Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sî-pân-ngà[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Sî-pân-ngà**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**西班牙**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

| Sî-pân-ngà Vòng-koetReino de España |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Kiet-ngièn:**Plus ultra "Hi kien-kâ yén ke thi-fông" |
| **Koet-kô:** Marcha Real "Vòng-kâ chin-hàng-khiuk"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Madrid |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Sî-pân-ngà-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, ngi-fi-chṳ, kiûn-chú li̍p-hien |
|  |
| • koet-vòng  |
Felipe 6-sṳ |
| • sú-siong  |
Pedro Sánchez |
| Li̍p-fap kî-koân |
Ngi-fi |
| • Song-ngi-yen |
Chhâm-ngi-yen |
| • Ha-ngi-yen |
Chung-ngi-yen |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
505,990 km2 (195,360 sq mi) (thi 51 miàng) |
| • súi-vet (%) |
0.89 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2020-ngièn kû-kie | 47,450,795 (thi 30 miàng) |
| • Me̍t-thu |
94/km2 (243.5/sq mi) (thi 120 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $1.942 van-yi (thi 15 miàng) |
| • Phìn-kiûn |
$41,736 (thi 32 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $1.450 van-yi (thi 13 miàng) |
| • Phìn-kiûn |
$31,178 (thi 26 miàng) |
| Gini (2019-ngièn) |  33.0 chûng · thi 103 miàng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.904 tông kô · thi 25 miàng |
| Sṳ̀-khî | UTC⁠±0 ~ +1 (WET / CET) |
| • Ha-lin-sṳ̀ (DST) | UTC+1 ~ +2 (WEST / CEST) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
dd/mm/yyyy (CE) |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+34 |
| ISO 3166 thoi-ho |
ES |
| Táng-kip Mióng-vet |
.es |

**Sî-pân-ngà**(西班牙, Sî-pân-ngà-ngî: *España*) he yit-ke su̍k-yî Êu-chû sî-nàm-phu ke koet-kâ, lâu Phù-thò-ngà thùng-chhu chhai Iberia Pan-tó, tûng-pet-phu lâu Fap-koet chiap-khiun. Kí ke liâng-thú hàn pâu-hàm Thi-chûng-hói chûng ke Balearic khiùn-tó, Thai-sî-yòng ke Canaria Khiùn-tó, yî-khi̍p chhai Fî-chû ke Ceuta lâu Melilla.

## Li̍t-sṳ́

Sî-pân-ngà yúng-yû yû-kiú ke Li̍t-sṳ́. Chhièn 9 Sṳ-ki chó-yu Phoenicia-ngìn, Hî-lia̍p-ngìn, Carthage-ngìn yî-khi̍p Celt-ngìn khôi-sṳ́ chin-ngi̍p Iberia Pan-tó. Sùi-heu to-liáu chhièn 218-ngièn, Lò-mâ-ngìn khôi-sṳ́ cham-liâng Iberia Pan-tó. Lò-mâ-ngìn ke ngi̍p-chhîm tui hien-thoi Sî-pân-ngà ke ngî-ngièn, Chûng-kau lâu fap-li̍t sán-sên liáu chhṳ̂m-yén ke yáng-hióng. Chhièn 4 sṳ-ki, German phu-lo̍k ngi̍p-chhîm. 5 sṳ-ki, Sî-pân-ngà phî Visigoth-ngìn chṳ̂n-fu̍k, sùi-heu chhai 711-ngièn, Yî-sṳ̂-làn ke pet-fî-ngìn ngi̍p-chhîm Sî-pân-ngà, Sî-pân-ngà-ngìn khôi-sṳ́ liáu tak-chhui ngi̍p-chhîm chá ke chan-chên. Liá-chhòng chan-chên chhṳ̀-siu̍k to 1492-ngièn. Chhai 1512-ngièn, Sî-pân-ngà vàn-sṳ̀n thúng-yit liáu.
# Montenegro

| MontenegroCrna Gora Црна Гора |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Koet-kô:** Oj, svijetla majska zoro Ој, свијетла мајска зоро "Ô, 5-ngie̍t ke lìm-thiên-kông"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Podgorica |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Montenegro-ngî |
| Kôn-fông yung-to ke ngî-ngièn |
Serbia-ngî, Albania-ngî, Bosnia-ngî, Croatia-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, ngi-fi-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Milo Đukanović |
| • chúng-lî  |
Zdravko Krivokapić |
| • Ngi-fi chú-sit  |
Aleksa Bečić |
| Li̍p-fap kî-koân |
Ngi-fi |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
13,812 km2 (5,333 sq mi) (thi 156 miàng) |
| • súi-vet (%) |
2.6 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2020-ngièn kû-kie | 621,873 (thi 169 miàng) |
| • Me̍t-thu |
45/km2 (116.5/sq mi) (thi 133 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$11.994 sṳ̍p-yi (thi 149 miàng) |
| • Phìn-kiûn |
$19,252 (thi 63 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$4.790 sṳ̍p-yi (thi 153 miàng) |
| • Phìn-kiûn |
$7,688 (thi 73 miàng) |
| Gini (2019-ngièn) |  34.1 chûng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.829 tông kô · thi 48 miàng |
| Chhièn |
Euro (€) (EUR) |
| Sṳ̀-khî | UTC+1 (CET) |
| • Ha-lin-sṳ̀ (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
dd.mm.yyyy. |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+382 |
| ISO 3166 thoi-ho |
ME |
| Táng-kip Mióng-vet |
.me |

