# Rediyo

| Rediyo |
| --- |
| industry (en)  da technology |
|  |
| Bayanai |
| Ƙaramin ɓangare na |
Sadarwa |
| Time of discovery or invention (en)  |
1894 |
| Tarihin maudu'i | tarihin rediyo da timeline of radio (en)  |
| ‎Lemmy instance URL (en)  |
 |
| International Standard Industrial Classification code Rev.4 (en)  |
6010 |

dogon ƙarfen gidan rediyo
mai watsa labarai a gidan rediyo
**Rediyo** dai wata akwatin sauti ce da ake sauraren labarai ko kiɗe-kiɗe ko wa'azi da dai sauran su, tun lokaci mai tsawo daya wuce ana amfani da rediyo domin sauraren labarai da wasu mahimman abubuwa, rediyo na ɗaya daga cikin hanyoyin da suka fara baiwa mutane damar sanin haƙƙoƙin su a duniya dama sanin abinda ƙasashen duniya ke ciki na yau da kullum.

teleskop ɗin rediyo (radio telescope)A cikin sadarwar rediyo, ana amfani da su wajen watsa shirye-shiryen rediyo da talabijin, wayoyin hannu, rediyon hanyoyi biyu, sadarwar mara waya, da sadarwar tauraron dan adam, a cikin sauran fa'ida, ana amfani da igiyoyin rediyo don ɗaukar bayanai ta sararin samaniya daga na'urar watsawa zuwa mai karɓa, ta hanyar daidaitawa siginar rediyo (yana burge siginar bayanai akan igiyar rediyo ta hanyar bambanta wani bangare na kalaman) a cikin mai watsawa. A cikin radar, ana amfani da su don ganowa da bin diddigin abubuwa kamar jirgin sama, jiragen ruwa, jiragen sama da makamai masu linzami, igiyar radiyon da na'urar watsawa ta radar ke fitarwa yana nuna abin da aka yi niyya, kuma raƙuman ruwa da ke fitowa suna bayyana wurin da abun yake. A tsarin kewaya rediyo kamar GPS da VOR, mai karɓar wayar hannu yana karɓar siginar rediyo daga tasoshin rediyon kewayawa waɗanda aka san matsayinsu, kuma ta hanyar auna lokacin isowar igiyoyin rediyo mai karɓa zai iya ƙididdige matsayinsa a duniya. A cikin na'urorin sarrafa nesa na rediyo mara waya kamar drones, masu buɗe kofa na gareji, da tsarin shigarwa marasa maɓalli, siginar rediyo da ake watsawa daga na'urar sarrafawa suna sarrafa ayyukan na'urar nesa.

Aikace-aikace na igiyoyin rediyo waɗanda ba su haɗa da watsa raƙuman ruwa masu nisa ba, kamar dumama RF da ake amfani da su a cikin hanyoyin masana'antu da tanda na microwave, da amfani da likitanci kamar na'urorin diathermy da MRI, yawanci ba a kiran su rediyo. Ana kuma amfani da sunan rediyo don nufin mai karɓar rediyon watsa shirye-shirye.

Masanin kimiyyar lissafi na Jamus Heinrich Hertz ne ya fara tabbatar da wanzuwar igiyoyin rediyo a ranar 11 ga Nuwamba, 1886. A tsakiyar 1890s, ginawa a kan fasahohin masana kimiyya suna amfani da su don nazarin raƙuman ruwa na lantarki, Guglielmo Marconi ya ƙera na'urar farko don sadarwar rediyo mai nisa, yana aika saƙon lambar Morse mara waya zuwa wata tushe mai nisan kilomita daga 1895, da siginar transatlantic ta farko a ranar 12 ga Disamba, 1901. An watsa watsa shirye-shiryen rediyon kasuwanci na farko a ranar 2 ga Nuwamba, 1920 lokacin da Westinghouse Electric da Kamfanin Manufacturing Company ke watsa shirye-shiryen zaben shugaban kasa na Harding-Cox a Pittsburgh, karkashin alamar kira KDKA.

Doka ce ke tsara fitar da igiyoyin rediyo, wanda Ƙungiyar Sadarwar Sadarwa ta Duniya (ITU) ke daidaitawa, wanda ke keɓance madaurin mitar a cikin bakan rediyo don amfani daban-daban.

### Asali

Kalmar rediyo ta samo asali ne daga kalmar Latin radius, ma'ana "magana da dabaran, bim na haske, ray". An fara amfani da shi ne a cikin sadarwa a cikin 1881, lokacin da, bisa shawarar masanin kimiyyar Faransa Ernest Mercadier [fr], Alexander Graham Bell ya karɓi wayar rediyo (ma'ana "sauti mai raɗaɗi") a matsayin madadin sunan tsarin watsa na gani na hoto.

Bayan da Hertz ya gano samuwar igiyoyin rediyo a 1886, an fara amfani da kalmar Hertzian waves don wannan radiation. Tsarin sadarwa na rediyo mai amfani na farko, wanda Marconi ya haɓaka a cikin 1894-1895, yana watsa siginar telegraph ta raƙuman radiyo, don haka sadarwar rediyo an fara kiransa telegraphy mara waya. Har zuwa kusan 1910 kalmar telegraphy mara waya ta kuma haɗa da wasu tsarin gwaji iri-iri don watsa siginar telegraph ba tare da wayoyi ba, gami da shigar da wutar lantarki, shigar da wutar lantarki da sarrafa ruwa da ƙasa, don haka akwai buƙatar ƙarin madaidaicin lokaci yana nufin keɓancewar radiation na lantarki. .

Masanin kimiyyar lissafi dan kasar Faransa Édouard Branly, wanda a shekara ta 1890 ya kirkiri radiyon gano mai hadewa, ya kira shi a cikin Faransanci mai gudanar da rediyo. Daga baya aka yi amfani da prefix ɗin rediyo don samar da ƙarin siffata da kalmomin da aka ɗaure, musamman a Turai. Misali, a farkon 1898 littafin The Practical Engineer na Burtaniya ya haɗa da magana game da telegraph da na rediyo.

Yin amfani da rediyo a matsayin kalma ɗaya ya samo asali tun aƙalla 30 Disamba 1904, lokacin da umarnin da Ofishin Wasiƙa na Biritaniya ya bayar don watsa shirye-shiryen telegram ya kayyade cewa "Kalmar 'Radio'... an aika a cikin Umarnin Sabis." An yi amfani da wannan al'ada a duk duniya, kuma kalmar "radio" ta gabatar da ita a duniya, ta 1906 Berlin Radiotelegraphic Convention, wanda ya haɗa da Dokar Sabis da ke ƙayyade cewa "Radiotelegrams zai nuna a cikin gabatarwar cewa sabis ɗin shine 'Radio'".

