Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tenis

tenis : tü tenis süshaitajaya tü alijünakalirüwa , eree piamain naya , süpaa wane wüleshi, kajapülüshi wane nayatianjatü ( raqueta ) wane wolachon (pelota pequeña).

Tüshaitaka tü joütshataipa süpapüna tü mmapaaka, moülia waima wayuu ( personas ) ekirajakat süpüla süshaitajaintüin , shaiyaka tü.

Süpüla wane süshaitajaintüin tü miiraka tü chekküsu shiirajuin jatüin pansain tü jamukolian süshaitajia: ereee ein tü miiraka esü pasanain wane Muska sain wane yüja, epinale ipünapüna sülatuin tü wolachonka, ekei ajütuin oulia tü wolachonka amuloüsü.
# Eeuro

Eeuro.
Tü **Eeuro** (alijunaiki: *Euro*) shiia netka chejeewai Kot'ta Eeuropaa (Unión Europea) makaaya sulüko tü EeuroSonaa suitua shiia su'umashe: Alemaania, Autüria, Chiipüre, Epaainya, Esütoonia, Irülanta, Itaalia, Küreesia, Luksenputko, Maatta, Mmairua Neerülantia, Pirülantia, Püransia, Pottukaalü, Sülowaakia, Süloweenia siia Weerüjika.

Tü apunuin chooüjaka joü'mmakat Eeuropajatü yooyusu müin sumaa UE, tü shiairua: Alijunapiapa'a Watiikaana, Moonako siia San Mariina. Tü Sutnetse apanusuyajee sutuma Antoora, Kosoowa siia Monteneekera.
Sutuma makaa tü Eeuro suliiasu kassa sunainmüin 330 miyon tü Eeuropeea, siia 175 miyon alijunayuu soou supushuwayake mmakat sumaa 150 miyon Apurikana.

Tü Eeuroka shiia tü netkaa piamajatuka soou mmakat sunain awanaja kassa siia tü aikunashataka suchikeje tü netka Dolarka chaa Mma Mulo'usu Ameerikajatü.
# COVID 19

Jefes familiares
keicherajaa suliia COVID 19
**COVID 19** jia wane wanülüü jeketü eekalü müinma yaa süpa'alu mmakalü. Jialaa tü anajirawaaka julu'u wounmain, müsia julu'u wakuwa'ipa maa aka tü aluwatawaa jülu'u wounmainkaa, eesü jüpüla Sotüin waa'in tü Wakua'ipakat paala.
Jumayale tü eiyajaapülekaa, müsia tü apansajiawaka o'tta tü anaatakat jukua'ipa ounmain.
Jüpüshua'a tü jia tü aainjanüinka jüpüla alatuin tü wanülu'ukaa.
Pütchii tü jülujat wane kalaro'uta nejettüin wane wayuu a'yataai jünain tü ouyantaa akua'ipa amünaka.

Tü wanulu'uka jüpüla nnojolüin eein julu'u wounmain aa'inraneesu tu o'lojooka ajapü wattaluinjana nnojolü asirawain.

Süchikuwa ayulee COVID\_19 akumajasü so'u yü juya 2019 wanee wanülü o'utasiiru watta salii alijuna jee wayuu outaka sütuma etnajünüsü süka aleyajawa kashunuisüsü apüsü oushuwa, a'iwa ekii, mariaawa a'iwa eipuse, jemiai, nojolaa a'in, mekunjewa,  mapüsaa, matsesü sa'in wayuu sütuma metutsu nümüin chi'ira ala'ula jee ekai ayuliin kakaliashi paleestüin.

Wanee wanülü jashiichi kalaatarat. Yakatawasü wayuu suliia suttajuin keicherajushi olojonüsü ajapü pejewa. Nojotsu alaapalain apüshii sutuma

## Tü shipika

Watta saalii kasa anakat sümüin süpana wunuli'a

Alakajünüsü wunuli'a shiipi

Samuttapai, Püse'esü, Süpana liimuna, eukaliipta, alakajünüsü wayuu süma süpüla shiyuluintuin tüü oushuwaka nüleerujee.

## Achikii a'apanüsu anooipa'ajana

* Pandemia y Comunidades indígenas
# Palaapünaa

Palaapünaa
**Palaapünaa** (Alijunaiki: *norte*) palaapünaa juka wayuunaiki jia tü epünaale jülatüin tü palaakalü e'iyatiasü wane kasa julü'ü jüküwaipa wayuu muinka chale'e wanaapünaa jümaa tü palaakalü.

Tü pütchi palaapüna maluúkalü jia wane pütchi e'iyatia, wane pütchi akujia, wane pütchi ayawatiaa.

jiayawatia wayuu junain waraitaaa.

jiyawatia wayuu jünain aruleejaa

jiyawatia wayuu jüpüla apaansajia ji'ipa'apa'a wane pütchi

junaijee tü pütchi palaapünaa makalü ayu'ulaasü tü pütchi palamuin makalü.