Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kîm-sên

Kîm-sên.

**Kîm-sên** (fù-ho: ; Yîn-ngî, Là-tên-ngî: Venus), he Thai-yòng-hi Pat-thai Hàng-sên chṳ̂-yit, on-lì Thai-yòng yù khiûn khi̍p yén ke chhṳ sì phài-lie̍t-vì thi-ngi khò. Chhai Chûng-koet kú-thoi-chhṳ̂n-vì Thai-pha̍k, nang-ngoi chó-sṳ̀n chhut-hien-chhai tûng-fông chhṳ̂n Khí-mìn, vân-sông chhut-hien-chhai Sî-fông chhṳ̂n Chhòng-kang. Kûng-chón-chû-khì he 224.71 Thi-khiù ngit. Ya khûng-chûng liong-thu kiùn chhṳ yî Ngie̍t-khiù, phài thi-ngi, kám-kok sông, Kîm-sên chhai Ngit-chhut sau-chhièn fe̍t-chá Ngit-lo̍k sau-heu he chui mìn-liong ke sṳ̀-khat.

| Thai-yòng-hi |
| --- |
|  |
| **Hèn-sên**: | Ngit-thèu |
| **Hàng-sên**: | Súi-sên · Kîm-sên · Thi-khiù · Fó-sên · Muk-sên · Thú-sên · Thiên-vòng-sên · Hói-vòng-sên |
| **Ái-hàng-sên**: | Ceres · Mèn-vòng-sên · Haumea · Makemake · Eris |
| **Ví-sên**: | Ngie̍t-khiù· Fó-sên ke · Muk-sên ke · Thú-sên ke · Thiên-vòng-sên ke · Hói-vòng-sên ke |
| **So-pá-sên**: | Halley So-pá-sên · Encke So-pá-sên |
| **Khì-thâ**: | Séu-hàng-sên-tai· Kuiper-tai · Scattered disc · Oort-yùn |
# Muk-sên

Muk-sên ke chhái-set yáng-chhiong.
Liá pho-khôi-thù hién-sṳ Muk-sên nui-phu ke mù-hîn.
**Muk-sên** (木星; Yîn-ngî: Jupiter, fù-ho: ) he Thai-yòng-hi chhiùng nui-hiong-ngoi ke thi-ńg-khò Hàng-sên, yi̍t vì Thai-yòng-hi chûng thí-chit chui-thai, chhṳ-chón chui-khoai ke Hàng-sên. Kì ke chṳt-liòng vì Thai-yòng ke chhiên fûn chṳ̂-yit, than vì Thai-yòng-hi chûng khì-thâ Hàng-sên chṳt-liòng chúng-fò ke 2.5 phi. Muk-sên lâu Thú-sên, Thiên-vòng-sên, Hói-vòng-sên kai-su̍k Hì-thí Hàng-sên, yîn-chhṳ́ si-chá yu ha̍p-chhṳ̂n Lui-muk Hàng-sên.

| Thai-yòng-hi |
| --- |
|  |
| **Hèn-sên**: | Ngit-thèu |
| **Hàng-sên**: | Súi-sên · Kîm-sên · Thi-khiù · Fó-sên · Muk-sên · Thú-sên · Thiên-vòng-sên · Hói-vòng-sên |
| **Ái-hàng-sên**: | Ceres · Mèn-vòng-sên · Haumea · Makemake · Eris |
| **Ví-sên**: | Ngie̍t-khiù· Fó-sên ke · Muk-sên ke · Thú-sên ke · Thiên-vòng-sên ke · Hói-vòng-sên ke |
| **So-pá-sên**: | Halley So-pá-sên · Encke So-pá-sên |
| **Khì-thâ**: | Séu-hàng-sên-tai· Kuiper-tai · Scattered disc · Oort-yùn |
# 6-ngie̍t 15-ngit[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**6-ngie̍t 15-ngit** he Gregorius La̍k-fap ngièn tî-tú ke thi 166 ngit (yùn-ngièn thi 167 ngit), lì ngièn-mî hàn-yû 199 ngit .

## Chiet

## Sṳ-khien

## Chhut-se

## Sí
# Fî-chû

Liá-piên "**Fî-chû**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**非洲**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.

**Fî-chû** (非洲, Yîn-ngî: Africa) he Thi-khiù thi-ngi thai ke liu̍k-thi (Â-chû hàn kha thai), chhai Êu-chû ke nàm-phu.

## Chú-yeu thi-lî fûn-khî

Hien-chhai, Thi-lî song ke Fî-chû yù yî-ha ńg-sṳ̍p-sâm ke koet-kâ chû-sṳ̀n, on-cheu thi-lî vi-chṳ lâu thi-hìn hí-khó fûn-chhut Pet-fî, Sî-fî, Chûng-fî, Tûng-fî, khi̍p Nàm-fî.

