Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mongoilish

| Mongoilish |
| --- |
| монгол хэл |
|  |
| Dooghyssagh ayns | Yn Vongoil, Yn Çheen |
| Ard | Mongolye, Burytee, Kalmykyn |
| Loayreyderyn dooghyssagh | 5 villioon (2020–2022) |
| Kynney çhengey | Ooralagh
* Mongoilagh
	+ Mongoilagh Shiar
		- **Mongoilish**
 |
| Staydys oikoil |
| Çhengey oikoil ayns | * Yn Vongoil
* Yn Çheen (Yn Vongoil Sthie, Xinjiang, Qinghai)
* Yn Roosh (Kalmykey, as Kalmyk)
 |
| Coadyn çhengey |
| ISO 639-1 | `mn` |
| ISO 639-2 | `mon` |
| ISO 639-3 | Eigsoylagh: `mon` – Mongoilish `bxu` – Khalkha Mongoilish `mvf` – Peripheral Mongoilish |

Ta **Mongoilish** ny macro-hengey Vongoilagh ta loayrit ec ny Yn Vongoil.

## Kianglaghyn çheumooie

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Jalloo-ocklyn Egyptagh

| Jalloo-ocklyn Egyptagh |
| --- |
| Sorçh | Screeu fockle ta yn-ymmydey myr abjad |
| Çhengaghyn | Egyptish |
| Eash | 3200 RC–400 BNJ |
| Coryssyn paitçhey | Hieratagh, Demotagh, Meroitagh, abbyrlhityn ny h-Eash Ooha Meanagh |
| ISO 15924 | Egyp |
| **Notey**: Bee cowraghyn sheeanagh ASE er y duillag shoh ayns Unicode, foddee. |

*Notey: Ta cowraghyn er lheh 'syn art shoh. Mannagh vel jargaght jannoo screeu crampit ec y cho-earrooder ayd, foddee dy vaik uss cowraghyn feysht, kishtaghyn ny cowraghyn elley ayns ynnyd ny cowraghyn kiartey.*
Va **jalloo-ocklyn** yn aght dy screeu ayns shenn Eajipt. V'ad jeeaghyn gollrish jallooyn as t'ad feer doillee son shenndaaleeyn as sleih elley dy hoiggal, er yn oyr dy vel ren ny Eajiptaghyn screeu ad voish yn cheu yesh my hoshtal, ny as e vaylart dy cruinn as.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  |

 |

 Hieroglyphagyn
# Kynney çhengey

Ny kynneeyn çhengaghyn lheamyssagh er feie ny Cruinney
She possan jeh çhengaghyn as mooinjerys eddyr oc eh **kynney çhengey**. T'eh er fys ec çhengoayllee dy vel çhengey frauee oc. Dy cadjin, cha nel ram feanish ayn fo'n çhengey frauee shen, myr va'n çhengey shen ayn roish çheet y screeudeyrys.

## Kynneeyn çhengaghyn reiht

* **Affro-Aishanagh **Altaiagh **Austro-Aishanagh **Austraineeshagh **Coagaashagh **Dravidagh **Eskimagh-Aleutagh **Harrish-Noa-Ghuinea **Ind-Oarpagh **Khoisan **Mayagh **Na-Dené **Neegeyragh-Congoagh **Neelagh-Saharagh **Ooralagh **Oto-Mangueagh **Pama-Nyunga **Sepik-Ramu **Sheenagh-Tibetagh **Tai-Kadai **Tupi**
# Turkish

| Turkish |
| --- |
| *Türkçe* |
|  |
| Dooghyssagh ayns | Yn Turkee, Yn Vulgeyr, Yn Ghreagh, Pobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie |
| Loayreyderyn dooghyssagh | 50 millioonyn |
| Kynney çhengey | Turkagh
* Sheear-Yiass
	+ Oghuz
		- **Turkish**
 |
| Staydys oikoil |
| Çhengey oikoil ayns | Yn Turkee, Pobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie, Yn Cheeprey |
| Er ny churmey lesh | Türk Dil Kurumu |
| Coadyn çhengey |
| ISO 639-1 | `tr` |
| ISO 639-2 | `tur` |
| ISO 639-3 | `tur` |

