# Ilimi na al'adu

| Ilimi na al'adu |
| --- |
| term (en)  |

**Ilimin al'adu** kalma ce da malamin Amurka kuma mai sukar adabi E. D. Hirsch ya kirkira, yana nufin ikon fahimta da shiga cikin al'adun da aka ba shi. Ilimin al'adu kwatanci ne ga ilimin da ya dace (ikon karantawa da rubuta haruffa). Mai karatu da ya iya karatu ya san haruffa, harshe, da isasshen ƙamus; mutumin da ya iya karatun al'adu ya san alamomi da alamomi al'adun da aka ba shi, gami da harshensa, takamaiman dialectic, labaru, nishaɗi, idioms, idiosyncrasies, da sauransu. Mutumin da ya iya karatu da al'adu yana iya magana da fahimtar wasu na wannan al'ada da kyau.

## Dalilan da suka haifar

Yara na al'adun da aka ba su yawanci suna zama masu ilimin al'adu a can ta hanyar tsarin al'adu. enculturation da alama yana faruwa ta halitta, yana haɗuwa da ilimi, wasa, dangantakar iyali, abota, da dai sauransu. Dalilin ilimin al'adu tambaya ce mafi wuya yayin la'akari da al'adun baƙi, baƙi, 'yan tsiraru na al'adu, baƙi.

Rubuce-rubuce na al'adun da aka ba su alama yana tasowa a tsawon lokaci tare da nunawa da shiga cikin wannan al'ada, musamman wasu mahimman wuraren al'adu, kamar kasuwanci, labari, zane-zane, ilimi, tarihi, addini, da iyali. Mutum na iya zama mai karatu a cikin al'adun baki (ba tare da rubuce-rubuce ba ko kafofin watsa labarai da aka rubuta) kawai ta hanyar tattaunawa mai tsawo. A madadin haka, mutum na iya zama mai karatu don al'adun da aka rubuta ta hanyar tattaunawa da kuma karanta littattafan da suka dace da al'adu ko fallasa fina-finai masu dacewa da al'ada, wasan kwaikwayo, abubuwan tunawa, shirye-shiryen talabijin, da sauransu.

Al'adun Yamma gabaɗaya da kuma musamman al'adun Anglo-Amurka al'adar ɗabi'a ce. Yana sau da yawa ciniki cikin zance ga Littafi Mai Tsarki na Kirista, ayyuka masu tasiri na Farko na Turanci kamar ayyukan William Shakespeare, *Littafin Addu'a na* Thomas Cranmer, waƙar Geoffrey Chaucer, da sauran su. Ilimin waɗannan littattafai (da sauransu) yana ba da gudummawa sosai ga ilimin al'adu a yamma. Duk da haka, mahimmin mahimmanci shine bayyanawa ga fasaha, tarihi, da kuma kwarewar rayuwar membobin wannan al'ada.

## Misalan

Misali, a cikin 1908 marubucin Burtaniya G. K. Chesterton ya rubuta, "cikakken amincewa da kai rauni ne... mutumin da ke da [tsarin kai] yana da 'Hanwell' da aka rubuta a fuskarsa kamar yadda aka rubuta a kan wannan omnibus". Wannan sanarwa, musamman rabin na ƙarshe, na iya zama mai duhu ga mai karatu daga waje da Ƙasar Ingila, wanda bai san cewa "omnibus" kalma ce ta Burtaniya don "bus" kuma "Hanwell" shine sunan mafaka (yanzu ya ɓace).

## Bincike da tambayoyi

Tattaunawar ilimin al'adu sun haifar da tambayoyi masu rikitarwa da yawa:

* Tambayar wallafe-wallafen: Yaya mahimmancin littattafai ne ga ilimin al'adu a yamma? Kuma waɗanne littattafai ne?
* Tambayar Abun: Waɗanne nau'ikan ilimi ne suke da mahimmanci ga ilimin al'adu? Sanin irin waɗannan gaskiyar, sunaye, kwanakin ko ƙarin abubuwan da suka faru kamar jin irin wannan waƙar?
* Tambayar Ƙananan Ƙasa: Shin ilimin al'adu yana cikin ikon al'adun da suka fi rinjaye?
* Tambayar Al'adu da yawa: Wane al'ada muke magana game da shi lokacin da muke cewa ilimin "al'adu"? Ya kamata muyi magana game da ɗaya ko fiye - kuma wane ne?
* Tambayar Ilimi: Ya kamata inganta ilimin al'adu ya zama ɗaya daga cikin burin ilimi? Idan haka ne, menene hanya mafi kyau don yin hakan?
* Tambayar Bincike: Ta yaya muke kimanta ilimin al'adu? Shin akwai hanya mafi kyau don gwada ilimin al'adu na wani?

## Dubi kuma

* *Bildung*
* Kwarewar al'adu
* Rashin hankali na al'adu
* Muhimmancin ilimi
* Littattafai masu girma
* Sadarwar al'adu
* Ilimi na kimiyya

## Manazarta