Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kông Chhe̍t-mìn

Kông Chhe̍t-mìn
**Kông Chhe̍t-mìn** (江澤民, 1926-ngièn 8-ngie̍t 17-ngit – 2022-ngièn 11-ngie̍t 30-ngit), Kông-sû Yòng-chû ngìn, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet lâu Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke chṳn-chhṳ-kâ. Kì chhai 1989-ngièn tông-sién Chûng-koet Khiung-sán-tóng Tûng-ông Ve-yèn-fi Chúng-sû-ki lâu Tûng-ông Kiûn-sṳ Ve-yèn-fi Chú-sit. 1993-ngièn tông-sién Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke Koet-kâ Chú-sit. 2004-ngièn thui-hiû.
# Siong-khî

Liá-piên "**Siong-khî**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**象棋**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Siong-khî
**Siong-khî**, me ôn-to **Chûng-koet siong-khî** ya-he **kiûn-chi siong-khî**, he yit-chúng chhai Chûng-koet thai-liu̍k, Hiông-kóng, Àu-mûn, Thòi-vân, Ye̍t-nàm lâu Liù-khiù (Okinawa) liù-hàng ke khî-lui yù-hi.

Janggi (Chêu-siên chiông-khî) thùng Shogi (Ngi̍t-pún chiông-khî) he yù siong-khî fat-chán lòi ke.
# Fan[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Fan
**Fan** (飯), me ôn-to **Mí-fan** (米飯), he Â-chû tông liù-hàng ke sṳ̍t-vu̍t. Kì yû tông-tô chúng met-sṳ̍t fông-fap, pí-lun chháu (炒), tûn (燉), chú (煮), chṳ̂n (蒸) lâu mûn(炆).

## Ngiâng-mong

* Vo̍k-lat (鑊𤊶)

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

 Chhai Wikimedia Commons liá-têu yû thùng **Fan** siông-koân ke tóng-on.
# 1-ngie̍t 1-ngit (nùng-la̍k)[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **nùng-la̍k 1-ngie̍t** | >> |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 |   |
| nùng-la̍k ngie̍t-la̍k |

**1-ngie̍t 1-ngit** he nùng-la̍k 1-ngie̍t ke thi 1 ngit.

## Chiet

* chhûn-chiet

## Sṳ-khien

## Chhut-se

## Sí
# Niigata-yen

|  |
| --- |
| **Niigata-yen 新潟県** |
| —  **Yen**  — |
| **Ngi̍t-pún-ngî chón-siá** |
|  - Ngi̍t-pún-ngî | 新潟県 |
|  - Kana | にいがたけん |
|  - Lò-mâ-sṳ | Niigata-ken |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Khì-é** |  **Yen-chông** |

 |
| Niigata-yen ke só-chhai. |
| Koet-kâ
  |  Ngi̍t-pún
 |
| Thi-fông
  | Chūbu
 |
| Sú-fú | Niigata |
| **Mien-chit** |
|  - Só-yû
  | 12,584.18 km2 |
| **Ngìn-khiéu** (July 1, 2019) |
|  - Só-yû | 2,227,496 ngìn |
|  - Me̍t-thu |
177/km2 |
| Mióng-cham | www.pref.niigata.lg.jp |

**Niigata-yen** (Ngit-pún-ngî: 新潟県/ にいがたけん, Niigata-yen) he Ngi̍t-pún ke yit chak yen. Yen-thâng ke só-chhai he Niigata-sṳ.
# 1871-ngièn[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

|  |  |
| --- | --- |
| **Chhiên-ngièn-ki:** | **2 chhiên-ngièn-ki** |
| **Sṳ-ki:** | 18 sṳ-ki | **19 sṳ-ki** | 20 sṳ-ki |
| **Ngièn-thoi:** | 1840 ngièn-thoi | 1850 ngièn-thoi | 1860 ngièn-thoi | **1870 ngièn-thoi** | 1880 ngièn-thoi | 1890 ngièn-thoi | 1900 ngièn-thoi |
| **Ngièn:** | 1866-ngièn | 1867-ngièn | 1868-ngièn | 1869-ngièn | 1870-ngièn | **1871-ngièn** | 1872-ngièn | 1873-ngièn | 1874-ngièn | 1875-ngièn | 1876-ngièn |

## Thai-sṳ

* Saint-Basile-le-Grand, Quebec sṳ̀n-li̍p.

