Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 2-ngie̍t 21-ngit

**2-ngie̍t 21-ngit** he Gregorius La̍k-fap ngièn tî-tú ke thi 52 ngit , lì ngièn-mî hàn-yû 313 ngit (yùn-ngièn 314 ngit).

## Chiet

* Yî-lóng: koet-khin

## Sṳ-khien

## Chhut-se

## Sí
# Yin-thu-yòng

Liá-piên "**Yin-thu-yòng**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**印度洋**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Yin-thu-yòng
**Yin-thu-yòng** (印度洋), vi-yî Â-chû, Fî-chû, Thai-yòng-chû lâu Nàm-khi̍t-chû chṳ̂-kiên, thai-phu-fun chhai Nàm-pan-khiù. Mien-chit 7491 van phìn-fông kûng-lî, yok chiam-tén sṳ-kie hói-yòng chúng miien-chit ke 21.1%, he sṳ-kie thi-sâm thai yòng. Phìn-kiûn chhṳ̂m-thu he 3897 kûng-chhak, chui-thai chhṳ̂m-thu he Diamantina Hói-kiêu, tha̍t-tó 8,047 kûng-chhak.
# Chêu-sién Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

| Chêu-sién Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet조선민주주의인민공화국 |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Kiet-ngièn:**강성대국 "Khiòng-sṳn Thai Koet" |
| **Koet-kô:** 애국가 "Oi-koet-kô"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
P'yŏngyang |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Chêu-sién-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, Chú-thí Sṳ̂-sióng, tân-yit-chṳ, sa-fi chú-ngi, khi̍t-khièn chú-ngi |
|  |
| • Koet-vu Vî-yèn-fi vî-yèn-chóng  |
Kim Jong-un (ya-he Chêu-sién Lò-thung-tóng thi 1 sû-ki) |
| • Chui-kô Ngìn-mìn Fi-ngi Sòng-vî-fi vî-yèn-chóng  |
Choe Ryong-hae |
| • Nui-kok Chúng-lî  |
Kim Tok-hun |
| • Chui-kô Ngìn-mìn Fi-ngi ngi-chóng  |
Pak Thae-song |
| Li̍p-fap kî-koân |
Chui-kô Ngìn-mìn Fi-ngi |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
120,540 km2 (46,540 sq mi) (thi 97 miàng) |
| • súi-vet (%) |
0.11 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2018-ngièn kû-kie |
25,549,604 (thi 55 miàng) |
| • Me̍t-thu |
212/km2 (549.1/sq mi) (thi 45 miàng) |
| GDP (PPP) |
2015-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$40 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$1,800 |
| GDP (miàng-ngi) |
2017-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$30 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$1,300 |
| Chhièn |
Chêu-sién won (₩) (KPW) |
| Sṳ̀-khî | UTC+9 (PYT) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
yy, yyyy년 mm월 dd일 yy, yyyy/mm/dd (AD–1911 / AD) |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+850 |
| ISO 3166 thoi-ho |
KP |
| Táng-kip Mióng-vet |
.kp |

**Chêu-sién Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet** (Chêu-sién-ngî: 조선민주주의인민공화국), kién-chhṳ̂n **Pet Chêu-sién**, he Â-chû tûng-phu Chêu-sién pan-tó pet-tôn ke koet-kâ, sú-tû he P'yŏngyang. Pet Chêu-sién nàm-phu lâu Thai-hòn Mìn-koet fûn-kak, pet-phu tsiap-khiun Chûng-koet lâu Ngò-lò-sṳ̂.

Chêu-sién Mìn-chú-chú-ngi Ngìn-mìn Khiung-fò-koet sṳ̀n-li̍p yî 1948-ngièn kiú-ngie̍t kiú-ngit.

