Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hon-chhu̍k[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Hon-chhu̍k**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**漢族**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

**Hon-chhu̍k** (漢族) he Chûng-koet ke chú-thí chhu̍k-khiùn, ya-he sṳ-kie song ngìn-khiéu chui-tô ke chhu̍k-khiùn. Muk-chhièn Hon-chhu̍k ngìn-khiéu yok sṳ̍p-sâm yi, chiam-hi sṳ-kie tsúng ngìn-khiéu ke 20%, fûn-phu chhai sṳ-kie kok-thi.

## Mìn-hì

* Pet-fông Mìn-hì
* Kóng-fú Mìn-hì
* Ng̀-ye̍t Mìn-hì
* Kàm-fú Mìn-hì
* Fù-siong Mìn-hì
* Hak-kâ Mìn-hì
* Ho-ló Mìn-hì
# Mikhail Gorbachev

Mikhail Gorbachev
**Mikhail Sergeyevich Gorbachev** (Ngò-lò-sṳ̂-ngî: Михаи́л Серге́евич Горбачёв, 1931-ngièn 3-ngie̍t 2-ngit – 2022-ngièn 8-ngie̍t 30-ngit) he Sû-lièn Khiung-sán-tóng lâu Sû-lièn ke yit-chak liâng-thô-ngìn. Kì chhai 1985-ngièn chṳ 1991-ngièn he Sû-lièn Khiung-sán-tóng Chûng-yông Vî-yèn-fi chúng-sû-ki.
# Khûng-hi

**Khûng-hi** he tui thi-khiù thai-hi-chhèn lî-tú só-yû hi-thí fun-ha̍p ke thúng-chhṳ̂n. Kîm-ha thi-khiù thai-hi-chhèn lî-tú yû 78% ke tham-hi, 21% ke yông-hi, lâu 1% ke hî-yù hi-thí thùng fun-ha̍p-vu̍t. Khûng-hi chhai chhṳ-yèn chhong-thai chṳ̂ ha he mò set mò mi ke.
# Kông-khìm

Kòng-khìm.
Kòng-khìm.
**Kòng-khìm** he sî-yòng Kú-tién Yîm-ngo̍k chûng ke yit-chúng Khèn-phàn Ngo̍k-hi, phú-phiên yung-yî thu̍k-cheu, chhùng-cheu, phân-cheu tén yên-chhut, yung-yî chok-khiuk lâu phài-lièn yîm-ngo̍k sṳ̍p-fûn fông-phien. Thàn-cheu-chá thûng-ko on-hâ khèn-phàn sông ke khìm-khèn, khiên-thûng kòng-khìm lî-mien pâu chho̍k séu-muk-tshûi, khau-kit kòng-sṳ̂-hièn fat-chhut sâng-yîm.
Kòng-khìm yîm-vet khôn-kóng, yîm-set fên-liong, chhîn- tshiòi, fu yî pien-fa, péu-hien-li̍t hò-khiòng. Thu̍k-cheu sṳ̀, cho-tet yên-cheu kok-chúng hì-sṳ phông-pok, khôn-kóng, sú-chhìn ke yîm-ngo̍k, yi̍t khó yên-cheu fôn-khoai, lìn-kháu, kî-kháu-sin kô ke fà-chhái ngo̍k-thon; kòng-khìm chhai ngo̍k-chhui chûng, cho-tet fat-fî ki-thai ke chok-yung. Kì kîn-sòng chok-vì phân-cheu ngo̍k-hi sṳ́-yung.
# Mien-chit

**Mien-chit** he yit-ke yung-chok péu-sṳ yit-ke khiuk-mien fe̍t phìn-mien thù-hìn só-cham fam-vì ke liòng, cho-tet khon-sṳ̀n he chhòng-thu (yit vì-thu-liòng) khi̍p thí-chit (sâm vì-thu-liòng) ke Ngi-vì lui-pí. Tui sâm-vì Li̍p-thí thù-hìn yì ngièn, thù-hìn ke piên-kie ke mien-chit chhṳ̂n-vì péu-mien-chit.
Kie-son kok kî-pún phìn-mien thù-hìn mien-chit khi̍p kî-pún Li̍p-thí thù-hìn ke péu-mien-chit kûng-sṳt chó yí vì Kú Hî-lia̍p khi̍p Kú Chûng-koet-ngìn só su̍k-tî.
Mien-chit chhai khiûn-thoi sú-ho̍k chûng cham siông-tông chhùng-yeu ke kok-set. Mien-chit chhù lâu Kí-hò-ho̍k khi̍p Mì-chit-fûn yû-kôan ngoi, yi̍t lâu Sien-sin Thoi-sú chûng ke hang-lie̍t-sṳt yû-kôan. Chhai fûn-sak-ho̍k chûng, phìn-mien ke mien-chit thûng-sòng yî Le̍t-pi-kak chhet thu (Lebesgue measure) thin-ngi.