Canja wurin rediyo a maimakon mara waya ya faru a hankali kuma ba daidai ba a cikin masu magana da Ingilishi. Lee de Forest ya taimaka wajen yada sabuwar kalmar a Amurka - a farkon 1907, ya kafa Kamfanin Watsa Labarun Rediyo na DeForest, da wasiƙarsa a cikin 22 Yuni 1907 Electrical World game da buƙatar hani na doka ya yi gargadin cewa "hargitsi na rediyo zai zama tabbas. sakamakon har sai an aiwatar da wannan tsauraran ƙa'ida." Sojojin ruwan Amurka suma zasu taka rawa. Ko da yake fassararsa ta Yarjejeniyar Berlin ta 1906 ta yi amfani da sharuddan telegraph mara waya da telegram, a shekara ta 1912 ya fara inganta amfani da rediyo maimakon. Kalmar ta fara zama fifiko ga jama'a a cikin 1920s tare da gabatar da watsa shirye-shirye.

### Tarihi

James Clerk Maxwell ya yi koyi a cikin ka'idar electromagnetism na 1873, wanda yanzu ake kira Maxwell's equations, wanda ya ba da shawarar cewa filin lantarki da filin maganadisu na iya tafiya ta sararin samaniya a matsayin igiyar ruwa, kuma ya ba da shawarar cewa haske ya ƙunshi igiyoyin lantarki na ɗan gajeren zango. . A ranar 11 ga Nuwamba 1886, Masanin kimiyyar lissafi dan kasar Jamus Heinrich Hertz, yana kokarin tabbatar da ka'idar Maxwell, ya fara ganin raƙuman radiyon da ya ƙirƙira ta amfani da na'urar watsa tartsatsin tartsatsi na farko. Gwaje-gwajen da Hertz da masana kimiyyar lissafi Jagadish Chandra Bose, Oliver Lodge, Lord Rayleigh, da Augusto Righi, da sauransu suka yi, sun nuna cewa raƙuman radiyo kamar haske suna nuna tunani, refraction, diffraction, polarization, igiyoyin ruwa a tsaye, da tafiya cikin sauri ɗaya kamar haske, yana mai tabbatarwa. cewa duka haske da radiyon igiyoyin lantarki ne na lantarki, sun bambanta a mitoci kawai. A shekara ta 1895, Guglielmo Marconi ya kirkiro tsarin sadarwa na rediyo na farko, ta hanyar amfani da na'urar watsa tartsatsin tartsatsi don aika lambar Morse a nesa mai nisa. A watan Disamba 1901, ya yada a fadin Tekun Atlantika. Marconi da Karl Ferdinand Braun sun raba lambar yabo ta Nobel a Physics a 1909 "saboda gudummawar da suka bayar wajen bunkasa fasahar wayar tarho".

A cikin shekaru ashirin na farko na rediyo, wanda ake kira zamanin rediyo telegraphy, masu watsa shirye-shiryen rediyo na farko suna iya watsa nau'ikan raƙuman radiyo ne kawai, ba ci gaba da raƙuman ruwa waɗanda ake buƙata don daidaita sauti ba, don haka ana amfani da rediyo don yin amfani da mutum-da-mutum na kasuwanci, rubutun diflomasiyya da na soja. saƙon. Tun daga kusan ƙasashe masu masana'antu na 1908 sun gina hanyoyin sadarwa na duniya masu ƙarfi na masu watsa ruwa zuwa teku don musanya zirga-zirgar telegram tsakanin nahiyoyi da sadarwa tare da yankunansu da jiragen ruwa na ruwa. A lokacin Yaƙin Duniya na ɗaya ci gaba da ci gaba da ci gaba da watsa rediyon igiyar igiyar ruwa, gyara electrolytic, da na'urar gano masu karɓar rediyon crystal sun ba da damar amplitude modulation (AM) radiotelephony ta hanyar Reginald Fessenden da sauransu, yana ba da damar watsa sauti. A ranar 2 ga Nuwamba 1920, Westinghouse Electric da Kamfanin Manufacturing Company ne suka watsa watsa shirye-shiryen kasuwanci na farko a Pittsburgh, a ƙarƙashin alamar kira KDKA da ke nuna kai tsaye na zaben shugaban kasa na Harding-Cox.

### Fasaha

Ana hasko igiyoyin rediyo ta hanyar cajin lantarki da ke fuskantar hanzari. Ana samar da su ta hanyar wucin gadi ta hanyar igiyoyin lantarki masu bambanta lokaci, wanda ya ƙunshi electrons da ke gudana a baya da baya a cikin madubin karfe da ake kira eriya.

Yayin da suke tafiya mai nisa daga eriya mai watsawa, igiyoyin rediyo suna bazuwa don haka ƙarfin siginar su (ƙarfin watts a kowace murabba'in mita) ya ragu (duba dokar Inverse-square), don haka ana iya karɓar watsa rediyo a cikin iyakataccen kewayon mai watsawa, nisa dangane da wutar lantarki, tsarin hasken eriya, azancin mai karɓa, matakin ƙarar baya, da kasancewar toshewa tsakanin mai watsawa da mai karɓa. Eriya ta ko'ina tana watsa ko karɓar raƙuman radiyo a duk kwatance, yayin da eriyar shugabanci ke watsa igiyoyin rediyo a cikin katako a wata hanya ta musamman, ko karɓar raƙuman ruwa daga hanya ɗaya kawai.

Raƙuman radiyo suna tafiya da saurin haske a cikin sarari kuma da ɗan ƙaramin saurin iska.

Sauran nau'ikan igiyoyin lantarki na lantarki banda raƙuman rediyo, infrared, hasken da ake iya gani, ultraviolet, X-ray da gamma, suna iya ɗaukar bayanai kuma ana amfani da su don sadarwa. Faɗin amfani da igiyoyin rediyo don sadarwa ya samo asali ne saboda kyawawan kaddarorin su na yaduwa wanda ke tasowa daga tsayin tsayinsu.

### Sadarwar rediyo

Sadarwar rediyo. Bayani kamar sauti ana canza su ta hanyar transducer kamar makirufo zuwa siginar lantarki, wanda ke daidaita igiyoyin rediyo ta hanyar watsawa. Mai karɓa yana katse igiyoyin rediyo kuma yana fitar da siginar daidaitawa mai ɗaukar bayanai, wanda aka mayar da shi zuwa wani nau'i mai amfani da ɗan adam tare da wani transducer kamar lasifika.
Kwatanta raƙuman rediyon AM da FM
A cikin tsarin sadarwar rediyo, ana ɗaukar bayanai a sararin samaniya ta amfani da igiyoyin rediyo. A ƙarshen aikawa, bayanin da za a aika ana canza shi ta wani nau'in transducer zuwa siginar lantarki mai canza lokaci da ake kira siginar daidaitawa. Siginar gyare-gyare na iya zama siginar sauti mai wakiltar sauti daga makirufo, siginar bidiyo mai wakiltar hotuna masu motsi daga kyamarar bidiyo, ko siginar dijital da ke kunshe da jerin rago masu wakiltar bayanan binary daga kwamfuta. Ana amfani da siginar daidaitawa zuwa mai watsa rediyo. A cikin na'urar watsawa, na'ura mai motsi na lantarki yana haifar da sauyawar motsi na yanzu a mitar rediyo, wanda ake kira carrier wave saboda yana aiki don samar da igiyoyin rediyo masu "dauke" bayanai ta cikin iska. Ana amfani da siginar bayanin don daidaita mai ɗaukar hoto, yana bambanta wani bangare na igiyar jigilar kaya, yana burge bayanai akan mai ɗauka. Tsarin rediyo daban-daban suna amfani da hanyoyin daidaitawa daban-daban:

