# ઐશ્વર્યા રાય

| ઐશ્વર્યા રાય |
| --- |
|  |
| ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ  |
| જન્મ | ૧ નવેમ્બર ૧૯૭૩  મેંગલોર  |
| અભ્યાસ સંસ્થા | * Ruparel College
* Kishinchand Chellaram College
 |
| વ્યવસાય | ફિલ્મ અભિનેતા, મોડલ, અભિનેતા  |
| જીવન સાથી | અભિષેક બચ્ચન  |
| બાળકો | Aaradhya Bachchan  |
| પુરસ્કારો | * Chevalier des Arts et des Lettres (૨૦૧૨)
 |
| સહી |
|  |

ઐશ્વર્યા રાય
 **ઐશ્વર્યા રાય-બચ્ચન**  અથવા  **ઐશ્વર્યા બચ્ચન**  (જન્મનું નામઃ  **ઐશ્વર્યા રાય**, તુલુ (જન્મઃ ૧ નવેમ્બર ૧૯૭૩) એક ભારતીય અભિનેત્રી અને ભૂતપૂર્વ મિસ વર્લ્ડ છે.અભિનેત્રી તરીકે કારકિર્દી શરૂ કરતાં પહેલાં તેણે એક મોડેલ તરીકે કામ કર્યું હતું અને ૧૯૯૪માં મિસ વર્લ્ડનો તાજ જીત્યા બાદ અત્યંત લોકપ્રિયતા મેળવી હતી.ભારતીય અભિનેત્રી ઐશ્વર્યા રાય, તેના લગ્ન બાદ ઐશ્વર્યા રાય બચ્ચન જેવા શ્રેય, પાંચ ભાષાઓ, મુખ્યત્વે હિન્દી, તમિલ અને ઇંગલિશ માં 40 ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે.

મણિરત્નમની તમીલ ફિલ્મ *ઇરુવર* (ઇ. સ. ૧૯૯૭)થી ફિલ્મ કારકિર્દી શરૂ કરનાર ઐશ્વર્યા રાયની સૌપ્રથમ વ્યાવસાયિક સફળ ફિલ્મ તામિલ ફિલ્મ *જિન્સ* (ઇ. સ. ૧૯૯૮) હતી, આ ફિલ્મે તેને ફિલ્મફેર (દક્ષિણ)નો શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ અપાવ્યો હતો.સંજય લીલા ભણસાલી દિગ્દર્શિત ફિલ્મ *હમ દિલ દે ચૂકે સનમ* (ઇ. સ. ૧૯૯૯)થી તે બોલીવુડના ધ્યાનમાં આવી હતી.ફિલ્મમાં તેની ઉત્કૃષ્ટ અદાકારીને પગલે તેણે ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડજીત્યો હતો.૨૦૦૨માં તેણે ભણસાલીની આગામી ફિલ્મ *દેવદાસ*માં કામ કર્યું હતું, જેમાં તેણે ફિલ્મફેરમાં બીજી વખત શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ જીત્યો હતો. ઇ. સ. ૨૦૦૩થી ઇ. સ. ૨૦૦૫ દરમિયાન તેની કારકિર્દીમાં નબળા તબક્કા બાદ તેણે બ્લોકબસ્ટર *ફિલ્મ ધૂમ 2* માં (ઇ. સ. ૨૦૦૬) કામ કર્યું હતું, જે તેની સૌથી મોટી વ્યાવસાયિક સફળ ફિલ્મ બની હતી.ઐશ્વર્યાએ ત્યાર બાદ *ગુરુ' (ઇ. સ. ૨૦૦૭) અને* જોધા અક્બર *(ઇ. સ. ૨૦૦૮) જેવી ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો હતો. આ ફિલ્મો વ્યાવસાયિક રીતે સફળ રહી હતી અને તેની ભૂમિકાની સરાહના પણ થઇ હતી.આમ, રાયે ભારતીય ફિલ્મ ઉદ્યોગમાં અગ્રણી અભિનેત્રીઓમાં તેનું સ્થાન જમાવ્યું છે.*

તેની કારકિર્દી દરમિયાન રાયે અંગ્રેજીમાં આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રોડક્શનની *બ્રાઇડ એન્ડ પ્રેજુડિસ*  (ઇ. સ. ૨૦૦૩), *મિસ્ટ્રેસ ઓફ સ્પાઇસ* (ઇ. સ. ૨૦૦૫), *ધ લાસ્ટ લીજન (The Last Legion)* (ઇ. સ. ૨૦૦૭) અને *ધ પિંક પેન્થર 2* (ઇ. સ. ૨૦૦૯) સહિત હિન્દી (Hindi), અંગ્રેજી (English), તામિલ અને બંગાળીમાં ૪૦ ફિલ્મોમાં અભિનય કર્યો છે.

