Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kí-hò-ho̍k

Kí-hò-ho̍k.
 Kí-hò-ho̍k.
 **Kí-hò-ho̍k**  (Geometry), kién-chhṳ̂n  **Kí-hò**  (幾何) he Sú-ho̍k ke yit-ke kî-chhú fûn-kî, chú-yeu ngièn-kiu khûng-kiên khî-vet kôan-he yî-khi̍p khûng-kiên hìn-sṳt ke thu-liòng. Hien-thoi khói-ngiam sông ke kí-hò khì chhû-siong chhàng-thu lâu yit-pân fa chhàng-thu thai-puk thì-kô, pin lâu fûn-sak, Chhû-siong-thoi-sú lâu Tsak-phû-ho̍k kín-me̍t kiet-ha̍p.
# Tui-kok-sien

Tui-kok-sien.
Tui-kok-sien.
**Tui-kok-sien** (Diagonal) chhai Sú-ho̍k sông yû tô-ke thin-ngi. chhai Tô-piên-hìn sông, Tui-kok-sien he lièn-kiet lióng-ke put phî-lìn táng-tiám ke Sien-thon. Ngiâ-chhiâ-vì-ngiâ Tô-piên-hìn ke Tui-kok-sien chhai Tô-piên-hìn chṳ̂ nui, kâi Tô-piên-hìn he Thie̍t Tô-piên-hìn.
Tui-kok-sien sú muk-tit khiù-fap: tông n he Tô-piên-hìn ke táng-tiám ke sú-muk, mî-ke táng-tiám chhù-liáu kì pún-sṳ̂n lâu phî-lìn ke lióng piên chṳ̂-ngoi, tû Tui-kok-sien lièn chiap to khì-thâ táng-tiám. Liá-ngióng sṳ̀n yî táng-tiám ke sú-muk chhiu-he WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 . Yîn-vì mî-ke táng-tiám kie-son liáu lióng-chhṳ, só-yî chai chhù yî 2 chhiu tet chhut Tui-kok-sien ke sú-muk vì:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
# Ngiùn-hò

Ngiùn-hò
**Ngiùn-hò** (銀河) ya cho-tet ham-cho **thiên-hò** (天河) fe̍t-chá **hò-hâi** (河溪), he yit ke phong-hìn sên-hi. Thai-yòng-hi chhiu-he chhai ngiùn-hò lî-tú.
# Tûng England

Tûng England.
**Tûng England** (Yîn-ngî: East of England) Yîn-koet hâ-hot ke kiú-chak chhṳ-kip hàng-chṳn-khî chṳ̂-yit.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

Tûng England.
## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ

## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng

## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Thò-yèn-sṳ[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**Thò-yèn-yen** ke thi-phêu.
**Thò-yèn-sṳ** chhai Thòi-vân sî-pet-phu, lâu Sîn-pet-sṳ, Sîn-chuk-yen, Ngì-làn-yen siông-lìn. Thò-yèn-yen nui kûng-ngia̍p-khî yû Yu-sṳ̂, Phiàng-chṳ́n, Thai-yèn, Lìm-khiéu, Kôn-yîm tén ngi-sṳ̍p-ngi ke kûng-ngia̍p-khî lâu Thò-yèn Khô-kî Kûng-ngia̍p-khî, Fà-â Khô-kî Kûng-ngia̍p Yèn-khî, Sîn-chuk Khô-ho̍k Yèn-khî tén-tén kô khô-kî yèn-khî.

Thò-yèn-yen yî lìn-khiun Thòi-pet Tû-fi-khî, khiun-ngièn lòi fat-chán khuai-suk, kûng sông-ngia̍p sṳ̍p-fûn fat-tha̍t, khip-yîn thai-liong ngoi yen-sṳ ngìn-khiéu yì-ngi̍p. Thò-yèn-yen he Ho-ló-ngìn, Hak-kâ-ngìn, Ngoi-sén-ngìn, ngièn-chhu-mìn tén tô chhu̍k-khiùn yùng-ha̍p chṳ̂ thi.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-chṳn khî-va̍k