### Koet-kâ

* Burundi
* Djibouti
* Eritrea
* Ethiopia
* Kenya
* Comoros
* Rwanda
* Seychelles
* Somalia
* Somaliland -- phu-fun sṳ̀n-ngin
* Tanzania
* Uganda
* Cameroon
* Congo Mìn-chú Khiung-fò-koet
* Congo
* Chhak-tho Guinea
* Gabon
* São Tomé lâu Príncipe
* Chûng-fî Khiung-fò-koet
* Algeria
* Âi-khi̍p
* Nàm Sudan
* Libya
* Morocco
* Sahrawi Â-lâ-pak Mìn-chú Khiung-fò-koet -- phu-fun sṳ̀n-ngin
* Sudan
* Tunisia
* Angola
* Botswana
* Nàm-fî
* Lesotho
* Madagascar
* Malawi
* Mauritius
* Mozambique
* Namibia
* Eswatini
* Zambia
* Zimbabwe
* Bénin
* Burkina Faso
* Cabo Verde
* Côte d'Ivoire
* Gambia
* Ghana
* Guinea
* Guinea-Bissau
* Liberia
* Mali
* Mauritania
* Niger
* Nigeria
* Senegal
* Sierra Leone
* Chad
* Togo

### Fu-su̍k-thi

* Canary Khiùn-tó (Sî-pân-ngà)
* Ceuta (Sî-pân-ngà)
* Melilla (Sî-pân-ngà)
* Madeira (Phù-thò-ngà)
* Yîn-koet liâng Yin-thu-yòng Liâng-thú (Yîn-koet)
* Mayotte (Fap-koet)
* Réunion (Fap-koet)
* Saint Helena, Ascension lâu Tristan da Cunha (Yîn-koet)
# Tûng Timor

| Tûng Timor Mìn-chú Khiung-fò-koetRepública Democrática de Timor-Leste (Phù-thò-ngà-ngî) Repúblika Demokrátika de Timór-Leste (Tetum-ngî) |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Kiet-ngièn:**Unidade, Acção, Progresso Unidade, Asaun, Progresu "Thòn-kiet, hàng-thung, chin-phu" |
| **Koet-kô:** Pátria "Chú-koet"  |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Dili |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Phù-thò-ngà-ngî, Tetum-ngî |
| Sṳ̀n-ngin ke kok-kâ ngî-ngièn |
Atauru-ngî, Baikeno-ngî, Bekais-ngî, Bunak-ngî, Fataluku-ngî, Galoli-ngî, Habun-ngî, Idalaka-ngî, Kawaimina-ngî, Kemak-ngî, Makalero-ngî, Makasae-ngî, Makuv'a-ngî, Mambai-ngî, Tokodede-ngî |
| Kûng-chok ngî-ngièn |
Yîn-ngî, Yin-nì-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, pan-chúng-thúng-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
José Ramos-Horta |
| • chúng-lî  |
José Maria Vasconcelos (Taur Matan Ruak) |
| Li̍p-fap kî-koân |
Ngìn-mìn Ngi-fi |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
15,007 km2 (5,794 sq mi) (thi 154 miàng) |
| Ngìn-khiéu |
| • 2021-ngièn kû-kie |
1,340,513 (thi 153 miàng) |
| • 2015-ngièn phú-chhà |
1,183,643 |
| • Me̍t-thu |
78/km2 (202.0/sq mi) |
| GDP (PPP) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$5.315 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$4,031 |
| GDP (miàng-ngi) |
2020-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$1.920 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$1,456 |
| Gini (2014-ngièn) |  28.7 tâi |
| HDI (2019-ngièn) |  0.606 chûng · thi 141 miàng |
| Chhièn |
Mî-kîm (USD) |
| Sṳ̀-khî | UTC+9 (TLT) |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
chó |
| Thien-fa khî-ho |
+670 |
| ISO 3166 thoi-ho |
TL |
| Táng-kip Mióng-vet |
.tl |

**Tûng Timor** he Â-chû yit-ke koet-kâ. sú-tû he Dili.
# Siheung Sṳ

Siheung Sṳ.
 Siheung Sṳ.
**Siheung Sṳ** (Hòn-koet-ngî: 시흥시/始興市) he Hòn-koet Gyeonggi Tho ke yit-chak sàng-sṳ. Chúng mien-chit 131.46 phìn-fông kûng-lî, 2005-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 441,147-ngìn.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ

## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng

## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# Auckland

Auckland.
**Auckland** (Yîn-ngî: Auckland; Māori-ngî: Tāmaki Makau Rau) vi-yî nàm Thai-phìn-yòng nàm vúi 37 thu. He New Zealand chhai pet tó chui-thai ke sàng-sṳ, ngìn-khiéu yok 140 van, chhi-kî liáu chhiòn-koet yok 32％ ke ngìn-khiéu, ya-he sṳ-kie sông Polynesia-ngìn chui-tô ke sàng-sṳ. Auckland pûn chhṳ̂n-vì “ fam-chṳ̂-tû ”, thùng-sṳ̀ ya-he New Zealand kûng-ngia̍p lâu sông-ngia̍p chûng-sîm.