## પ્રારંભિક જીવન

મેંગલોર માં કૃષ્ણરાજ રાય અને વૃંદા રાયના ઘરે ઐશ્વર્યાનો જન્મ થયો હતો. તેનો પરિવાર મેંગલોરના બંટ સમાજ નો છે. તેને એક મોટો ભાઈ છે, જેનું નામ આદિત્ય રાય છે અને તે નૌકાદળમાં કામ કરે છે તથા તેણે ઐશ્વર્યાની ફિલ્મ *દિલ કા રિશ્તા* (ઇ. સ. ૨૦૦૩)નો કો-પ્રોડ્યુસર પણ હતો. ઐશ્વર્યા નાની હતી ત્યારે તેના માતા-પિતા મુંબઇ આવીને વસ્યા, જ્યાં તેણે સાંતાક્રૂઝ માં આર્ય વિદ્યા મંદિરમાં અભ્યાસ કર્યો. ઐશ્વર્યાએ "એચએસસી"નો અભ્યાસ એક વર્ષ ચર્ચગેટ (Churchgate)ની જય હિંદ કોલેજ (Jai Hind College)માં અને ત્યાર બાદ માટુંગાની રુપારેલ કોલેજ માં પૂરો કર્યો હતો. શાળામાં તે હોંશિયાર હતી અને તેણે આર્કિટેક્ટ બનવાનો નિર્ણય કર્યો હતો અને આર્કિટેક્ચરમાં અભ્યાસ શરૂ કર્યો. તે માતૃભાષા તુલુ (Tulu), તેમજ હિન્દી (Hindi), અંગ્રેજી (English), મરાઠી (Marathi) અને તમીલ (Tamil) સહિત કેટલીક ભાષા જાણે છે.તેણે આર્કિટેક્ચર (architecture)માં અભ્યાસ શરૂ કર્યો હતો.

## મિસ વર્લ્ડ

આર્કિટેક્ચરના અભ્યાસની સાથે સાથે તેણે મોડેલિંગ પણ શરૂ કર્યું હતું. ઇ. સ. ૧૯૯૪માં મિસ ઇન્ડિયા સ્પર્ધામાં તેણે સુસ્મિતા સેન પછી બીજુ સ્થાન મેળવ્યું હતું અને *મિસ ઇન્ડિયા વર્લ્ડ 'નો તાજ જીત્યો હતો.તે મિસ વર્લ્ડ બની તે જ વર્ષે તેણે* મિસ ફોટોજેનિક*નો એવોર્ડ પણ જીત્યો હતોતેણે સૌંદર્ય સ્પર્ધા જીત્યા પછી અભ્યાસ છોડી દીધો અને મિસ વર્લ્ડના તાજ ધારણ કર્યો હોવાથી એક વર્ષનો સમય લંડન માં પસાર કર્યોરાયે તેની કારકિર્દીની શરૂઆત પ્રોફેશનલ મોડેલ તરીકે કરી હતી અને પછી તેણે અભિનેત્રી તરીકે ફિલ્મક્ષેત્રે ઝંપલાવ્યું હતું.*

## ફિલ્મ કારકિર્દી

### અગાઉની કારકિર્દી

રાયે મણિરત્નમ ની તમીલ ફિલ્મ *ઇરુવર* (ઇ. સ. ૧૯૯૭)માં મોહનલાલ (Mohanlal), સામે હીરોઈન તરીકે ચમકીને અભિનયક્ષેત્રે પદાર્પણ કર્યુ હતુ.તે જ વર્ષે રાયે બોબી દેઓલ સાથેની ફિલ્મ *ઔર પ્યાર હો ગયા દ્વારા બોલીવુડ (Bollywood) ક્ષેત્રે પદાર્પણ કર્યું હતું. જો કે ફિલ્મ બોક્સ ઓફિસ પર નિષ્ફળ ગઈ હતી. જોકે, તેની ત્રીજી ફિલ્મ એસ. શંકર ની તમીલ ફિલ્મ* જિન્સ *(૧૯૯૮) મહત્વની રહી હતી. આ ફિલ્મને વ્યવસાયિક સફળતા મળી હતી. તેણે ઐશ્વર્યાને દક્ષિણની શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ અપાવ્યો હતો. રાયને બેવડી ભૂમિકામાં ચમકાવતી ફિલ્મ બે વર્ષે પૂરી થઈ હતી.*

