# Kiarkyl yn Arctagh

Caslys çheerey yn theihill ta taishbyney Cryss yn Arctagh ayns jiarg
Caslys çheerey yn Arctagh.
Ta **Kiarkyl yn Arctagh** nane jeh queig kiarkylyn ghowan-lheead ta cowrit er caslyssyn çheerey yn theihill. T'eh ny ghowan-lheead ta roie 66° 33′39″ (ny 66.56083°) çheu hwoaie jeh Cryss ny Cruinney. Ta'n ennym, yn Arctagh, currit er y thalloo ta ny lhie heose veih'n linney shoh as ta'n ennym yn Chryss Hempreilagh Hwoaie currit er y chryss da'n jiass j'ee. She Kiarkyl yn Antarctagh en ennym ta currit er kiarkyl yn ard corrym 'sy lieh-chruinney yiass.

Ta Kiarkyl yn Arctagh cowrey magh feegan smoo jiass y laa phoullagh (laa 24-ooryn dy Ghrian, lesh yn ennym "Grian mean oie" currit er) as oie phoullagh (laa 24-ooryn gyn Grian). Çheu hwoaie jeh'n linney ta'n Ghrian ny lhie heose veih bun ny speyrey er feie 24 ooryn gyn brishey un cheayrt 'sy vlein er y chooid sloo. Er Kiarkyl yn Arctagh ta ny taghyrtyn shen taghyrt keayrt 'sy vlein, ec shassyn greiney Mean Souree as Mee ny Nollick.

## Çheer-oaylleeaght

Cowrey straiddey er Raad Mooar Dalton ta markal magh boayl Cryss yn Arctagh ayns Alaska.
Ta Kiarkyl yn Arctagh goll trooid Mooir yn Arctagh, Lieh-innys Loghlinagh, yn Aishey Hwoaie, Twoaie America Hwoaie as Greenlynn. Ta thalloo Chiarkyl yn Arctagh rheynnit eddyr hoght çheeraghyn, Norlynn, y Toolynn, Finnlynn, y Roosh, ny Steatyn Unnaneysit (t'eh shen Alaska), y Chanadey, y Danvarg (t'eh shen Greenlynn) as yn Eeslynn.

Lesh y toshiaght ec y Linney Vunlaa as goll shiar, ta Kiarkyl yn Arctagh goll trooid:

| Dowan-liurid | Çheer, thalloo, ny mooir | Noteyn |
| --- | --- | --- |
| 5° 10° | Mooir yn Arctagh | Yn Vooir Loghlynagh |
| 15° |  Norlynn | Rødøy, Svartisen, Saltfjell, Bogvatnet |
| 20° |  Yn Toolynn | Jokkmokk |
| 25° |  Finnlynn | Rovaniemi, Logh Kemijärvi |
| 30°
40° |  Yn Roosh  Karelia | Lhoob Kandalaksha, Lieh-innys Kola, Bollagh ny Mooir Twoaie (shiar) |
| 41°-43° | Yn Vooir Vane |  |
| 45°
50° |  Yn Roosh  Nenetsia |  |
| 55°
60° |  Yn Roosh  Komi |  |
| 65° 70° 75° 80° |  Yn Roosh  Yn Yamaal | Salekhard, Lhoob Ob |
| 85° |  Yn Roosh  Krasnoyarsk |  |
| 90° 100° 105° |  Yn Roosh  Evenkia |  |
| 110°
120°
130°
135°
140°
150°
155° |  Yn Roosh  Sakha | Piob Udachnaya |
| 160°
170° E
180° |  Yn Roosh  Chukotka |  |
| 170° W | Mooir yn Arctagh | Mooir ny Shukshee, Bollagh Heear Hwoaie (sheear), Bollagh ny Mooir Twoaie (sheear) |
| 165° |  SUA  Alaska | Lieh-innys Seward |
| 163° | Mooir yn Arctagh | Keyllys Kotzebue |
| 165°
160°
150° |  SUA  Alaska | Logh Selawik, Fort Yukon |
| 140°
130° |  Yn Chanadey  Yukon |  |
| 120° |  Yn Chanadey  Thallooyn yn Eear Hwoaie | Logh Vooar y Vaghouin |
|
110°
100°
90°
85° |  Yn Chanadey  Nunavut | Repulse Bay |
| 80° | Mooir-tragh Foxe |  |
| 70°
65° |  Yn Chanadey  Nunavut | Ellan Baffin, Slieau Thor |
| 60°
55° | Yn Keayn Sheear | Keyllys Davis, Bollagh ny Mooir Twoaie (shiar) |
| 50°
45°
40°
35° |  Greenlynn | Awin rioee Helheim |
| 30°
25° | Yn Keayn Sheear | Keyllys ny Danvarg |
| 20°
15° |  Yn Eeslynn | Ellan Grímsey |
| 10°
5° | Yn Keayn Sheear | Yn Vooir Loghlynagh |

Cha nel mooarane sleih nyn gummal çheu hwoaie jeh Kiarkyl yn Arctagh er oyr yn aeraght Arctagh t'ayn. Ta ny tree baljyn smoo heose jeh'n Chiarkyl nyn lhie 'sy Roosh; Murmansk (325,100 cummaltee), Norilsk (135,000 cummaltee), as Vorkuta (85,000 cummaltee). Ta 62,000 cummaltee ayns Tromsø ayns Norlynn, agh cha nel agh beggan ny sloo na 58,000 cummaltee ayns Rovaniemi ayns Finnlynn as eh ny lhie beggan heese jeh'n Chiarkyl.

## Jeeagh er neesht

* Kay Arctagh
* Undinys Ronsee Poullagh Scott
* Aggyrtyssyn thallooinagh 'syn Arctagh
* Çhyndaa yn Phartan
* Çhyndaa yn Ghoayr

## Imraaghyn

## Kianglaghyn mooie

Jean ronsaght er Kiarkyl yn Arctagh ayns
Wiktionary, y fockleyr seyr.

* Terra Incognita: Exploration of the Canadian Arctic—Traaght shenndeeagh er ronseeyn leah gys Arctagh y Chanadey, daahit lesh caslyssyn çheerey, fotografyn as linneeaghtyn