* phiàng-fông Kûng-lî 平方公里
* phiàng-fông kûng-tshak 平方公尺
* phiàng-fông kûng-fûn 平方公分
# Napoleon 1-sṳ

Napoleon (1812)
**Napoleon yit-sṳ** (1769-ngièn 8-‎ngie̍t 15-ngit – 1821-ngièn 5-‎ngie̍t 5-ngit, Hon-ngî yîm-yi̍t: Nâ-pho-lùn *拿破崙*) he Fap-koet chṳn-chhṳ lâu kiûn-sṳ liâng-siu, Kî tui 19 sṳ-ki vân-khí ke êu-chû chṳn-chhṳ yáng-hióng hàn-thai.

Napoleon sâng-yù Corsica tó, chhai Fap-koet thai-liu̍k chiap-su phau-pîn hiun-lien, heu-lói chhai fún-sui thi-yit, thi-ngi chhṳ fán-fap thùng-mèn ke chan-chên chûng li̍p liáu thai-kûng, chhai Fap-làm-sî Thi-yit Khiung-fò-koet séu yû miàng-mong. 1799-ngièn, kî sṳ̀n-vì thi-yit chṳp-chṳn, 5 ngièn heu kâ-miên vì fòng-ti. Chhai 19 sṳ-ki chó-khí, kî sut-liâng Fap-làm-sî Ti-koet kiûn-chhui chhai tui êu-chû lie̍t-chóng ke chan-chên chûng chhî-tet tô-chhṳ sṳn-li, khúng-chṳ liáu chûng-êu.

1812-ngièn Fap-koet chhîm-lio̍k Ngò-koet he kî ke chón-chak-tiám. Kî-ke Thai-liu̍k-kiûn phî sêu-me̍t, chhiâ chhiùng-vi vàn-chhiòn fu̍k-ngièn. 1813-ngièn, thi-liuk chhṳ fán-fap thùng-mèn chhai Leipzig tá-phai liáu kî, thi-ngit ngièn thùng-mèn ngi̍p-chhîm fap-koet, pet-sṳ́ Napoleon thui-vi, phen chiông kî liù-fong to Elba tó. Chhṳ-ngièn kî thò-lì Elba fu-phit, than chhai Waterloo chai-chhṳ chan-phai. Kî chui-heu ke liuk-ngièn phî yîn-koet-ngìn siù-kim chhai Sṳn-Helena tó.
# 8-ngie̍t 20-ngit[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**8-ngie̍t 20-ngit** he Gregorius La̍k-fap ngièn tî-tú ke thi 232 ngit (yùn-ngièn thi 233 ngit), lì ngièn-mî hàn-yû 133 ngit .

## Chiet

* Oi-sâ-nì-â: thu̍k-li̍p-ngit

## Sṳ-khien

## Chhut-se

## Sí
# Không-kú-li̍t

Không-kú-li̍t
**Không-kú-li̍t** he tui kâu-ngie̍n chhòi-liau, kut-liau lâu súi on sṳt-tông pí-li phi-chì, chai kîn-ko yit-thin sṳ̀-kiên ngang-fa yì sṳ̀n ke ngìn-kûng sa̍k-chhòi.
# Walt Disney Kûng-sṳ̂

**Fà-thi̍t Thit-sṳ-nì Kûng-sṳ̂** (The Walt Disney Company), yi̍t pûn chhṳ̂n-vì “Thit-sṳ-nì Kûng-sṳ̂” (Disney), he yit-kâ Chúng-phu vi-yî Mî-koet Kâ-li-fuk-nì-â-chû Lo̍k-chham-ki-sṳ Pak-pân-khiet ke tô-ngièn-fa khiam-koet chhòn-mòi Kûng-sṳ̂. Kì he chhiòn-khiù sû-ngi̍p thi-ngi kô ke Thien-sṳ kóng-pô khi̍p yû-sien Thien-sṳ Kûng-sṳ̂.
# Estonia

