# ઓનલાઈન વિજ્ઞાપન

**ઓનલાઈન વિજ્ઞાપન** પ્રચારનો એવો પ્રકાર છે જેમાં ગ્રાહકોને આકર્ષવા માટે વિજ્ઞાપન સંદેશો પહોંચાડવાના અભિવ્યક્ત હેતૂને સર કરવા ઈન્ટરનેટ અને વર્લ્ડ વાઈડ વેબનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. ઓનલાઈન જાહેરખબરોના ઉદાહરણોમાં શોધ એન્જિન પરિણામોના પાનાઓ પર આવતી સંદર્ભિત જાહેરખબરો, બેનર જાહેરખબરો, સમૃદ્ધ મીડિયા જાહેરખબરો, સોશિયલ નેટવર્ક જાહેરખબરો, ઈન્ટર્સ્ટિશલ (વચ્ચે આવતી) જાહેરખબરો, ઓનલાઈન ક્લાસીફાઈડ (વર્ગીકૃત) જાહેરખબરો, જાહેરખબર માળખાઓ અને ઈ-મેઈલ સ્પામ સહિતના ઈ-મેઈલ માર્કેટિંગ વગેરેનો સમાવેશ થાય છે.

## પરંપરાગત જાહેરખબરો પર સ્પર્ધાત્મક ફાયદો

ઓનલાઈન વિજ્ઞાપનનો એક મોટો ફાયદો ભૌગોલિક કે સમયની મર્યાદાઓથી પર માહિતી અને વિગતોનું ઝડપી પ્રકાશન છે. ઘણી હદ સુધી, અંતઃક્રિયાત્મક જાહેરખબરોનું ઉભરતુ ક્ષેત્ર જે લોકોએ અત્યાર સુધી અવરોધાત્મક નીતિ અપનાવી છે તેવા જાહેરખબરકર્તાઓ સામે નવા પડકારો રજૂ કરે છે.

અન્ય ફાયદો જાહેરખબરકર્તાના રોકાણની કાર્યકુશળતા છે. ઓનલાઈન જાહેરખબરોના વ્યવસાયમાં માહિતી અને પોસ્ટ કરેલી (સક્રિય) વેબસાઈટ અનુસાર જાહેરખબરોને ગોઠવવાની, તેને અનુકૂળ બનાવવાની સુવિધા આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે, એડવર્ડસ, યાહૂ! શોધ માર્કેટિંગ અને ગૂગલ એડસેન્સ જાહેરખબરોને સુસંગત વેબ પૃષ્ઠ પર અથવા સંબંધિત ચાવીરૂપ શબ્દોના શોધના પરિણામો સાથે દર્શાવવાનું શક્ય બનાવે છે.

## આવકના નમૂનાઓ

ઓનલાઈન વિજ્ઞાપન દ્વારા ખરીદવામાં આવતા ત્રણ સૌથી સામાન્ય માર્ગો સીપીએમ (CPM), સીપીસી (CPC), અને સીપીએ (CPA) છે.

* **સીપીએમ (CPM) (Cost Per Mile) (મિલ દીઠ દર)** , “હજાર દીઠ દર” (સીપીટી (CPT)) તરીકે પણ ઓળખાય છે, જેમાં જાહેરખબરકર્તા તેમના સંદેશાને ચોક્કસ દર્શકો સામે જાહેર કરવા માટે નાણાં ચુકવે છે. “પ્રતિ મિલ”નો અર્થ હજાર છાપ, અથવા સંખ્યાબંધ જાહેરખબરો થાય છે. જોકે, કેટલીક છાપો જેવી કે ફરી લોડ થયેલી અથવા ઉપયોગકર્તાની પ્રારંભિક કામગીરી હોય તો સંભવતઃ ન પણ ગણવામાં આવે.