## Chhut-se ke ngìn

## Ko-sṳ̂n ke ngìn

## Chiet-khiang

## Fûng-siu̍k si̍p-koan
# Pha̍k-ho̍k-é

|  Pha̍k-ho̍k-é |
| --- |
|  A captive individual in a zoo |
| Pó-fu Chhong-khóng |
|  khi̍t ngùi  (IUCN 3.1)  |
| sâng-vu̍t fûn-lui |
|

|  |  |
| --- | --- |
| kie: | Animalia  |
| mùn: | Chordata  |
| kông: | Aves  |
| muk: | Gruiformes  |
| khô: | Gruidae  |
| su̍k: | *Grus*  |
| chúng: |  Grus leucogeranus  |

 |
| ho̍k-miàng |
| Grus leucogeranus Pallas, 1773 |
|  Migration routes, breeding and wintering sites |
| yi miàng |
| *Bugeranus leucogeranus* *Sarcogeranus leucogeranus* |

**Pha̍k-ho̍k-é** he yit chúng tiâu.
# Pô-sṳ̂-vân

Pô-sṳ̂-vân.
 **Pô-sṳ̂-vân** (模板:خلیج فارس), Yin-thu-yòng Â-là-pak-hói sî Pet-hói vân. Vi-yî Â-là-pak pan-tó lâu Yî-lóng kô-ngièn chṳ̂-kiên, chhai Â-là-pak koet-kâ chûng pûn chhṳ̂n-chok (模板:Lang-per).
Nàm thûng-ko Khok-ngì muk-tsṳ hói-hia̍p lâu Â-màn-vân siông-lièn, chúng mien-chit yok 23.3 van phìn-fông kûng-lî, chhòng 990 kûng-lî, khôn 58-338 kûng-lî; phìn-kiûn chhṳ̂m yok 30 mí, chui-chhṳ̂m yok 100 mí; yàm thu 38-40‰. Kì he Tí-kiet-lî-sṳ̂-hò lâu Yu-fat-lâ-tí-hò chhut hói ke thi-fông. Pet chṳ tûng-pet chṳ tûng-fông lâu Yî-lóng siông-lìn, sî-pet vì Yî-là-khiet lâu Khô-vî-thi̍t, sî to sî-nàm-fông vì Sâ-vû-thi Â-là-pak, Pâ-lìm, Khà-thap-ngì, Â-là-pak Lièn-ha̍p Thai-kûng-koet, Â-màn.
# Chông-chû-sṳ

Chông-chiu-sṳ

**Chông-chiu-sṳ** (漳州市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Fuk-kian-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 12,607 phìn-fông kûng-lî , sòng-chhu ngìn-khiéu 4,800,000-ngìn (2009-ngièn su-kí ).

## Li̍t-sṳ́

Zong-ziu heh lak-si wun-faa miang-saang, zaau yi ngit maan nen tsen ziu yu sen min zoi gaai thi-fong gi-zi. Tson tsi-wong yaa-ng nen (tsen 222 nen). lit nip Tson Zung-yong baan-thu. Hon-thoi, yi Liong-saan wai geh, fun suk Naam-yit, Man-yit. Man-naam faat-sang wan-lin, Tsan zeng, Tsan Yen-kong fu-zi fung min phing len. Li si, khi-di sut-ling tsat-tsen doh miang zong-si ni Zong-ziu, khi yu daai liaau Zung-yen wun-faa do gaai thi-fong.

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

|  |
| --- |
|
This article was written in the Hong Kong dialect of Hakka. |

Zong-ziu thung-hang Man-naam-ngi Zong-ziu-faa. Sai-phu gin Man-si geh thi-fong heh Haak-gaa-ngin gi-zi thi-fong. Gaai thi-fong ngin gong Haak-gaa-faa. Haak-gaa-ngi-yim baau-liu haau doh zung-gu Hong-ngi thet-sak.

## Chûng-kau

Zong-ziu-si Naam-saan-zi Thaai-hung-baau-din
## Vùn-fa

|  |
| --- |
|
This article was written in the Hong Kong dialect of Hakka. |

Zong-ziu-si geh Zong-ziu muk-baan-faa, Zong-ziu muk-ngau-thau thiu-hat, goh-zai-hi, Zong-ziu phu-doi-hi, gam-goh, Zong-ziu Tsai Fuk-mi tsen-thung zai gu gei-ngai, Zong-ziu baat-baau yin-ni, Zong-phu-yen geh Zong-phu zim-zi, Lung-fui-si geh Baau-sang-thaai-di sin-zuk, Faa-ngun-yen geh Gaau-saan-zuk laai-sew-mu thung Dung-saan-yen geh Dung-saan-goh tsaak bi lit nip gok-gaa khip fi-wut-zat wun-faa fai-tsen miang-liuk. Tsi-ui, Zong-ziu wun-faa baau-khut yu Tsiu-khet, zim-zi, dang-mai, thaai-tsaa gu-mu-daau dang.

