Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wikiakuaipa

Ee'iyalaaya a'laülaasü Wiikipeetiajatü.
Tü kanüliakalü Wikipeetia (alijunaiki: *Wikipedia*) jia wanee ansikülopeetia jutatüsü. Sükorolo Fundasionko Wikimeetia. Tü ashajuushi eekalü sulu'u alatüsü suulia 20.000.000, ashajuushi süka 282 anüikii sainküin mmakalü süpüshua'a. Tü ashajuushikalü eesü süpüla shi'irüin eekai eein ne'e; tü a'yatawaakalü o'ttüsü so'u 15 Eneero so'ü tü juyakalü 2001 nütüma chii alijunakai Jimmy Wales otta Larry Sanger, joolu'u tü ansikülopeetiakalü shia e'rajanakana ma'in sütüma ekaai eein ne'e shikerolüin sulu'u Internet.

Sunainjee sukumujunüin Wikipeetia amioüjasu suliia waneeirü ansikülopeetia sulü Internet, joolü antunusu anain ein tü poloo alüpüna walekerü, arajunaka'main soou mmakat. Sutuma müin shiia eipaa sunainjeka supüla ainja jeketü aa'innajatü.

Sa'akaje 285 anaatiaa'puna, 17 (Poloo akaratshi) anüiki sulatirüin 300.000 ashajalaa; tü shiiairüa Inküleenaiki, Aleman'naiki, Püranseenaiki, Italiaananaiki, Pülaakanaiki, Alijunaiki, Japüneenaiki, Ruusanaiki, Neerlanteenaiki, Pottukesünaiki, Chinaanüiki, Suekaanaiki, Wietnamiitanaiki, Uküranianaanaiki, Katalaan'naiki, Norüekoonaiki siia Finnesünaiki.

## Suchukuwaje Sukuwaitpaa

Ees 3 (apünuin) achukuwaje so'ü tü aa'innajatü Wikipeetia, aküjaaka achiiki tü sain'raka sulü tü walekerü. Tü sunuikipüle shiia «Tü Ansikülopeetia Taashisü anaaka apüla anaataa» münusu 3 sunainjeka:

1. Shiia wanee ansikülopeetia, münusuka müin sain wanee akaaliijiaa kapülajaka akotchajaa, anajawa, siia alüwata achikiimajaatü müinka kakumajiasü anaain.
2. Jia wanee Wiki, ees supülain anaatüna sutuma eke ein.
3. Tü sulü'jatüü jutatüsu sumüin eke ein ere'ein.

Sutuma nü'nüiki chii akumajakai Jimmy Wales tü aa'innajatüka shiiasu «Wanee ayatawaa supüla ainjanaa siia ei'tajaa wanee ansikülopeetia taashisü, anaashatain'jatü sumüin alijuna soou mmakat supüshuwale, sunain sunüiki» tü makaa supülasu «Akumaja wanee mmakat ein tü alijunakalirua ekerolüin anainwa achikiimajaatü taashisü». Tü makaa ainjunusu sulü wanee waleketpüleeirua Wikimedia.org sukaa wanee ejeketüjaaya (inküleenaiki: Software).
# Yootirawaa

Yootirawaa Jalitpa'a
**Yootirawaa** (alijunaiki: *dialogar*) na wayuukana yootushi süchiirua kasa supushuwa'a eekai kojutuin namüin, wane yootirawaa süpülajatü aashajawaa sümaa wayuu saa'ujee kasa eekai sotuin naa'in otta müsia shi'iree aapajaa pütchi eekai anain akuwa'ipa.

## Sukuwa'ipa wane yootirawaa

Sünain wane jutkataa, na wayuukana aashajaashi sümaa nanüiki namaa na waneeirua, nayu'luin tü pütchika eekalü sulu'u nekii jo müsia tü eekalü sulu'u naa'in. Sümaa tü nanüikika naküjüin tü kasa nachekaka jo tü ke'ireeka na'in. Na wayuukana natüjaa aa'ulu je'tsüin pütchi anaka süpüla pansaainjatüin tü aashajawaaka, wane yootirawaa süchiiruwainjatü tü anajirawaaka otta o'ttuinjatü sünainjee tü kojutajirawaaka, süka jamüin tü pütchika kojutusu müleka nnojorülee painsaain süküjia.

Wane wayuu kojutushii sutuma nünüki, sünainjee tü naashajaaka achiki ayaawatünüshi müleka pansaale tü nukuwa'ipaka. Müleka nnojorüle pansaain tü nünüikika nnojoishi kojutuin sümüin wayuu otta nnojoishi jamajachin amüin.

Na wayuukana yootushin süchiirua kasa supushuwa'a müinka saa'in wane kasachiki, wane achuntaa jieyuu, wane maünaa, wane ajuyaajawaa, sünain anouta sukuwa'ipa wane kasa jo sünain kasa eekai nayaawatüin napüleerua.

### Yootirawaa süchiirua wane kasachiki

Müleka eere wane kasachiki mülo'u, achajaanüshi wane wayuu eekai atüjashaatain süpüleerua nünüiki süpüla niainjachi aikalaakai sümaa wayuu shii'ire nanoutuinjatü sukuwa'ipa. Chi wayuu yootuinjachikai pütchipü'üinjachi sünain achiawaa suulia wane kasa mülo'u.

## Shi'ipajee sukuwa'ipa
# Calentamiento global

tü jaisü süpapünakalü mmapaaka ( alijunaiki: calentamiento global ) shia tü jaisü ayalerakat main süpapüna tü mmapaaka supüshuashata.

caño
Tü jaisüka aisü sümuin tü woúmainka, aisü miasü , jososü eree epúin wuin, aisü miasü sumuin tü mürütka.
Tü jekekat sukuai'pa Mmapa

Sukuaippa tü karaoloutakat

•suktia putchikat

•Suulia putchikat

•Shiyulia sukuai'pa

•Shiipajejatkat sukuai'pa

•Putchi sukektajia

Suktia putchikat

Mmaaluya che'ojasu washajaain suchiki tü akuaippa jeketkalu,suchiki tü kasa alaanakaluirüa mmaulupuna. Mmaluluya nnojoluinpa wanepian tü juyakat mmakapu je músia sutumaje tiaa nnojoluinpa anaain aruleeja je nnojoluinpa anaain apunaja. Shiasa supula wayawatuin saau je nayawatuin saau na wapushikana che'ojasu anaain maain sukujia namüin. Aneese sukujia eere eein yoola suchiki, yoola sulu'u wakuaipa, sunain jutkata, sulu'u tü eikulekat (ekirajulekat) je sumaa tü shikipukat ayatawaa (instituciónal). Sunain'je tia tashajuin tü karaoloutakat, supula shiataana je sukumajuinuin je sunoulaain wakuaippa

•Sulia'a putchikat

sequia a causa del verano
Tü kasa alaanakalirua mmaulu mmaka saain maiktuin tü juyakat, shiratuin sukuai'pa wakuaippa je sukaippa tü mmapaka. Shiratuin tü wakuaippakat kaiwai je suktiruin jeketuiruin akuaippa, mmaaka saain nnojoluiniipain eein supula warulejuin je wapunajuin mmakaupu.. mmaluluya che'ojasu yo'otuin sulu'u wepia je sulu'u tü ekirajulekat...