* **સીપીવી (CPV) (Cost Per Visit) (મુલાકાતી દીઠ દર)** માં જાહેરખબરકર્તા લક્ષિત મુલાકાતીને જાહેરખબર કરનારની વેબસાઈટ સુધી પહોંચાડવા માટે ચુકવણી કરે છે.
* **સીપીવી (CPV) (Cost Per View) (અવલોકન દીઠ દર)** માં જાહેરખબરકર્તા તેમની જાહેરખબર અથવા વેબસાઈટ (સામાન્યપણે પોપ-અપ્સ, પોપ-અન્ડર્સ અને ઔદ્યોગિક જાહેરખબરો સાથે ઉપયોગમાં લેવામાં આવે છે) દરેક વિશેષ અવલોકન દીઠ ચુકવણી કરે છે.

* **સીપીસી (CPC) (Cost Per Click) (ક્લિક દીઠ દર)** ને ક્લિક દીઠ ચુકવણી (પીપીસી (PPC)) તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. જાહેરખબરકર્તાઓ, દરેક વખતે ઉપયોગકર્તા તેમના લિસ્ટિંગ પર ક્લિક કરે અને તેમની વેબસાઈટ પર તે રિડાઈરેક્ટ (પુનઃનિર્દેશિત) થાય તેના દીઠ ચુકવણી કરે છે. વાસ્તવમાં તેઓ લિસ્ટિંગ માટે ચુકવતા નથી, પરંતુ જ્યારે લિસ્ટિંગ ક્લિક થાય ત્યારે જ ચુકવે છે. આ વ્યવસ્થાથી જાહેરખબર વિશેષજ્ઞોને શોધો માંથી નકામા ભાગને દૂર કરી તેમના બજાર અંગેની માહિતી મેળવવામાં મદદ કરે છે. ક્લિક દીઠ ચુકવણીની વ્યવસ્થા હેઠળ, જાહેરખબરકર્તા લક્ષ્ય સમૃદ્ધ શબ્દોની યાદીમાં સુચિબદ્ધ થઈ દરેક ક્લિક દીઠ ચુકવણીનો હક મેળવે છે, જે તેમની જ વેબસાઈટ પર સુસંગત ટ્રાફિકને નિર્દેશિત કરે છે, અને તેમની વેબસાઈટ સાથે સીધી જ જોડાયેલી યાદી પર કોઈ ક્લિક કરે તે ક્લિક દીઠ ચુકવણી કરે છે. સીપીસી (CPC) અને સીપીવી (CPV) બંને અલગ છે, જેમાં ઉપયોગકર્તા તેમની લક્ષિત વેબસાઈટ જોડાય કે નહીં તેને ધ્યાનમાં લીધા વગર દરેક ક્લિક માટે ચુકવણી કરવામાં આવે છે.

* **સીપીએ (CPA) (Cost Per Acquition) (કામગીરી દીઠ દર)** અથવા (હસ્તાંતરણ દીઠ દર) જાહેરખબરો પ્રદર્શન આધારિત છે અને વ્યાપારના જોડાણ માર્કેટિંગ ક્ષેત્રે સામાન્ય છે. આ ચુકવણી યોજનામાં, પ્રકાશક જાહેરખબર ચલાવવાના તમામ જોખમો ઉપાડે છે અને જાહેરખબરકર્તા ખરીદી અથવા સાઈન-અપ જેવા વ્યવહારો કે જે ઉપયોગકર્તા દ્વારા પૂર્ણ કરવામાં આવ્યા હોય તેના માટે જ ચુકવણી કરે. બેનર જાહેરખબરો માટે આ શ્રેષ્ઠ પ્રકારનો ચુકવણી દર છે, અને ચાર્જ (કાર્યભાર) માટે સૌથી ખરાબ પ્રકારનો દર છે કારણ કે તેમાં વેચાણકર્તા વેબસાઈટ કન્વર્ઝન ફનલ (રૂપાંતરણ પ્રવેશિકા)માં કોઈપણ અસક્ષમતાને અવગણવામાં આવે છે.
	+ એજ રીતે, **સીપીએલ (CPL) (Cost Per Lead) (લીડ દીઠ દર)** સીપીએ (CPA) જાહેરખબરની સમકક્ષ છે અને તેનો આધાર ઉપયોગકર્તા ન્યૂઝલેટર (અનૌપચારિક સમાચાર પત્રિકા) અથવા અન્ય પ્રક્રિયા કે તેનાથી વેપારીને વેચાણ વધશે તેમ લાગતુ હોય તેનું ફોર્મ કે રજિસ્ટ્રેશન પૂર્ણ કરે તેના પર છે.
	+ ઉપરાંત સામાન્ય, **સીપીઓ (CPO) (Cost Per Order) (ઓર્ડર દીઠ દર)** જાહેરખબરની કામગીરી દરેક ઓર્ડરના વ્યવહાર કે લેણ-દેણ પર આધાર રાખે છે.
	+ **સીપીઈ (CPE) (Cost Per Engagement) (જોડાણ દીઠ દર)** એ દરેક કાર્ય દીઠ દરનું સ્વરૂપ છે જેની શરૂઆત માર્ચ 2008માં થઈ હતી. તે છાપ દીઠ દર અને ક્લિક દીઠ દરના નમૂનાઓથી અલગ છે, સીપીઈ (CPE)નો અર્થ એવો થાય છે કે જાહેરબબરની છાપ મફત હોય અને જાહેરખબરકર્તા માત્ર એવા કિસ્સામાં જ ચુકવણી કરે છે જ્યારે ઉપયોગકર્તા તેની અમુક ચોક્કસ જાહેરખબર સાથે જોડાય. અહીં રોકાણને ઉપયોગકર્તા કોઈપણ જાહેરખબર સાથે ગમે તે રીતે ક્રિયા-પ્રતિક્રિયામાં જોડાય તે રૂપમાં વ્યાખ્યાંકિત કરવામાં આવે છે.