## Hàng-chṳn kón-khî

* Chhṳ̍t-hot-sṳ yù 1 chak:
	+ P'yŏngyang Chhṳ̍t-hot-sṳ (평양직할시)
* Thi̍t-phe̍t-sṳ yù 2 chak:
	+ Namp'o Thi̍t-phe̍t-sṳ (남포특별시)
	+ Rasŏn Thi̍t-phe̍t-sṳ (라선특별시)
* Thi̍t-khip-sṳ yù 1 chak:
	+ Kaesŏng Thi̍t-khip-sṳ (개성특급시)
* Thi̍t-khî ū 3 chak:
	+ Kaesŏng Kûng-ngia̍p Thi-khî (개성공업지구)
	+ Kŭmgangsan Koet-chi Kôn-kông Thi̍t-phe̍t-khî (금강산국제관광특별구)
	+ Sinŭiju Thi̍t-phe̍t Hàng-chṳn-khî (신의주특별행정구)
* Tho yù 9 chak:
	+ P'yŏng'an Pet-tho (평안북도)
	+ P'yŏng'an Nàm-tho (평안남도)
	+ Hwanghae Pet-tho (황해북도)
	+ Hwanghae Nàm-tho (황해남도)
	+ Hamgyŏng Pet-tho (함경북도)
	+ Hamgyŏng Nàm-tho (함경남도)
	+ Kangwŏn Tho (강원도)
	+ Chagang Tho (자강도)
	+ Ryanggang Tho (량강도)
# Lai Châu

|  |
| --- |
| **Lai Châu Lai Châu** |
| —  **Sén**  — |
|  ke só-chhai. |
| Koet-kâ
  |  Ye̍t-nàm
 |
| Sú-fú | Lai Châu |
| Sṳ̀-khî | UTC+7 (UTC+7)
  |

**Lai Châu** he Ye̍t-nàm ke yit-chak sén, sén-fi he Lai Châu.

模板:Lai Châu
# Johannesburg

Johannesburg.
**Johannesburg** (Yîn-ngî: Johannesburg) he Nàm-fî chui-thai ke sàng-sṳ lâu kîn-chi chûng-sîm, thùng-sṳ̀ ya-he sṳ-kie song chui-thai ke sán-kîm chûng-sîm. Yok-hon-nì-sṳ̂-páu mien-chit yok 269 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu 957,441 (2011-ngièn).

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ

## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng

## Lî-hàng kín-tiám

Johannesburg ya-kín.
## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Sṳ-kie Ngiùn-hòng Si̍p-thòn

Sṳ-kie Ngiùn-hòng Si̍p-thòn
**Sṳ-kie Ngiùn-hòng Si̍p-thòn** (Yîn-ngî: World Bank Group) he yit-ke Koet-chi Chû-chṳt, khôi-sṳ́ ke sṳ́-min he pông-tshu tshai Thi-ngi-chhṳ Sṳ-kie Thai-chan chûng pûn pho-fái ke koet-kâ ke tshùng-kien. Kîm-ngit ke ngim-vu he tsṳ̂-tshu koet-kâ khiet-fu̍k khiùng-khú, lièn-ha̍p hiong fat-tsán chûng koet-kâ thì-kiûng tâi-sit thòi-khúan, mò sit-sin-tâi lâu tsen-khúan, kok kî-kèu tshai kám-khiâng phìn-khun lâu thì-kô sên-fa̍t súi-phìn ke sṳ́-min chûng fat-fî thu̍k-thi̍t ke tsok-yung.
# Sùn-fàn hi-thúng

Sùn-fàn hi-thúng.
**Sùn-fàn hi-thúng** tô-su pâu-hàm yit-chû hi-kôn, piáu-sut sîm-chhong lâu hiet-kón, chú-yeu kûng-nèn he chhai se-pâu kiên yun-sung vu̍t-chṳt. Sùn-fàn Hì-thúng vì-chhṳ̀ thí-vûn lâu thí-nui pH-chhṳ̍t vún-thin.
# Percy Williams Bridgman

| Percy Williams Bridgman |
| --- |
|  |
| Mû-ngî-miàng |
Percy Williams Bridgman |
| Chhut-se-ngit |
1882-ngièn 4-ngie̍t 21-ngit  |
| Chhut-se-thi |
劍橋  |
| Ko-sṳ̂n-ngit |
1961-ngièn 8-ngie̍t 20-ngit  (79-se) |
| Ko-sṳ̂n-thi |
蘭道夫  |
| Koet-sit |
Mî-koet  |
| voi kóng |
Yîn-ngî  |
| chûng-kau |
Vû-sṳ̀n-lun  |
| Mû-káu |
Harvard Thai-ho̍k, 北牛頓高中  |
| Chṳt-ngia̍p |
物理學家, 大學教師  |
| ku-chú |
Harvard Thai-ho̍k  |
| Pû-ngiòng |
Olive Ware  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Percy Williams Bridgman** (1882-ngièn 4-ngie̍t 21-ngit – 1961-ngièn 8-ngie̍t 20-ngit) he Mî-koet ke yit-chak vu̍t-lî-ho̍k-kâ. Kì chhai 1946-ngièn tet-to Nobel Vu̍t-lî-ho̍k Chióng.
# Pierre-Gilles de Gennes

