awdiodatajow

Staty a *wotwisne teritorije* w Europje[Pokazać]

**Staty**

• Albanska
• Andorra
• Awstriska
• Belgiska
• Běłoruska
• Bołharska
• Bosniska a Hercegowina
• Čěska
• Čorna Hora
• Danska
• Estiska
• Finska
• Francoska
• Grjekska
• Chorwatska
• Irska
• Islandska
• Italska
• Letiska
• Liechtenstein
• Litawska
• Luxemburgska
• Madźarska
• Malta
• Moldawska
• Monaco
• Němska
• Nižozemska
• Norwegska
• Pólska
• Portugalska
• Rumunska
• Ruska1
• San Marino
• Serbiska
• Sewjerna Makedonska
• Słowakska
• Słowjenska
• Španiska
• Šwedska
• Šwicarska
• Turkowska1
• Ukraina
• Vatikanske město
• Zjednoćene kralestwo

Zwadne teritorije: *Kosowo*
• *Podnisterska*

Druhe teritorije: *Åland*
• *Baskiska*
• *Bretanja*
• *Ferejske kupy*
• *Friziska*
• *Friulska*
• *Gagauska*
• *Galicija*
• *Gibraltar*
• *Guernsey*
• *Jendźelska*
• *Jersey*
• *Katalanska*
• *Korniska*
• *Łužica*
• *Man*
• *Sewjerna Irska*
• *Svalbard*
• *Šotiska*
• *Waliziska*

1 Leži zdźěla w Aziji.