* **રૂપાંતરણ દીઠ દર (CPA) (Cost Per Action)** તે એક ગ્રાહકને મેળવવાનો દર દર્શાવે છે, વિશેષરૂપે તેમાં જાહેરખબરના અભિયાનની કુલ કિંમતનો કુલ રૂપાંતરણો દ્વારા ભાગાકાર કરીને ગણતરી કરવામાં આવે છે. “રૂપાંતરણ”ની વ્યાખ્યા સ્થિતિ આધારિત અલગ અલગ હોઈ શકે છેઃ ક્યારેક તેને એક પ્રહરી, એક વેચાણ અથવા એક ખરીદીના રૂપમાં જોવામાં આવે છે.

### ગોપનીયતા

ઓનલાઈન વિજ્ઞાપનમાં ઉપયોગકર્તાની ગોપનીયતા અને ગુપ્તતાને સમાવવામાં આવે છે. જો કોઈ જાહેરખબરની કંપની બે વેબસાઈટ પર બેનરો મુકે તો. જાહેરખબરકર્તા કંપની સર્વર પર મુકેલી ઈમેજ (છાપ)નું હોસ્ટિંગ (સંચાલન કરવું) અને થર્ડ-પાર્ટી (ત્રીજી વ્યક્તિ) દ્વારા ઉપયોગમાં લેવાતી કૂકીઝનો ઉપયોગ કરી બંને વેબસાઈટ પર કેટલાક ઉપયાગોકર્તાએ બ્રાઉઝિંગ કર્યું તેની માહિતી મેળવી શકે છે.

મોટાભાગના બ્રાઉઝરો દ્વારા ઉપયોગકર્તાના વેબના અનુભવને નકારાત્મક અસર ન થાય તે રીતે થર્ડ-પાર્ટી (ત્રીજી વ્યક્તિ) કૂકીઝને બ્લોક (બંધ) કરી ગુપ્તતા વધારી શકાય છે અને જાહેરખબરો તેમજ ટ્રેકિંગ કંપનીઓ દ્વારા થતા ટ્રેકિંગને ઘટાડી શકાય છે. સંખ્યાબંધ જાહેરખબર ચાલકો પાસે બ્રાઉઝરમાં વ્યવહારલક્ષી જાહેરખબરોને રોકતી સામાન્ય કૂકીનો ઉપયોગ કરીને વ્યવહારલક્ષી જાહેરખબરોને દૂર કરવા માટેનો વિકલ્પ હોય છે.