Ta **Turkish** (**Türkçe**) çhengey loayrit 'sy Turkee, ayns Pobblaght Hurkagh y Cheeprey Hwoaie, 'sy Vulgeyr, 'sy Ghreagh, as ayns çheeraghyn elley jeh'n çhenn Impiraght Turkagh, chammah as rish arragheryn magh ny ghaa 'syn Oarpey.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Minish Hwoaie

| Minish Hwoaie |
| --- |
| 闽北语 *Mǐnběiyǔ* |
|  |
| Dooghyssagh ayns | Deynphobblaght ny Sheen, Singapore |
| Ard | Fujian meanagh as sheear-hwoaie |
| Loayreyderyn dooghyssagh | 10 millioon (1984)  |
| Kynney çhengey | Sheenagh-Tibetagh
* Sheenagh
	+ **Minish Hwoaie**
 |
| Coadyn çhengey |
| ISO 639-1 | `zh` |
| ISO 639-2 | `chi, zho` |
| ISO 639-3 | `mnp` |

She aarheynn jeh ny çhengaghyn Min Sheenagh ee **Minish Hwoaie** (Minish Hwoaie: 闽北语 *Mǐnběiyǔ*). Ta'n ennym çheet er ymmodee abbyrtyn ta goll er loayrt ayns Fujian meanagh as sheear-hwoaie. Va çhengoayllee cliaghtey rheynn Min ayns **Minish Hwoaie** as Minish Yiass; agh jiu, t'ad rheynn ad ny smoo. Rere'n chiaddey shoh, ta Min Bei çheet er abbyrtyn Shibei ayns Pucheng Xian, Chong'an, Wufu as Xingtian ayns Wuyishan Shi, Zhenghe as Zhengqian ayns Zhenghe Xian.

## Imraaghyn

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Ayr lossey

| Ayr lossey |
| --- |
|  Ayr lossey faggys da Amiens, Y Rank |
| Rang oaylleeagh |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Reeriaght: | Plantae  |
| Rheynn: | Magnoliophyta  |
| (neu-rheynnit): | Eudicotyn  |
| (neu-rheynnit): | Asteridyn  |
| Oardagh: | Asterales  |
| Kynney: | Asteraceae  |
| Genus: | *Achillea*  |
| Dooie: | A. millefolium  |

 |
| Ennym daa-ennymagh |
| Achillea millefolium L., 1753 |

She lus blaaghey eh **ayr lossey**, **ayr hallooin** ny **lus cosney folley** (Achillea millefolium). T'eh dooghyssagh da'n lieh-chruinney hwoaie. V'ad cliaghtey jannoo ymmyd jeh dys castey folley. T'eh gaase liorish raisoamyn.

## Jalloo-oaylleeaght

She lus lussagh sheer-vio t'ayn. T'eh cur magh gass ny ghaa wheesh as meadar er yrjid, as duillagyn er nyn reaghey orroo dy corrym. Ta ny duillagyn echey 5-20 kentimeadar er liurid. T'ad daa-'edjagagh dys tree-'edjagagh as er nyn reaghey myr caslagh er y ghass. T'ad lameydagh, bunnys. Ta blaaghyn baney dys bane-jiargey echey ayns dhossan; t'eh cur magh blaaghyn 'sy tourey.

## Ymmyd

T'ad troarey ayr lossey dys lhiettal crimmey ny keayrtyn, er y fa dy vel eh jeen noi çhirmid.

T'ad gra dy nee casteyder folley as greeseyder t'ayn. Ta geayr salicylagh, geayr isovaleragh as asparagin ayn. Ta ennym y ghenus rere Achilles, er y fa dy dooyrt ad dy hug lesh eh y lus noi lhottyn y çheshaght chaggee.

T'ad jannoo ymmyd jeh gish çhirmit ayr lossey ayns faaishnagh I Ching.

Ayns ny Mean Eashyn, v'ad cur ayr lossey ayns lhune myr blasstan. Ta duillagyn yn-ee echey, as v'ad gee eh dy mennick 'sy 17oo eash. T'eh millish as blass beg sharroo echey. Ta ymmyd jeant jeh ny duillagyn çhirmit myr lus blasstal myrgeddin.

## Imraaghyn

## Lioaryn

* Blanchan, Neltje (2005). *Wild Flowers Worth Knowing*. Project Gutenberg Literary Archive Foundation.
* Wood, John (2006). *Hardy Perennials and Old Fashioned Flower*. Project Gutenberg Literary Archive Foundation.
* Hickman, James C., Ed., The Jepson Manual: Higher plants of California. 1993. University of California Press: Berkeley, Los Angeles, and London.