## Kau-yuk

## Kîn-chi

## Kâu-thûng

* Thòi-vân Thò-yèn Koet-chi Kî-chhòng

## Vùn-fa lâu Fûng-kín-khî

## Chṳn-chhṳ

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Lâng-thiên[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Lâng-thiên lo̍k-siet ke fûng-kín.
**Lâng-thiên** (冷天) me ôn-to **Tûng-kui** (冬季), **Hòn-thiên** (寒天) lâu **Tûng-hâ-thèu** (冬下頭), he phu-fûn thi-khî yit-ngièn si-kui chûng ke thi-si-kui, yù yî thiên-hì chón-lâng (chhak-tho thi-khî chhù ngoi), chhai hó-tô thi-khî tû yi-mi chho̍k chhṳ̀m-sip lâu lâng-chhîn. Sâng-vu̍t chhai hòn-lâng lòi-sip ke sṳ̀-hèu fi kám-séu sâng-miang fa̍t-thûng, hó-tô chhṳ̍t-vu̍t fi lo̍k-ya̍p, thûng-vu̍t fi hiû-mìn, yû ke chhṳ̂n-chok tûng-mìn. Tiâu-é fi chhiên-sái to kha vûn-non ke thi-fông ko-tûng.

## Ngiâng-mong

* Chhûn-kui (春季)
* Ngie̍t-thiên (熱天)
* Chhiû-kui (秋季)
* Lâng-thiên (冷天)
# Thòi-chûng tû-fi khî

**Thòi-chûng tû-fi khî**, yu-he **Thòi-chûng Chông-fa tû-fi khî**, fam-vì vì Thòi-chûng-sṳ, Thòi-chûng-yen, Chông-fa-yen, yî-khi̍p phu-fun ke Nàm-thèu-yen, ngìn-khiéu he 200van-ngìn tsó-yu.

* Thòi-chûng-sṳ ( Thòi-chûng Chông-fa tû-fi khî tsṳ̂ fu̍t-sîm tû-sṳ )
* Thòi-chûng-yen
	+ Thai-lî-sṳ
	+ Thai-phìn-sṳ
	+ Thâm-tsṳ́-hiông
	+ Thai-ngâ-hiông
	+ Thai-tú-hiông
	+ Liùng-tsiáng-hiông
	+ Vû-ngit-hiông
	+ Vú-fûng-hiông
	+ Fûng-ngièn-sṳ\*
	+ Heu-lî-hiông\*
	+ Sa̍k-kóng-hiông\*
	+ Tûng-sṳ-tsṳ́n\*
	+ Sîn-sa-hiông\*
	+ Sṳ̀n-kông-hiông\*
	+ Sâ-lu̍k-tsṳ́n\*
	+ Ngoi-phû-hiông\*
	+ Ǹg-tshi-tsṳ́n\*
	+ Thai-kap-tsṳ́n\*
	+ Thai-ôn-hiông (Thòi-chûng)\*
# Google

Google.
**Google Kûng-sṳ̂** (Yîn-ngî: Google Inc.，NASDAQ：GOOG、FWB：GGQ1), he yit-kâ Mî-koet ke khiam-koet khô-kî khî-ngia̍p, chṳ-li̍t yî mióng-chi mióng-lu sêu-chhìm, yùn-tôn yun-son, kóng-ko kî-su̍t tén liâng-vet, khôi-fat pin thì-kiûng thai-liong mióng-chi mióng-lu ke sán-phín lâu fu̍k-vu, khì chú-yeu li-yun lòi-ngièn yî AdWords tén kóng-ko fu̍k-vu. Google yù tông-sṳ̀ chhai Sṳ̂-thán-fuk Thai-ho̍k kûng-thu̍k Lî-kûng Pok-sṳ ke Larry Page lâu Sergey Brin khiung-thùng kien-li̍p.
# Ńg-fù Sṳ̍p-liuk-koet

Làm-set vì Ńg-fù Sṳ̍p-liuk-koet fam-vì.
**Ńg-fù Sṳ̍p-liuk-koet** (五胡十六國, 304-ngièn－439-ngièn), he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông ke yit-thon sṳ̀-khì. Pet-fông kok-chhu̍k ke nui-sái chho-sṳ̀n ngiàm-chhung ke mìn-sâng kîn-chi sún-sṳt.
# Turk Ngî-chhu̍k