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Fâ-tûng Chiúng-kuk Phìn-ngièn

Fâ-tûng Chiúng-kuk Phìn-ngièn.
**Fâ-tûng Chiúng-kuk Phìn-ngièn** (花東縱谷平原) he vi yî Thòi-vân tûng-phu ke yit-ke chiúng-kuk. Nàm-pet chhòng yok 180 kûng-lî, tûng-sî khôn 2～7 kûng-lî, mien-chit yok 1000 phìn-fông kûng-lî, hói-pha̍t 50－250 kûng-chhak.
# Hak-kâ

Liá-piên "**Hak-kâ**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**客家**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

Hak-kâ
客家|  |
|  |
|  |
| Chúng Ngìn-khiéu |
| Chhiòn sṳ-kie yok-yû 3500-4000 van-ngìn. |
| Fûn-phu Thi-khî |
| Chûng-koet (Kông-sî, Kóng-tûng, Fuk-kien, Kóng-sî, Hiông-kóng), Thòi-vân, , Mâ-lòi-sî-â, Sîn-kâ-po, Yin-nì, Thai-koet, Kampuchea |
| Ngî-ngièn |
|
Hak-kâ-ngî, tông-thi koet-kâ fe̍t-chá thi-khî ke ngî-ngièn. |
| Chûng-kau Sin-ngióng |
|
Thai-phu-fun he Thai-sṳ̀n Fu̍t-kau, Yî-kau, Tho-kau, Mìn-kiên sin-ngióng, Kî-tuk-kau. Siông-tui séu-su ke khì-thâ Chûng-kau ngìn-khiéu. |
| Siông-koân Chúng-chhu̍k |
|
Khì-thâ Hòn-chhu̍k, Tshiâ-tshu̍k |

Hak-kâ thú-lèu.
**Hak-kâ** (客家) he Hon-chhu̍k tái-hâ ke yit-kî mìn-he, chú-yeu kî-chhu chhai Fuk-kian sî-nàm, Kóng-tûng lâu Kông-sî. Chhai Thòi-vân lâu Tûng-nàm-â ya-yû fûn-phu.
# Vùn-fù-sien

VAL256 Hìn Thien-lièn Chhâ.
INNOVIA APM 256 Thien-lièn Chhâ.
**Vùn-fù-sien** (Hon-sṳ:**文湖線**,Yîn-ngî:**Wenhu Line**, ya-cho **1-ho-sien**, lu-sien thoi-péu-sek he chûng-set), he Thòi-pet Tshia̍p-yun yàng-yun ke lu-sien, Thòi-vân chui-siên khôi-sṳ́ yàng-yun ke tshia̍p-yun lu-sien, sṳ́-yung yî 1996 ngièn 3 ngie̍t 28 ngit. Vùn-fù-sien se-fûn he Vùn-sân-sien (文山線, khiu-miàng he **Muk-cha-sien**,Hon-sṳ:**木柵線**), Nui-fù-sien(內湖線), yî Chûng-sân Koet-chûng Chhàm he kie-sien, ke-chham yî-nàm he Vùn-sân-sien, yî-pet he Nui-fù-sien.