## Kianglaghyn magh

* Achillea millefolium at Kansas Wildflowers
* *Achillea millefolium* (Dr. Duke's Databases)
* Winter ID pictures
# Çhengaghyn Slavagh

| Slavagh  |
| --- |
| Rheam: | 'Syn Oarpey Veanagh as Hiar as 'sy Roosh as y Chassaghstaan |
| Rang-oardraghey: | Ind-Oarpagh  Baltagh-Slavagh   **Slavagh**     |
| Fo-rheynnyn: |
Hiar
Yiass
Heear

 |
| ISO 639-2: | sla |
|
     Çheeraghyn raad dy vel çhengey Lavagh Hiar ny çhengey ashoonagh
     Çheeraghyn raad dy vel çhengey Lavagh Heear ny çhengey ashoonagh
     Çheeraghyn raad dy vel çhengey Lavagh Yiass ny çhengey ashoonagh |

She fo-chrouw yn chynney çhengey Ind-Oarpagh (IO) ad ny **çhengaghyn Slavagh**, ny **Slavoanagh** ny keayrtyn. She Proto-Lavish yn ennym ta currit er shenn-voir y chrouw as ee goll er loayrt eddyr y 5oo as y 8oo eash Oarpey Hiar. Jiu, ta ny çhengaghyn Slavagh goll er loayrt feie'n Oarpey Hiar, myrane lesh ayrnyn jeh'n Oarpey Veanagh, cooid vooar jeh ny çheeraghyn Balkanagh, as y paart hwoaie jeh'n Aishey. T'ad y Rooshish, yn Ookraanish as y Pholynnish ny çhengaghyn Slavagh smoo rere earroo ny loayreyderyn as ny tree çhengey shen coontey 225 millioon dy leih mastey earroo ny loayreyderyn.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Sheckish

| Sheckish |
| --- |
| *čeština, český jazyk* |
|  |
| Fockley magh | [ˈt͡ʃɛʃcɪna] |
| Dooghyssagh ayns | Y Phobblaght Çheck, as myr çhengey vynlagh ayns ny Steatyn Unnaneysit, y Chanadey, yn Austeyr, y Ghermaan, y Chroit, y Serb, as y Clovack |
| Loayreyderyn dooghyssagh | 12 villioon |
| Kynney çhengey | Ind-Oarpagh
* Satem
	+ Baltagh-Slavagh
		- Slavagh
			* Slavagh Sheear
				+ Sheckagh–Slovackagh
					- **Sheckish**
 |
| Staydys oikoil |
| Çhengey oikoil ayns |  Y Phobblaght Çheck  Yn Unnaneys Oarpagh |
| Mynçhengey ennit ayns |  Yn Austeyr  Y Chroit  Y Clovack  Y Serb |
| Er ny churmey lesh | Ústav pro jazyk český |
| Coadyn çhengey |
| ISO 639-1 | `cs` |
| ISO 639-2 | `cze (B), ces (T)` |
| ISO 639-3 | `ces` |

She **Sheckish** çhengey ashoonagh ny Pobblaght Çheck. T'ee ny çhengey Clavagh ta loayrit 'sy Phobblaght Çheck, 'sy Clovack as 'syn Austeyr.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Hunan

|  |
| --- |
| **Queiggey Hunan** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Sheenish : | **湖南省** |
|  | Húnán Shěng |