Thu̍t-khet Ngî-chhu̍k.
 **Thu̍t-khet Ngî-chhu̍k**  (fe̍t yi̍t  **Thú-ngí-khì-ngî chhu̍k** ) he Â-ngì-thai Ngî-hì chûng chui-thai yit-ke fûn-kî, cho-tet se fûn-vì 40 chúng ngî-ngièn. Thu̍t-khet Ngî-chhu̍k ke ngî-ngièn ngìn-khiéu fûn-pu hàn kóng, tha̍t 1.65 yi chṳ 2 yi ngìn , chhiùng tûng to sî yù Chûng-koet yit-chhṳ̍t chhûn-chán to Ngò-lò-sṳ̂ khi̍p Tûng-Êu.

## Li̍t-sṳ́

## Lui-phe̍t

## Thi-lî fûn-phu

## Fông-ngièn

## Ngî-yîm

## Vùn-fap

## Kî-pún chhṳ̀-ki

## Chu-sṳt

## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Sî-pân-ngà-ngî

Sî-pân-ngà-ngî
**Sî-pân-ngà-ngî** he sṳ-kie thi-sâm thai Ngî-ngièn, Lièn-ha̍p-koet liuk-thai ngî-ngièn chṳ̂-yit, he hí-ngièn yî Sî-pân-ngà Castilla ke yit-chúng Roman Ngî-chhu̍k ngî-ngièn. Chhai ńg-thai chû tông-chûng thai-yok yû 352,000,000 ngìn-mìn sṳ́-yung, thi̍t-phe̍t he Lâ-tên Mî-chû koet-kâ. Sî-pân-ngà-ngî pûn khì-thâ ngî-ngièn ke Sî-pân-ngà-ngìn chhṳ̂n-cho *Castellano*.

## Li̍t-sṳ́

## Lui-phe̍t

## Thi-lî fûn-phu

## Fông-ngièn

## Ngî-yîm

## Vùn-fap

## Kî-pún chhṳ̀-ki

## Chu-sṳt

## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet

Wikipedia
Wikipedia yû liá-ke ngî-ngièn pán-pún:

   **Sî-pân-ngà-ngî Wikipedia**
# Alabama[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

|  |
| --- |
| **Alabama** |
| —  **Chû**  — |
| **State of Alaska** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  **Khì-é** |  **Fî-chông** |

 |
| Alabama ke só-chhai. |
| Koet-kâ
  |  Mî-koet
 |
| sú-fú | Montgomery |
| **Mien-chit** |
|  - Só-yû
  | 52,419 km2 |
| **Ngìn-khiéu** (2018) |
|  - Só-yû | 4,887,871 ngìn |
|  - Me̍t-thu |
93.2/km2 |

**Alabama** (Yîn-ngî: State of Alabama) he Mî-koet tûng-nàm-phu ke yit-ke chû, nàm-lìn Florida, phîn Me̍t-sî-kô-vân, sú-fú vì Montgomery, hot 67-khiùn, yû "Dixie sîm-chhong" (Dixie vì Mî-koet nàm-fông kok-chû ke siu̍k-chhṳ̂n) fe̍t-chá "sân-chhà-fâ chû" chṳ̂ phe̍t-chhṳ̂n.

1711-ngièn , Fap-koet-ngìn chhai Mobile kien-li̍p thi yit-ke yún-kiú chhi-lo̍k. Alabama pet-phu yî 1783-ngièn kûi-ngi̍p Mî-koet pán-thù, khì thi-fông yî 1803-ngièn kîn-kí Louisiana Kèu-thi Hia̍p-ngi kûi-ngi̍p Mî-koet. yî 1819-ngièn kâ-ngi̍p lièn-pâng sṳ̀n-vì Mî-koet thi 22 chû, yî 1861-ngièn thui-chhut lièn-pâng, kâ-ngi̍p Nàm-fông Pâng-lièn. 1865-ngièn fi-chhù nù-li-chṳ. yî 1867-ngièn yîn-vì khî-chhie̍t chhiâm-su «Mî-koet Hièn-fap thi sṳ̍p-si ho siû-chang-on» yì chhú yî kiûn-kón chhong-thai. 1868-ngièn chhùng-sîn kâ-ngi̍p lièn-pâng, vì lièn-pâng kiûn-chhui liù-chu chṳ 1876-ngièn .