| Estonia Khiung-fò-koetEesti Vabariik |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Koet-kô:** Mu isamaa, mu õnn ja rõõm "Ngài ke chú-koet, ngài ke hen-fuk lâu fôn-hí"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Tallinn |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Estonia-ngî |
| Sṳ̀n-ngin ke kok-kâ ngî-ngièn |
Estonia-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, ngi-fi-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Alar Karis |
| • chúng-lî  |
Kaja Kallas |
| • Koet-fi ngi-chóng  |
Jüri Ratas |
| Li̍p-fap kî-koân |
Koet-fi |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
45,339 km2 (17,505 sq mi) (thi 129 miàng) |
| • súi-vet (%) |
5.16 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2021-ngièn kû-kie | 1,330,068 |
| • Me̍t-thu |
30.9/km2 (80.0/sq mi) (thi 148 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$49.644 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$41,892 (thi 41 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$35.187 sṳ̍p-yi (thi 97 miàng) |
| • Phìn-kiûn |
$27,101 (thi 39 miàng) |
| Gini (2020-ngièn) |  30.5 chûng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.892 tông kô · thi 29 miàng |
| Chhièn |
Euro (€) (EUR) |
| Sṳ̀-khî | UTC+02:00 (EET) |
| • Ha-lin-sṳ̀ (DST) | UTC+03:00 (EEST) |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+372 |
| ISO 3166 thoi-ho |
EE |
| Táng-kip Mióng-vet |
.ee |

**Estonia** (Estonia-ngî: Eesti) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
# 10-ngie̍t 11-ngit

**10-ngie̍t 11-ngit** he Gregorius La̍k-fap ngièn tî-tú ke thi 284 ngit (yùn-ngièn thi 285 ngit), lì ngièn-mî hàn-yû 81 ngit .

## Chiet

* Lièn-ha̍p-koet: koet-chi moi-é chiet

## Sṳ-khien

## Chhut-se

## Sí
# Thòng Kin-chûng

Thòng Kin-chûng
**Thòng Kin-chûng** (唐敬宗, 809-ngièn 7-ngie̍t 22-ngit —— 827-ngièn 1-ngie̍t 9-ngit), miàng **Lí Zam** (李湛), he Thòng-chhèu ke thi 16 chak fòng-ti. Kì chhai 824-ngièn 2-ngie̍t 29-ngit chṳ 827-ngièn 1-ngie̍t 9-ngit chhai-vi, lûng-chúng chhai-vi 2-ngièn 315-ngit, sṳ-ho **Yui-vû-chêu-mén-hau-fòng-ti** (睿武昭愍孝皇帝).
# Kóng-tûng

Liá-piên "**Kóng-tûng**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**廣東省**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Kóng-tûng
**Kóng-tûng** he Chûng-koet nàm-tôn yèn-hói ke sén-fun chṳ̂-yit. Kóng-tûng tì ngî-ngièn fûng-siu̍k, li̍t-sṳ́ vùn-fa tén-tén fông-mien tû-yû thu̍k-chhu ke yit-mien, lâu Chûng-koet pet-fông thi-khî yû thai-liong chhâ-phe̍t. Kóng-tûng phìn-kiûn he Chûng-koet kîn-chi chui fat-tha̍t ke sén-fun.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-chṳn-khî

* Kóng-chû-sṳ
* Chhṳ̂m-chun-sṳ
* Chû-hói-sṳ
* Sân-thèu-sṳ
* Sèu-kôan-sṳ
* Fu̍t-sân-sṳ
* Kông-mùn-sṳ
* Chhám-kông-sṳ
* Sau-khin-sṳ
* Fi-chû-sṳ
* Mòi-chû-sṳ
* Sân-mî-sṳ
* Hò-ngièn-sṳ
* Yòng-kông-sṳ
* Chhîn-yén-sṳ
* Tûng-kón-sṳ
* Chûng-sân-sṳ
* Chhèu-chû-sṳ
* Ket-yòng-sṳ
* Yùn-fù-sṳ

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

* Chhṳ̂m-chun Thai-ho̍k
* Chûng-sân Thai-ho̍k

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Thòng Chûng-chûng

Thòng Chûng-chûng
**Thòng Chûng-chûng** (唐中宗, 656-ngièn 11-ngie̍t 26-ngit —— 710-ngièn 7-ngie̍t 3-ngit), miàng **Lí Hián** (李顯), he Thòng-chhèu ke thi 4 lâu thi 6 chak fòng-ti, 684-ngièn 1-ngie̍t 3-ngit chṳ 684-ngièn 2-ngie̍t 26-ngit lâu 705-ngièn 2-ngie̍t 23-ngit chṳ 710-ngièn 7-ngie̍t 3-ngit chhai-vi, lûng-chúng chhai-vi 5-ngièn-pan, sṳ-ho **Thai-fò-thai-sṳn-thai-chêu-hau-fòng-ti** (大和大聖大昭孝皇帝).
# Thòng Suk-chûng