 |
| Aagherridyn: 湘  (pinyin: Xiāng) |
|  |
| **Bun yn ennym** | 湖 hú - logh 南 nán - y jiass "çheu yiass veih Logh Dongting" |
| **Sorçh reirey** | Queiggey |
| **Preeu-valley** (as y balley smoo) | Changsha |
| **Screeudeyr Bing PCS** | Zhang Chunxian 張春賢 |
| **Kiannoort** | Zhou Qiang 周强 |
| **Eaghtyr** | 211,800 km² (10-oo) |
| **Earroo yn phobble** (2004)  - Glooaght | 66,980,000 (7-00) 316 /km² (13-oo) |
| **TLS** (2007)  - yn dooiney | CNY 914.5 billioon (13-oo) CNY 14,405 (20-oo) |
| **Mooar-ashoonaghtyn** | Han - 90% Tujia - 4% Miao - 3% Dong - 1% Yao - 1% |
| **Meoiraghtyn** | 14 meoiraghtyn |
| **Coondaeghyn**  | 122 coondaeghyn |
| **Baljyn eirinagh**† | 2576 baljyn eirinagh |
| **ISO 3166-2** | CN-43 |
| **Ynnyd-eggey oikoil** www.hunan.gov.cn |
| **Bun oayllys son earroo yn phobble as TLS:**《中国统计年鉴—2005》 *China Statistical Yearbook 2005* ISBN 7503747382**Bun oayllys son ashoonaghtyn:**《2000年人口普查中国民族人口资料》 *Tabulation on nationalities of 2000 population census of China* ISBN 7105054255† Kiart ec 31 Nollick, 2004 |
| Clowan ■ Resooney magh ■ WikiShalee Yn Çheen |

Ta **Hunan** (Sheenish: 湖南; pinyin: Húnán) ny queiggey ayns Deynphobblaght y Çheen. T'ee soit ayns awin-tragh meanagh ny h-awin Yangtze as çheu yiass veih Logh Dongting.

Ta Hunan çhemmit liorish Hubei da'n twoaie, Jiangxi da'n shiar, Guangdong da'n jiass, Guangxi da'n sheear yiass, Guizhou da'n sheear, as Chongqing da'n sheear hwoaie. She Changsha yn preeu-valley.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Shanghai

| Shanghai 上海 |
| --- |
| —  **Baljaght**  — |
|  |
| Soiaghey Shanghai er caslys-çheerey ny SheenSoiaghey Shanghai er caslys-çheerey ny Sheen |
| Co-ordnaidyn: ﻿ / ﻿ |
| Çheer |  Deynphobblaght y Çheen |
| **Bunneeaght** |
|  - 751 | Balley |
|  - 1292 | Coontae |
|  - 7 J. Souree 1927 | Baljaght |
| **Reiltys** |
|  - PCC Shanghai | Han Zheng  |
|  - Meoir | Yang Xiong (shallidagh) |
| **Eaghtyr** |
|  - Baljaght | 6,340.5 km² (2,448.1 mi ker) |
| **Earroo yn phobble** (2010) |
|  - Baljaght | 23,019,148 |
|  **- Glooaght** | 3,600/km² (9,324/mi ker) |
| Cryss hraa | Traa Chadjinit y Çheen (UTC+8) |
| Coad postagh | **2000**00 - **2021**00 |
| Coad(yn) çhellvane | 21 |
| Recortyssey carbyd | 沪A, B, D, E, F, G, H, J, K 沪C (fo-valjyn mooie) |
| Ynnyd-eggey | www.shanghai.gov.cn |

Ta **Shanghai** (Sheenish: 上海; Mandareenish (pinyin): Shànghǎi; Wu: Zånhae; Shanghainish (ASE): [zɑ̃'he]) ny valley smoo ayns Deynphobblaght y Çheen rere earroo yn phobble as nane jeh ny baljaghtyn smoo 'sy dowan, lesh ny smoo na 20 millioonyn cummaltee 'sy voir-valley. Ta'n balley soit er coose hiar y Çheen ec beeal ny h-awin Yangtze.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Co-ordrail

|  |
| --- |
| **Çhengoaylleeaght** |
| Çhengoaylleeaght heiltynagh |
| Sheeanaghtys |
| Sheeanchoryssaghtys |
| Morf-oaylleeaght |
| Co-ordrail |
| Fockloaylleeaght |
| Semantaght |
| Semantaght focklagh |
| Semantaght staydraaoil |
| Semantaght hroggalagh |
| Keaylloaylleeaght |
|  |
| Çhengoaylleeaght eamagh |
| Cosney stiagh glare |
| Shicklaahengoaylleeaght |
| Sheshengoaylleeaght |
| Kynneyhengoaylleeaght |
| Çhengoaylleeaght antrapoaylleeagh |
| Çhengoaylleeaght ghientynagh |
| Çhengoaylleeaght whaiyllagh |
| Çhengoaylleeaght smooinaghtagh |
| Çhengoaylleeaght cho-earrooagh |
| Çhengoaylleeaght hoilshee |
| Çhengoaylleeaght henndeeagh |
| Bun-ocklaght |
| Sarey çhengoaylleeagh |
| Çhengoaylleeaght chirp |
|  |
| Çhengoaylleeaght chosoylee |
|  |
| Shennaghys çhengoaylleeaght |
| Rolley çhengoayllee |
|  Feyshtyn gyn freggyrt |