Alabama ke thai sàng-sṳ yû Birmingham, Huntsville, Mobile.

Chû-nui hò-liù yû Alabama Hò, Tennessee Hò, Tombigbee Hò, Mobile Hò, Chattahoochee Hò. chhiòn-chû chui-kô fûng he Cheaha Fûng, kô 734 kûng-chhak. Piedmont lâu Appalachian Sân-mak ke chhî-fòn hí-phu̍k kô-ngièn, chiông tûng-pet sân-khî lâu nàm-phu yèn-hói phìn-ngièn fûn-kak khôi-lòi .

1915-ngièn mièn-fâ-thièn fat-sâng mièn-lìn siong-kap chhùng-hoi heu , nùng-ngia̍p yí-kîn chêu-hiong tô-ngièn-fa fat-chán, sṳ̀-yông ngiù, kâ-khîm chen-kâ. Nùng-ngia̍p yû mièn-fâ, thai-theu, fâ-sâng. kûng-ngia̍p yû fa-ho̍k, fóng-chṳt, chho-chṳ́, sṳ̍t-phín. Kòng-thiet kûng-ngia̍p si̍p-chûng yî Birmingham. Khóng-sán hàn-yû mòi, sa̍k-yù, sa̍k-chhòi. Chû-nui hàn-yû ìm-muk chhái-fa̍t ngia̍p lâu n̂g-ngia̍p. 1950 ngièn-thoi lâu 1960 ngièn-thoi, chû-nui sòng hîn-hí mìn-khièn yun-thûng.

## Li̍t-sṳ́

## Fap-li̍t

## Chṳn-fú

## Thi-lî

## Koet-kâ Kûng-yèn

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Chhung-yeu Sàng-sṳ

## Kau-yuk

## Chṳt-ngia̍p Thí-yuk

## Kâu-thûng

## Yû-miàng ke Chṳn-chhṳ ngìn-vu̍t

## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Hak-kâ-fa Phîn-yîm Fông-on

Liá-piên "**Hak-kâ-fa Phîn-yîm Fông-on**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**客家話拼音方案**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
**Hak-kâ-fa Phîn-yîm Fông-on** he Chûng-koet Kóng-tûng-sén kau-yuk phu-mùn yî 1960-ngièn 9-ngie̍t kûng-pu ke Kóng-tûng Phîn-yîm Fông-on chṳ̂-yit, yung Kóng-tûng-sén Mòi-chû-sṳ Mòi-yen Mòi-sàng khiéu-yîm cho phiêu-chún, yung Lò-mâ-sṳ piâng-siá ngî-yîm, yî yu sông fông phiêu sú-sṳ péu-sṳ sâng-thiàu. Liá-chúng fông-on sûi-yèn he kau-yuk-phu mùn kûng-pu ke fông-on, m̀-ko yîn-vì Chûng-koet Thai-liu̍k sṳ̍t-hàng phú-thûng-fa kau-yuk, khì pin mò chhai kau-yuk (li-yì chûng séu ho̍k) tú yû chôn-mùn ke kóng kié, yit-pân he yû-kôan ho̍k-su̍t sû sit, Hak-ngî chhṳ̀-tién tén yung-yî tui Mòi-yen-fa ke chu yîm. Yù yî khì yû yit-têu put chiuk, mióng-lok sông (thi̍t-phe̍t he sa-kâu mióng-chhàm) yû-têu mióng yû kiet-ha̍p Thòi-vân Hak-kâ-ngî Phîn-yîm Fông-on, chin-hàng yit-têu kói chho, sṳ́ khì kiên-kâ yû yung, cho-tet piâng-siá chhù khôi Mòi-yen-fa ke khì-thâ Hak-kâ-ngî fông-ngièn.