### માલવેર

આ પણ જાહેરખબરની પદ્ધતિનો એક એવો વર્ગ છે જેને અનૈતિક ગણવામાં આવે છે અને તે સંભવતઃ ગેરકાયદેસર હોઈ શકે છે. તેમાં બહારની એપ્લિકેશનનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. જે સિસ્ટમના સેટિંગ (જેવા કે બ્રાઉઝરનું હોમ પૃષ્ઠ એટલે કે મુખ્ય પાનું) બદલી નાખે છે, પોપ-અપ ઉત્પન્ન કરે છે, અને ન જોડાયેલા વેબ પૃષ્ઠોમાં જાહેરખબરો ઉમેરે છે. આવી એપ્લિકેશન સામાન્યતઃ સ્પાઈવેર અને એડવેર તરીકે દર્શાવેલી હોય છે. હવામાન દર્શાવવુ અથવા શોધ બાર ઉપલબ્ધ કરાવવું વગેરે સામાન્ય સેવાઓ આપીને તેમની શંકાસ્પદ ગતિવિધિઓ પર તેઓ પડદો પાડી શકે છે. આવા કાર્યક્રમ ઉપયોગકર્તાને છેતરવા માટે તૈયાર કરાય છે, જે ટ્રોઝન હોર્સ તરીકે અસરકારક રીતે કામ કરે છે. આવી એપ્લિકેશનો સામાન્યપણે એવી રીતે તૈયાર કરવામાં આવે છે કે તેને દૂર કરવી અથવા અનઈન્સ્ટોલ કરવી મુશ્કેલ હોય છે. ઓનલાઈન ઉપયોગકર્તાઓની વધતી સંખ્યા, કે જેમાંથી સંખ્યાબંધ લોકો કોમ્પ્યૂટરના ખૂબ જાણકાર નથી હોતા, તેમનામાં આવા કાર્યક્રમોથી પોતાને બચાવવા માટે પુરતા જ્ઞાન કે તકનીકી સક્ષમતાનો અભાવ હોય છે.

## નૈતિકતાઓ

ઓનલાઈન વિજ્ઞાપનમાં સંખ્યાબંધ પ્રકારની જાહેરખબરોનો સમાવેશ થયેલો છે, તે પૈકી કેટલીક નૈતિક રીતે મુકાયેલી હોય છે જ્યારે કેટલીક નથી હોતી. કેટલીક વેબસાઈટ મોટી સંખ્યામાં જાહેરખબરોને ઉપયોગ કરે છે, જેમાં કેટલાક ઉપયોગકર્તાને ભ્રમિત કરતા ભડકીલા બેનર હોય છે, અને કેટલાકમાં એવી ભ્રામક તસવીરો હોય છે જે જાહેરખબરના બદલે ઓપરેટિંગ સિસ્ટમમાંથી આવતા ખામીના સંદેશ જેવી દેખાય છે. આવક માટે અનૈતિક રીતે ઓનલાઈન જાહેરબખરોનો ઉપયોગ કરતી વેબસાઈટ્સ અવારનવાર એ વાત પર દેખરેખ નથી રાખતી કે જાહેરખબર કઈ લિંક સાથે જોડાયેલી છે, જેથી જાહેરખબરો હાનિકારક સોફ્ટવેર સાથે અથવા પુખ્તવયના લોકોની સામગ્રી પીરસતી વેબસાઈટો સાથે જોડાઈ જાય છે.

જે વેબસાઈટ ચાલકો નૈતિક રીતે ઓનલાઈન જાહેરખબરોની કામગીરી કરે છે તેઓ ખાસ કરીને નાની સંખ્યામાં જાહેરખબરોનો ઉપયોગ કરે છે જેનો હેતુ ઉપયોગકર્તાને હાનિ પહોંચાડવાનો કે ત્રાસ આપવાનો હોતો નથી, અને તેમની વેબસાઈટની ડિઝાઈન કે લેઆઉટનું અવમુલ્યન થાય તેવી નથી હોતી. સંખ્યાબંધ વેબસાઈટ ધારકો સીધા જ જાહેરખબર આપવા માંગતી કંપનીઓનો સંપર્ક કે છે, મતલબ કે જાહેરખબરના માધ્યમથી જોડાતી વેબસાઈટ કાયદેસર છે.