New Zealand ke sú-tû chó siên sat chhai Auckland, than yî 1865-ngièn chhiên chṳ Pet-tó nàm-tôn ke Wellington. Hien-kîm ke Auckland yìn-yèn vì New Zealand chui fat-tha̍t ke thi-khî chṳ̂-yit, thùng-sṳ̀ ya-he Nàm Thai-phìn-yòng ke khi-néu, lî-hak chhut-ngi̍p-kin ke chú-yeu-thi tiám. Chhai 2014-ngièn ke sṳ-kie chui-kâ kî-chhu sàng-sṳ phìn-sién chûng, Auckland kô-kî chhiòn-khiù thi-sâm vi.

## Li̍t-sṳ́

## ngìn-khiéu

## kôn-kông

## chhâm khon
# Sân-tûng

Liá-piên "**Sân-tûng**" ke ya̍p-mien he pha̍k-fa-sṳ, yû hon-sṳ lièn-kiet"**山東省**" ke ya̍p-mien chhai liá-hong tiám-chhut.
Sân-tûng
**Sân-tûng** he Chûng-koet tûng-phu yèn-hói ke sén-fun, vi-é tì Vòng-hò ha-yù, Sân-tûng yû yû-kiú ke li̍t-sṳ́ lâu fûng-sṳn vùn-fa, pûn Chûng-fà Vùn-mìn ke fat-tsán ko-tshàng yû tô-tsúng tshung-yeu kung-hien. Sân-tûng he Chûng-koet ke thi-ngi ngìn-khiéu thai-sén.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hàng-tsṳn-khî

* Chi-nàm-sṳ
* Chhiâng-tó-sṳ
* Pîn-chû-sṳ
* Tet-chû-sṳ
* Tûng-yàng-sṳ
* Hò-chhe̍t-sṳ
* Chi-nèn-sṳ
* Lòi-vù-sṳ
* Liau-sàng-sṳ
* Lìm-khì-sṳ
* Ngit-cheu-sṳ
* Thai-ôn-sṳ
* Vì-fòng-sṳ
* Vî-hói-sṳ
* Yên-thòi-sṳ
* Chó-chông-sṳ
* Chṳ̂-pok-sṳ

## Kîn-tsi

## Ngìn-khiéu

## Ngî-ngièn

## Chûng-kau

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Tshâm-kháu Vùn-hien

## Ngoi-phu Lièn-kiet

* Sân-tûng Tsṳn-fú Mióng-lu
# Latvia

| Latvia Khiung-fò-koetLatvijas Republika |
| --- |
|
koet-khì

koet-fî

 |
| **Koet-kô:** Dievs, svētī Latviju! "Song-ti pó-yu Latvia!" 時長：1 分，46 秒。1:46 |
|  |
| Sú-tû lâu chui-thai sàng-sṳ |
Riga |
| Kôn-fông ngî-ngièn |
Latvia-ngî |
| Chṳn-fú |
tân-yit-chṳ, ngi-fi-chṳ, khiung-fò-koet |
|  |
| • chúng-thúng  |
Egils Levits |
| • chúng-lî  |
Krišjānis Kariņš |
| • Ngi-fi ngi-chóng  |
Ināra Mūrniece |
| Li̍p-fap kî-koân |
Ngi-fi |
| Mien-chit |
| • Chúng-khiung |
64,589 km2 (24,938 sq mi) (thi 122 miàng) |
| • súi-vet (%) |
2.09 |
| Ngìn-khiéu |
| • 2020-ngièn kû-kie |
1,907,675 (thi 147 miàng) |
| • 2011-ngièn phú-chhà |
2,070,371 |
| • Me̍t-thu |
29.6/km2 (76.7/sq mi) (thi 147 miàng) |
| GDP (PPP) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$63.539 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$33,393 |
| GDP (miàng-ngi) |
2021-ngièn kû-kie |
| • Chúng-khiung |
$37.720 sṳ̍p-yi |
| • Phìn-kiûn |
$19,824 |
| Gini (2019-ngièn) |  35.2 chûng |
| HDI (2019-ngièn) |  0.866 tông kô · thi 37 miàng |
| Chhièn |
Euro (€) (EUR) |
| Sṳ̀-khî | UTC+2 (EET) |
| • Ha-lin-sṳ̀ (DST) | UTC+3 (EEST) |
| Sṳ̀-kiên kiet-sṳt |
dd.mm.yyyy |
| Khôi-chhâ fông-hiong |
yu |
| Thien-fa khî-ho |
+371 |
| ISO 3166 thoi-ho |
LV |
| Táng-kip Mióng-vet |
.lv |

