Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Phiàng-fa-sṳ

Phiàng-fa-sṳ
**Phiàng-fa-sṳ** (Mîn-tûng-ngî‎: Bàng-uâ-cê)，pûn tshṳ̂n-tso “Fuk-chû-fa lò-mâ-sṳ”, he Sṳ̍p-kiú sṳ-ki tsó-khì lòi Fuk-chû ke Yîn-Mî tshòn-kau-sṳ sat-kie tshut-lòi ke yit-tsúng lâ-tên-fa vùn-sṳ. Phiàng-fa-sṳ tshiùng tsui-tshû ke fông-on to phêu-tsún-fa kîn-li̍t tsṳ̂n-tô pien-fa, yî Sṳ̍p-kiú sṳ-ki ha-pan ya̍p thin-hìn.
Sṳ̍p-kiú sṳ-ki to Ngi-sṳ̍p Sṳ̍p-kiú song-pan ya̍p, Phiàng-fa-sṳ put-thon hîn-sṳn tshai Fuk-chû-fa thûng-hàng khî ke kau-fi nui. Sṳn-kîn, Tsan-mî sṳ-si̍p, yî-khi̍p thai-liong ke tshòn-kau tsok-phín tû-voi sṳ́-yung Phiàng-fa-sṳ.

Wikipedia
Wikipedia yû liá-ke ngî-ngièn pán-pún:

   **Phiàng-fa-sṳ Wikipedia**
# Β

**Β**(Séu-siá **β**) he Hî-lia̍p sṳ-mû tî-poi ke thi 2 chak sṳ-mû, phài dò Γ ke thèu-chhièn lâu Α ke heu-poi. Yá-chak sṳ-mû me chia̍p-chia̍p pûn yung dò Vu̍t-lî-ho̍k lâu Su-ho̍k tî-tú.

|  |
| --- |
| **Thai-siá sṳ-mû** |
| Α | Β | Γ | Δ | Ε | Ζ | Η | Θ | Ι | Κ | Λ | Μ | Ν |
| Ξ | Ο | Π | Ρ | Σ | Τ | Υ | Φ | Χ | Ψ | Ω |  |
| **Séu-siá sṳ-mû** |
| α | β | γ | δ | ε | ζ | η | θ | ι | κ | λ | μ | ν |
| ξ | ο | π | ρ | σ | τ | υ | φ | χ | ψ | ω |  |
# Slav Ngî-chhu̍k

Slav Ngî-chhu̍k.
 **Slav Ngî-chhu̍k**  he Yin-Êu Ngî-hì ke yit-ke Ngî-chhu̍k. Khó fûn-vì Tûng Slav Ngî-kî, nàm Slav Ngî-kî khi̍p Sî Slav Ngî-kî, tûng Slav Ngî-kî khi̍p nàm Slav Ngî-kî sṳ́-yung Kyril Sṳ-mû, than yû yit li ngoi, Serbia-ngî fò Croatia-ngî ngièn he thùng yit-chúng ngî-ngièn, yù yî chûng-kau ke ngièn-yîn, Serbia-ngî yung Kyril sṳ-mû sû-siá, Croatia-ngî yung Là-tên sṳ-mû sû-siá, lióng-chúng sṳ-mû cho-tet Chhṳ-yù chón-siá. Bosnia-ngî fò Slovenia-ngî yung Là-tên sṳ-mû sû-siá. Sî Slav Ngî-kî sṳ́-yung Là-tên sṳ-mû.