ઓનલાઈન વિજ્ઞાપનમાં એડોબ ફ્લેશ તેવી વધુ પડતી તકનીકનો ઉપયોગ કરવાથી કેટલાક બ્રાઉઝરોમાં ઉપયોગકર્તા તે જોઈ શકતા નથી, અથવા એડબ્લોક કે નોસ્ક્રિપ્ટ જેવા બ્રાઉઝર પ્લગ-ઈન્સનો ઉપયોગ કરી શકતા નથી. સંખ્યાબંધ સાઈટ્સ કેન્દ્રીકૃત જાહેરખબર સેવાનો ઉપયોગ કરે છે જેથી તેમની જાહેરખબરોને સંભવતઃ સુરક્ષા અને ગુપ્તતાના પગલાંની આડઅસરો તરીકે બ્લોક (બંધ) કરવામાં આવે છે, કારણ કે સેવાઓના કાર્ય કરવા માટે જાવા સ્ક્રિપ્ટ અને ક્રોસ-સાઈટ અનુરોધની જરૂર પડે છે, જ્યારે સાઈટનો ઉપયોગ કરવા માટે સામાન્યપણે આવી વિશેષતાઓની જરૂર હોતી નથી અને તે અસુરક્ષા કે આંતરિક નિર્બળતાના સંભાવ્ય સ્ત્રોત હોય છે.

કેટલીક કંપનીઓ ગ્રાહકોનો સંતોષ સાધવા માટે ઓનલાઈન ફરિયાદ કેન્દ્રોનો ઉપયોગ કરીને, ગેરરીતિઓ શોધી કાઢતા ટૂલ્સ બનાવી અને તેને અમલમાં મૂકીને ઓનલાઈન માર્કેટિંગ દ્વારા ગ્રાહક એંગેજમેન્ટ (જોડાણ)નો અભ્યાસ કરે છે, જ્યારે વેબસાઈટના પાનાની સલામતી માટે વેબસાઈટ અને પ્રકાશકનુ નિરીક્ષણ કરવાથી ઉચ્ચ કક્ષાની માહિતી સુરક્ષા અને સંમતિ પ્રદાન કરે જેમા સ્પામની જરૂર પડી શકે છે.

## પ્રકારો

ઉપર દર્શાવ્યા પ્રમાણે મોટાભાગની ઓનલાઈન જાહેરખબરોના ચોક્કસ દર હોય છે જે જાહેરખબરોના ઉપયોગ અથવા ક્રિયા-પ્રતિક્રયા દ્વારા લેવા આવે છે, ઓનલાઈન જાહેરખબરની કેટલીક એવી પદ્ધતિઓ પણ છે જેમાં માત્ર એક વખત જ ચુકવણી કરવાની જરૂર હોય છે. મિલિયન ડોલર હોમ પૃષ્ઠ (મુખ્યપાનુ) આ માટેનું ખૂબ જ સફળ ઉદાહરણ છેઃ મુલાકાતીઓ પિક્સેલ દીઠ $1 આપીને જાહેરખબરની જગ્યા મેળવી શકે છે અને કોઈપણ પ્રકારના વધારાના દર વગર તેમની જાહેરખબર જ્યાં સુધી વેબસાઈટનું અસ્તિત્વ રહે ત્યાં સુધી હોમ પૃષ્ઠ (મુખ્ય પાનું) પર જોવા મળે છે.