Thòng Suk-chûng
**Thòng Suk-chûng** (唐肅宗, 711-ngièn 10-ngie̍t 19-ngit —— 762-ngièn 5-ngie̍t 16-ngit), miàng **Lí Khiân** (李亨), he Thòng-chhèu ke thi 10 chak fòng-ti. Kì chhai 756-ngièn 8-ngie̍t 12-ngit chṳ 762-ngièn 5-ngie̍t 16-ngit chhai-vi, lûng-chúng chhai-vi 6-ngièn, sṳ-ho **Vùn-mìn-vû-tet-thai-sṳn-thai-siên-hau-fòng-ti** (文明武德大聖大宣孝皇帝).
# Pha̍k Kî-yi̍t

| Pha̍k Kî-yi̍t |
| --- |
|  |
| Mû-ngî-miàng |
白居易 |
| Chhut-se-ngit |
772-ngièn 2-ngie̍t 28-ngit  |
| Chhut-se-thi |
新鄭市  |
| Ko-sṳ̂n-ngit |
846-ngièn 9-ngie̍t 23-ngit  (74-se) |
| Ko-sṳ̂n-thi |
洛陽市  |
| Koet-sit |
Thòng-chhèu  |
| voi kóng |
Hon-ngî  |
| Ho̍k-vi |
進士  |
| Chṳt-ngia̍p |
詩人, 作家, 比丘, 書法家, chṳn-chhṳ-ngìn  |
| chok-phín |
長恨歌  |
| Chṳ́-ńg |
白金鑾, 白景受  |
| Â-pâ |
白季庚  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Pha̍k Kî-yi̍t** (白居易, 772-ngièn  – 846-ngièn ) péu-sṳ **Lo̍k-thiên** (樂天), ho **Hiông-sân-kî-sṳ** (香山居士), he Chûng-koet Thòng-chhèu ke yit-chiak chhut-miàng ke vùn-ho̍k-kâ lâu sṳ̂-ngìn.

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau
# Thai-ôn-sṳ (Sân-tûng-sén)[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

邇篇文章講嘅係山東省嘅泰安市。想尋共樣用白話字嘅名嘅城市，看下“**Thai-ôn-sṳ**”。

**Thai-ôn-sṳ** (泰安市) he Chûng-koet Sân-tûng-sén ke yit-ke thi-kip-sṳ.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-chṳn-khî

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet

模板:Sân-tûng Hàng-chṳn Khî-va̍k
# Chû-chhèu

Chû-chhèu
**Chû-chhèu** (周朝, yok Chhièn 1046-ngièn－Chhièn 221-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông-poi ki-sṳ̀n Sông-chhèu ko-heu ke yit-ke chhèu-thoi. Chû-chhèu fûn-vì "Sî-Chû" lâu "Tûng-Chû" lióng-ke sṳ̀-khì. Khì-chûng Tûng-Chû sṳ̀-khì yu chhṳ̂n-cho "Chhûn-chhiû Chan-koet", fûn-cho "Chhûn-chhiû" lâu "Chan-koet" lióng phu-fun.
# Hò-nàm[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Hò-nàm**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**河南省**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Hò-nàm
**Hò-nàm** he Chûng-koet ke yit-ke sén-fun, vi-é tì Vòng-hò chûng-ha. Hò-nàm he Chûng-koet Vùn-mìn fat-ngièn thi tsṳ̂-yit.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn-khî

* Chhiáng-chû-sṳ
* Khôi-fûng-sṳ
* Lo̍k-yòng-sṳ
* Phìn-táng-sân-sṳ
* Ôn-yòng-sṳ
* Ho̍k-piak-sṳ
* Sîn-hiông-sṳ
* Chhèu-chok-sṳ
* Phu̍k-yòng-sṳ
* Hí-chhông-sṳ
* Thap-hò-sṳ
* Sâm-mùn-hia̍p-sṳ
* Nàm-yòng-sṳ
* Sông-khiû-sṳ
* Sin-yòng-sṳ
* Chû-khiéu-sṳ
* Chu-mâ-tiam-sṳ
* Chi-ngièn-sṳ

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Tshâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet

* Hò-nàm Tsṳn-fú Mióng-lu
# Tí-chhu̍k

**Tí-chhu̍k** (氐族; sông-kú Hon-ngî: \*tˁij[1]), he kú-thoi Chûng-koet sî-pet-phu séu-sú mìn-chhu̍k chṳ̂-yit, chú-yeu fa̍t-thûng yî kîm-ha Sham-sî, Kâm-sok, Si-chhôn sâm sén ke kâu-kie thi-khî.
# Châu-fò thiên-fòng

Châu-fò thiên-fòng
**Châu-fò thiên-fòng** (昭和天皇 (しょうわてんのう), *Shōwa-tennō*, 1901-ngièn 4-ngie̍t 29-ngit – 1989-ngièn 1-ngie̍t 7-ngit), miàng **Hirohito** (裕仁 (ひろひと)), he Ngi̍t-pún ke thi 124 thoi thiên-fòng, 1926-ngièn chṳ 1989-ngièn chhai-vi, ngièn-ho Châu-fò.