## Chhâ-Chham

| Sien | Phiên-ho | Chhâ-Chham miàng-chhṳ̂n | kâu-fi | Só-chhai |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Pha̍k-fa-sṳ | Hon-sṳ | Yîn-ngî |
| **Chûng-sien** |
| Nui-fù-sien | B11 | Nàm-kóng Chán-lám-kón | 南港展覽館 | Taipei Nangang Exhibition Center | ■ Piông-nàm Sien  | Nàm-kóng-khî | Thòi-pet-sṳ |
| B10 | Nàm-kóng Ngiôn-thí Yèn-khî | 南港軟體園區 | Nangang Software Park |  |
| B9 | Tûng-fù | 東湖 | Donghu | ■ *Mìn-sên Sip-chṳ-sien* | Nui-fù-khî |
| B8 | Fù-chû | 葫洲 | Huzhou |  |
| B7 | Thai-fù Kûng-yèn | 大湖公園 | Dahu Park |  |
| B6 | Nui-fù | 內湖 | Neihu |  |
| B5 | Vùn-tet (Pit-fù Kûng-yèn) | 文德 (碧湖公園) | Wende (Bihu Park) |  |
| B4 | Kóng-chhièn | 港墘 | Gangqian |  |
| B3 | Sî-fù (Tet-mìn Khô-thai) | 西湖 (德明科大) | Xihu (Takming University) |  |
| B2 | Kiam-nàm-lu (Mî-li-fà) | 劍南路 (美麗華) | Jiannan Road (Miramar) | ■ *Fàn-chhong-sien* | Tsûng-sân-khî |
| B1 | Thai-chhṳ̍t (Sṳ̍t-chhien Thai-ho̍k) | 大直 (實踐大學) | Dazhi (Shih Chien University) |  |
| BR1 | Tshiùng-sân Kî-chhòng | 松山機場 | Songshan Airport |  | Tshiùng-sân-khî |
| BR2 | Tsûng-sân Koet-tsûng | 中山國中 | Zhongshan Junior High School |  | Tsûng-sân-khî Tshiùng-sân-khî |
| Vùn-sân-sien |
| BR3 | Nàm-kîn Fu̍k-hîn | 南京復興 | Nanjing Fuxing | ■Tshiùng-sân-sien |
| BR4 | Chûng-hau Fu̍k-hîn | 忠孝復興 | Zhongxiao Fuxing | ■Piông-nàm Sien | Thai-ôn-khî |
| BR5 | Thai-ôn | 大安 | Daan | ■Thâm-súi Sin-ngi sien |
| BR6 | Khô-kî Thai-lèu | 科技大樓 | Technology Building |  |
| BR7 | Liuk-chông-lài | 六張犁 | Liuzhangli | ■ *Fàn-chhong-sien* | Thai-ôn-khî Sin-ngi-khî |
| BR8 | Lîn-kông | 麟光 | Linguang |  |
| BR9 | Sîn-hoi | 辛亥 | Xinhai |  | Vùn-sân-khî |
| BR10 | Van-fông Phiang-yen | 萬芳醫院 | Wanfang Hospital |  |
| BR11 | Van-fông Sa-khî | 萬芳社區 | Wanfang Community |  |
| BR12 | Muk-cha | 木柵 | Muzha |  |
| BR13 | Thung-vu̍t-yèn | 動物園 | Taipei Zoo | ■ *Fàn-chhong-sien* ■ *Chhṳ̂m-hâng-sien* ■ Meu-khung Lân-chhâ |
# Pat-ngie̍t-chiet

Ngie̍t-kông-kâu
**Pat-ngie̍t-chiet** (八月節), yu hêm-cho **Chûng-chhiû-chiet** (中秋節), he Tûng-Â vùn-fa-khiên mìn-kiên ke yit-chak chhòn-thúng chiet-ngit, hí-ngièn yî Chûng-koet, vì mî-ngièn ke Nùng-la̍k Pat-ngie̍t Sṳ̍p-ńg, yok chhai kûng-la̍k ke 9-ngie̍t chṳ 10-ngie̍t-chhû. On-cheu Chûng-koet ke Nùng-la̍k, Pat-ngie̍t vì chhiû-kui ke thi-ngi ke ngie̍t, kú sṳ̀ chhṳ̂n-vì chhung-chhiû, yîn-chhṳ́ mìn-kiên chhṳ̂n-vì chûng-chhiû, yu chhṳ̂n Chûng-chhiû-chiet, chhiû-sip, Pat-ngie̍t pan, ngie̍t-sip, ngie̍t-chiet, Sṳ̍p-ńg ya, yu yîn-vì liá yit thiên ngie̍t liong mân yèn, siong-chṳ̂n thòn-yèn, yu chhṳ̂n-vì thòn-yèn-chiet, he Fà-ngìn si thai chiet ngit chṳ̂-yit. Chhù Fà-ngìn thi-khî ngoi, Pat-ngie̍t-chiet ya-he Chêu-siên pan-tó, Ngit-pún, Ye̍t-nàm, Liû-khiù ke chhòn-thúng chiet-ngit.
# Thi̍t-sû ke koet lâu koet koân-he

**Thi̍t-sû ke koet lâu koet koân-he**, ya cho-tet ham cho **lióng-koet-lun**, he Thòi-vân chúng-thúng Lí Tên-Fî chhai 1999-ngièn thì-chhut ke chṳn-chhṳ kôn-tiám, ngin-vì Chûng-fà Mìn-koet lâu Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet he thi̍t-sû ke koet lâu koet koân-he. Chûng-fà Mìn-koet ke liâng-thú he Thòi-vân, Phàng-fù, Kîm-mùn lâu Mâ-chú; Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet ke liâng-thú he Chûng-koet Thai-liu̍k.