## Li̍t-sṳ́

## Hien-chhong

## Fù-ho hì-thúng

### Chṳ́-yîm

### Mû-yîm

### Sâng-thiàu

## Sṳ́-yung kûi-chet

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

## Siông-kôan thiàu-muk

* Thòi-vân Hak-kâ-ngî
* Pha̍k-fa-sṳ
* Thòi-vân Hak-ngî Thûng-yung Phîn-yîm
* Thòi-vân Hak-kâ-ngî Phîn-yîm Fông-on
# Liòng (Nàm-chhèu)[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liòng (Nàm-chhèu).
**Liòng** (梁, 502-ngièn －557-ngièn) he Chûng-koet li̍t-sṳ́ sông Nàm-pet-chêu sṳ̀-khì Nàm-chêu ke thi-sâm-ke Chêu-thoi, yù Nàm-Chhè Chûng-sṳt Siau-yén chhṳ̂n-ti, kói koet-ho vì Liòng (梁), sú-tû kien-không (kîm-ngit Kông-sû Nàm-kîn).

## Kiûn-chú lie̍t-péu
# Ti-sun

Kâ-siòng vú-sṳ mu sa̍k-khat chûng ke Sun
“Ngi-sṳ̍p-si hau“ ke “Hau kám-thung thiên” chhiu-he Yî-sun ke ku-sṳ
**Ti-sun** (帝舜) he Chûng-koet chhòn-sot li̍t-sṳ́ chûng ke ngìn-vu̍t, ńg-ti tsṳ̂-yit.
# Nèn-pô-sṳ[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Nèn-pô-sṳ.

**Nèn-pô-sṳ** (寧波市), he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet tûng-nàm yèn-hói chhùng-yeu ke kóng-khiéu sàng-sṳ, Chet-kông thi-ngi thai sàng-sṳ, Chhòng-kông Sâm-kok-chû nàm-yi̍t kîn-chi chûng-sîm lâu koet-kâ Li̍t-sṳ́ vùn-fa miàng-sàng. Nèn-pô-sṳ vi-yî Chet-kông-sén tûng-phu, Chhòng-kông Sâm-kok-chû nàm-yi̍t, pet-lìm Hông-chû-vân, sî chiap Shàu-hîn, nàm kho Thòi-chû, tûng-pet lâu Tiau-sân kak-hói siông-mong, chhiòn-sṳ chúng mien-chit 9816 phìn-fông kûng-lî.
Nèn-pô kien-sàng yî 738-ngièn, than yû ngìn-lui kî-chhu ke Li̍t-sṳ́ cho-tet sông-sok to Sîn-sa̍k-hi sṳ̀-thoi. Nèn-pô yúng-yû chhòng-khì ke kîn-sông chhòn-thúng, Nèn-pô sông pông he chhiòn-koet vùn-miàng ke sông-pông. Hòng-yun lâu tui-ngoi kâu-liù Li̍t-sṳ́ yû-kiú, chui-yén cho-tet sông-sok chṳ Chan-koet, he hói-sông Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu ke chhùng-yeu mùn-fu. Â-phién chan-châng chṳ̂-heu, Nèn-pô sṳ̀n-vì thûng-sông khiéu-ngan, liá hak-kôn sông chhiuk-chin liáu Nèn-pô ke khiûn-thoi-fa. Chhai Chûng-koet sṳ̍t-hàng Kói-kiet khôi-piong chṳn-chhet yî-heu, Nèn-pô kîn-chi yù yî lìm-kóng sán-ngia̍p lâu Sṳ̂-yàng kîn-chi ke tai-thûng yì sín-suk fat-chán.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Sú-chṳ́

Sú-chṳ́
**Sú-chṳ́** (手指) he sú chui mien-chhièn ke phu-vi. Ngìn ke tak-ke sú ke sú-chṳ́ yû 5 kî: sú-chṳ́-kûng (手指公), sṳ̍t-chṳ́, tung-chṳ́ (棟指), mò-miàng-chṳ́, mî-chṳ́ (尾指).
# Fài-su

|  Fài-su |
| --- |
|  habit |
| sâng-vu̍t fûn-lui |
|

|  |  |
| --- | --- |
| kie: | Plantae  |
|  (vi fûn kip)  | Angiosperms  |
|  (vi fûn kip)  | Eudicots  |
|  (vi fûn kip)  | Rosids  |
| muk: | Fabales  |
| khô: | Fabaceae  |
|  â khô:  | Faboideae  |
| chhu̍k: | Sophoreae  |
| su̍k: | *Styphnolobium*  |
| chúng: | S. japonicum  |

 |
| ho̍k-miàng |
| Styphnolobium japonicum (L.) Schott |
| yi miàng |
| * *Sophora japonica* L.
* *Sophora korolkowii* Dieck
* *Sophora sinensis* Forrest
 |