## Li̍t-sṳ́

## Lui-phe̍t

## Thi-lî fûn-phu

## Fông-ngièn

## Ngî-yîm

## Vùn-fap

## Kî-pún chhṳ̀-ki

## Chu-sṳt

## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Yin-thu Arya Ngî-kî

Yin-thu Arya Ngî-kî fûn-phu.
**Yin-thu Arya Ngî-kî** he Yin-thu Iran Ngî-chhu̍k ke fûn-kî, su̍k-yî Yin-Êu Ngî-ne ke yit phu-fûn, fûn-pu chhai Yin-thu, Pakistan, Nepal, Sri Lanka, he Aryan-ngìn chhai chhièn 20 Sṳ-ki tai-to Nàm-Â ke ngî-ngièn. Liá-chak ngî-chhu̍k ke ngî-ngièn yû chhêu-ko 200 chúng, khì-chûng sṳ́ -yung ngìn-sú tô-yî 1000 van ke ngî-ngièn, pâu-koat Hindi-ngî, Bengal-ngî, Marathi-ngî, Sî Punjabi-ngî (Lahnda), Urdu-ngî, Gujarat-ngî, Oriya-ngî, Tûng Punjabi-ngî, Bhojpuri-ngî, Maithili-ngî, Sindhi-ngî, Awadhi-ngî, Nepal-ngî, Assam-ngî, Chittagonia-ngî, Saraiki-ngî, Sinhala-ngî, Haryanvi-ngî, Marwari-ngî, Magadhi-ngî, Chhattisgarhi-ngî lâu Sylheti-ngî tén. Hien-thoi ke thai-phu-fûn Arya ngî-ngièn ngièn-chhṳ Fâm-ngî, chṳ́ -yû Kashmir-ngî lâu Sindhi-ngî pó-liù séu-sú pí Fâm-ngî hàn-yeu ngièn-sṳ́ ke thi̍t-chṳ̂n.
# Chhia̍p-khiet-ngî

Chhia̍p-khiet-ngî
**Chhia̍p-khiet-ngî** (čeština) su̍k-yî Slav Ngî-chhu̍k Sî Slav Ngî-kî ke sṳ̀n-yèn, su̍k thùng-yit ngî-kî ke ngî-ngièn hàn-yû Slovakia-ngî, Pô-làn-ngî tén ngî-ngièn.

Chhia̍p-khiet-ngî ke ngî-ngièn ngìn-khiéu yû 1200-van ngìn, kì-têu thai-tô-su tû kî-chhu yî Chhia̍p-khiet. Chhia̍p-khiet-ngî yû 42-ke sṳ-mû.

Chhia̍p-khiet Khiung-fò-koet muk-chhièn yû ngìn-khiéu yit-chhiên van, sṳ-kie kok-thi thai-yok hàn-yû yit-pak-van Chhia̍p-khiet-ngìn sên-fa̍t, khì-chûng yû ngi-sṳ̍p chṳ sâm-sṳ̍p-van ngìn sṳ́-yung Chhia̍p-khiet-ngî.

## Li̍t-sṳ́

## Lui-phe̍t

## Thi-lî fûn-phu

## Fông-ngièn

## Ngî-yîm

## Vùn-fap

## Chu-sṳt

## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet

Wikipedia
Wikipedia yû liá-ke ngî-ngièn pán-pún:

   **Chhia̍p-khiet-ngî Wikipedia**
# Fù-nàm[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Fù-nàm
Liá-piên "**Fù-nàm**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**湖南省**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
**Fù-nàm** he Chûng-koet chûng-phu ke yit-ke sén-fun, vi-é tì Chhòng-kông chûng-yù. Sén-fi he Chhòng-sâ-sṳ.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-chṳn-khî

* Chhòng-sâ-sṳ
* Sòng-tet-sṳ
* Chhîm-chû-sṳ
* Fèn-yòng-sṳ
* Fài-fa-sṳ
* Lèu-tí-sṳ
* Sau-yòng-sṳ
* Siông-thàm-sṳ
* Yit-yòng-sṳ
* Yún-chû-sṳ
* Ngo̍k-yòng-sṳ
* Chông-kâ-kie-sṳ
* Chû-chû-sṳ
* Siông-sî Thú-kâ-chhu̍k Mèu-chhu̍k Chhṳ-chhṳ-chû

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet

* Fù-nàm Chṳn-fú Mióng-lu
# Chông-chû-sṳ[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Chông-chiu-sṳ

**Chông-chiu-sṳ** (漳州市) he Chûng-fà Ngìn-mìn Khiung-fò-koet Fuk-kian-sén hâ-hot ke yit-ke Thi-kip-sṳ, mien-chit yû 12,607 phìn-fông kûng-lî , sòng-chhu ngìn-khiéu 4,800,000-ngìn (2009-ngièn su-kí ).