* તરલ જાહેરખબરઃ આ એવી જાહેરખબર છે જે ઉપયોગકર્તાની સ્ક્રિન (કોમ્પ્યૂટરના પડદો) પર ફરતી હોય છે અથવા કોઈપણ માહિતીની ઉપર ફરતી રહે છે.
* વિસ્તરતી જાહેરખબરઃ આ એવી જાહેરખબર છે જેમાં કદ બદલાતુ રહે છે જે વેબ પૃષ્ઠની વિગતોને પણ બદલી શકે છે.
* વિનમ્ર જાહેરખબરઃ આ પદ્ધતિ દ્વારા વેબ પૃષ્ઠ પર જોવાઈ રહેલી માહિતીમાં વિક્ષેપ ન પડે તે રીતે મોટા કદની જાહેરખબરને નાના ટુકડાઓમાં ડાઉનલોડ કરવામાં આવે છે.
* વૉલપેપર જાહેરખબરઃ આ એવી જાહેરખબર છે જે સામે જોવા મળતા પાનાનું બેકગ્રાઉન્ડ બદલે છે.
* ટ્રિક બેનરઃ આ બેનર જાહેરખબર છે જે બટન સાથેના ડાઈલોગ બોક્સ જેવી દેખાય છે. તે ખામી કે સતર્ક કરતા સંદેશ જેવી દેખાય છે.
* પોપ-અપઃ એક નવી વિન્ડો હોય છે જે ચાલુ હોય તેની આગળના ભાગે ખુલે છે, તેમાં જાહેરખબર જોવા મળે છે, અથવા સંપૂર્ણ વેબ પૃષ્ઠ જોવા મળે છે.
* પોપ-અન્ડરઃ તે પદ્ધતિ પોપ-અપ જેવી છે સિવાય કે તે ચાલુ વિન્ડોની પાછળથી લોડ થાય છે જેથી ઉપયોગકર્તા જ્યાં સુધી એક કે વધારે સક્રિય વિન્ડો બંધ ન કરે ત્યાં સુધી તે જોઈ શકતા નથી.
* વીડિયો જાહેરખબરઃ તે બેનર જાહેરખબર જેવી જ હોય છે, સિવાય કે તેમાં સ્થિર અથવા એનિમેટેડ તસવીરના બદલે એક વાસ્તવિક ચલિત મૂવી વીડિયો દર્શાવવામાં આવે છે. આ ટેલિવિઝન પર સૌથી વધુ પ્રચલિત પ્રકારની જાહેરખબર છે અને સંખ્યાબંધ જાહેરકર્તાઓ ટેલિવિઝન અને ઓનલાઈન જાહેરખબર માટે એક જ ક્લિપનો ઉપયોગ કરી શકે છે.
* નક્શા જાહેરખબરઃ કોઈ લખાણ કે ચિત્ર સાથે જોડાયેલી જાહેરખબર હોય છે, અને તે ગૂગલ મેપ્સ જેવા ઈલેક્ટ્રોનિક નક્શામાં કે તેની ઉપર જોવા મળે છે.
* મોબાઈલ જાહેરખબરઃ એસએમએસ (SMS) લખાણ અથવા મલ્ટી-મીડિયા સંદેશ છે જે સેલફોન પર મોકલવામાં આવે છે.
* સુપર્સ્ટિશલઃ વેબ પૃષ્ઠ પર જોવા મળતી એક એવી એનિમેટેડ જાહેરખબર કે જે ઈન્લાઈવન માર્કેટિંગ ટેકનોલોજીસ (પ્રસન્ન કરતી માર્કેટિંગ તકનીક)થી દર્શાવાય છે. તેમાં વીડિયો, 3ડી (3D) સામગ્રી અથવા ટીવી જેવી જાહેરખબર રજૂ કરવા માટે ફ્લેશ (ઝબકારા)નો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે. તે યુનિકાસ્ટ ટ્રાન્ઝિશનલ એડ્સ તરીકે ઓળખાય છે કારણ કે મૂળ તે યુનિકાસ્ટ કોમ્યુનિકેશન્સ દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી પરંતુ 2004માં આ કંપનીને વ્યૂપોઈન્ટ કોર્પોરેશને હસ્તગત કરી હતી, તેમણે 2008માં પોતાનું નામ બદલીને ઈન્લાઈવન કર્યું હતું.
* ઈન્ટર્સ્ટિશલ (વચગાળાની) જાહેરખબરઃ આ જાહેરખબર ઉપયોગકર્તા તેના મૂળ સ્થળે પહોંચે તે પહેલા આખા પાનામાં જોવા મળે છે.

ઉપરાંત, સ્ટ્રીમિંગ વીડિયો અથવા સ્ટ્રીમિંગ ઓડિયો ધરાવતી જાહેરખબરો જાહેરખબરકર્તાઓમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય થઈ રહી છે.