**Fài-su** he yit chúng su.
# Heu-Chhàu

Heu-Chhàu.
**Heu-Chhàu** (後趙, 319-ngièn -351-ngièn) he Sṳ̍p-liuk-koet sṳ̀-khì Kiet-chhu̍k sú-liâng Sa̍k-le̍t kien-li̍p ke chṳn-khièn.

## Kiûn-chú lie̍t-péu
# Ôn-fî-sén

Liá-piên "**Ôn-fî-sén**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**安徽省**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Ôn-fui
**Ôn-fui** he Chûng-koet nui-liu̍k sén-fun, thi-lî song su̍k-yî Fà-tûng thi-khî, Kîn-chi song su̍k-yî Chûng-koet chûng-phu Kîn-chi khî; kiâm-khiam Tshòng-kông, fâi-hò. Sén-fi Ha̍p-phì-sṳ, Tshîn-tshèu heu-khì lâu Mìn-koet sṳ̀-khì Ôn-khin tsên-sûn sén-fi.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn-khî

* Ha̍p-phì-sṳ (合肥市)
* Vù-fù-sṳ (蕪湖市)
* Phông-pû-sṳ (蚌埠市)
* Fài-nàm-sṳ (淮南市)
* Mâ-ôn-sân-sṳ (馬鞍山市)
* Fài-pet-sṳ (淮北市)
* Thùng-lìn-sṳ (銅陵市)
* Ôn-khin-sṳ (安慶市)
* Vòng-sân-sṳ (黃山市)
* Fu-yòng-sṳ (阜陽市)
* Suk-chû-sṳ (宿州市)
* Chhù-chû-sṳ (滁州市)
* Liuk-ôn-sṳ (六安市)
* Siên-sàng-sṳ (宣城市)
* Chhṳ̀-chû-sṳ (池州市)
* Pok-chû-sṳ (亳州市)

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Tshâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet

* Ôn-fui Tsṳn-fú Mióng-lu
# Au-mùn

Liá-piên "**Au-mùn**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**澳門**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

| Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Au-mùn Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî中華人民共和國澳門特別行政區 Região Administrativa Especial de Macau da República Popular da China |
| --- |
|
Chûng-koet ke thi̍t-phe̍t hàng-chṳn-khî |
|  khî-khì khî-fî |
|  |
| Chú-khièn koet-kâ |
Chûng-koet |
| Hàng-chṳn chûng-sîm |
Au-mùn Pan-tó |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Hon-ngî, Phù-thò-ngà-ngî |
| sṳ̀n-ngin ke thi-fông ngî-ngièn |
Ye̍t-ngî |
| Chṳn-fú |
Sa-fi chú-ngi koet-kâ ke hàng-chṳn khièn-li̍t piong-hâ (yit-koet lióng-chṳ) |
|  |
| • Hàng-chṳn chóng-kôn  |
Fo Yit-sṳ̀n |
| • Hàng-chṳn fap-vu-sṳ̂-chóng  |
Chông Yún-chhûn |
| • Li̍p-fap-fi chú-sit  |
Kô Khôi-hièn |
| • Chui-kô fap-kôn  |
Chhèm Ho-fî |
| Li̍p-fap kî-koân |
Li̍p-fap-fi |
| Koet-kâ Thoi-péu |
| • Chhiòn-koet Ngìn-thoi |
12 |
| • Chhiòn-koet Chṳn-hia̍p |
29 |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
115.3 km2 (44.5 sq mi) |
| • Súi-vet (%) |
73.7 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2020-ngièn kû-kie |
682,800 (thi 166 miàng) |
| • Me̍t-thu |
21,340/km2 (55,270.3/sq mi) (thi 1 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $40 sṳ̍p-yi (thi 115 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $58,931 (thi 9 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $26 sṳ̍p-yi (thi 100 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $38,769 (thi 23 miàng) |
| Gini (2013-ngièn) |
35 chûng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.922 tông kô · thi 17 miàng |
| Chhièn |
Au-mùn pataca (MOP) |
| Sṳ̀-khî |
UTC+8 (MST) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
dd-mm-yyyy yyyy年mm月dd日 |
| Kâ-yung thien-ngièn |
220 V–50 Hz |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
chó |
| Thien-fa khî-ho |
+853 |
| Táng-kip Mióng-vet |
.mo .澳門 .澳门 |