## Chai khon

* Thòi-vân mun-thì
* Yit piên yit koet
* Lióng ke Chûng-koet
* Yit ke Chûng-koet
* Thòi-vân thi-vi vi-thin lun
# Hak-kâ thai-hi

**Hak-kâ thai-hi** (ya chhṳ̂n  **Kói-liòng chhái-chhà-hi** 、**Chhái-chhà-thai-hi**) he Thòi-vân Hak-kâ-ngìn ke chhòn-thúng hi-khia̍k. Chhṳ́ hi-khia̍k kói-liòng chhi Chûng-koet Thai-liu̍k chhòn-ngi̍p ke Hak-kâ sâm-kiok chhái-chhà-hi chhai Thòi-vân su mò-khiung-yong
khiak-chúng yáng-hióng fat-chán sṳ̀n thai-hi.
# Hak-kâ sân-kô

Chhâm-siòng Hiông-kóng Hak-kâ-ngî pán-pún. / 參詳香港客家語版本。
**Hak-kâ sân-kô** (客家山歌) he yit chúng sân-kô, he Hak-kâ vùn-fa ke chîn-sùi chṳ̂ yit, chú-yeu liù-hìng yù Kóng-tûng, Fuk-kien, Kông-sî, Thòi-vân tén thi-khî. Khì chú-yeu kho khiéu-thèu chhóng-chok, sùi-yi yì chhut, he Hak-kâ yîm-ngo̍k ke thoi-péu.
# Ví-sâng Fuk-li Phu Chhi̍t-phiang Kón-chṳ Sù

Ví-sâng Fuk-li Phu Chhi̍t-phiang Kón-chṳ Sù.
**Ví-sâng Fuk-li Phu Chhi̍t-phiang Kón-chṳ Sù** (衛生福利部疾病管制署), he Chûng-fà Mìn-koet Ví-sâng Fuk-li Phu hot-hâ ke yit-ke só-su̍k kî-kôan, fu-chit kien-li̍p hien-thoi-fa fòng-yi̍t thí-hì .
# Tiau-ǹg-thòi Lie̍t-yí

Tiau-ǹg-thòi Lie̍t-yí hìn-sṳ thù
Tiau-ǹg-thòi Lie̍t-yí
Tiau-ǹg-thòi tó ke hòng-phok tseu-phién.
**Tiau-ǹg-thòi Lie̍t-yí** he tshai-yî Tûng-hói nàm-phu, Thòi-vân-tó tûng-pet, tsúng-khiung liu̍k-thi mien-tsit yok 6.344 phìn-fông kûng-lî.
# Sî-yí-hiông

**Sî-yí-hiông** (西嶼鄉)，he Thòi-vân Phàng-fù-yen ke yit-ke hiông.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn khî-va̍k

## Kau-yuk

## Kîn-tsi

## Kâu-thûng

## Vùn-fa lâu fûng-kín khî

## Tsṳn-tshṳ

## Tshâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Mong-ôn-hiông[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**Mong-ôn-hiông** (望安鄉)，he Thòi-vân Phàng-fù-yen ke yit-ke hiông.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn khî-va̍k

## Kau-yuk

## Kîn-tsi

## Kâu-thûng

## Vùn-fa lâu fûng-kín khî

## Tsṳn-tshṳ

## Tshâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Tshit-mî-hiông[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**Tshit-mî-hiông** (七美鄉), he Thòi-vân Phàng-fù-yen ke yit-ke hiông.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn khî-va̍k

## Kau-yuk

## Kîn-tsi

## Kâu-thûng

## Vùn-fa lâu fûng-kín khî

## Tsṳn-tshṳ

## Tshâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Kîm-sàng-tsṳ́n

Pha̍k-sâ-hiông
**Kîm-sàng-tsṳ́n** (金城鎮)，he Kîm-mùn-tó Kîm-mùn-yen ke yit-ke tsṳ́n.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn khî-va̍k

## Kau-yuk

## Kîn-tsi

## Kâu-thûng

## Vùn-fa lâu fûng-kín khî

## Tsṳn-tshṳ

## Tshâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Thung-thèu-yen[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**Thung-thèu-yen** (洞頭縣) he Chûng-koet Chet-kông-sén Vûn-chû-sṳ só kón-hot ke yit-ke yen. Chúng mien-chit 892.3 phìn-fông kûng-lî, 2003-ngièn ngìn-khiéu 120,500-ngìn.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Thai Sunda Khiùn-tó[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Thai Sunda Khiùn-tó
**Thai Sunda Khiùn-tó** (Yîn-ngî: Greater Sunda Islands) he Mâ-lòi Khiùn-tó sî-phu, lâu Séu Sunda Khiùn-tó ha̍p-chhṳ̂n Sunda Khiùn-tó. Chú-yeu tó-yí pâu-koat Borneo, Jawa, Sulawesi khi̍p Sumatra. Thai Sunda Khiùn-tó yù Vùn-lòi, Yin-nì lâu Mâ-lòi-sî-â kón-hot.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Thí-yuk