### ઈ-મેઈલ જાહેરખબર

કાયદેસરની ઈમેઈલ જાહેરખબર અથવા ઈ-મેઈલ માર્કેટિંગને સ્પામથી ભિન્ન દર્શાવવા માટે સામાન્યપણે “પસંદ કરેલી ઈ-મેઈલ જાહેરખબર” તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

### જોડાણ માર્કેટિંગ

જોડાણ માર્કેટિંગ ઓનલાઈન જાહેરખબરનો એક પ્રકાર છે જ્યાં જાહેરખબરકર્તા નાના (અને મોટા) પ્રકાશકોના એક વિશાળ જૂથ સાથે અભિયાન ચલાવે છે. જેઓ જાહેરખબરકર્તા માટે ટ્રાફિક એકત્રિત થાય અને સામાન્ય રીતે ચોક્કસ સમતોલ પ્રચાર પરિણામ મેળવે ત્યારે જ મીડિયા ફી ચૂકવે છે (ફોર્મ, વેચાણ, સાઈન-અપ વગેરે). હાલમાં, આ કાર્ય જોડાયેલા નેટવર્ક સાથે કરાર દ્વારા જ પૂરું કરવામાં આવે છે.

જોડાણ માર્કેટિંગની શોધ 1994માં સીડીનાઉ ડોટ કોમ (CDNow.com) દ્વારા કરાઈ હતી અને 1996માં સંલગ્ન કાર્યક્રમ તરીકે ઓળખાયેલા તેના એફિલિએટ પ્રોગ્રામના શુભારંભ વખતે એમેઝોન ડોટ કોમ (Amazon.com) દ્વારા પ્રોત્સાહિત કરાઈ હતી. ઓનલાઈન છુટક વિક્રેતા નીચા દરે બ્રાન્ડ પ્રદર્શન માટે તેનો ઉપયોગ કરે છે અને સાથો સાથ તેણે નાની વેબસાઈટોને થોડીક પૂરક આવક ઊભી કરવાનો એક માર્ગ પણ દર્શાવે છે.

### વ્યવહારલક્ષી લક્ષ્યાંકિકરણ

સંદર્ભિત લક્ષ્યાંકિકરણની ઉપરાંત, ઓનલાઈન જાહેરખબર ઉપયોગકર્તાના ભુતકાળના ક્લિકસ્ટ્રીમના આધાર પર લક્ષ્યાંકિત કરી શકાય છે. ઉદાહરણ તરીકે, જો કોઈ ઉપયોગકર્તાએ તાજેતરમાં કોઈ મોટરગાડીને સંબંધિત ખરીદી/તુલનાત્મક સાઈટોની મુલાકાત લીધી હોય તો ઉપયોગકર્તાના કોમ્પ્યૂટર પર સંગ્રહ કરાયેલી કૂકીઝથી તેની ક્લિકસ્ટ્રીમનું વિશ્લેષણ કરી તે ઉપયોગકર્તા તેની અન્ય નોન-ઓટોમોટિવ સાઈટ્સ જોતો હોય ત્યારે ઓટો સંબંધિત જાહેરખબર દર્શાવી શકાય છે.

### અર્થપૂર્ણ જાહેરખબર

અર્થપૂર્ણ જાહેરખબરો વેબ પાનાઓ માટે અર્થપૂર્ણ વિશ્લેષણ તકનીક લાગુ કરે છે. આ પ્રક્રિયા પાનાંના મુખ્ય વિષય અને/અથવા અર્થની સચોટ સમજણ અને વ્યાખ્યા કરી અને તે પછી લક્ષ્યાંકિત જાહેરખબરો સ્થળ સાથે તેને પ્રસ્થાપિત કરે છે. વિષયને જાહેરખબર સાથે ખૂબ જ નજીકથી જોડીને, તેવું માની લેવામાં આવે છે કે દર્શકો, જાહેરખબર કરાયેલા ઉત્પાદક અથવા સેવામાં રસ દાખવે (જોડાણ દ્વારા) તેવી શકયતા વધુ છે.