### સફળતા, (ઇ. સ. ૧૯૯૯-ઇ. સ. ૨૦૦૫)

સંજય લીલા ભણસાલી ની 1999માં આવેલી *હમ દિલ દે ચુકે સનમ ફિલ્મ ઐશ્વર્યા માટે બોલીવુડની સફળ હિટ ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી. આ ફિલ્મને વિવેચકોએ પણ વખાણી હતી. ઐશ્વર્યાને તેના માટે પ્રથમ વખત ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ મળ્યો હતો.તે જ વર્ષે સુભાષ ઘાઈની* તાલ  *ફિલ્મમાં પણ તેણે કામ કર્યુ હતુ અને તેને જબરજસ્ત સફળતા મળી હતી, આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પણ આ ફિલ્મના વખાણ થયા હતા અને તેમાં પણ અમેરિકા માં તો આ ફિલ્મે નોંધપાત્ર સફળતા મેળવતા વેરાયટી ની બોક્સ ઓફિસની યાદીમાં ટોચની ૨૦ ફિલ્મોમાં સ્થાન મેળવ્યું હતું. આ ફિલ્મમાં અભિનય બદલ રાય ફિલ્મફેર એવોર્ડ માટેની* શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી *તરીકેના દાવેદારોમાં સ્થાન પામી હતી. વિવેચકોએ બંને ફિલ્મમાં ઐશ્વર્યાના કામના વખાણ કર્યા હતા. રાયે ૨૦૦૦માં બે હિટ ફિલ્મ* મોહબ્બતે  *અને* જોશ (Josh)*માં સહાયક ભૂમિકા ભજવી હતી. પછીના વર્ષે રાયની તામિલ ફિલ્મ* કન્ડુકોન્ડૈન કન્ડુકોન્ડૈન (Kandukondain Kandukondain)*માં પણ તેની અદાકારીના વખાણ થયા હતા.*
સંજય લીલા ભણસાલીએ ૨૦૦૨માં બનાવેલી ભવ્ય ફિલ્મ *દેવદાસ* માં શાહરૂખ ખાન અને માધુરી દીક્ષિત ની સાથે રાય પણ હતી.આ ફિલ્મએ સમગ્ર વિશ્વમાં પથરાયેલા બોલીવુડના પ્રશંસકોમાં આકર્ષણ પેદા કર્યું હતું, કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ (Cannes Film Festival)માં તેનું સ્પેશિયલ સ્ક્રીનિંગ કરવામાં આવ્યું હતું.આ જ સમયે પશ્ચિમનું ધ્યાન પણ ભારતની આ અભિનેત્રી પર પડ્યું હતું અને તેને હોલિવૂડ (Hollywood)ના પ્રોજેક્ટમાં કામ કરવાનું આમંત્રણ મળ્યું હતું.*દેવદાસે* ભારત અને વિદેશમાં જબરજસ્ત સફળતા મેળવતા વર્ષની સૌથી વધુ કમાણી કરતી ફિલ્મ બનવાની સિદ્ધિ મેળવી હતી. આ ફિલ્મએ રાયને બીજી વખત ફિલ્મફેરનો શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ અપાવ્યો હતો.

રાયે ૨૦૦૩માં વિવેચકોની પ્રશંસા અને વ્યવસાયી સફળતા મેળવનારી ફિલ્મ બંગાળી ફિલ્મ *ચોખેર બાલી (Chokher Bali)*માં કામ કર્યુ હતુ, આ ફિલ્મ રવિન્દ્રનાથ ટાગોર ની નવલકથા પરથી તે જ નામે બનાવવામાં આવી હતી.
જો કે ચોખેર બાલી પછી તેની બધી ફિલ્મોમાં ખાકી(૨૦૦૪)ને જ બોક્સઓફિસ પર સફળતા મળી હતી. શબ્દ, કુછ ના કહો (Kuch Naa Kaho), ક્યુ...!ને સરિયામ નિષ્ફળતા મળી હતી.આ ઉપરાંત હો ગયા ના અને રેઇનકોટ (Raincoat)ની સાથે તેની આંતરરાષ્ટ્રીય ફિલ્મ બ્રાઇડ એન્ડ પ્રેજુડિસ (Bride and Prejudice), મિસ્ટ્રેસ ઓફ સ્પાઇસીસ (Mistress of Spices)ને પણ નિષ્ફળતા મળી હતી.