* AM (yawan daidaitawa) - a cikin mai watsa AM, girman (ƙarfi) na igiyoyin jigilar radiyo ya bambanta ta siginar daidaitawa;: 3
* FM (misali na yau da kullun) - a cikin mai watsa FM, mitar kalaman mai ɗaukar rediyo ya bambanta ta siginar daidaitawa;: 33
* FSK (keying-motsi-maɓallin) - ana amfani da shi a cikin na'urorin dijital mara waya don watsa siginar dijital, mitar kalaman mai ɗauka yana canzawa tsakanin mitoci.:  58
* OFDM (orthogonal mitar-division multiplexing) - dangi na hanyoyin daidaitawa na dijital da ake amfani da su sosai a cikin manyan tsarin bandwidth kamar cibiyoyin sadarwar Wi-Fi, wayoyin salula, watsa shirye-shiryen talabijin na dijital, da watsa sauti na dijital (DAB) don watsa bayanan dijital ta amfani da ƙaramin rediyo. bandwidth bakan. Yana da inganci mafi girma da juriya ga dushewa fiye da AM ko FM. A cikin OFDM, raƙuman dillalai da yawa da ke kusa da mitar ana watsa su a cikin tashar rediyo, tare da daidaita kowane mai ɗaukar kaya tare da raƙuman ruwa daga raƙuman ruwa mai shigowa don haka ana aika ragi da yawa a lokaci guda, a layi daya. A wurin mai karɓar, ana lalata masu ɗaukar kaya kuma ana haɗa raƙuman raƙuman a cikin tsari da ya dace a cikin bitstream guda ɗaya.

Hakanan ana amfani da wasu nau'ikan daidaitawa da yawa. A wasu nau'ikan, ba a watsa kalaman mai ɗaukar hoto amma guda ɗaya ko duka biyun gefen gefe.
Ana haɓaka mai ɗaukar nauyi a cikin mai watsawa kuma ana amfani da shi akan eriya mai watsawa wanda ke haskaka kuzari azaman igiyoyin rediyo. Raƙuman radiyo suna ɗaukar bayanin zuwa wurin mai karɓa. A wurin mai karɓa, igiyar rediyo tana haifar da ƙaramin ƙaramar wutar lantarki a cikin eriyar karɓa wanda shine mafi raunin kwafin halin yanzu a cikin eriyar watsawa. Ana amfani da wannan ƙarfin lantarki akan mai karɓar rediyo, wanda ke ƙara ƙarfin siginar rediyon don haka ya fi ƙarfi, sannan ya rage shi, yana fitar da siginar daidaitawa ta asali daga motsin da aka daidaita. Ana canza siginar gyare-gyare ta hanyar transducer komawa zuwa nau'i mai amfani da mutum: ana canza siginar sauti zuwa raƙuman sauti ta lasifika ko belun kunne, siginar bidiyo yana jujjuya siginar bidiyo zuwa hotuna ta hanyar nuni, yayin da ake amfani da siginar dijital akan kwamfuta. ko microprocessor, wanda ke hulɗa da masu amfani da ɗan adam.

Wayoyin rediyo daga masu watsawa da yawa suna wucewa ta iska a lokaci guda ba tare da yin katsalandan a tsakanin juna ba saboda kowane nau'in rediyon na watsawa yana jujjuyawa akan nau'i daban-daban, ma'ana kowane mai watsawa yana da mitar daban, wanda aka auna shi a hertz (Hz), kilohertz (kHz). megahertz (MHz) ko gigahertz (GHz). Eriya mai karɓa yawanci tana ɗaukar siginar rediyo na masu watsawa da yawa. Mai karɓa yana amfani da da'irori masu kunnawa don zaɓar siginar rediyo da ake so daga duk siginonin da eriya ta ɗauka da ƙin sauran. Da'irar da aka kunna (kuma ana kiranta resonant circuit ko tanki) tana aiki kamar resonator, kama da cokali mai yatsa. Yana da mitar resonant na halitta wanda yake oscillates. Mai amfani yana daidaita mitar sautin da'irar mai karɓa zuwa mitar gidan rediyon da ake so; wannan shi ake kira "tuning". Siginar rediyo mai motsi daga tashar da ake so yana haifar da da'irar da aka kunna ta sake sauti, girgiza cikin juyayi, kuma tana mika siginar zuwa sauran mai karɓa. Ana toshe siginar rediyo a wasu mitoci ta hanyar da'irar da aka kunna kuma ba a kunna ta ba.

Motar rediyon da aka canza, ɗauke da siginar bayanai, ya mamaye kewayon mitoci. Bayanin (daidaitawa) a cikin siginar rediyo yawanci ana tattara su ne a cikin kunkuntar madaurin mitar da ake kira sidebands (SB) sama da ƙasa da mitar mai ɗauka. Nisa a cikin hertz na mitar mitar da siginar rediyo ta mamaye, mafi girman mitar ban da mafi ƙarancin mitar, ana kiransa bandwidth (BW). Ga kowane rabon sigina-zuwa-amo, adadin bandwidth na iya ɗaukar adadin bayanai iri ɗaya (ƙididdigar bayanai a cikin bits a sakan daya) ba tare da la'akari da inda yake cikin bakan mitar rediyo ba, don haka bandwidth ma'auni ne na ɗaukar bayanai. iya aiki. Matsakaicin bandwidth da ake buƙata ta hanyar watsa rediyo ya dogara da ƙimar bayanan bayanan da ake aikawa (siginar daidaitawa), da ingantaccen yanayin yanayin da ake amfani da shi; nawa bayanai zai iya watsawa a kowane kilohertz na bandwidth. Nau'ikan siginar bayanai daban-daban waɗanda rediyo ke ɗauka suna da ƙimar bayanai daban-daban. Misali, siginar talabijin (bidiyo) tana da ƙimar bayanai mafi girma fiye da siginar sauti.

Bakan rediyo, jimillar mitocin rediyo waɗanda za a iya amfani da su don sadarwa a wani yanki da aka bayar, ƙayyadaddun kayan aiki ne. Kowane watsa rediyo ya mamaye wani yanki na jimlar yawan bandwidth da ake samu. Ana ɗaukar bandwidth na rediyo azaman ingantaccen tattalin arziƙi wanda ke da tsadar kuɗi kuma yana ƙara buƙata. A wasu sassan na’urar rediyo, ana siya ana siyar da ‘yancin amfani da na’urar mitar bandeji ko ma tashar rediyo guda daya a kan miliyoyin daloli. Don haka akwai abin ƙarfafawa don yin amfani da fasaha don rage girman bandwidth da sabis na rediyo ke amfani da shi.

