# ફેડીવર્સ

ફેડિવર્સનો લોગો
**ફેડિવર્સ** એ ફેડરેટેડ સોશિયલ નેટવર્ક્સનું એક જૂથ છે જે સેવાના વપરાશકર્તાઓને અન્ય સેવાઓના વપરાશકર્તાઓ સાથે વાતચીત કરવાની મંજૂરી આપે છે, ખાસ કરીને ActivityPub પ્રોટોકોલના ઉપયોગ દ્વારા. ફેડિવર્સમાં માઇક્રોબ્લોગિંગ માટે માસ્ટોડોન, છબીઓ શેર કરવા માટે પિક્સેલફેડ અને વીડિયો (ચલચિત્રો) શેર કરવા માટે પીરટ્યુબ જેવા પ્લેટફોર્મનો સમાવેશ થાય છે. મોટી ટેક્નોલોજી કંપનીઓથી અલગ, ફેડિવર્સ મોટેભાગે મફત અને ઓપન સોર્સ સોફ્ટવેર પર આધારિત છે. મેટા તેના દ્વારા વિકસિત થ્રેડ્સ નામની માઇક્રોબ્લોગિંગ સાઇટમાં ActivityPub સુસંગતતાને અમલમાં મૂકવાની યોજના ધરાવે છે, જેથી તેના વપરાશકર્તાઓ પણ ફેડિવર્સ સાથે જોડાઈ શકે.

## ઇતિહાસ

"ફેડિવર્સ" શબ્દનો સૌપ્રથમ ઉપયોગ OStatus પ્રોટોકોલનો ઉપયોગ કરીને સોફ્ટવેર દ્વારા રચાયેલા નેટવર્કને વર્ણવવા માટે કરવામાં આવ્યો હતો, જેમ કે GNU Social, માસ્ટોડોન, અને Friendica.

જાન્યુઆરી 2018 માં, W3C એ એક્ટિવિટીપબ પ્રોટોકોલ રજૂ કર્યો, જેનો હેતુ સર્વરના વિશાળ નેટવર્ક પર ચાલતા વિવિધ સોફ્ટવેર પેકેજો વચ્ચે આંતરસંચાલનની ક્ષમતાને સુધારવાનો હતો. 2019 સુધીમાં, મોટાભાગના સોફ્ટવેર કે જેઓ અગાઉ OStatusનો ઉપયોગ કરતા હતા તે એક્ટિવિટીપબનો ઉપયોગ કરતા થઈ ગયા હતા, અને "ફેડિવર્સ" શબ્દ એક્ટિવિટીપબ પર આધારિત ફેડરેટેડ નેટવર્કને ઉદ્દેશીને કરવામાં આવ્યો હતો.

## ડિઝાઇન

જ્યારે પરંપરાગત સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઇટ્સ તેમની તમામ માહિતી માલિકીની કંપનીના સર્વર પર હોસ્ટ કરે છે, ત્યારે વિકેન્દ્રિત સામાજિક મીડિયા સાઇટ્સ, એટલે કે ફેડિવર્સ પ્રોટોકોલ અપનાવતી સાઇટ્સ, કોઈપણ વ્યક્તિ અથવા સંસ્થાને તેમના પોતાના સર્વર હોસ્ટ કરવાની મંજૂરી આપે છે (જેને "ઇન્સ્ટન્સ" (instance) કહેવામાં આવે છે).