## Chhâm-siòng
# Yin-nì-ngî

Yin-nì-ngî
**Yin-nì-ngî** (Bahasa Indonesia) he Yin-nì ke kôn-fông ngî-ngièn. Su̍k-yî Mâ-lòi Polynesia Ngî-chhu̍k. Chhiòn sṳ-kie thai-yok yû 1700-van to 3000 van-ngìn sṳ́-yung liá-chúng ngî-ngièn, hàn-yû yit-yi si-chhiên van-ngìn chiông Yin-nì-ngî chok-vì thi-ngi ngî-ngièn. Yin-nì-ngî lâu Mâ-lòi-ngî fî-sòng siông-thùng. Liá lióng-chúng ngî-ngièn ke chú-siên pún-lòi he Tûng-nàm-â ke fî kôn-fông thûng-yung ngî.
# Łódź[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Łódź.

 Łódź.
 Łódź.
**Lò-tsṳ** (Pô-làn-ngî: Łódź), he Pô-làn ke thi-ngi thai sàng-sṳ (2004-ngièn ke ngìn-khiéu sú-kí vì 776,297 ngìn). Kì vi-yî Pô-làn ke chûng-phu, he Lò-tsṳ-sén ke Sú-fú. Chhai Pô-làn-ngî chûng, "Lò-tsṳ" liá-ke chhṳ̀-ngî he chṳ́ "séu sòn", pin chhut-hien-chhai sṳ-khì lâu sṳ-fui chṳ̂ sông.

## Hàng-chṳn

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Kín-tiám

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Sa-fi

## Kâu-thûng
# Lubelskie

Lubelskie.

 Lubelskie.
 Lubelskie.
**Lû-pu-lìm-sén** (Pô-làn-ngî: Województwo lubelskie) he Pô-làn tûng-phu ke yit-ke sén, Sú-fú Lû-pu-lìm, ngìn-khiéu 2,199,100 (2002-ngièn).

## Hàng-chṳn

1. Lû-pu-lìm (354,272)
2. Chełm (67,989)
3. Zamość (66,613)
4. Biała Podlaska (58,010)
5. Puławy (49,839)
6. Świdnik (40,037)
7. Kraśnik (36,072)
8. Łuków (30,564)
9. Biłgoraj (27,225)
10. Lubartów (22,950)
11. Łęczna (21,689)
12. Tomaszów Lubelski (20,118)
13. Krasnystaw (19,434)
14. Hrubieszów (18,617)
15. Dęblin (17,933)
16. Międzyrzec Podlaski (17,162)
17. Radzyń Podlaski (16,133)
18. Włodawa (13,630)
19. Janów Lubelski (11,938)
20. Parczew (10,281)
21. Poniatowa (9,911)
22. Ryki (9,716)
23. Opole Lubelskie (8,832)
24. Bełżyce (7,054)
25. Terespol (5,969)
26. Szczebrzeszyn (5,299)
27. Bychawa (5,285)
28. Rejowiec Fabryczny (4,533)
29. Nałęczów (4,243)
30. Kazimierz Dolny (3,572)
31. Kock (3,478)
32. Tarnogród (3,372)
33. Zwierzyniec (3,344)
34. Krasnobród (3,047)
35. Stoczek Łukowski (2,719)
36. Annopol (2,690)
37. Piaski (2,626)
38. Józefów (2,450)
39. Łaszczów (c. 2,300)
40. Ostrów Lubelski (2,245)
41. Tyszowce (2,242)
42. Frampol (1,415)

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Kín-tiám

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Sa-fi

## Kâu-thûng
# Volga hò[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Volga hò.
**Volga hò** (Ngò-ngî: Волга) vi yî Ngò-lò-sṳ̂ sî-nàm-phu, chhiòn-chhòng 3,692 kûng-lî, he Êu-chû chui chhòng ke hò-liù, ya-he sṳ-kie chui chhòng ke nui-liù hò, liù-ngi̍p Lî-hói.

## Thi-lî

## Li̍t-sṳ́

## Kîn-chi

## Chhâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Hî-lia̍p[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Hî-lia̍p**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**希臘**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