Ayns çhengoaylleeaght, she studeyrys er reillyn mychione troggal raa ayns çhengey dooghyssagh **co-ordrail**. Chammah as y magher hene, t’ad jannoo ymmyd jeh’n fockle son çheet er reillyn ta stiurey troggal raa hengey er lheh ennagh, myr sampleyr, “co-ordrail Shenn Yernish”. Ta studeyrys jeianagh geabbey soilshaghey çhengaghyn rere ny reillyn shen. Ta ymmodee keirdey jannoo eab dy 'eddyn reillyn cadjin bentyn rish dagh ooilley çhengaghey dooghyssagh. T’ad jannoo ymmyd jeh’n fockle *co-ordrail* neesht son çheet er reillyn ta stiurey obbraghey coryssyn maddaghtoil, myr sampleyr, resoon, çhengaghyn laue-jeant as çhengaghyn co-earrooder.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |
# Rolley çheeraghyn y theihll

## A

* Yn Affrick Yiass
* Yn Afghanistaan
* Yn Albaan
* Yn Algear
* Andorra
* Angoley
* Antigua as Barbuda
* Yn Araab Saudi
* Ard-valley yn Phaab
* Yn Argenteen/Çheer yn Argid
* Yn Armeain
* Yn Asserbajaan
* Yn Austeyr
* Yn Austrail

## B

* Ny Bahamaghyn
* Bahrain
* Barbados
* Benin
* *Ny Bermioodee*
* Bosnia as Herzegovina
* Burkina Faso
* Burmey/Y Vurmey (Myanmar)
* Burundee

## C

* Cameroon
* Yn Chamboyd
* Yn Chanadey
* Yn Çhapaan
* Yn Chassaghstaan
* Yn Chatar
* Y Çheck
* Y Çheen
* Yn Cheeprey
* Yn Çheer Injil
* Yn Çheer Swassee
* Yn Çheer Thai
* Yn Cheinney
* Yn Çhillee
* Yn Çhimbabwe
* Yn Chiribati
* Yn Cholombey
* Yn Choobey
* Yn Choowait
* Yn Chorea Twoaie
* Yn Chorea Yiass
* Yn Çhorshey
* Yn Chroit
* Yn Chyrgistaan
* Yn Clovack
* Yn Clovean
* Yn Clyst Iuaagagh
* Yn Coose Berçhagh

## D

* Yn Danvarg
* Djibouti
* Dominica

## E

* Eajipt/ Yn Egypt
* Yn Earack
* Ecuador
* Yn Eeraan
* Yn Eeslynn
* Yn Eetoip
* *Ellan Helena Noo*
* Ellan Wirrish
* *Ellanyn ny Geyrragh*
* Yn Elveeish
* Ny h-Emmiraidyn Arabagh Unnaneysit
* Eritrea
* Yn Estaan

## F

* Fiji
* Finnlynn

## G

* Gabon
* Geeaaney
* Yn Ghambia
* Yn Ghaney
* Yn Ghermaan
* Yn Ghreag
* Yn Ghuatemaley
* Yn Ghuinea
* Yn Ghuinea-Bissau
* *Greenlyn/Çheer y Sniaghtey*
* Grenada
* Guinea Chryss ny Cruinney

## H

* Haiti
* Ellanyn Holomon
* Ny Hondooraghyn

## I

* Yn Iddaal
* Yn Indoneesh
* Yn Injey
* Israel

## J

* Yn Jamaicey
* *Jersee*
* *Jibraltey*
* Yn Jordaan

## L

* Yn Laibeer
* Yn Laos
* Yn Latvey
* Lesoto
* Yn Leeb
* Liechtenstein
* Yn Litaan
* Yn Livaan
* Lucsemburg

## M

* Madagascar
* Malawi
* Ny Maldeevaghyn
* Malee
* *Mannin*
* Meksico
* Moldova
* Monaco
* Montenegro