દરેક "ઇન્સ્ટન્સ" સ્વતંત્ર છે, અને તે પોતાના નિયમો અને અપેક્ષાઓ ગોઠવી શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, જીમેઇલ જેવી એક ઇમેઇલ સેવાના વપરાશકર્તાઓ Outlook જેવી બીજી સેવાના વપરાશકર્તાઓને ઇમેઇલ મોકલી શકે છે તેમ, વપરાશકર્તાઓ સામગ્રી જોઈ શકે છે અને ફેડિવર્સમાં અન્ય કોઈપણ "ઇન્સ્ટન્સ" પરના વપરાશકર્તાઓ સાથે ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા કરી શકે છે. એક માસ્ટોડોન "ઇન્સ્ટન્સ" પરનો વપરાશકર્તા, ઉદાહરણ તરીકે, અન્ય માસ્ટોડોન "ઇન્સ્ટન્સ" પરના વપરાશકર્તા દ્વારા કરવામાં આવેલી પોસ્ટ્સ જોઈ શકે છે તેમજ તેની સાથે ક્રિયાપ્રતિક્રિયા કરી શકે છે.

વિવિધ સામાજિક નેટવર્કિંગ સેવાઓ દ્વારા હોસ્ટ કરવામાં આવેલ "ઇન્સ્ટન્સ" એકબીજા સાથે પણ જોડાઈ શકે છે. ઉદાહરણ તરીકે, માઇક્રોબ્લોગિંગ પ્લેટફોર્મ Misskey પરનો વપરાશકર્તા, Mastodon પર વપરાશકર્તાઓ દ્વારા કરવામાં આવેલી પોસ્ટ જોઈ શકે છે અને તેની સાથે ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા કરી શકે છે. કેટલાક ફેડિવર્સ "ઇન્સ્ટન્સ" વપરાશકર્તાઓને એક જ પ્લેટફોર્મ પરથી બહુવિધ સોશિયલ નેટવર્કિંગ સાઇટ્સ સાથે ક્રિયા-પ્રતિક્રિયા કરવાની મંજૂરી આપે છે. ઉદાહરણ તરીકે, kbin વપરાશકર્તાઓને ચર્ચા-મંચો (જેમ કે લેમી ઇન્સ્ટન્સ પર હોસ્ટ કરવામાં આવે છે) તેમજ માઇક્રોબ્લોગ પોસ્ટ્સ (જેમ કે માસ્ટોડોન પર મળી શકે છે) સાથે જોડાવાની સગવડ આપે છે.

## સોફ્ટવેર

Fediverse branches 1.2
ઘણાં સોફ્ટવેર પેકેજો અને સેવાઓ ઉપલબ્ધ છે જે વપરાશકર્તાઓને ફેડિવર્સમાં ભાગ લેવાની મંજૂરી આપે છે. તેમાંના કેટલાક અસ્પષ્ટ રીતે ટ્વિટર સાથે શૈલીમાં મળતા આવે છે (ઉદાહરણ તરીકે, માસ્ટોડોન, મિસકી, જીએનયુ સોશિયલ, અને પ્લેરોમા, જે તેમના માઇક્રોબ્લોગિંગ કાર્યમાં સમાન છે), જ્યારે અન્યમાં વધુ સંચાર અને વ્યવહારને લગતી સેવાઓનો સમાવેશ થાય છે જે Google+ અથવા ફેસબુક સાથે તુલનાત્મક છે (તેવો જ ફ્રેન્ડિકા અને હબઝિલાનો કેસ છે). વર્ડપ્રેસ અને ડ્રુપલ જેવા CMSs માટે તૃતીય-પક્ષ પ્લગઈનો પણ છે, તેમજ આરએસએસ અને મેટ્રિક્સ જેવા અન્ય પ્રોટોકોલો માટે બ્રિજ (bridge) પણ ઉપલબ્ધ છે.

## સંદર્ભો

ફેડિવર્સ ઓબ્ઝર્વર - નકશો, આંકડા, સોફ્ટવેર વિહંગાવલોકન

ફેડિવર્સ પાર્ટી - ઇતિહાસ, વિષયોનું જૂથો, સોફ્ટવેર વિહંગાવલોકન

FediDB – સોફ્ટવેર વિહંગાવલોકન અને આંકડા

ફેડરેશન - સોફ્ટવેર વિહંગાવલોકન અને આંકડા