Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Thiên-vòng-sên

Thiên-vòng-sên.
**Thiên-vòng-sên** (fù-ho: ) he chhiùng Thai-yòng-hi yù nui hiong-ngoi ke thi-chhit khò hàng-sên, khì thí-chit chhai Thai-yòng-hi chûng phài-miàng thi-sâm (pí Hói-vòng-sên thai), chṳt-liòng phài-miàng thi-si (pí Hói-vòng-sên khiâng). Kì ke Yîn-vùn miàng-chhṳ̂n Uranus lòi-chhṳ Kú Hî-lia̍p sṳ̀n-fa chûng ke thiên-khûng chṳ̂-sṳ̀n Vû-là-nok-sṳ̂ (Οὐρανός), he Khiet-lo̍k-nok-sṳ̂ ke fu-chhîn, Chhiu-sṳ̂ ke chú-fu. Thiên-vòng-sên ke liong-thu ya-he ngiuk-ngién khó-kien ke. Chhṳ̍t-to 1781-ngièn 3-ngie̍t 13-ngit, Vî-liâm Het-hiet-ngí tsiok-sṳ siên-pu kì fat-hien liáu thiên-vòng-sên, liá ya-he thi-yit khò sṳ́ -yung mong-yén-kiang fat-hien ke hàng-sên.

Thiên-vòng-sên lâu Hói-vòng-sên ke nui-phu lâu thai-hì kèu-sṳ̀n m̀-thùng yî kiên ki-thai ke hì-thí ki-sên, muk-sên lâu thú-sên. Thùng-ngióng ke, thiên-vùn ho̍k-kâ sat-li̍p liáu m̀-thùng ke pên-ki-sên fûn-lui lòi ôn-tsì kì-têu. Thiên-vòng-sên thai-hì ke chú-yeu sṳ̀n-fûn he khîn lâu hoi, hàn pâu-hàm kha kô pí-li ke yù súi,ôn, kap-vàn tén kiet-sṳ̀n ke "pên", lâu cho-tet thâm-chhet to ke Thàn-khîn Fa-ha̍p-vu̍t. Thiên-vòng-sên he Thai-yòng-hi nui thai-hì-chhèn chui-lâng ke hàng-sên, chui-tâi vûn-thu chṳ́ -yû 49K (−224℃). Khì ngoi-phu ke thai-hì-chhèn khí-yû fu̍k-chha̍p ke yùn- chhèn kiet-kèu, súi-chhai chui-tâi ke yùn-chhèn nui, yì kap-vàn chû-sṳ̀n chui-kô chhú ke yùn-chhèn.

| Thai-yòng-hi |
| --- |
|  |
| **Hèn-sên**: | Ngit-thèu |
| **Hàng-sên**: | Súi-sên · Kîm-sên · Thi-khiù · Fó-sên · Muk-sên · Thú-sên · Thiên-vòng-sên · Hói-vòng-sên |
| **Ái-hàng-sên**: | Ceres · Mèn-vòng-sên · Haumea · Makemake · Eris |
| **Ví-sên**: | Ngie̍t-khiù· Fó-sên ke · Muk-sên ke · Thú-sên ke · Thiên-vòng-sên ke · Hói-vòng-sên ke |
| **So-pá-sên**: | Halley So-pá-sên · Encke So-pá-sên |
| **Khì-thâ**: | Séu-hàng-sên-tai· Kuiper-tai · Scattered disc · Oort-yùn |