## Li̍t-sṳ́

Zong-ziu heh lak-si wun-faa miang-saang, zaau yi ngit maan nen tsen ziu yu sen min zoi gaai thi-fong gi-zi. Tson tsi-wong yaa-ng nen (tsen 222 nen). lit nip Tson Zung-yong baan-thu. Hon-thoi, yi Liong-saan wai geh, fun suk Naam-yit, Man-yit. Man-naam faat-sang wan-lin, Tsan zeng, Tsan Yen-kong fu-zi fung min phing len. Li si, khi-di sut-ling tsat-tsen doh miang zong-si ni Zong-ziu, khi yu daai liaau Zung-yen wun-faa do gaai thi-fong.

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

|  |
| --- |
|
This article was written in the Hong Kong dialect of Hakka. |

Zong-ziu thung-hang Man-naam-ngi Zong-ziu-faa. Sai-phu gin Man-si geh thi-fong heh Haak-gaa-ngin gi-zi thi-fong. Gaai thi-fong ngin gong Haak-gaa-faa. Haak-gaa-ngi-yim baau-liu haau doh zung-gu Hong-ngi thet-sak.

## Chûng-kau

Zong-ziu-si Naam-saan-zi Thaai-hung-baau-din
## Vùn-fa

|  |
| --- |
|
This article was written in the Hong Kong dialect of Hakka. |

Zong-ziu-si geh Zong-ziu muk-baan-faa, Zong-ziu muk-ngau-thau thiu-hat, goh-zai-hi, Zong-ziu phu-doi-hi, gam-goh, Zong-ziu Tsai Fuk-mi tsen-thung zai gu gei-ngai, Zong-ziu baat-baau yin-ni, Zong-phu-yen geh Zong-phu zim-zi, Lung-fui-si geh Baau-sang-thaai-di sin-zuk, Faa-ngun-yen geh Gaau-saan-zuk laai-sew-mu thung Dung-saan-yen geh Dung-saan-goh tsaak bi lit nip gok-gaa khip fi-wut-zat wun-faa fai-tsen miang-liuk. Tsi-ui, Zong-ziu wun-faa baau-khut yu Tsiu-khet, zim-zi, dang-mai, thaai-tsaa gu-mu-daau dang.

## Kau-yuk

## Chhâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet
# Sông-hói[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Sông-hói**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**上海**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

Sông-hói
**Sông-hói** he Chûng-koet Chhṳ̍t-hot-sṳ chṳ̂-yit. Chho-lo̍k chhai-yî chûng-koet tûng-phu Chhòng-kông chhùng-chit Sâm-kok-chû, hiong-tûng he Chûng-koet-hói, chhai Chhṳ̍t-hot ngi̍p hói-héu nàm-ngan. Muk-chhièn Chûng-koet thai-liu̍k fat-chán chui-khoai lâu kîn-chi chui fat-tha̍t ke sàng-sṳ chṳ̂-yit, kí phî ngin-vì he Chûng-koet ke sông-ngia̍p lâu Kîm-yùng chûng-sîm; yung ngìn-khiéu-su lâu ngìn-khiéu me̍t-thu ke pí-káu lòi-khon, Sông-hói vi Chûng-koet chui-thai ke sàng-sṳ. 2006-ngièn chui sîn su-kí, Sông-hói on-sòng he̍t ngìn-khiéu kie-son ke phìn-kiûn GDP yí-kîn tha̍t-to chhit-chhiên ńg-pak mî-ngièn. Sông-hói-kóng he sṳ-kie chui-thai ke kóng-héu.