રાય ૨૦૦૨થી કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલમાં નિયમિત રીતે હાજર રહી છે. ૨૦૦૩ના વર્ષમાં તો તે કાન્સની જ્યુરીની સભ્ય હતી.તે જ મહિને તેની પ્રથમ વિદેશી ફિલ્મ *બ્રાઇડ એન્ડ પ્રેજુડિસ*  પ્રદર્શિત થઈ હતી.આ ફિલ્મ જેન ઓસ્ટિનની ક્લાસિક નોવેલ પ્રાઇડ એન્ડ પ્રેજુડિસ નું ભારતીય રૂપાંતરણ હતી.તેના પછીની તેની વિદેશી ફિલ્મ *મિસ્ટ્રેસ ઓફ સ્પાઇસીસ (The Mistress of Spices)* હતી, જે બોક્સ ઓફિસ પર સફળ થઈ ન હતી. ઐશ્વર્યાને થોડા સમય પૂરતી બોક્સ ઓફિસ પર સતત નિષ્ફળતા સાંપડી હતી. આ દરમિયાન મેલબોર્ન માં ૨૦૦૬ની કોમનવેલ્થ ગેમ્સ ની સમાપનવિધિમાં ભારતીય કળાનું પ્રદર્શન કરવા માટે તે હાજર રહી હતી. નવી દિલ્હી માં યોજાનારી ૨૦૧૦ કોમનવેલ્થ ગેમ્સ (2010 Commonwealth Games)ના ભાગરૂપે ભારતીય કલાકારોએ મેલબોર્નમા સમાપનવિધિમાં પ્રદર્શન કર્યું હતું.વિદેશી ફિલ્મોમાં અભિનય કરવા દરમિયાન ભારતીય ફિલ્મ *બન્ટી ઓર બબલી* માં ઐશ્વર્યાના “કજરા રે” ગીત પરના સાત મિનીટના નૃત્યને જબરજસ્ત લોકપ્રિયતા મળી હતી.

### (2006-હાલમાં)

૨૦૦૬માં તેની બે ફિલ્મો પ્રદર્શિત થઈ હતીઃ *ઉમરાવ જાન (Umrao Jaan)* અને *ધૂમ 2 (Dhoom 2)*ઉમરાવ જાનને ભારતમાં સરિયામ નિષ્ફળતા મળી હતી, પણ ૨૦૦૪ની હિટ ફિલ્મ *ધૂમ (Dhoom)*ની સીક્વલે બધાનું ધ્યાન ઐશ્વર્યા તરફ ખેંચ્યું હતું. આ ફિલ્મ વર્ષની જબરજસ્ત હિટ ફિલ્મ સાબિત થઈ હતી અને ૨૦૦૭માં ઓમ શાંતિ ઓમ (Om Shanti Om) આવી ત્યાં સુધી સૌથી વધુ કમાણી(ફુગાવા સાથે એડ્જસ્ટ કર્યા વગર) કરતી ફિલ્મ હતી.આ ફિલ્મમાં તેણે ઋત્વિક રોશન (Hrithik Roshan)ને આપેલા ચુંબનના દ્રશ્યને લઈને જબરજસ્ત વિવાદ સર્જાયો હતો.છતાં પણ તેની ભૂમિકા બદલ ઘણા બધા એવોર્ડ માટેની શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીના દાવેદારોમાં તેને સ્થાન મળ્યું હતું, તેમાં ફિલ્મફેરનો પણ સમાવેશ થાય છે.
મણિરત્નમ ની ૨૦૦૭માં પ્રદર્શિત થયેલી ફિલ્મ *ગુરુ* નું ટોરોન્ટો માં પ્રીમિયર કરાયું હતું.આ ફિલ્મ ભારતીય ઉદ્યોગપતિ ધીરુભાઈ અંબાણી (Dhirubhai Ambani)ના જીવન પર આધારિત હતી અને વિશ્લેષકોએ તેને વખાણી હતી અને બોક્સ ઓફિસ પર પણ તેણે સારો દેખાવ કર્યો હતો. *પ્રોવોક્ડ (Provoked)* ફિલ્મ *સર્કલ ઓફ લાઇટ* પુસ્તક પર આધારિત હતી. ભારત અને યુકેમાં છ એપ્રિલ ૨૦૦૭માં પ્રદર્શિત થયેલી આ ફિલ્મમાં તેણે વાસ્તવિક જીવનના પાત્રની ભૂમિકા ભજવી હતી. આ આત્મકથાનક ફિલ્મમાં તેણે વાસ્તવિક જીવનમાં ઘરેલું હિંસાનો ભોગ બનતી કિરણજીત આહલુવાલિયાની ભૂમિકા અદા કરી હતી.એપ્રિલ ૨૦૦૭ના અંતે તેની પ્રથમ અમેરિકન ફિલ્મ *ધ લાસ્ટ લીજન (The Last Legion)* આવી હતી. રશિયા અને હોલેન્ડમાં તથા પછી ઉત્તર અમેરિકાના થિયેટરોમાં ઓગસ્ટ ૨૦૦૭માં પ્રદર્શિત થયેલી આ ફિલ્મ બોક્સઓફિસ પર નિષ્ફળ ગઈ હતી.૨૦૦૮માં તેણે ઋત્વિક રોશનસાથે ઐતિહાસિક વિષય પર આશુતોષ ગોવારીકર (Ashutosh Gowariker)ની ફિલ્મ *જોધા અકબર* કરી હતી. આ ફિલ્મમાં તેણે મુઘલ (Mughal) સામ્રાજ્યના પ્રણેતા અકબર (Jalaluddin Muhammad Akbar)ની પત્ની જોધા બાઇ ની ભૂમિકા ભજવી હતી. અકબરની ભૂમિકા ઋત્વિકે ભજવી હતી. આ ઉપરાંત *સરકાર રાજ*માં તેણે પતિ અભિષેક બચ્ચન અને સસરા અમિતાભ બચ્ચન સાથે કામ કર્યુ હતું. આ ફિલ્મમાં તેણે મહારાષ્ટ્ર (Maharashtra)ના ગ્રામીણ વિસ્તારમાં નવો વીજ પ્લાન્ટ નાખવા માગતી અગ્રણી વીજ કંપનીના સીઇઓ (CEO)ની ભૂમિકા ભજવી હતી.