## જાહેરખબર સર્વર બજાર માળખું

અહીં ટોચના **જાહેરખબર સર્વર વિક્રેતા 2008** ની યાદી દર્શાવાઈ છે જેમાં વિશેષ સર્વેક્ષણમાં પ્રકાશિત સંગ્રહિત ૨૦૦૮-૦૫-૦૫ ના રોજ વેબેક મશિન લાખોની સંખ્યામાં દર્શકોના આંકડાની યાદી સમાવાઈ છે. 2008થી ગૂગલ ઓનલાઈન જાહેરખબર બજાર પર લગભગ 69% અંકુશ ધરાવે છે.

| વિક્રેતા | જાહેરખબર જોનારાઓ (મિલિયનમાં) |
| --- | --- |
| ગૂગલ (Google) | 1,118 |
| ડબલક્લિક (ગૂગલ (Google)) | 1,079 |
| યાહૂ(yahoo)! | 362 |
| એમએસએન (MSN) (માઈક્રોસોફ્ટ) | 309 |
| એઓએલ (AOL) | 156 |
| એડબ્રાઈટ | 73 |
| **કુલ** | **3,087** |

એ વાત નોંધવી જોઈએ કે ગૂગલે 2007માં $3.1 બિલિયનના ખર્ચે ડબલક્લિક હસ્તગત કરી હતી. ઉપરોક્ત સર્વેક્ષણ 68 મિલિયન ડોમેઈન સંગ્રહિત ૨૦૧૧-૧૧-૨૪ ના રોજ વેબેક મશિનના આધારે છે.

## આ પણ જુઓ

* ઉદ્યોગ ગણતરીઓ:
	+ ક્લિક દીઢ દર (સીટીઆર (CTR)))
	+ કાર્ય દીઠ ખર્ચ (સીપીએ (CPA))
		- કાર્ય દીઠ અસરકારક ખર્ચ (ઈસીપીએ (eCPA))
	+ ક્લિક દીઠ ખર્ચ અથવા ક્લિક દીઠ ચુકવણી (સીપીસી અથવા પીપીસી (CPC or PPC))
	+ છાપ દીઠ ખર્ચ (સીપીઆઈ (CPI))
		- મિલ દીઠ ખર્ચ (સીપીએમ (CPM)), હજાર દીઠ ખર્ચ (સીપીટી (CPT)) તરીકે પણ ઓળખાય છે
			* મિલ દીઠ અસરકારક ખર્ચ (ઈસીપીએમ (eCPM))
* ક્લાસિફાઈડ (વર્ગીકૃત) જાહેરખબરો
* વેબ જાહેરખબરો:
	+ જાહેરખબર ફિલ્ટરિંગ
	+ જાહેરખબર વ્યવસાયનું માળખુ
	+ લેખ માર્કેટિંગ
	+ જોડાણ માર્કેટિંગ
	+ મધ્યસ્થ જાહેરખબર સર્વર
	+ ક્લિક કૌભાંડ
	+ ડોટ ધંધાર્થીઓ
	+ ઈન-ટેક્સ્ટ (લખાણમાં) જાહેરખબરો
	+ ઓનલાઈન ક્લાસિફાઈડ (વર્ગીકૃત) જાહેરખબરો
	+ ઓવરલે (આવરણ)
	+ ક્લિક દીઠ ચુકવણી
	+ પ્લે (રમત) દીઠ ચુકવણી
	+ પ્રદર્શન આધારિત જાહેરખબરો
	+ પોપ-અપ જાહેરખબરો
	+ અર્થપૂર્ણ જાહેરખબરો
	+ જનજાતિય મિશ્રણ (જાહેરખબર માળખુ)
	+ યુનિકાસ્ટ જાહેરખબર
	+ વેબ બેનર
* ઈ-મેઈલ જાહેરખબરો:
	+ ઈ-મેઈલ સ્પામ
	+ ઓપ્ટ-ઈન ઈ-મેઈલ જાહેરખબરો
	+ સ્પામિંગ
* શોધ એન્જિનો
	+ શોધ એન્જિન માર્કેટિંગ (એસઈએમ (SEM))
	+ શોધ એન્જિન ઓપ્ટિમાઈઝેશન (એસઈઓ (SEO))
* મોબાઈલ જાહેરખબરો
	+ મોબાઈલ માર્કેટિંગ
	+ મોબાઈલ વિકાસ
	+ ડબ્લ્યુએપી (WAP)

## સંદર્ભો

## બાહ્ય કડીઓ