| Hî-lia̍p Khiung-fò-koetΕλληνική Δημοκρατία |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Kiet-ngièn:**Ελευθερία ή Θάνατος "Chhṳ-yù fe̍t-chá sí-mòng" |
| **Koet-kô:** Ύμνος εις την Ελευθερίαν "Chhṳ-yù ke chan-mî-sṳ̂" 時長：46 秒。0:46 |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Athens |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Hî-lia̍p-ngî |
| Sṳ̀n-ngin ke kok-kâ ngî-ngièn |
Hî-lia̍p-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, ngi-fi-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Katerina Sakellaropoulou |
| • chúng-lî  |
Kyriakos Mitsotakis |
| • Ngi-fi ngi-chóng  |
Konstantinos Tasoulas |
| Li̍p-fap kî-koân |
Ngi-fi |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
131,957 km2 (50,949 sq mi) (thi 95 miàng) |
| • súi-vet (%) |
1.51 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2020-ngièn kû-kie | 10,718,565 (thi 85 miàng) |
| • 2011-ngièn phú-chhà |
10,816,286 |
| • Me̍t-thu |
82/km2 (212.4/sq mi) (thi 98 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $339.668 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn | $31,821 |
| GDP (miàng-ngi) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $211.645 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn | $19,827 |
| Gini (2020-ngièn) |  31.4 chûng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.888 tông kô · thi 32 miàng |
| Chhièn |
Euro (€) (EUR) |
| Sṳ̀-khî | UTC+02:00 (EET) |
| • Ha-lin-sṳ̀ (DST) | UTC+03:00 (EEST) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
dd.mm.yyyy (AD) |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+30 |
| ISO 3166 thoi-ho |
GR |
| Táng-kip Mióng-vet |
.gr .ελ |

**Hî-lia̍p** (希臘) chhai-yî Êu-chû tûng-nàm-phu Balkan pan-tó ke nàm-tôn. Liu̍k-thi sông pet-mien lâu Bulgaria, Pet Macedonia yî-khi̍p Albania chiap-ngi̍p, tûng-phu chet lâu Thú-ngí-khì yû piên-kie, sî-nàm-lìm he Thi-chûng-hói. Hî-lia̍p phî yi-vi he sî-fông vùn-mìn ke fat-ngièn-thi, yúng-yû yû-kiú ke Li̍t-sṳ́, pin tui sâm-thai-chû ke li̍t-sṳ́ fat-chán yû ko chhung-thai yáng-hióng.

## Li̍t-sṳ́

Liá-phién Aegea-hói yèn-ngan ke thú-thi kien-chṳn liáu Êu-chû chui-chó ke lióng-thai vùn-mìn: Minos vùn-mìn khi̍p Mycenae vùn-mìn (Μυκηναϊκός πολιτισμός). Chṳ̂-heu Hî-lia̍p kîn-li̍t liáu yit-thon het-am sṳ̀-khì, chhṳ̍t-to chhièn 800-ngièn sîn-ke Hî-lia̍p vùn-mìn ke tan-sên. Tông-sṳ̀ ke Hî-lia̍p sàng-pâng chhai Thi-chûng-hói yèn-ngan kien-li̍p-hí chhṳ-kí ke chhṳ̍t-mìn-thi, sṳ̀n-kûng-thi tí-khong Pô-sṳ̂-ngìn ke ngi̍p-chhîm, pin chui-chûng fat-chán chhut chhan-lan ke Hî-lia̍p vùn-fa.

Kú-sṳ̀-thoi ke Hî-lia̍p he yù kok sàng-sṳ chû-sṳ̀n ke sàng-pâng-chhṳ. Hî-lia̍p chên-kîn phî khì-thâ sàng-pâng Macedonia Ti-koet liâng-thô. Chhai Alexandros Thai-ti ke liâng-thô hâ, Macedonia vòng-koet me̍t-mòng liáu Pô-sṳ̂ Ti-koet, Hî-lia̍p vùn-fa sùi-tén chhòn-pô to Âi-khi̍p, Pâ-pí-lùn lâu Yin-thu thi-khî.
# Kûng-khiung-khi-chhâ

Chhâm-siòng Hiông-kóng Hak-kâ-ngî pán-pún. / 參詳香港客家語版本。
Kûng-khiung-khi-chhâ
**Kûng-khiung-khi-chhâ**, fe̍t-chá ham cho **kûng-chhâ**, he yit chúng chhâ.
# Lia̍p-pau[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Lia̍p-pau
Lia̍p-pau
Lia̍p-pau in Sîn-kâ-po Zoo
**Lia̍p-pau** (獵豹, Ho̍k-miàng: Acinonyx jubatus) , he Meu-khô thung-vu̍t ke yit-tsúng, ya-he Lia̍p-pau-su̍k hâ vì-yit ke vu̍t-tsúng, hien-tshai tsú-yeu fûn-phu tshai Fî-chû lâu Sî Â-chû. Lia̍p-pau yî-kho suk-thu pú-lia̍p, tshái-yung khiùn-thí kûng-kit. Lia̍p-pau he liu̍k-thi song pûn-phau chui-khuai ke thung-vu̍t, tshiòn-suk pûn-phau ke lia̍p-pau, sṳ̀-suk khó-yî tshêu-ko yit-pak yit-sṳ̍p kûng-lî, tshiu-he sṳ-kie kôn-kiûn ke sâm-phi khuai.