Jinkirin canji daga analog zuwa fasahar watsa rediyo na dijital ya fara a ƙarshen 1990s. Wani ɓangare na dalilin haka shi ne cewa na'ura na dijital sau da yawa na iya aika ƙarin bayanai (mafi girman ƙimar bayanai) a cikin bandwidth da aka ba fiye da na'urar analog, ta hanyar amfani da algorithms na matsawa bayanai, wanda ke rage raguwa a cikin bayanan da za a aika, da kuma ingantaccen tsari. Sauran dalilan da ke haifar da sauye-sauyen shi ne cewa na'urar daidaitawa ta dijital tana da mafi girman garkuwar amo fiye da analog, kwakwalwan sarrafa siginar dijital suna da ƙarfi da sassauci fiye da da'irori na analog, kuma ana iya watsa nau'ikan bayanai iri-iri ta amfani da nau'ikan dijital iri ɗaya.

Domin ingantaccen kayan aiki ne wanda ake buƙata ta hanyar karuwar masu amfani da shi, bakan rediyon ya ƙara yin cunkoso a cikin 'yan shekarun nan, kuma buƙatar amfani da shi yadda ya kamata yana haifar da ƙarin sabbin hanyoyin rediyo da yawa irin su tsarin rediyon trunk, watsa bakan. ( matsananci-fadi) watsa, sake amfani da mitar, sarrafa bakan mai ƙarfi, haɗa mitar mitar, da rediyo mai hankali.

**Ka'ida**
Ƙarin bayani: Tsarin rediyo da sabis na sadarwar rediyo
Iskar iska albarkatun kasa ce ta masu amfani da yawa. Masu watsa rediyo guda biyu a wuri ɗaya waɗanda ke ƙoƙarin watsawa a kan mitar guda ɗaya za su tsoma baki tare da juna, suna haifar da liyafar garble, don haka ba za a iya samun watsawa a fili ba. Tsangwama tare da watsa shirye-shiryen rediyo ba zai iya samun tsadar tattalin arziki mai girma kawai ba, har ma yana iya zama barazana ga rayuwa (misali, a yanayin tsoma baki tare da sadarwar gaggawa ko sarrafa zirga-zirgar jiragen sama).

Don hana tsangwama tsakanin masu amfani da daban-daban, fitar da raƙuman rediyo yana da ƙayyadaddun ƙayyadaddun ƙayyadaddun tsarin dokokin ƙasa, wanda ƙungiyar ƙasa da ƙasa ta tsara, Ƙungiyar Sadarwa ta Duniya (ITU), wacce ke keɓance makada a cikin bakan rediyo don amfani daban-daban. Dole ne gwamnatoci su sami lasisin masu watsa rediyo, ƙarƙashin nau'ikan azuzuwan lasisi daban-daban dangane da amfani, kuma an iyakance su zuwa wasu mitoci da matakan wutar lantarki. A wasu azuzuwan, kamar gidajen rediyo da talabijin, ana ba wa mai aikawa da wata alama ta musamman da ta ƙunshi jerin haruffa da lambobi da ake kira alamar kira, waɗanda dole ne a yi amfani da su a duk watsawa. Domin daidaitawa, kulawa, ko gyara masu watsa tarho na rediyo, dole ne daidaikun mutane su riƙe lasisin gwamnati, kamar babban lasisin afaretan wayar rediyo a Amurka, wanda aka samu ta hanyar yin gwaji da ke nuna isassun ilimin fasaha da shari'a na amintaccen aikin rediyo.

Banbancin waɗannan ƙa'idodin da ke sama suna ba da izinin aiki mara lasisi ta jama'a na ƙarancin wutar lantarki na ɗan gajeren zango a cikin samfuran mabukaci kamar wayoyin hannu, wayoyi marasa igiya, na'urorin mara waya, taɗi-talkies, rukunin rediyo na jama'a, makirufo mara waya, masu buɗe kofar gareji, da jarirai masu saka idanu. A cikin Amurka, waɗannan suna ƙarƙashin Sashe na 15 na dokokin Hukumar Sadarwa ta Tarayya (FCC). Yawancin waɗannan na'urori suna amfani da makada na ISM, jerin maƙallan mitar a cikin bakan rediyon da aka tanada don amfani mara izini. Ko da yake ana iya sarrafa su ba tare da lasisi ba, kamar duk kayan aikin rediyo waɗannan na'urorin gabaɗaya dole ne a yarda da su a nau'in kafin siyarwa.

**Aikace-aikace**
A ƙasa akwai wasu mahimman amfani da rediyo, waɗanda aka tsara ta hanyar aiki.

Watsawa
Karin bayani: Watsawa
Watsawa ita ce watsa bayanai ta hanya ɗaya daga mai watsawa zuwa masu karɓa na jama'a. Tun lokacin da igiyoyin rediyo suka yi rauni tare da nisa, tashar watsa shirye-shirye za a iya karɓar ta a cikin ƙayyadadden tazarar mai watsa ta. Ana iya karɓar tsarin da ke watsa shirye-shirye daga tauraron dan adam gabaɗaya a cikin ƙasa ko nahiya. Tallace-tallacen kasuwanci ko gwamnatoci ke biyan tsofaffin rediyo da talabijin na ƙasa. A tsarin biyan kuɗi kamar tauraron dan adam talabijin da rediyon tauraron dan adam abokin ciniki yana biyan kuɗi kowane wata. A cikin waɗannan tsarin, siginar rediyo yana ɓoye kuma mai karɓa ne kawai za a iya ɓoye shi, wanda kamfani ke sarrafawa kuma ana iya kashe shi idan abokin ciniki bai biya ba.

Watsawa yana amfani da sassa da yawa na bakan rediyo, ya danganta da nau'in siginar da ake watsawa da kuma masu sauraron da ake so. Sigina na tsayin tsayi da matsakaicin raƙuman ruwa na iya ba da ingantaccen ɗaukar hoto na yankuna da yawa kilomita ɗari a fadin, amma suna da mafi ƙarancin iya ɗaukar bayanai don haka aiki mafi kyau tare da siginar sauti (magana da kiɗa), kuma ana iya lalata ingancin sauti ta hanyar hayaniyar rediyo daga yanayi. da kuma tushen wucin gadi. Ƙungiyoyin gajerun igiyoyin igiyar ruwa suna da kewayo mafi girma amma sun fi fuskantar tsangwama ta tashoshi masu nisa da kuma yanayin yanayi daban-daban waɗanda ke shafar liyafar.

A cikin maɗaukakin mitar mitar, fiye da megahertz 30, yanayin duniya yana da ƙarancin tasiri akan kewayon sigina, kuma yada layin gani ya zama babban yanayin. Waɗannan ƙananan mitoci suna ba da izinin babban bandwidth da ake buƙata don watsa shirye-shiryen talabijin. Tunda tushen amo na halitta da na wucin gadi ba su da yawa a waɗannan mitoci, watsawar sauti mai inganci yana yiwuwa, ta amfani da na'urar daidaitawa.

Audio: watsa shirye-shiryen rediyo
Babban labarin: watsa shirye-shiryen rediyo
Watsa shirye-shiryen rediyo na nufin watsa sauti (sauti) zuwa masu karɓar rediyo mallakar jama'a. Analog audio shine farkon nau'in watsa shirye-shiryen rediyo. An fara watsa shirye-shiryen AM a kusan 1920. An fara watsa shirye-shiryen FM a ƙarshen 1930 tare da ingantaccen aminci. Ana kiran mai karɓar rediyon watsa shirye-shirye rediyo. Yawancin rediyo na iya karɓar AM da FM.

* AM (yawan daidaitawa) - a cikin AM, girman (ƙarfi) na igiyoyin jigilar rediyo ya bambanta ta siginar sauti. Ana ba da izinin watsa shirye-shiryen AM, fasahar watsawa mafi tsufa, a cikin tashoshin watsa shirye-shiryen AM, tsakanin 148 da 283 kHz a cikin ƙananan mitar (LF) don watsa shirye-shiryen dogon zango da tsakanin 526 da 1706 kHz a cikin matsakaicin mitar (MF) don matsakaicin raƙuman ruwa. watsa shirye-shirye. Saboda raƙuman ruwa a cikin waɗannan makada suna tafiya kamar raƙuman ruwa na ƙasa suna bin ƙasa, ana iya karɓar tashoshin rediyon AM fiye da sararin sama a ɗaruruwan mil mil, amma AM yana da ƙarancin aminci fiye da FM. Ikon Radiated (ERP) na tashoshin AM a Amurka yawanci ana iyakance shi zuwa iyakar 10 kW, kodayake an ba da izinin wasu kaɗan (tashoshin tashoshi masu haske) su watsa a 50 kW. Tashoshin AM suna watsawa a cikin sauti na monaural; Matsayin watsa shirye-shiryen sitiriyo na AM yana wanzu a yawancin ƙasashe, amma masana'antar rediyo ta kasa haɓakawa zuwa gare su, saboda ƙarancin buƙata.

Watsawar gajeriyar igiyar ruwa - Ana kuma ba da izinin watsa shirye-shiryen AM a cikin gajerun maɗaurin radiyo ta gidajen rediyon gado. Tun da igiyoyin rediyo a cikin waɗannan makada zasu iya yin tafiya ta nisa tsakanin nahiyoyi ta hanyar nuna kashe ionosphere ta amfani da skywave ko "tsalle" yadawa, gajeriyar igiyoyin duniya suna amfani da ita ta hanyar watsa shirye-shirye zuwa wasu ƙasashe.

* FM (sautin juzu'i) - a cikin FM mitar siginar mai ɗaukar rediyo yana ɗan bambanta kaɗan ta siginar mai jiwuwa. An ba da izinin watsa shirye-shiryen FM a cikin tashoshin watsa shirye-shiryen FM tsakanin kusan 65 zuwa 108 MHz a cikin kewayon mitar (VHF). Raƙuman radiyo a cikin wannan rukunin suna tafiya ne ta hanyar gani don haka liyafar FM ta iyakance ta hanyar hangen nesa zuwa kusan mil 30 – 40 (kilomita 48 – 64), kuma tsaunuka na iya toshe shi. Duk da haka yana da ƙasa da sauƙi ga tsoma baki daga hayaniyar rediyo (RFI, sferics, static), kuma yana da aminci mafi girma, mafi kyawun amsawar mitar, da ƙarancin murdiya mai sauti fiye da AM. A cikin Amurka, wutar lantarki (ERP) na tashoshin FM ya bambanta daga 6–100 kW.

Rediyon dijital ya ƙunshi ma'auni da fasaha iri-iri don watsa siginar rediyo na dijital akan iska. Wasu tsarin, kamar HD Rediyo da DRM, suna aiki a cikin igiyoyi iri ɗaya kamar watsa shirye-shiryen analog, ko dai a matsayin maye gurbin tashoshin analog ko azaman ƙarin sabis. Wasu, kamar DAB/DAB+ da ISDB\_Tsb, suna aiki a cikin igiyoyin igiyar ruwa da aka saba amfani da su don ayyukan talabijin ko tauraron dan adam.

* Digital Audio Broadcasting (DAB) da aka fara halarta a wasu ƙasashe a cikin 1998. Yana watsa sauti azaman siginar dijital maimakon siginar analog kamar AM da FM. DAB yana da yuwuwar samar da ingantaccen sauti mai inganci fiye da FM (ko da yake yawancin tashoshi ba su zaɓi watsawa a irin wannan ingancin ba), yana da babban rigakafi ga hayaniyar rediyo da tsangwama, yana yin amfani da ƙarancin bandwidth bakan rediyo kuma yana ba da fasalulluka masu amfani kamar su. jagororin shirye-shiryen lantarki. Rashin amfaninsa shine rashin dacewa da radiyon baya don haka dole ne a sayi sabon mai karɓar DAB. Kasashe da yawa sun sanya ranakun kashe hanyoyin sadarwar FM na analog don goyon bayan DAB / DAB +, musamman Norway a cikin 2017 da Switzerland a cikin 2024.

Tashar DAB guda ɗaya tana watsa siginar bandwidth 1,500 kHz wanda ke ɗauka daga tashoshi 9-12 na sauti na dijital wanda OFDM ya daidaita daga wanda mai sauraro zai iya zaɓa. Masu watsa shirye-shirye na iya watsa tashoshi a kewayon ƙimar bit daban-daban, don haka tashoshi daban-daban na iya samun ingancin sauti daban-daban. A cikin ƙasashe daban-daban tashoshin DAB suna watsa shirye-shirye a ko dai Band III (174-240 MHz) ko L band (1.452 – 1.492 GHz) a cikin kewayon UHF, don haka kamar liyafar FM tana iyakance ta hangen nesa zuwa kusan mil 40 (kilomita 64).

* HD Rediyo madadin ma'aunin rediyo ne na dijital wanda ake aiwatar da shi sosai a Arewacin Amurka. Fasahar in-band ta kan tashar, HD Rediyo tana watsa siginar dijital a cikin mai ɗaukar hoto na siginar FM analog ko AM na tashar. Tashoshi suna iya multicast siginar sauti fiye da ɗaya a cikin mai ɗaukar kaya, suna tallafawa watsa sabis na jiwuwa da yawa a mabanbantan bitrates. Ana watsa siginar dijital ta amfani da OFDM tare da HDC (High-Definition Coding) tsarin matsi na jiwuwa. HDC yana dogara ne akan, amma bai dace da, ma'aunin MPEG-4 HE-AAC ba. Yana amfani da gyare-gyare mai mahimmancin juzu'in cosine (MDCT) matsawar bayanan odiyo algorithm.
* Dijital Radio Mondiale (DRM) babban ma'aunin rediyo ne na dijital na duniya wanda aka haɓaka ta hanyar masu watsa shirye-shirye a matsayin mafi girman ingancin maye gurbin gadar AM da watsa shirye-shiryen FM. Mondiale yana nufin "duniya" a cikin Faransanci da Italiyanci; An haɓaka DRM a cikin 2001, kuma a halin yanzu ƙasashe 23 suna tallafawa, kuma wasu masu watsa shirye-shirye na Turai da Gabas sun fara farawa a cikin 2003. Yanayin DRM30 yana amfani da ƙungiyoyin watsa shirye-shiryen kasuwanci da ke ƙasa da 30 MHz, kuma an yi niyya azaman maye gurbin daidaitaccen watsa shirye-shiryen AM akan dogon zango, matsakaitawa, da gajerun igiyoyi. Yanayin DRM+ yana amfani da mitoci na VHF da ke kewaye da rukunin watsa shirye-shiryen FM, kuma an yi niyya azaman madadin watsa shirye-shiryen FM. Ba ya dace da masu karɓar rediyo na yanzu, don haka yana buƙatar masu sauraro su sayi sabon mai karɓar DRM. Tsarin da aka yi amfani da shi wani nau'i ne na OFDM da ake kira COFDM wanda, har zuwa 4 masu ɗaukar kaya ana watsa su a tashar da a da ke da siginar AM ko FM guda ɗaya, wanda aka daidaita ta hanyar quadrature amplitude modulation (QAM).

An tsara tsarin DRM don dacewa da dacewa tare da masu watsa rediyo na AM da FM, ta yadda yawancin kayan aiki a tashoshin rediyo na yanzu zasu iya ci gaba da amfani da su tare da kayan aiki na DRM.

* Radiyon tauraron dan adam sabis ne na rediyo na biyan kuɗi wanda ke watsa ingantaccen sauti na dijital kai tsaye zuwa masu karɓar biyan kuɗi ta amfani da siginar saukar da microwave daga tauraron dan adam watsa shirye-shiryen watsa shirye-shiryen kai tsaye a cikin kewayar ƙasa mai nisan mil 22,000 (kilomita 35,000) sama da Duniya. An yi shi galibi don rediyo a cikin motoci. Radiyon tauraron dan adam yana amfani da rukunin 2.3 GHz S a Arewacin Amurka, a wasu sassan duniya, yana amfani da rukunin 1.4 GHz L da aka ware don DAB.

**Bidiyo: watsa shirye-shiryen talabijin**
Watsa shirye-shiryen talabijin shine watsa hotuna masu motsi ta hanyar rediyo, wanda ya ƙunshi jerin jerin hotuna marasa ƙarfi, waɗanda ake nunawa akan allo akan mai karɓar talabijin ("talbijin" ko TV) tare da tashar sauti (sauti) daidaitacce. Sigina na talabijin (bidiyo) sun mamaye mafi girman bandwidth fiye da siginar rediyo (audio). Analog Television, fasahar talabijin ta asali, tana buƙatar 6 MHz, don haka an raba tashoshin mitar talabijin zuwa tashoshi 6 MHz, yanzu ana kiranta "tashoshin RF".

Matsayin talabijin na yanzu, wanda aka fara farawa daga 2006, tsarin dijital ne mai suna high-definition Television (HDTV), wanda ke watsa hotuna a mafi girman ƙuduri, yawanci 1080 pixels tsayi da 1920 faɗi, a ƙimar firam 25 ko 30 a sakan daya. Tsarin watsa shirye-shiryen talabijin na dijital (DTV), wanda ya maye gurbin tsofaffin talabijin na analog a cikin sauyin da ya fara a cikin 2006, suna amfani da matsawa hoto da ingantaccen tsarin dijital kamar OFDM da 8VSB don watsa bidiyon HDTV a cikin ƙaramin bandwidth fiye da tsoffin tashoshi na analog, ceton kaɗan. sarari bakan rediyo. Saboda haka, kowane tashoshi na 6 MHz analog na RF yanzu yana ɗaukar tashoshin DTV 7 - waɗannan ana kiran su "tashoshi na gani". Masu karɓar talabijin na dijital suna da ɗabi'a daban-daban a gaban rashin liyafar mara kyau ko hayaniya fiye da talabijin na analog, wanda ake kira tasirin "dijital cliff". Ba kamar talabijin na analog ba, wanda ƙaramar liyafar mara kyau ya sa ingancin hoto ya ragu a hankali, a cikin hoton talabijin na dijital ingancin liyafar ba ta da tasiri har sai, a wani lokaci, mai karɓa ya daina aiki kuma allon ya yi baki.

* Talabijin na ƙasa, talabijin na kan iska (OTA), ko watsa shirye-shiryen talabijin - majigin rediyoyi

mafi tsufa fasahar talabijin, shine watsa siginar talabijin daga tashoshin talabijin na tushen ƙasa zuwa masu karɓar talabijin (wanda ake kira talabijin ko TV) a cikin gidajen masu kallo. Watsa shirye-shiryen talabijin na ƙasa yana amfani da makada 41 – 88 MHz (VHF low band ko Band I, ɗauke da tashoshi RF 1 – 6), 174 – 240 MHz, (VHF high band ko Band III; ɗauke da tashoshi RF 7 – 13), da 470 – 614 MHz (UHF Band IV da Band V; dauke da tashoshin RF 14 da sama). Madaidaicin iyakokin mitoci sun bambanta a ƙasashe daban-daban. Yadawa ta hanyar layi ne, don haka liyafar yana iyakance ta hanyar hangen nesa. A cikin Amurka, ana sarrafa ingantacciyar wutar lantarki (ERP) na masu watsa talabijin gwargwadon tsayi sama da matsakaicin ƙasa. Masu kallo kusa da mai watsa talabijin na iya amfani da eriya mai sauƙi ta "kunnen zomo" dipole a saman talabijin, amma masu kallo a wuraren liyafar liyafar yawanci suna buƙatar eriyar waje da aka ɗaura akan rufin don samun isasshiyar liyafar.

* Tauraron Dan Adam Talabijin – Akwatin saiti wanda ke karɓar biyan kuɗi kai tsaye ta hanyar watsa shirye-shiryen tauraron dan adam, kuma yana nuna shi akan Talabijin na yau da kullun. Tauraron tauraron dan adam mai watsa shirye-shirye kai tsaye a cikin kewayar ƙasa mai nisan mil 22,200 (kilomita 35,700) sama da equator na Duniya yana watsa tashoshi da yawa (har zuwa 900) waɗanda aka daidaita akan siginar 12.2 zuwa 12.7 GHz Ku band ɗin microwave zuwa siginar saukar da siginar tauraron dan adam na saman rufin kan gidan mai biyan kuɗi. Ana canza siginar microwave zuwa ƙaramin matsakaiciyar mitar a tasa kuma ana gudanar da shi cikin ginin ta hanyar kebul na coaxial zuwa akwatin saiti wanda aka haɗa da TV ɗin mai biyan kuɗi, inda aka lalatar da nunawa. Mai biyan kuɗi yana biyan kuɗi kowane wata.

**Lokaci da mita**

Daidaitaccen mitar gwamnati da sabis na siginar lokaci suna aiki da tashoshin rediyo na lokaci waɗanda ke ci gaba da watsa saƙon saƙon lokaci na musamman waɗanda agogon atomatik ke samarwa, a matsayin nunin aiki tare da wasu agogo. Misalai sune BPC, DCF77, JJY, MSF, RTZ, TDF, WWV, da YVTO. Amfani ɗaya yana cikin agogo da agogon rediyo, waɗanda suka haɗa da mai karɓar mai sarrafa kansa wanda lokaci-lokaci (yawanci mako-mako) yana karɓa da yanke siginar lokaci kuma ya sake saita agogon quartz na ciki zuwa daidai lokacin, don haka barin ƙaramin agogo ko agogon tebur ya sami iri ɗaya. daidaito a matsayin agogon atomic. Tashoshin lokaci na gwamnati suna raguwa da yawa saboda tauraron dan adam GPS da ka'idar Intanet na Time Protocol (NTP) suna ba da daidaitattun ma'aunin lokaci daidai.

## Sadarwar murya ta hanya biyu

Rediyon hanya biyu shine mai ɗaukar sauti, mai karɓa da watsawa a cikin na'ura ɗaya, ana amfani dashi don sadarwar murya ta mutum-da-mutum tare da sauran masu amfani da irin wannan rediyo. Wani tsohuwar kalma na wannan hanyar sadarwa shine telephony. Hanyoyin haɗin rediyo na iya zama rabin duplex, kamar yadda yake a cikin walkie-talkie, ta yin amfani da tashar rediyo guda ɗaya wanda rediyo ɗaya kawai ke iya watsawa a lokaci guda, don haka masu amfani daban-daban suna magana, suna danna maɓallin "push to talk" a rediyon su. wanda ke kashe mai karɓa kuma yana kunna mai watsawa. Ko kuma hanyar haɗin rediyo na iya zama cikakken duplex, hanyar haɗin kai biyu ta amfani da tashoshi na rediyo guda biyu don mutane biyu su iya yin magana a lokaci guda, kamar a cikin wayar salula.

* Wayar salula – wayar salula mai ɗaukuwa mai ɗaukuwa wacce ke haɗe da hanyar sadarwar tarho ta siginar rediyo da aka yi musanya tare da eriya ta gida a tashar wayar salula (hasumiya ta salula). Wurin sabis ɗin da mai bada ke rufe yana kasu zuwa ƙananan yankuna da ake kira "sel", kowannensu yana aiki ta hanyar eriyar tashar tushe daban da mai ɗaukar tashoshi masu yawa. Duk wayoyin salula a cikin tantanin halitta suna sadarwa tare da wannan eriya akan tashoshi daban-daban, waɗanda aka keɓance su daga wuraren mitoci na gama gari. Manufar ƙungiyar salula shine don adana bandwidth na rediyo ta hanyar sake amfani da mitar. Ana amfani da ƙananan masu watsa wutar lantarki don haka raƙuman radiyo da ake amfani da su a cikin tantanin halitta ba sa tafiya da nisa fiye da tantanin halitta, yana ba da damar sake yin amfani da mitoci iri ɗaya a cikin sel ɗin da suka rabu. Lokacin da mai amfani da wayar salula ya ketare daga wannan cell ɗin zuwa wani, wayarsa za ta "baƙa" kai tsaye zuwa ga sabon eriya kuma an sanya masa sabbin mitoci. Wayoyin salula suna da cikakken mai ɗaukar hoto na dijital mai sarrafa kansa sosai ta amfani da tsarin OFDM ta hanyar amfani da tashoshi na dijital na dijital guda biyu, kowannensu yana ɗauke da shugabanci ɗaya na tattaunawar bidirectional, da kuma tashar sarrafawa wanda ke sarrafa kiran kira da "ba da" wayar zuwa wani hasumiya ta salula. Tsofaffin cibiyoyin sadarwa na 2G, 3G, da 4G suna amfani da mitoci a cikin UHF da ƙananan kewayon microwave, tsakanin 700 MHz da 3 GHz. Mai watsa wayar salula yana daidaita ƙarfin wutar lantarki don amfani da ƙaramin ƙarfin da ake buƙata don sadarwa tare da hasumiya ta salula; 0.6 W lokacin da yake kusa da hasumiya, har zuwa 3 W lokacin da nisa. Ƙarfin tashar hasumiya ta wayar salula yana da 50 W. Wayoyin zamani na yanzu, waɗanda ake kira wayoyi, suna da ayyuka da yawa ban da yin kiran waya, don haka suna da wasu masu watsa rediyo da masu karɓa da yawa waɗanda ke haɗa su da sauran cibiyoyin sadarwa: yawanci Wi-Fi modem, modem na Bluetooth. , da mai karɓar GPS.
* 5G salon salula cibiyar sadarwa - na gaba-tsara salon salula cibiyoyin sadarwa wanda ya fara turawa a cikin 2019. Babban fa'idar su shine mafi girman ƙimar bayanai fiye da cibiyoyin sadarwar salula na baya, har zuwa 10 Gbps; Sau 100 cikin sauri fiye da fasahar salula ta baya, 4G LTE. Ana samun mafi girman ƙimar bayanai ta hanyar amfani da raƙuman raƙuman mitar mitar, a cikin mafi girman rukunin microwave 3–6 GHz, da bandeji na millimeter, a kusa da 28 da 39 GHz. Tun da waɗannan mitoci suna da guntun kewa fiye da na'urorin wayar salula na baya, sel za su yi ƙasa da sel a cibiyoyin sadarwar salula na baya waɗanda zasu iya zama mil da yawa a fadin. Kwayoyin-kwalwar igiyar milmita za su kasance ƴan katanga masu tsayi, kuma a maimakon tashar tantanin halitta da hasumiya na eriya, za su sami ƙananan eriya da yawa da ke makale da sandunan kayan aiki da gine-gine.

## Wayar tauraron dan adam (satphone)

wayar tauraron Dan adam
wayar hannu mara igiyar waya mai kama da wayar salula, an haɗa ta da hanyar sadarwar tarho ta hanyar haɗin rediyo zuwa tauraron dan adam sadarwa mai kewayawa maimakon ta hasumiya. Sun fi wayoyin salula tsada; amma fa'idarsu ita ce, ba kamar wayar salula ba wacce ke iyakance ga wuraren da hasumiya ta ke rufe, ana iya amfani da wayar satphone fiye da mafi yawan ko duk fadin duniya. Domin wayar ta yi hulɗa da tauraron dan adam ta amfani da ƙaramar eriya ta ko'ina, tsarin ƙarni na farko suna amfani da tauraron dan adam a cikin ƙananan kewayar duniya, kimanin mil 400-700 (kilomita 640-1,100) sama da saman. Tare da lokacin kewayawa na kusan mintuna 100, tauraron dan adam zai iya kasancewa a kallon wayar kusan mintuna 4 – 15 kawai, don haka ana “mikawa” kiran zuwa wani tauraron dan adam lokacin da mutum ya wuce sararin sama. Saboda haka, ana buƙatar adadi mai yawa na tauraron dan adam, kimanin 40 zuwa 70, don tabbatar da cewa aƙalla tauraron dan adam yana ci gaba da kallo daga kowane wuri a duniya. Sauran na'urorin satphone suna amfani da tauraron dan adam a cikin sararin samaniya wanda kawai ake buƙatar tauraron dan adam kaɗan, amma ba za a iya amfani da su a manyan latitudes saboda tsangwama na ƙasa.