રાયે તામિલ ફિલ્મ ઉદ્યોગ (Tamil film industry)માં પાછા ફરતા રજનીકાંત (Rajinikanth) સાથે *અંધિરન (Endhiran)* ફિલ્મ કરી. તેનું નિર્દેશન એસ. શંકરે (S. Shankar) કર્યું હતું. આજ તક (Aaj Tak) ન્યૂઝ ચેનલને આપેલી મુલાકાતમાં તેણે આ ફિલ્મ માટે રૂ. છ કરોડ લીધા હોવાનું કહ્યું હતું. આમ તે ભારત (India)ની સૌથી વધુ રકમ લેતી અભિનેત્રી બની ગઈ હતી.આ ઉપરાંત તે વિક્રમ સાથે મણિરત્નમ ની આગામી ફિલ્મ *અશોકવનમ (Ashokavanam)* કરવાની હોવાનું મનાય છે, જે જોડે-જોડે હિન્દીમાં *રાવણ* ના શીર્ષક હેઠળ બનવાની છે અને અભિષેક બચ્ચન (Abhishek Bachchan) તેમાં મુખ્ય ભૂમિકામાં છે.તેણે તાજેતરમાં સંજય લીલા ભણસાલી (Sanjay Leela Bhansali)ની આગામી ફિલ્મ સાઇન કરી છે. તેમા તેની સામે ઋત્વિક રોશન (Hrithik Roshan), છે. વિપુલ શાહ (Vipul Shah)ની આગામી ફિલ્મમાં તે અક્ષયકુમાર (Akshay Kumar) સામે ચમકવાની છે. ફરહાન અખ્તર (Farhan Akhtar) દ્વારા બનાવવામાં આવનારી અને અભિનય દેવ દ્વારા નિર્દેશિત ફિલ્મ તથા વિશાલ ભારદ્વાજ (Vishal Bharadwaj) દ્વારા દિગ્દર્શિત આગામી સાહસમાં પણ તે કામ કરશે.

રાયને ૨૦૦૯માં ભારતીય સિનેમામાં કરેલા પ્રદાન બદલ પદ્મશ્રી (Padma Shri) પારિતોષિક આપવામાં આવ્યો હતો૨૦૦૯માં જ વર્ષે રાયે ફ્રાન્સના બીજા નંબરના એવોર્ડ ઓર્ડર ઓફ ફ્રાન્સ (Order Of France), *ઓર્ડર ડેસ આર્ટ એટ ડેસ લેટર (Ordre des Arts et des Lettres)*ને સ્વીકારવાનો ઇન્કાર કરી દીધો હતો, કારણ કે તેના પિતા ગંભીર માંદગીથી પીડાઈ રહ્યા હતા અને તેની ઇચ્છા હતી કે તેનું સમગ્ર કુટુંબ એવોર્ડ સમારંભમાં હાજર રહે.અમિતાભ બચ્ચન (Amitabh Bachchan), નંદિતા દાસ (Nandita Das), શાહરૂખ ખાન (Shahrukh Khan) પછી ઓર્ડર ઓફ ફ્રાન્સ (Order Of France) માટે પસંદ થનારી તે ફક્ત ચોથી ભારતીય અભિનયકાર હતી.

## અન્ય કામગીરી

૨૦૦૩માં કાન્સ ફિલ્મ ફેસ્ટિવલ ની જ્યુરી મેમ્બર બનનારી તે પ્રથમ ભારતીય અભિનેત્રી બની હતી.તેણે ૨૦૦૪માં ૧૩,૦૦૦ ફૂટની ઊંચાઈએ આવેલા વિશ્વના સૌથી ઊંચા યુદ્ધક્ષેત્ર સિયાચીન (Siachen Glacier) ગ્લેસિયરની મુલાકાત લીધી હતી. એનડીટીવી (NDTV)ના પર દર્શાવાતા *જય જવાન*ના નવા વર્ષ (New Year)ના સ્પેશિયલ એપિસોડ માટે તેણે જવાનોનો (jawan) જુસ્સો વધારવા આ મુલાકાત લીધી હતી. રાય ૨૦૦૫માં પલ્સ પોલિયો (Pulse Polio)ની બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બની હતી. ભારત સરકારે (Government of India) ૧૯૯૪થી ભારત માંથી પોલિયો નાબૂદી માટે પલ્સ પોલિયોનું અભિયાન શરૂ કરેલું છે..