| Pierre-Gilles de Gennes |
| --- |
|  |
| Mû-ngî-miàng |
Pierre-Gilles de Gennes |
| Chhut-se-ngit |
Pierre-Gilles Robert Yves de Gennes  1932-ngièn 10-ngie̍t 24-ngit  |
| Chhut-se-thi |
巴黎十六區  |
| Pún-miàng |
Pierre-Gilles Robert Yves de Gennes |
| Ko-sṳ̂n-ngit |
2007-ngièn 5-ngie̍t 18-ngit  (74-se) |
| Ko-sṳ̂n-thi |
奧賽  |
| Ko-sṳ̂n ngièn-yîn |
Ngàm  |
| Koet-sit |
Fap-koet  |
| voi kóng |
Fap-ngî  |
| Mû-káu |
克洛德·貝爾納中學, 巴黎高等師範學院, 聖路易中學, Les Houches School of Physics  |
| Chṳt-ngia̍p |
物理學家  |
| ku-chú |
法蘭西公學院, 柏克萊加州大學, 萊頓大學, 巴黎第十一大學, 萊頓大學, 居里學院 (巴黎), 巴黎高等物理化工學院  |
| Chṳ́-ńg |
克萊兒·維亞爾, Matthieu Wyart, Marc de Gennes, Christian de Gennes, Marie-Christine Picard de Gennes  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Pierre-Gilles de Gennes** (1932-ngièn 10-ngie̍t 24-ngit – 2007-ngièn 5-ngie̍t 18-ngit) he Fap-koet ke yit-chak vu̍t-lî-ho̍k-kâ. Kì chhai 1991-ngièn tet-to Nobel Vu̍t-lî-ho̍k Chióng.
# Reinhard Genzel

| Reinhard Genzel |
| --- |
| Mû-ngî-miàng |
Reinhard Genzel |
| Chhut-se-ngit |
1952-ngièn 3-ngie̍t 24-ngit  (74-se) |
| Chhut-se-thi |
巴特洪堡  |
| Koet-sit |
Tet-koet  |
| Mû-ngî |
Tet-ngî  |
| voi kóng |
Tet-ngî  |
| Ho̍k-vi |
博士  |
| Mû-káu |
波昂大學, 弗萊堡大學, Berthold-Gymnasium Freiburg  |
| Chṳt-ngia̍p |
天文學家, 大學教師, 天體物理學家, 科學家  |
| ku-chú |
慕尼黑大學, 柏克萊加州大學, Harvard Thai-ho̍k, 哈佛－史密松天體物理中心, 馬克斯·普朗克地外物理學研究所  |
| Â-pâ |
Ludwig Genzel  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Reinhard Genzel** (1952-ngièn 3-ngie̍t 24-ngit –  ) he Tet-koet ke yit-chak vu̍t-lî-ho̍k-kâ. Kì chhai 2020-ngièn tet-to Nobel Vu̍t-lî-ho̍k Chióng.
# Norman Foster Ramsey Jr.