**Montenegro** (Montenegro-ngî: Crna Gora) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
# Ngoi-kâu

Lièn-ha̍p-koet he sṳ-kie sông chui-thai ke ngoi-kâu kî-kôan.
Ger van Elk, *Symmetry of Diplomacy*, 1975, Groninger Museum.
Mî-koet, Yîn-koet, Ngò-lò-sṳ̂, Tet-koet, Fap-koet, Chûng-koet, Êu-mèn lâu Yî-lóng ke ngoi-kâu sṳ-vu Phu-chhòng chhai Lo̍k-sông thàm-phan kôan-yî Yî-lóng fu̍t kie-va̍k ke chhiòn-mien hia̍p-thin.
**Ngoi-kâu** (Diplomacy) he yit-ke koet-kâ, sàng-sṳ fe̍t chû-chṳt tén chhai Koet-chi kôan-he sông ke fa̍t-thûng, khì muk-tit chhai yî kien-li̍p nèn-kèu mân-chiuk pí-chhṳ́ sî-khiù ke kôan-he. Yì fu phai sṳ́ chiet, chin-hàng thàm-phan, fi-thàm. Yit-pân lòi-kóng ngoi-kâu he koet-kâ chṳ̂-kiên thûng-ko ngoi-kâu kôn-chhiu fò-phìn, vùn-fa, kîn-chi, mo-yi fe̍t chan-châng tén mun-thì chin-hàng hia̍p-sông ke ko-chhàng thí-hì. Yit-pân lòi-kóng Koet-chi thiàu-yok sú-siên he yù ngoi-kâu-kôn hia̍p-sông yì sṳ̀n, yèn-heu yù koet-kâ ke Chṳn-chhṳ-kâ phî-chún chhiâm-shù sâng háu ke. Koet-kâ, Koet-chi kiên ke ngoi-kâu vì pâng kâu fe̍t koet kâu, sàng-sṳ, sàng chi kiên ke ngoi-kâu vì yû-hó sàng-sṳ.
# Khiung-sán chú-ngi

**Khiung-sán chú-ngi** he yit-chúng kien-li̍p chhai Marx sa-fi chú-ngi kî-chhṳ́ sông ke sa-fi, chṳn-chhṳ ho̍k-sot fe̍t-chá yun-thung. Marx-Lenin chú-ngi chûi-khiù chui-chûng sṳ̍t-hien khiung-sán chú-ngi sa-fi.

## Chai khon

* Khiung-sán-tóng
* Sa-fi chú-ngi
# Harry S. Truman

Harry S. Truman
**Harry S. Truman** (1884-ngièn 5-ngie̍t 8-ngit – 1972-ngièn 12-ngie̍t 26-ngit) he Mî-koet ke thi 33-ngim chúng-thúng, 1945-ngièn chṳ 1953-ngièn chhai-ngim.
# Me̍t-sî-kô

| Me̍t-sî-kô Ha̍p-chung-koetEstados Unidos Mexicanos |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Kiet-ngièn:**La Patria Es Primero "Chú-koet thi-yit" |
| **Koet-kô:** Himno Nacional Mexicano "Me̍t-sî-kô Koet-kô"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
México Sṳ |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Sî-pân-ngà-ngî (sṳ̍t-chi) |
| Sṳ̀n-ngin ke kok-kâ ngî-ngièn |
Sî-pân-ngà-ngî lâu 68 chúng Mî-chû ngî-ngièn |
| Chṳn-fú |
lièn-pâng, chúng-thúng-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Claudia Sheinbaum |
| • Chhâm-ngi-yen ngi-chóng  |
Olga Sánchez Cordero |
| • Chung-ngi-yen ngi-chóng  |
Sergio Gutiérrez Luna |
| • Chui-kô fap-kôn  |
Arturo Zaldívar |
| Li̍p-fap kî-koân |
Lièn-pâng Ngi-fi |
| • Song-ngi-yen |
Chhâm-ngi-yen |
| • Ha-ngi-yen |
Chung-ngi-yen |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
1,972,550 km2 (761,610 sq mi) (thi 13 miàng) |
| • súi-vet (%) |
1.58 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2020-ngièn kû-kie |
126,014,024 (thi 10 miàng) |
| • Me̍t-thu |
61/km2 (158.0/sq mi) (thi 142 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $2.715 van-yi (thi 11 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $21,362 (thi 64 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $1.322 van-yi (thi 15 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $10,405 (thi 64 miàng) |
| Gini (2018-ngièn) |  41.8 chûng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.779 kô · thi 74 miàng |
| Chhièn |
Me̍t-sî-kô peso (MXN) |
| Sṳ̀-khî | UTC-8 ~ -5 |
| • Ha-lin-sṳ̀ (DST) | UTC-7 ~ -5 |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+52 |
| ISO 3166 thoi-ho |
MX |
| Táng-kip Mióng-vet |
.mx |

**Me̍t-sî-kô** (墨西哥) he Pet-mî-chû yit-ke koet-kâ.
# Massachusetts

Khì-é

**Massachusetts** he Mî-koet ke yit-ke chû.

## Li̍t-sṳ́

## Fap-li̍t

## Tsṳn-fú

## Thi-lî

## Koet-kâ Kûng-yèn

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Tshung-yeu Sàng-sṳ

## Kau-yuk

## Tsṳt-ngia̍p Thí-yuk

## Kâu-thûng

## Yû-miàng ke Tsṳn-tshṳ ngìn-vu̍t

## Tshâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet