# Sunan Yoruba

| Sunan Yoruba |
| --- |
| Bayanai |
| Ƙaramin ɓangare na | suna |
| Ƙabila |
Yaren Yarbawa |

Asalin, an sanya wa yara maza na Yorùbá suna a rana ta takwas bayan haihuwarsu, Yankin da aka sanya wa yarinyar suna a rana na bakwai. Koyaya, a zamanin yau, ana kiran maza da mata a rana ta bakwai ko rana ta takwas. Sunayen yara ana samun su ne ta hanyar duba da ƙungiyar Babalawo ke yi - firistocin Ifá na gargajiya, amma a cikin 'yan kwanakin nan sunayen na iya fitowa daga waɗanda ke cikin iyali, gami da uba, uwa, kakanni, ko kusa da dangi. Mahaifiyar da uba da sauran tsofaffin dangi na iya ba da sunayensu da suka fi so ga yaro ko yara. Wannan shine dalilin da ya sa Yorùbás yawanci suna da dogon jerin sunaye. Sunayen jarirai galibi suna fitowa ne daga kakanni da kakanni na yaron da za a kira. Sunan da Babaláwo ya saba amfani da shi yana nuna Òrìṣà wanda ke jagorantar yaro da kuma ko yaron kakanni ne da aka sake haifuwa da kuma makomar yaro da kuma abubuwan ruhaniya waɗanda za su taimaka wa yaro wajen cimma shi. Da farko akwai bikin sirri ga iyaye kawai inda aka ba da sunayen tare da taboos ga yaro da iyaye da shawarwari game da abin da yaron zai buƙaci samun nasara. Bayan 'yan kwanaki bayan haka ana gudanar da bikin jama'a tare da biki da nishaɗi kuma ana gayyatar dangi da abokai don murnar isowar yaron.

## Halitta da muhimmancin sunaye

Sau da yawa ana la'akari da sunayen Yorùbá a hankali a cikin mako kafin bikin suna, saboda ana mai da hankali sosai a kan zabar sunan da ba zai nuna wani irin mummunan ra'ayi ko rashin suna ba. A wasu kalmomi, zabar sunan da a baya ya kasance na ɓarawo ko mai laifi ga yaro Yorùbá ba a dauke shi a matsayin ra'ayi mai hikima ba, saboda (bisa ga falsafar Yorùbá) na iya haifar da yaron ya girma ya zama ɓarawo yo mai laifi. Yorùbá sun yi imanin cewa masu ɗauke da sunan da suka gabata suna da tasiri ga tasirin sunan a rayuwar yaro.

Sunayen Yorùbá a al'ada ana rarraba su cikin rukuni biyar:

* **Orúko Àmútọ̀runwá** 'Sunayen Ƙarshe', ("sunayen da aka ɗauka an kawo su daga sama" ko kuma an samo su daga asalin addini). Misalan su ne: Àìná, Ìgè, da Òjó .
* Ko kuma 'Sunayen da aka samu', (a zahiri "an ba su a duniya" ko kuma an ba su ta kusa da dangi). Wadannan sun hada da: Santútáyọ̀, Ìbílọlá, da Adéyínká .
* Ko kuma 'Panegyrical'. Wadannan sunayen sun hada da: "Awa, da kuma "Awa".
* Ko kuma ya yi amfani da shi. Abíkú yaro ne wanda ke motsawa akai-akai, kuma a cikin ɗan gajeren lokaci, tsakanin rayuwa da mutuwa, don haka yana haifar da baƙin ciki ga iyaye. Yorùbá suna da sunaye na musamman ga Àbíkú. Wasu daga cikin wadannan suna da kyau, yayin da wasu suna da wulakanci. Misalan sun hada da: Kòsọ́kọ́, Dúrósinmí, da Ik distribúyí
* Orukọ Ìnagi 'sunayen ma'ana'. Misalan sun hada da: Eyínfúnjowó, Ajíláràn-án, da Ajíṣafẹ́

Biyu daga cikin sunayen da aka fi sani da su a tsakanin Yoruba sune Táíwò (ko Táyé) da Kwáhìndé, waɗanda aka ba su da farko ga tagwaye. An yi imanin cewa na farko daga cikin tagwayen shine Táíwò (ko Táyé), "tọ́-ayé-wò" ma'ana, (Wanda ke ɗanɗano da duniya) wanda niyyarsa ta fitowa da farko ita ce fahimtar ko yanayin da suke gab da shiga yana da kyau ga shugabansu ya kasance a ciki. Lokacin da ya gamsu, ya sanar da ɗayan tagwayen, Kéhìndé (yanzu anglicised zuwa *Kenny*, "\_\_hau\_\_\_\_hau\_\_\_\_hau\_\_ *wanda ya zo na ƙarshe*) don fitowa.

Wani tare da misalin addini na gargajiya shine Ifáṣolá- *Ifá ya ba da wadata*. Wataƙila an ba da shi ga yaro wanda za a horar da shi a matsayin Babaláwo kuma an yi hasashen cewa aikin Ifá zai sa yaron ya zama mai arziki da nasara.

## Manazarta