* Sông-hói
*
*
*
*
*
*
*
*

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Chṳn-chhṳ

## Hàng-chṳn kón-khî

## Ngìn-khiéu

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Thí-yuk

## Chhâm-siòng

模板:NavboxV2
# Â-sân-é

**Â-sân-é** (阿山仔), me ôn-to **ngoi-sén-é** (外省仔), he chṳ́ chhai 1945-ngièn 8-ngie̍t Chûng-fà Mìn-koet chhiùng Ngi̍t-pún chiap-sû Thòi-vân chṳ̂ heu yì-mìn lòi Thòi-vân ke Chûng-koet Thai-liu̍k-ngìn thùng kì-tén ke chṳ́-sûn. Kì-tén tông-tô he yî Chûng-fà Mìn-koet chṳn-fú khiung-hâ lòi Thòi-vân ke.

## Chhâm-siòng

* Pan-sân-é
# Tao-chhu̍k

Tao-chhu̍k

**Tao-chhu̍k** fe̍t-tsá ham-cho **Yami-chhu̍k**, he Thòi-vàn Ngièn-chhu-mìn‎, fûn-phu tshai Làn-yí, Thòi-tûng-yen tén-tén yen kin-nui, ngìn-khiéu thai-yok ńg-tshiên sâm-pak ngìn.
# Vòng Hî-chṳ̂

Chhâm-siòng Hiông-kóng Hak-kâ-ngî pán-pún. / 參詳香港客家語版本。

**Vòng Hî-chṳ̂** (王羲之, 303-ngièn  – 361-ngièn ) he Chûng-koet kú-thoi ke chhut-miàng vùn-ho̍k-kâ thùng sû-fap-kâ.

Kì chui chhut-miàng ke chok-phín he Làn-thìn-si̍p-si (蘭亭集序).
# Nàm Chûng-koet Hói

Nàm Chûng-koet Hói
Nàm Chûng-koet Hói
Nàm Chûng-koet Hói
**Nàm Chûng-koet Hói** he Chûng-koet yî-nàm ke Liu̍k-yèn-hói. Nàm Chûng-koet Hói hói-vet mien-chit yû yit-pak chhit-sṳ̍p van phìn-fông kûng-lî, khì-chûng yû chhêu-ko lióng-pak ke mò-ngìn kî-tshu ke ke tó-yí lâu Ngâm-tsiâu. Chhù-liáu he tsú-yeu ke yun-sû hòng-sien ngoi, Nàm Chûng-koet Hói hàn-yû fûng-fu ke sa̍k-yù.
# Belarus

| Belarus Khiung-fò-koetРэспубліка Беларусь Республика Беларусь |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Koet-kô:** Мы, беларусы "Ngài-tén, Belarus ngìn"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Minsk |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Belarus-ngî, Ngò-lò-sṳ̂-ngî |
| Sṳ̀n-ngin ke séu-su ngî-ngièn |
Pô-làn-ngî, Ukraina-ngî, Yiddish-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, ngi-fi-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Alexander Lukashenko |
| • chúng-lî  |
Roman Golovchenko |
| Li̍p-fap kî-koân |
Koet-mìn Ngi-fi |
| • Song-ngi-yen |
Khiung-fò-koet-yen |
| • Ha-ngi-yen |
Chung-ngi-yen |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
207,595 km2 (80,153 sq mi) (thi 84 miàng) |
| • súi-vet (%) |
1.4 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2021-ngièn kû-kie |
9,349,645 (thi 96 miàng) |
| • 2019-ngièn phú-chhà | 9,413,446 |
| • Me̍t-thu |
45.8/km2 (118.6/sq mi) (thi 142 miàng) |
| GDP (PPP) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $185.889 sṳ̍p-yi (thi 69 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $19,758 (thi 66 miàng) |
| GDP (miàng-ngi) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung | $57.708 sṳ̍p-yi (thi 75 miàng) |
| • Phìn-kiûn | $6,133 (thi 84 miàng) |
| Gini (2019-ngièn) |  25.3 tâi |
| HDI (2019-ngièn) |  0.823 tông kô · thi 53 miàng |
| Chhièn |
Belarus ruble (BYN) |
| Sṳ̀-khî | UTC+3 (MSK) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
dd.mm.yyyy |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+375 |
| ISO 3166 thoi-ho |
BY |
| Táng-kip Mióng-vet |
.by .бел |