તેણે ૨૦૦૮માં તેના કુટુંબ ( family) સાથે ઉત્તર પ્રદેશ (Uttar Pradesh)ના દૌલતપુર ગામમાં અનાથ બાળકીઓ માટેની જ શાળાનો શિલાન્યાસ કર્યો હતો.આ શાળા બચ્ચન કુટુંબ દ્વારા બનાવવામાં આવશે અને તે ઐશ્વર્યાના નામે હશે. ૨૦૦૮ના ઉનાળામાં ઐશ્વર્યા તેના પતિ અને સસરા તથા પ્રીટિ ઝિન્ટા (Preity Zinta), શિલ્પા શેટ્ટી (Shilpa Shetty), રિતેશ દેશમુખ (Ritesh Deshmukh), માધુરી દીક્ષિત (Madhuri Dixit) સાથે *અનફર્ગેટેબલ વર્લ્ડ ટુર*માં જોડાઈ હતી. આ પ્રવાસના પ્રથમ તબક્કામાં અમેરિકા, કેનેડા, લંડન અને ટ્રિનિદાદ આવરી લેવાયા હતાઆ પ્રવાસનો બીજો તબક્કો ૨૦૦૮ના વર્ષના અંતે યોજાય તેવી શક્યતા છે. આ કોન્સર્ટનું આયોજન અમિતાભની કંપની એબી કોર્પ લિમિટેડે વિઝક્રાફ્ટ ઇન્ટરનેશનલ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના સહયોગમાં કર્યું છે.

## સંબંધો અને વ્યક્તિગત જીવન

[[ચિત્ર:Abhishek & Aishwarya.jpg‎|thumb|right|ઐશ્વર્યા રાય (Aishwarya Rai) તેના પતિ અભિષેક બચ્ચન (Abhishek Bachchan) સાથે આઇફા એવોર્ડ

ઐશ્વર્યા રાયે અગાઉ બોલીવુડના અભિનેતા સલમાન ખાન (Salman Khan) અને વિવેક ઓબેરોય (Vivek Oberoi) સાથે લાગણીના સંબંધોથી જોડાઇ હતી.પરંતુ તેણે પછી તેનાથી ત્રણ વર્ષ નાના ભારતીય અભિનેતા અભિષેક બચ્ચન (Abhishek Bachchan) સાથે લગ્ન કર્યા છે. તેમના સંબંધો અંગે ઘણી બધી અટકળો પછી અભિષેક બચ્ચન સાથે તેની સગાઈની જાહેરાત ૧૪ જાન્યુઆરી, ૨૦૦૭ના રોજ થઈ હતી. અમિતાભ બચ્ચને પછી આ જાહેરાતને સમર્થન આપ્યું હતું. રાયે ૨૦ એપ્રિલ, ૨૦૦૭ના રોજ દક્ષિણ ભારત (South Indian)ના બન્ટ (Bunt) સમાજની પરંપરા મુજબની હિન્દુ વિધિથી બચ્ચન સાથે લગ્ન કર્યા હતા. રાય પોતે બન્ટ સમાજની છે.પછી ઉત્તર ભારતીય (North Indian) અને બંગાળી (Bengali) બંને વિધિઓ પણ કરવામાં આવી હતી. મુંબઈ (Mumbai)માં જુહુ (Juhu) ખાતે *પ્રતીક્ષા*માં બચ્ચનના નિવાસ્થાને યોજાયેલા ખાનગી સમારંભમાં તેમના લગ્ન કરવામાં આવ્યા હતા. આ લગ્ન સમારંભ ફક્ત બચ્ચન કુટુંબ અને રાયના કુટુંબીઓ તથા મિત્રો પૂરતો જ મર્યાદિત હોવા છતાં પ્રસારમાધ્યમોના થયેલા સમાવેશે તેને રાષ્ટ્રીય સ્તરે ચર્ચાસ્પદ બનાવી દીધો હતો.

## આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રસારમાધ્યમો

રાય ભારતીય સિનેમાનો વિશ્વસ્તરે સૌથી લોકપ્રિય ચહેરો છે. *ટાઇમે (Time)* ૨૦૦૪માં ઐશ્વર્યાની વિશ્વની “સૌથી વધુ ૧૦૦ પ્રભાવક વ્યક્તિઓમાં”ની એક તરીકે પસંદગી કરી હતી. તે ૨૦૦૩માં *ટાઇમ* મેગેઝિનની એશિયા આવૃતિના કવરપૃષ્ઠ પર ચમકી હતી.ઐશ્વર્યાના પ્રોફાઇલને બીજી જાન્યુઆરી ૨૦૦૫માં *60 મિનીટ (60 Minutes)*માં દર્શાવાઇ હતી. હજારો વેબસાઇટ, ઇન્ટરનેટ પોલ્સ અને જુલિયા રોબર્ટ્સે તેને વિશ્વની સૌથી વધુ સુંદર મહિલા ગણાવી હતી.ઓક્ટોબર 2004માં લંડન (London)ના માદામ તુસો (Madame Tussaud's)ના વેક્સ મ્યુઝિયમ (wax museum)માં તેના મીણના પૂતળાને પ્રદર્શન માટે મૂકવામાં આવ્યું હતું.આ પ્રકારનું સન્માન મેળવનારી તે છઠ્ઠી ભારતીય અને બોલીવુડમાં તેના સસરા અમિતાભ બચ્ચન (Amitabh Bachchan) પછી બીજા નંબરની કલાકાર બની હતી.

૨૦૦૫માં તે એન્ડી મેકડોવેલ (Andie Macdowell), ઇવા લોન્ગોરિયા (Eva Longoria) અને પેનેલોપ ક્રુઝ (Penelope Cruz)ની સાથે લોરિયલ (L'Oreal)ની ગ્લોબલ બ્રાન્ડ એમ્બેસેડર બની હતી.તે જ વર્ષે નેધરલેન્ડ (Netherland)માં એક ખાસ ટ્યૂલિપ (Tulip)ને *ઐશ્વર્યા રાય*નું નામ આપવામાં આવ્યું હતું.રાય *ડેવિડ લેટરમેન (Late Show with David Letterman)*ના લેટ શોમાં આવનારી પ્રથમ ભારતીય બની હતી અને *ઓપ્રાહ (Oprah's)*ના વીમેન અક્રોસ ધ ગ્લોબ સેગમેન્ટમાં આવનારી બોલીવુડ (Bollywood)ની પ્રથમ કલાકાર બની હતી. ૨૦૦૫માં હાર્પર્સ એન્ડ ક્વિન (Harpers and Queen)ની *વિશ્વની ૧૦ સૌંદર્યવાન મહિલાઓ*ની યાદી પાડી હતી, તેમાં તેને નવમું સ્થાન મળ્યું હતું.