**Au-mùn** (澳門, Phù-thò-ngà-ngî: Macau), chhiòn-chhṳ̂n **Au-mùn Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî**, he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet hot-hâ ke lióng-ke Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî tsṳ̂-yit, khì-tsûng Au-mùn Pan-tó pet-mien lâu Chûng-koet nui-thi lièn-chiap, yì-yèn Thún-chái lâu Lu-fàn pún-sṳ̂n he lióng-ke fûn-lì ke lì-tó, than-he heu-khì thiàm-hói kûng-chhàng-sṳ̂ vàn-chhiòn lièn-chiap lióng-ke lì-tó chhṳ̂n-cho Lu-thún-sàng ke thi-thon. Tûng-mien lâu Hiông-kóng khî-lì 30 kûng-lî.
# Yit-yòng-sṳ

**Yit-yòng-sṳ** (益陽市) he Fù-nàm-sén Thi-kip-sṳ, su̍k-yî Thung-thìn-fù-khî, pet-vúi 27°58′38″ chṳ 29°31′42″, tûng kîn 110°43′02″ chṳ 112°55′48″, tûng-sî chui-chhòng khî-lì 217 kûng-lî, nàm-pet chui-khôn khî-lì 173 kûng-lî, chhiòn-sṳ chúng mien-chit 12144 phìn-fông kûng-lî.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Châu-thûng-sṳ[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

|  |
| --- |
| **Châu-thûng-sṳ** |
| —  **Thi-kip-sṳ**  — |
| **昭通市** |
|  |
|  ke só-chhai. |
| Koet-kâ
  |  Chûng-koet
 |
| Sén
  | Yùn-nàm (雲南)
  |
| **Mien-chit** |
|  - Só-yû
  | 22,439 km2 |
| **Ngìn-khiéu** (2020) |
|  - Só-yû | 5,092,611 ngìn |
| Mióng-cham | www.zt.gov.cn |

**Châu-thûng-sṳ** (昭通市) he Chûng-koet Yùn-nàm-sén ke yit-chiak thi-kip-sṳ. Mien-chit yû 22,439 phìn-fong kûng-lî, kîm-ha yû thai-yok 509-van ngìn ti liá-vi chhu-tén.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-chṳn-khî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Ngiâng-mong

* Yùn-nàm

## Chhâm-kháu

## Ngoi-phu Lièn-kiet

* kôn-fông mióng-chhàm
# Phì-sàng[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**Phì-sàng**(肥城) chhai Sân-tûng-sén ke chûng-sî-phu, Thai-sân ke sî-phu .

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet

模板:Sân-tûng Hàng-tsṳn Khî-va̍k
# Chiâng[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Chiâng**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**靚**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
tông chiâng ke chhûng-é
**Chiâng** (靚), me ôn-to **Hó-khon** (好看) lâu **Hó-ngiâng** (好䀴), he chṳ́ ke-têu tông tet-ngìn-siak lâu pûn ngìn tióng-lak-lak-é kám-kok ke tûng-sî. He kóng hìn-yùng tân-sà tông chiâng, chhiu cho-tet kóng ke-sà-ngìn **Chiâng-ne-ne-é** (靚膩膩仔), na he hìn-yùng ngìn tá-pan to chhin chiâng, me cho-tet kóng kì **Chhî-thèu** (萋頭) lâu **liong-téu** (亮斗).

## Ngiâng-mong

* Ché (媸)

## Chhâm-kháu chṳ̂-liau

 Chhai Wikimedia Commons liá-têu yû thùng **Chiâng** siông-koân ke tóng-on.