**Belarus** he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
# Gujarat-ngî

Gujarat-ngî thi-khî.
 **Gujarat-ngî** (**ગુજરાતી**, Lâ-tên sṳ-mû: Gujarātī) su̍k-yî Yin-Êu Ngî-hì Yin-thu Iran Ngî-chhu̍k ke Yin-thu Arya Ngî-kî, vì Yin-thu 22 chúng kôn-fông ngî-ngièn lâu 14 chúng thi-khî sin ngî-ngièn chṳ̂-yit, thùng-sṳ̀ ya-he Pakistan séu-sú mìn-chhu̍k ngî-ngièn. Chhiòn-khiù yû thai-yok 4600 van-ngìn kóng liá-chúng ngî-ngièn, vì sṳ-kie sông thi 23 thai ngî-ngièn. Chhiùng sṳ́-yung ke ngìn-khiùn chú-yeu fûn-pu lòi-khon, Yin-thu 4550 van, Uganda 15 van, Pakistan 10 van, Kenya 5 van.

Gujarat-ngî vì Yin-thu Gujarat, Lièn-pâng su̍k-thi Dadra lâu Nagar Haveli, Daman lâu Diu ke chú-yeu ngî-ngièn, thùng-sṳ̀ ya-he Mumbai Gujarat ngìn sa-khî ke ngî-ngièn.

## Li̍t-sṳ́

## Lui-phe̍t

## Thi-lî fûn-phu

## Fông-ngièn

## Ngî-yîm

## Vùn-fap

## Kî-pún chhṳ̀-ki

## Chu-sṳt

## Chhâm-siòng

## Ngoi-phu Lièn-kiet

Wikipedia
Wikipedia yû liá-ke ngî-ngièn pán-pún:

   **Gujarat-ngî Wikipedia**
# Thomas Eddison[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Thomas Eddison**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**托馬斯·阿爾瓦·愛迪生**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

Thomas Eddison
**Thomas Alva Eddison** (1847-ngièn 2-ngie̍t 11-ngit – 1931-ngièn 10-ngie̍t 18-ngit), Mî-koet fat-mìn-kâ, sông-ngìn, yúng-yû chung-tô chhung-yeu ke fat-mìn chôn-li, he sṳ-kie sông thi-yit ke li-yung thai-liong sên-sán ngièn-chet lâu khì kûng-ngia̍p ngiên-kiu sṳ̍t-ngiam-sṳt lòi chin-hàng fat-mìn chhóng-chho ke ngìn. Kì kói-liòng tô-chúng tûng-sî, pâu-koat tui sṳ-kie khi̍t-thai yáng-hióng ke liù-sâng-kî, thien-yáng ngiap-yáng-kî lâu tên-pau tén-tén. Chhai Mî-koet, Eddison miàng-hâ yúng-yû yit-chhiên kiú-sṳ̍p-sâm hong chôn-li, yì-yèn kì chhai Mî-koet, Yîn-koet, Fap-koet lâu Tet-koet tén thi ke chôn-li su-liòng lùi-kie chhêu-ko yit-chhiên ńg-pak hong.

## Chó-ngièn sên-fa̍t

## Chhóng-ngia̍p

## Fûn-yîn

## Menlo Park Sṳ̍t-ngiam-sṳt

## Fî-fòng ke ngièn-thoi

## Chú-yeu fat-mìn

## Chhâm-siòng
# Pha̍k-fa-sṳ (Mén-nàm-ngî)[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Liá-piên "**Pha̍k-fa-sṳ (Mén-nàm-ngî)**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**白話字 (閩南語)**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Mén-nàm-ngî Pha̍k-fa-sṳ
**Mén-nàm-ngî Pha̍k-fa-sṳ** (Pe̍h-ōe-jī, POJ, Thòi-lò Phîn-yîm: Pe̍h-uē-jī, Mên-phîn Fông-on: Bēhwè zzî) he yit-chúng yî Là-tên sṳ-mû sû-siá Mén-nàm-ngî ke fù-ho. Pha̍k-fa-sṳ ngièn-tán he 19 Sṳ-ki ke sṳ̀-chiet yù Kî-tuk-kau Chhòng-ló Kau-fi chhai Fuk-kien Ha-mùn chhóng-chho lâu thûi-hàng, ku-só heu-lòi fûn ngoi kie ôn-to Kau-fi Lò-mâ sṳ.