## એવોર્ડ્સ અને નામાંકન

## ચલચિત્રો

| વર્ષ | નામ | ભાષા | ભૂમિકા | નોંધ |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1997 | *ઈરુવર (Iruvar)* | તમીલ | પુષ્પા/કલ્પના | પ્રથમ બેવડી ભૂમિકા |
| *ઔર પ્યાર હો ગયા*  | હિન્દી (Hindi) | આશિ કપૂર |  |
| 1998 | *જિન્સ (ફિલ્મ) (Jeans)* | તમિલ | મધુમીતા/વૈષ્ણવી | **વિજેતા**, ફિલ્મફેર(દક્ષિણ) શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ (Filmfare Best Actress Award South), ઓસ્કરમાં સત્તાવાર પ્રવેશ મેળવનારી ભારતીય ફિલ્મ |
| 1999 | *આ અબ લૌટ ચલે*  | હિન્દી | પૂજા |  |
| *હમ દિલ દે ચૂકે સનમ*  | હિન્દી | નંદિની | **વિજેતા**, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી એવોર્ડ |
| *રાવોઈ ચંદામામા* | તેલુગુ |  | કેમિઓ અપિઅરન્સ |
| *તાલ*  | હિન્દી | માનસી | નામાંકન, શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ (Filmfare Best Actress Award) |
| 2000 | *મેલા*  | હિન્દી | ચંપાકલી | કેમિઓ અપિઅરન્સ |
| *કન્ડુકોન્ડેઇન કન્ડુકોન્ડેઇન*  | તમિલ | મીનાક્ષી બાલા |  |
| *જોશ* | હિન્દી | શિર્લી |  |
| *હમારા દિલ આપ કે પાસ હૈ*  | હિન્દી | પ્રીતિ વિરાટ | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રીનો એવોર્ડ |
| *ઢાઈ અક્ષર પ્રેમ કે*  | હિન્દી | સાહિબા ગ્રેવાલ |  |
| *મોહબ્બતે*  | હિન્દી | મેઘા | નામાંકન, શ્રેષ્ઠ સહાયક અભિનેત્રીનો ફિલ્મફેર એવોર્ડ  |
| 2001 | *અલબેલા*  | હિન્દી | સોનિયા |  |
| 2002 | *હમ તુમ્હારે હૈ સનમ* | હિન્દી | સુમન | કેમિઓ અપિઅરન્સ |
| *હમ કિસીસે કમ નહીં*  | હિન્દી | કોમલ રસ્તોગી |  |
| *23rd March 1931: Shaheed* | હિન્દી |  | કેમિઓ અપિઅરન્સ |
| *દેવદાસ* | હિન્દી | પાર્વતી(પારો) | **વિજેતા**, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી એવોર્ડ (Filmfare Best Actress Award) ઓસ્કરમાં સત્તાવાર પ્રવેશ મેળવનારી ભારતીય ફિલ્મ |
| *શક્તિઃ ધ પાવર*  | હિન્દી | ઐશ્વર્યા રાય | કેમિઓ અપિઅરન્સ |
| 2003 | *ચોખેર બાલી(ફિલ્મ) (Chokher Bali)* | બંગાળી (Bengali) | વિનોદિની |  |
| *દિલ કા રિશ્તા*  | હિન્દી | ટિયા શર્મા |  |
| *કુછ ના કહો* | હિન્દી | નમ્રતા શ્રીવાસ્તવ |  |
| 2004 | *બ્રાઇડ એન્ડ પ્રેજુડિસ*  | અંગ્રેજી (English) | લલિતા બક્ષી |  |
| *ખાકી (Khakee)* | હિન્દી | મહાલક્ષ્મી |  |
| *ક્યુ...!હો ગયા ના*  | હિન્દી | દિયા મલ્હોત્રા |  |
| *રેઇનકોટ* | હિન્દી | નીરજા | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી એવોર્ડ (Filmfare Best Actress Award) |
| 2005 | *શબ્દ (Shabd)* | હિન્દી | અંતરા વશિષ્ઠ |  |
| *બન્ટી ઓર બબલી*  | હિન્દી |  | કજરા રે (Kajra Re) ગીતમાં ખાસ ભૂમિકામાં |
| *મિસ્ટ્રેસ ઓફ સ્પાઇસીસ*  | અંગ્રેજી | ટિલો |  |
| 2006 | *ઉમરાવ જાન*  | હિન્દી | ઉમરાવ જાન |  |
| *ધૂમ 2*  | હિન્દી | સુનહરી | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી એવોર્ડ (Filmfare Best Actress Award) |
| 2007 | *ગુરુ (Guru)* | હિન્દી | સુજાતા | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી એવોર્ડ |
| *પ્રોવોક્ડ (Provoked)* | અંગ્રેજી/હિન્દી | કિરણજીત અહલુવાલિયા |  |
| *ધ લાસ્ટ ધ લાસ્ટ લીજન*  | અંગ્રેજી | મીરા |  |
| 2008 | *જોધા અક્બર (Jodhaa Akbar)* | હિન્દી | જોધાબાઈ (Jodhabai) | નામાંકન, ફિલ્મફેર શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી એવોર્ડ |
| *સરકાર રાજ*  | હિન્દી | અનિતા |  |
| 2009 | *ધ પિન્ક પેન્થર 2*  | અંગ્રેજી | સોનિયા સોલેન્ડ્રિસ |  |
| *અશોકવનમ*  | તમીલ |  | ફિલ્મિંગ |
| 2010 | રાવણ | હિન્દી | રાગિણી શર્મા |  |
| રાવાનાં | તમિલ | રાગિની સુબ્રમનિયમ | દુબડ ઇન્ટુ તેલગુ એસ વિલ્લીયન |
| *એન્થિરાન* | તમિલ | *સાના* | *ડબ્ડ ઇન્ટુ તેલુગુ એસ રોબો એન્ડ હિન્દી એસ રોબોટ* |
| *એકશન રીપ્લે* | હિન્દી | *માલા* |  |
| *ગુઝારિશ* | હિન્દી | *સોફિયા ડી સુઝા* | *શ્રેષ્ઠ અભિનેત્રી માટેનો પુરસ્કાર નામાંકન ફિલ્મફેર* |
| 2015 | *જઝબા* | હિન્દી | અનુરાધા વરમાં |  |
| 2016 | *સરબજીત* | હિન્દી | દલબીર કૌર |  |
| *એ દિલ હૈ મુશ્કિલ* | હિન્દી | *સાબા તાલીયાર ખાન* |  |

## સંદર્ભો

## આ ઉપરાંત જુઓ

* ભારતીય ફિલ્મ અભિનેત્રીઓની યાદી (List of Indian movie actresses)
* બચ્ચન કુટુંબ (Bachchan Family)

## બાહ્ય કડીઓ

* ઐશ્વર્યા રાય, ઇન્ટરનેટ મૂવી ડેટાબેઝ પર