| Norman Foster Ramsey Jr. |
| --- |
|  |
| Mû-ngî-miàng |
Norman Foster Ramsey, Jr. |
| Chhut-se-ngit |
1915-ngièn 8-ngie̍t 27-ngit  |
| Chhut-se-thi |
Washington  |
| Ko-sṳ̂n-ngit |
2011-ngièn 11-ngie̍t 4-ngit  (96-se) |
| Ko-sṳ̂n-thi |
韋蘭  |
| Koet-sit |
Mî-koet  |
| voi kóng |
Yîn-ngî  |
| Ho̍k-vi |
文學士, 文學士  |
| Mû-káu |
Cambridge Thai-ho̍k, Leavenworth High School, 哥倫比亞大學  |
| Chṳt-ngia̍p |
物理學家, 大學教師, 核物理學家  |
| ku-chú |
Harvard Thai-ho̍k, 密西根大學, 哥倫比亞大學, 華盛頓卡內基研究所, 伊利諾大學厄巴納-香檳分校  |
| Chṳn-tóng |
Mìn-chú-tóng  |
| Â-pâ |
Norman F. Ramsey  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Norman Foster Ramsey Jr.** (1915-ngièn 8-ngie̍t 27-ngit – 2011-ngièn 11-ngie̍t 4-ngit) he Mî-koet ke yit-chak vu̍t-lî-ho̍k-kâ. Kì chhai 1989-ngièn tet-to Nobel Vu̍t-lî-ho̍k Chióng.
# Tûng-Â

Tûng-â
**Tûng-Â** (東亞) he vi-é chhai Â-chû thai-liu̍k tûng-piên ke thi-tai, fam-vì pâu-hàm yî-ha ke koet-kâ:

* Mùng-kú
* Chûng-koet
	+ Hiông-kóng
	+ Au-mùn
* Thòi-vân
* Ngi̍t-pún
	+ Liù-khiù Khiùn-tó
* Pet Chêu-sién
* Hòn-koet
# Hon-chhèu

| **Hon** |
| --- |
| Sú-tû | Chhòng-ôn(Sî-hon), Lo̍k-yòng(Tûng-hon) |
| Kiûn-chú -Khôi-koet kiûn-chú -Me̍t-mòng kiûn-chú | Kiung 28 chak Liù Pâng Liù Siè |
| **Sṳ̀n-li̍p** | chhièn 202-ngièn  |
| **Me̍t-mòng** | 220-ngièn Chhàu Phî chhon Hon |
|  |

**Hon-chhèu** (漢朝, chhièn 202-ngièn ~ 220-ngièn) he chûng-koet li̍t-sṳ́ song ki Chhîn-chhèu chṳ̂-heu chhut-hien ke chhèu-thoi, fûn-cho Sî-hon lâu Tûng-hon, Sî-hon yù Liù Pâng kien-li̍p, kien-tû Chhòng-ôn, Tûng-hon yù Liù Sú kien-li̍p, kien-tû Lo̍k-yòng, chûng-kiên yû Vòng Mòng tón-chhiam kien-li̍p ke Sîn-chhèu.
# Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu

Liá-piên "**Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**絲綢之路**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu
**Sṳ̂-chhù-chṳ̂-lu**, chṳ́ chhiùng song-kú khôi-sṳ́ liu̍k-siu̍k hìn-sàng ke, phiên khi̍p Êu-Â thai-liu̍k ke chhòng-thù sông-ngia̍p mo-yi lâu Vùn-fa kâu-liù sien-lu ke chúng-chhṳn.

Sṳ̂-chhù chṳ̂ lu he yèn-sien kok-koet khiung-thùng chhiuk-chin kîn-mo fat-chán ke sán-vu̍tm, pin sṳ̀n-kûng chiong tûng-sî fông chṳ̂-kiên chui-heu ke chû-liàm hiên-khôi. Chhiùng-chhṳ́, liá-thiàu lu-sien phî chok-vì kok-koet sṳ́-chá、sông-ngìn yèn-tén tho-lu. Liá-thiàu tûng-sî thûng-lu, chiong Chûng-koet、Sî-chhòng lâu Â-lâ-pak、Pô-sṳ̂-vân kín-me̍t lièn-kiê chhai yit-hí. Kîn-ko kí-ke sṳ-ki ke put-thon nú-li̍t, Sṳ̂-chhù chṳ̂ lu hiong sî chhûn-chán to-liáu Thi-chûng-hói. Kóng-ngi sông Sṳ̂-lu ke tûng-thon yí-kîn to-tha̍t Hân-koet、Ngit-pún, sî-thon chṳ Fap-koet、Hò-làn. Thûng-ko hói-lu hàn khó tha̍t Italy、Âi-khi̍p, sṳ̀n-vì Â-chû lâu Êu-chû、Fî-chû kok-koet Kîn-chi Vùn-fa kâu-liù keyû-ngì chṳ̂ lu。