**Latvia** (Latvia-ngî: Latvija) he Êu-chû yit-ke koet-kâ.
# Boeun Khiun[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

Boeun Khiun.
Boeun Khiun.
**Boeun Khiun** (Hòn-koet-ngî: 보은군/報恩郡) he Hòn-koet Chungcheong Pet-tho ke yit-chak khiun, vi-yî Daejeon Kóng-vet-sṳ tûng-pet. Chúng mien-chit 584.45 phìn-fông kûng-lî, 2001-ngièn ngìn-khiéu tha̍t-tó 43,245-ngìn.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Hì-hèu

## Chṳn-chhṳ

## Hàng-chṳn Khî-va̍k

## Kâu-thûng

## Lî-hàng kín-tiám

## Yû-hau Sàng-sṳ

## Chhâm-kháu vùn-hien

## Ngoi-phu lièn-kiet
# 4-ngie̍t 9-ngit[phiên-siá | kói ngièn-sṳ́-mâ]

**4-ngie̍t 9-ngit** he Gregorius La̍k-fap ngièn tî-tú ke thi 99 ngit (yùn-ngièn thi 100 ngit), lì ngièn-mî hàn-yû 266 ngit .

## Chiet

## Sṳ-khien

* 2015-ngièn: Kwok Pak-hiùng sia̍p-hiàm ngiàm-chhùng vì-ki, pûn Chûng-koet Khiung-sán-tóng ke Tûng-ông Ki-li̍t Kiám-chhà Ve-yèn-fi tiau-chhà.

## Chhut-se

## Sí
# Jawa

Jawa.
**Jawa** (Yin-nì-ngî: Jawa), chhai Yin-nì, nàm-lìm Yin-thu-yòng, pet-mien Jawa-hói, Yin-nì sú-tû Jakarta chet vi-yî Jawa sî-pet.

Jawa-tó he sṳ-kie sông ngìn-khiéu chui-tô, ya-he ngìn-khiéu me̍t-thu chui-kô ke tó-yí chṳ̂-yit, chhiòn-tó mien-chit 126,700 phìn-fông kûng-lî, ngìn-khiéu yit-yi lióng-chhiên si-pak van (2005-ngièn), me̍t-thu kô-tha̍t mî phìn-fông kûng-lî 981-ngìn.

## Li̍t-sṳ́

## Thi-lî

## Kîn-chi

## Ngìn-khiéu

## Vùn-fa

## Kau-yuk

## Thí-yuk

## Chhâm-siòng
# Hans Bethe

| Hans Bethe |
| --- |
|  |
| Mû-ngî-miàng |
Hans Albrecht Bethe |
| Chhut-se-ngit |
Hans Albrecht Eduard Bethe  1906-ngièn 7-ngie̍t 2-ngit  |
| Chhut-se-thi |
Strasbourg  |
| Pún-miàng |
Hans Albrecht Eduard Bethe |
| Ko-sṳ̂n-ngit |
2005-ngièn 3-ngie̍t 6-ngit  (98-se) |
| Ko-sṳ̂n-thi |
伊薩卡  |
| Koet-sit |
德意志國, Mî-koet  |
| voi kóng |
Yîn-ngî, Tet-ngî  |
| chûng-kau |
Vû-sṳ̀n-lun  |
| Ho̍k-vi |
博士  |
| Mû-káu |
慕尼黑大學, 約翰-沃爾夫岡-歌德法蘭克福大學, Cambridge Thai-ho̍k, 羅馬大學, Goethe-Gymnasium  |
| Chṳt-ngia̍p |
物理學家, 大學教師, 核物理學家, 科學家  |
| ku-chú |
杜賓根大學, 康乃爾大學, 曼哈頓計劃  |
| chok-phín |
貝特擬設, 貝特晶格, 貝特公式, Bethe-Slater curve, Bethe strings, 貝特－費曼公式, "Bethe-Tait" accident, Mott–Bethe formula, Q1672073  |
| Pû-ngiòng |
Rose Ewald  |
| Â-pâ |
Albrecht Bethe  |
| [chhai Wikidata kói] |
| * H
* L
* P
 |

**Hans Bethe** (1906-ngièn 7-ngie̍t 2-ngit – 2005-ngièn 3-ngie̍t 6-ngit) he Mî-koet ke yit-chak vu̍t-lî-ho̍k-kâ. Kì chhai 1967-ngièn tet-to Nobel Vu̍t-lî-ho̍k Chióng.