Chhai Chûng-koet Thai-liu̍k, liá tho fông-on chú-yeu he ho̍k-kie yung-yî lâu Mén-nàm Fông-ngièn Phîn-yîm Fông-on cho tui-cheu. Liá sṳ̀, Pha̍k-fa-sṳ sòng fûn ôn-to Kâm Vi-lîm Fông-on ya-he «Ha-mùn yîm sîn sṳ-tién» fông-on. Chhai Thòi-vân, 1970-ngièn thoi koet-mìn chṳn-fú chhai Thòi-vân chhiòn-mien kim-chṳ́ Pha̍k-fa-sṳ, khiung-sṳ̀, Mên-nàm mìn-kiên ke Pha̍k-fa-sṳ me yîn vi koet-ngî yun-thûng, yáng-hióng li̍t chhu̍k-chhiam kám se.

## Chhâm-siòng

* Pha̍k-fa-sṳ
# Thòi-vân hàng-chṳn khî-va̍k

Thòi-vân hien-hàng ke **hàng-tsṳn khî-va̍k**, fûn-tshut yit-ke Thòi-vân-sén, liuk-ke tshṳ̍t-hot-sṳ, 11ke yen, sâm-ke sṳ, 「fuk-kien-sén」ha-hot lióng-ke yen.

## hàng-tsṳn khî-va̍k yèn-kiet

### mìn-tsang sṳ̀-khì

|  |
| --- |
| **sṳ̀n-thiên-fú**(Tsang-sṳ̀n-kûng) |
| thiên-hîn-yen | van-ngièn-yen |

|  |
| --- |
| **sṳ̀n-thiên-fú**(Tsang-kîn) |
| thiên-hîn-tsû | van-ngièn-tsû |
# Taira no Kiyomori

Taira no Kiyomori
**Taira no Kiyomori** (平 清盛, 1118-ngièn  – 1181-ngièn 3-ngie̍t 20-ngit) he Ngi̍t-pún Heian Sṳ̀-thoi ke yit-chak vú-chiong, kûng-khîn lâu chṳn-chhṳ-kâ.
# Kî-tuk Kau-fi

**Kî-tuk Kau-fi** liá-ke tshṳ̀-ki khó-yî tûi-suk tsṳ kûng-ngièn thi-ngi sṳ-ki ke kî-tuk-thù tui Kî-tuk-kau tsû-tsṳt ke si̍p-kuan tshṳ̂n-fû. Kau-fi yit-tshṳ̀ lâu Kî-tuk Kau-fi ("Kî-tuk ke sṳ̂n-thí ") he siông-thùng yi-sṳ, than kau-fi yit-tshṳ̀ ke yi-sṳ pí-káu kóng-fat. Tshôi tshòn-thúng Kî-tuk-kau kau-fi chûng, liá-yit tshṳ̀-ki pûn-ngìn tsia-yung tsṳ́-tsak fi-tsung, liá-he tshôi Hî-lia̍p-vùn chûng ke ngièn-lòi yi-sṳ, Hî-lia̍p-vùn he *εκκλησια*.
# Υ

**Υ**(Séu-siá **υ**) he Hî-lia̍p sṳ-mû(希臘字母) tî-poi ke thi 20 chak sṳ-mû, phài dò Φ ke thèu-chhièn lâu Τ ke heu-poi. Yá-chak sṳ-mû me chia̍p-chia̍p pûn yung dò Vu̍t-lî-ho̍k lâu Su-ho̍k tî-tú.