## Waya mara igiyar waya

wayar hannu mara igiya
wayar gida wacce wayar hannu ke da šaukuwa kuma tana sadarwa tare da sauran wayar ta hanyar hanyar haɗin rediyo mai ɗan gajeren zango mai duplex, maimakon an haɗa ta da igiya. Dukansu wayar hannu da tashar tushe suna da masu watsa rediyo marasa ƙarfi waɗanda ke ɗaukar hanyar haɗin rediyo mai ɗan gajeren zango. Tun daga 2022, wayoyi marasa igiya a yawancin ƙasashe suna amfani da ma'aunin watsa DECT.

## Tsarin rediyon hannu na ƙasa

Gajerun hanyoyin wayar hannu ko šaukuwa masu watsa rediyon rabin duplex masu aiki a cikin rukunin VHF ko UHF waɗanda za a iya amfani da su ba tare da lasisi ba. Ana shigar da su sau da yawa a cikin motoci, tare da sassan wayar hannu suna sadarwa tare da mai aikawa a kafaffen tashar tushe. Ana amfani da tsarin musamman tare da mitoci da aka tanada ta sabis na mai amsawa na farko; 'yan sanda, kashe gobara, motar asibiti, da ma'aikatan agajin gaggawa, da sauran ayyukan gwamnati. Sauran tsarin ana yin su don amfani da kamfanonin kasuwanci kamar taksi da sabis na bayarwa. Tsarin VHF suna amfani da tashoshi a cikin kewayon 30-50 MHz da 150-172 MHz. Tsarin UHF suna amfani da band ɗin 450-470 MHz kuma a wasu yankuna kewayon 470-512 MHz. Gabaɗaya, tsarin VHF yana da tsayin iyaka fiye da UHF amma suna buƙatar eriya masu tsayi. AM ko tsarin FM galibi ana amfani dashi, amma ana gabatar da tsarin dijital kamar DMR. Ƙarfin hasken wuta yawanci yana iyakance ga watts 4. Waɗannan tsarin suna da iyakataccen iyaka, yawanci mil 3 zuwa 20 (kilomita 4.8 zuwa 32) dangane da ƙasa. Ana amfani da masu maimaitawa a kan dogayen gine-gine, tsaunuka, ko tsaunin tsaunuka don ƙara yawan kewayon lokacin da ake so a rufe wani yanki mafi girma fiye da layi na gani. Misalan tsarin wayar hannu sune CB, FRS, GMRS, da MURS. Tsarin dijital na zamani, wanda ake kira tsarin rediyo na trunked, suna da tsarin sarrafa tashar dijital ta amfani da tashar sarrafawa wanda ke ba da tashoshi ta atomatik ga ƙungiyoyin masu amfani.

* Walkie-talkie – rediyo mai hannaye rabin duplex mai amfani da baturi, ana amfani da shi a tsarin rediyon wayar hannu.
* Airband –Rediyon airband

Tsarin rediyo mai rabin-duplex da matukin jirgi ke amfani da shi don yin magana da sauran jiragen sama da masu kula da zirga-zirgar jiragen sama na ƙasa. Wannan muhimmin tsarin shine babban hanyar sadarwa don sarrafa zirga-zirgar jiragen sama. Don yawancin sadarwa a cikin jiragen sama a cikin hanyoyin iska ana amfani da tsarin VHF-AM ta hanyar amfani da tashoshi tsakanin 108 da 137 MHz a cikin rukunin VHF. Wannan tsarin yana da nau'in watsawa na yau da kullun na mil 200 (kilomita 320) don jiragen sama masu tashi a kan tudun ruwa. Don zirga-zirgar jiragen sama a wurare masu nisa, kamar zirga-zirgar jiragen sama na transoceanic, jirgin sama yana amfani da band ɗin HF ko tashoshi akan tauraron dan adam Inmarsat ko Iridium satphone. Har ila yau, jiragen saman soja suna amfani da keɓaɓɓen band UHF-AM daga 225.0 zuwa 399.95 MHz.

* Rediyon ruwa - masu jigilar matsakaicin matsakaici akan jiragen ruwa, ana amfani da su don jigilar ruwa zuwa jirgin ruwa, jigilar kaya zuwa iska, da sadarwa zuwa teku tare da masu tashar jiragen ruwa Suna amfani da tashoshin FM tsakanin 156 da 174 MHz a cikin rukunin VHF tare da har zuwa 25. ikon watts, yana ba su kewayon kusan mil 60 (kilomita 97). Wasu tashoshi suna da rabin duplex, wasu kuma cikakken duplex ne, don dacewa da hanyar sadarwar tarho, don bawa masu amfani damar yin kiran waya ta hanyar ma'aikacin ruwa.

Rediyon Amateur – Rediyo mai nisan zango biyu-duplex wanda masu sha'awar sha'awa ke amfani da shi don dalilai marasa kasuwanci: lambobin rediyo na nishaɗi tare da sauran masu son, sadarwar gaggawa ta sa kai yayin bala'i, gasa, da gwaji. Masu son rediyo dole ne su riƙe lasisin rediyo mai son kuma a ba su alamar kira ta musamman wacce dole ne a yi amfani da ita azaman mai ganowa a watsawa. Rediyon mai son an keɓe shi zuwa ƙananan madafan mitar mitar, maƙallan rediyo mai son, wanda aka raba cikin bakan rediyon da ke farawa daga 136 kHz. A cikin waɗannan makada, ana ba masu son 'yanci damar watsawa akan kowane mitar ta amfani da hanyoyi daban-daban na gyaran murya, tare da wasu nau'ikan sadarwa, kamar jinkirin-scan talabijin (SSTV), da rediyoteletype (RTTY). Bugu da ƙari,

## Amfanin rediyo

hotin rediyo
Rediyo na da matuƙar amfani a wajen mutane domin anan ne mutum zai rinƙa samun labaran da duniya ke ciki kai tsaye kuma labarin gaskiya ba labarin da bai da inganci ba.

## Inda akafi sauraron rediyo

1. A gida
2. A majalissun mutane
3. A wajajen aiki
4. A cikin mota. Da dai sauran su.

## Fitattun Gidajen rediyo

Akwai gidajen rediyon da ake dasu a duniya sosai ga wasu daga cikin fitattun kafafen yada labarai a duniya

1. BBC Hausa
2. VOA HAUSA
3. DW HAUSA
4. NAGARTA REDIYO
5. Gidan rediyon bbcFRI HAUSA. Da dai sauran su`

## Hotuna

* Isfjord radio relay station on Svalbard
* Broadcasting tower in Trondheim, Norway

## Duba nan

* Gidajen Rediyon Najeriya

## Manazarta