## N

* Yn Naigeer
* Yn Nameeb
* Naaroo
* Yn Neegeyr
* Nepaal
* Yn Nickeraag
* Noa Heelan/Yn Teelan Noa
* Yn Noa Ghuinea-Phapua
* Noo Kitts as Nevis
* Noo Lucia
* Noo Winsen as Ny Grenadeeney
* Norlynn/Loghlynn

## O

* Yn Omaan
* Ooganda
* Yn Ookraan
* Yn Ooraguay
* Yn Oosbeckistaan

## P

* Palau
* Yn Phakistaan
* Yn Phanamaa
* Yn Pharaguay
* Yn Pheroo
* Ny h-Ellanyn Phillippeenagh
* Yn Phobblaght Ghominicagh
* Yn Pholynn
* Yn Phortiugal
* Pobblaght yn Affrick Veanagh
* Pobblaght yn Chongo
* Pobblaght Deynlagh yn Chongo
* Pobblaght Nerin

## R

* Y Rank
* Y Reeriaght Unnaneysit
	+ Bretyn
	+ Nalbin
	+ Nerin Hwoaie
	+ Sostyn
* Y Rheynn Ghlass
* Y Romaan
* Rooandey
* Y Roosh

## S

* Y Salvador
* Samoa
* San Marino
* São Tomé as Príncipe
* Y Serb
* Shad
* Ny h-Ellanyn Sheshell
* Sierra Leone
* Singapore
* Y Spaainey
* Sri Lanka
* Steatyn Conastit y Vynneeys
* Ny Steatyn Unnaneyssit

## T

* Y Taiwaan (Pobblaght ny Sheen)
* Y Tajikistaan
* Y Tambia
* Tanzania
* Y Teer
* Y Teemor Hiar
* Y Tenegaal
* Y Togo
* Y Tomaal
* Y Tongey
* Y Toodaan
* Y Toodaan Yiass
* Y Toolynn
* Y Tooneesh
* Y Toorinam
* Trinaid as Tobago
* Y Turkee
* Y Turkmenistaan
* Tuvalu

## U

* Yn Ungaar

## V

* Yn Valaysia
* Yn Valta
* Yn Vangladesh
* Vanuatu
* Yn Varitaan
* Yn Varoc
* Ellanyn Varshyl
* Yn Vassadoan Hwoaie
* Yn Velaroosh
* Yn Veleesh
* Yn Velg
* Yn Veneswaaley
* Yn Vietnam
* Yn Volivia
* Yn Vongoil
* Yn Vosambeeck
* Yn Votswaan
* Yn Vrasseel
* Yn Vutaan
* Yn Vulgeyr

## Y

* Yn Yeaman
# Oranje

| Oranje |
| --- |
|  Blaaghyn oranje as oranjeyn er billey |
| Rang oaylleeagh |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Reeriaght: | Plantae  |
| (neu-rheynnit): | Magnoliophyta  |
| (neu-rheynnit): | Eudicotyn  |
| (neu-rheynnit): | Rosidyn  |
| Oardagh: | Sapindales  |
| Kynney: | Rutaceae  |
| Genus: | *Kidrys*  |
| Dooie: | C. ×sinensis  |

 |
| Ennym daa-ennymagh |
| Citrus ×sinensis (L.) Osbeck |

Ta **oranje** çheet er y chidrys *Citrus ×​sinensis* as e mess. T'ee ny billey beg blaaoil ta gaase dys 10 m er yrjid lesh duillagyn sheer-ghlass, ta nyn soie ayns cor-oardagh, jeh cummey oohagh lesh corrillee vishee. Ta mess y villey oranje ny hesperidium, sorçh dy verrish.

Haink yn oranje ass yn Aishey Hiar Yiass. She *oranje villish* yn enny ta currit er mess *Citrus sinensis* dys anchasley dy hoilshaghey eddyr ee as *Citrus aurantium*, yn oranje harroo.T'eh er credjal dy daink y fockle ass y Sanskrit lesh y cummey jeianagh çheet ass y Rangish ny y Vaarle - "orange".

Ayns çhengaghyn elley t'ee er enney myr "ooyl Heenagh" (e.g. Ollanish *Sinaasappel*, "ooyl ny Sheen").

## Imraaghyn

|  |  |
| --- | --- |
|  | *She bun ta'n art shoh.* Cur rish, *son foays y yannoo da Wikipedia.* |

tayfun acar