|  |
| --- |
| **Thai-siá sṳ-mû** |
| Α | Β | Γ | Δ | Ε | Ζ | Η | Θ | Ι | Κ | Λ | Μ | Ν |
| Ξ | Ο | Π | Ρ | Σ | Τ | Υ | Φ | Χ | Ψ | Ω |  |
| **Séu-siá sṳ-mû** |
| α | β | γ | δ | ε | ζ | η | θ | ι | κ | λ | μ | ν |
| ξ | ο | π | ρ | σ | τ | υ | φ | χ | ψ | ω |  |
# 11

10 ← 11 → 12| chṳt-su fûn-kié |
11 (su-su) |
| ngi-chin-chṳ |
1011 |
| pat-chin-chṳ |
13 |
| sṳ̍p-ngi-chin-chṳ |
B |
| sṳ̍p-liuk-chin-chṳ |
B |
| ngi-sṳ̍p-chin-chṳ |
B |
| Lò-mâ su-sṳ |
XI |

**11** (**sṳ̍p-yit**) he yit-ke su-muk, he chṳ́n-su, chhai 10 ke heu-piak, 12 ke thèu-chhièn.
# Yin-yung chhàng-sit

**Yin-yung chhàng-sit** (應用程式, Yîn-ngî: Application Software), yâ cho-tet ham-cho **yin-yung ngiôn-thí** (應用軟體), he thien-nó ngiôn-thí ke chú-yeu fûn-lui chṳ̂-yit, he chṳ́-vi chṳ̂m-tui sṳ́-yung-chá ke mêu-chúng yin-yung muk-tit só tshón-siá ke ngiôn-khien.
# YouTube

YouTube.
Chhiùng chó to yu: Chad Hurley, Steve Chen (Chhṳ̀n Sṳ-tsùn), lâu Jawed Karim.
2006-ngièn chṳ 2010-ngièn ke YouTube Chúng-phu
**YouTube** he sat-li̍p chhai Mî-koet ke yit-chak Yáng-phién Fûn-hióng mióng-cham, ngiong sṳ́-yung-chá sông-chai, kôn-khon khi̍p fûn-hióng yáng-phién fe̍t tón-phién. Kûng-sṳ̂ yî 2005-ngièn 2-ngie̍t 15-ngit chu-chhak, yù Fà-yí Mî-koet-ngìn Steve Chen (Chhṳ̀n Sṳ-tsùn) tén-ngìn chhóng-li̍p, mióng-cham ke khiéu-ho vì "Broadcast Yourself" (péu-hien ngì chhṳ-kâ), mióng-chhàm ke phiêu-tsì yi-ngiam lòi-chhṳ chó-khì Thien-sṳ hién-sṳ hi (yîm khi̍t Sa-sien-kón). Kîm-ha YouTube yí-kîn sṳ̀n-vì thùng-lui-hîn mióng-chhàm ke khiâu-chhú, pin chho-chhiu hí-tô mióng-sông miàng-ngìn chhiâ kit-fat mióng-sông chhóng-chok.

YouTube chúng Kûng-sṳ̂ vi-chhai California San Bruno, mióng-chhàm chia yù Flash Video fe̍t HTML5 yáng-phién lòi pô-piong kok-sṳt kok-ngióng yù sông-chhòn-chá chṳ-sṳ̀n ke yáng-phién nui-yùng, pâu-koat thien-yáng chién-si̍p, Thien-sṳ tón-phién, yîm-ngo̍k liu̍k-yáng-tai tén, yî-khi̍p khì-thâ sông-chhòn-chá chhṳ-chṳ ke ngia̍p-yì yáng-phién, yì VLOG, ngièn-chhóng ke yáng-phién tén. Thai-phu-fûn YouTube ke sông-chhòn-chá kiùn he ke-ngìn chhṳ-hàng sông-chhòn, than ya-yû mêu-ke mòi-thí Kûng-sṳ̂ yì CBS (Columbia Kóng-pô Kûng-sṳ̂), BBC (Yîn-koet Kóng-pô Kûng-sṳ̂), VEVO yî-khi̍p khì-thâ thòn-thí lâu YouTube yû ha̍p-chok Fó-phân kie-va̍k, sông-chhòn chhṳ-kâ Kûng-sṳ̂ só liu̍k-chṳ ke yáng-phién.