## Fûn-lui

## Sên-fa̍t fông-sṳt

## Fàn-yén lâu sa-kâu

## Sú-sṳ̍t

## Kîn-tsi ka-tshṳ̍t

## Vùn-hien
# Mpumalanga-sén

Mpumalanga-sén.
**Mpumalanga-sén** (Yîn-ngî khiu-miàng: Eastern Transvaal Province; Nàm-fî Hò-làn-ngî khiu-miàng：Oos-Transvaal Provinsie) he Nàm-fî kiú-sén chṳ̂-yit. Mien-chit 76,495 phìn-fông kûng-lî, 2011-ngièn ngìn-khiéu 4,039,939-ngìn. Sú-fú Mafikeng, chui-thai sàng-sṳ Nelspruit.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ

## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng

## Lî-hàng kín-tiám

Mpumalanga-sén.
## Chhâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Nadine Gordimer

| Nadine Gordimer |
| --- |
|  |
| Mû-ngî-miàng |
Nadine Gordimer |
| Chhut-se-ngit |
1923-ngièn 11-ngie̍t 20-ngit  |
| Chhut-se-thi |
斯普林斯  |
| Ko-sṳ̂n-ngit |
2014-ngièn 7-ngie̍t 13-ngit  (90-se) |
| Ko-sṳ̂n-thi |
Johannesburg  |
| Koet-sit |
Nàm-fî  |
| Mû-ngî |
Yîn-ngî  |
| voi kóng |
Yîn-ngî  |
| chûng-kau |
Vû-sṳ̀n-lun  |
| Mû-káu |
Witwatersrand Thai-ho̍k  |
| Chṳt-ngia̍p |
詩人, 作家, 小說家, 劇作家, 短篇故事作家, scientific editor, 散文家  |
| Fûng-kak |
中篇小說  |
| ku-chú |
Harvard Thai-ho̍k  |
| Chṳn-tóng |
非洲人國民大會  |
| chok-phín |
生態保護者, 伯格的女兒, 七月的人民, A Sport of Nature, The Pickup, Get a Life  |
| Pû-ngiòng |
Reinhold Cassirer, Gerald Gavron  |
| Chṳ́-ńg |
未知, Hugo Cassirer  |
| Â-pâ |
Isidore Gordimer  |
| Â-mê |
Hannah Gordimer  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Nadine Gordimer** (1923-ngièn 11-ngie̍t 20-ngit – 2014-ngièn 7-ngie̍t 13-ngit) he Nàm-fî ke yit-chak chok-kâ. Kì chhai 1991-ngièn tet-to Nobel Vùn-ho̍k Chióng.
# Kazakhstan

| Kazakhstan Khiung-fò-koetҚазақстан Республикасы Qazaqstan Respublikasy |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Koet-kô:** Менің Қазақстаным "Ngài-tén ke Kazakhstan"  |
|  |
| Sú-tû |
Astana |
| Chui-thai sàng-sṳ |
Almaty |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Kazakh-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, yit-tóng yû-sṳ, chúng-thúng-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Kassym-Jomart Tokayev |
| • chúng-lî  |
Alihan Smaiylov |
| Li̍p-fap kî-koân |
Ngi-fi |
| • Song-ngi-yen |
Chhâm-ngi-yen |
| • Ha-ngi-yen |
Mazhilis |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
2,724,900 km2 (1,052,100 sq mi) (thi 9 miàng) |
| • súi-vet (%) |
1.7 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2021-ngièn kû-kie | 19,082,467 (thi 64 miàng) |
| • Me̍t-thu |
236/km2 (611.2/sq mi) |
| GDP (PPP) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $569.813 sṳ̍p-yi (thi 41 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $30,178 (thi 53 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $179.332 sṳ̍p-yi (thi 55 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $9,686 (thi 69 miàng) |
| Gini (2017-ngièn) |  27.5 tâi |
| HDI (2019-ngièn) |  0.825 tông kô · thi 51 miàng |
| Chhièn |
Kazakhstan tenge (₸) (KZT) |
| Sṳ̀-khî | UTC+5 / +6 |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
yyyy.dd.mm |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+7-6xx, +7-7xx |
| ISO 3166 thoi-ho |
KZ |
| Táng-kip Mióng-vet |
.kz .қаз |

**Kazakhstan** he Chûng-Â koet-kâ tsṳ̂-yit, kîn-tsi yî Sa̍k-yù, thiên-yèn-hi, tshái-khóng, mòi-than lâu nùng-ngia̍p vi-tsú.