Mò Google chong-ho ke yung-fu yìn cho-tet chhṳ̍t-chiap kôn-khon Youtube chûng ke yáng-phién, than mò-fap sông-chhòn yáng-phién. Chu-chhak yung-fu chet khó-yî mò-han sú-liòng sông-chhòn yáng-phién. Tông yáng-phién tô-chhṳ pûn kí-po, kîn-ko Sṳ́m-chhà, fu̍t-sṳ̍t heu, khó-nèn chiông khí-yû phau-li̍t, chhìn-oi ke nui-yùng thin vì "18-se yî-sông chu-chhak yung-fu hí-khó kôn-khon", yì set-chhìn nui-yùng yî-khi̍p chhîm-fam Pán-khièn ke nui-yùng (pí-yì yìn chhai sông-yàng fe̍t fat-hàng Yáng-tia̍p ke thien-yáng, Thien-sṳ-khia̍k fe̍t Thûng-va̍k-phién) chiông-fi pûn san-chhù.

2006-ngièn 11-ngie̍t, Google Kûng-sṳ̂ yî 16.5-yi Mî-ngièn Sû-kèu liáu YouTube, pin pá khì tông-cho yit-kiên chṳ́ Kûng-sṳ̂ lòi kîn-yàng. Google Kûng-sṳ̂ chui-chhû tui yî yì-hò théu-ko YouTube yîn li, yit-chhṳ̍t pó-chhṳ̀ fî-sòng kiún-sṳ́m ke thai-thu. Pûn Sû-kèu heu ke YouTube yî-yèn fûng-mî chhiòn-khiù-mióng mìn, Fâ-khì Ngiùn-hàng fûn-sak sṳ̂ ngin-vi, yî 2012-ngièn cháng-ngièn kie-son, Google khó-nèn chhiùng YouTube fe̍t-tet 24-yi Mî-ngièn ke chhiang sû ngi̍p.
Ngâ-khô-fû Là-phì-tshṳ-kî chok-vì mióng-cham chhóng-sṳ́-ngìn, yi̍t he YouTube chui-chó phién "ngài chhai thûng-vu̍t-yèn" (Me at the zoo) ke phok-ngiap-chá.
# Séu-thì-khìm

Séu-thì-khìm
**Séu-thì-khìm** (yu hêm-cho **Vái-io-lìn**) he si-hièn ke kiûng-hièn ngo̍k-hi, hien-thoi kón-hièn ngo̍k-thòn hièn-ngo̍k-chû thu chui chhùng-yeu ke ngo̍k-hi, yit-pân chhai kón-hièn-ngo̍k chok-phín thu fi fûn-sṳ̀n thi-yit séu-thì-khìm lâu thi-ngi séu-thì-khìm lióng-ke sâng-phu. Chok-vì hien-thoi hièn-ngo̍k-hi tú chui khí fun-liòng ke ngo̍k-hi, séu-thì-khìm chú-yeu ke thi̍t-tiám chhai-yî khì fî-fông ke sâng-yîm, kô-thu ke yên-cheu kî-kháu lâu fûng-fu, kóng-fàm ke péu-hien-li̍t. Yu fûn hêm-cho ngo̍k-hi tú ke ńg-vòng.
# Chhòng-thu

* kîn-mí 京米
* pak-van-mí 百萬米
* Kûng-lî 公里 (千米)
* Kûng-yîn 公引 (百米)
* Kûng-tshong 公丈 (十米)
* kûng-tshak 公尺 (米)
* kûng-tshun 公寸 (分米)
* kûng-fûn 公分 (厘米)
* hò-mí 公釐 (毫米)
* mì-mí 微米
* nai-mí 奈米
* phì-mí 飛米
* pî-mí 皮米
* â-mí 阿米