Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# લિપ વર્ષ

ગ્રેગોરીયન પંચાંગ પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિનામાં બીજા ક્રમે ફેબ્રુઆરી મહિનો આવે છે. ફેબ્રુઆરી મહિનાના ૨૮ દિવસ હોય છે,પરંતુ દર ૪ વર્ષે આવતા લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૨૯ દિવસ હોય છે. જે વર્ષનો ચાર વડે નિ:શેષ ભાગાકાર કરી શકાય તે વર્ષને **લિપ વર્ષ** કહેવાય છે. ઉદાહરણ તરીકે જોઈએ તો વર્ષ ૧૯૯૨, ૧૯૯૬, ૨૦૦૦, ૨૦૦૪, ૨૦૦૮, ૨૦૧૨, ૨૦૧૬ વગેરે વર્ષને લિપ વર્ષ કહે છે.

૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે, પરંતુ લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.

## કારણ

પૃથ્વીને સૂર્યની આસપાસ ફરવા માટે ૩૬૫ દિવસો નહી પણ ૩૬૫ અને ૧/૪ એટલે કે લગભગ ૩૬૫ અને વધારાનો પા દિવસ લાગે છે. આવા પા ભાગની ગણતરી અગવડ ભરેલી છે. દર ચાર વર્ષે આવા ૪ પા ભાગને જોડીને એક દિવસ વધુ જોડી પૃથ્વીના ભ્રમણની ગણનાને સુધારી લેવાય છે. એમ ન કરીએ તો સૂર્યના પૃથ્વી સાપેક્ષ સ્થાનમાં ગડબડ થઇ શકે છે.
# જાન્યુઆરી ૧૬

**૧૬ જાન્યુઆરી** નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૧૬મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન પણ ૧૬મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૩૪૯ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૭૫૭ – મરાઠા સામ્રાજ્યના દળોએ નરેલાના યુદ્ધમાં દુર્રાની સામ્રાજ્યની ૫,૦૦૦ સૈનિકોની મજબૂત સેનાને હરાવી.
* ૧૯૨૦ – રાષ્ટ્ર સંઘે (લીગ ઓફ નેશન્સ) ફ્રાન્સના પેરિસમાં તેની પ્રથમ પરિષદ યોજી.
* ૧૯૪૫ – એડોલ્ફ હિટલર ફ્યુહરરબંકરો તરીકે જાણીતા ભૂગર્ભ બંકરોમાં છુપાઈ ગયો.

## જન્મ

* ૧૬૩૦ – ગુરુ હર રાય, શીખ ગુરુ (અ. ૧૬૬૧)
* ૧૯૩૧ – ભાનુપ્રસાદ ત્રિવેદી, ગુજરાતી નવલકથાકાર, નાટ્યકાર અને કવિ
* ૧૯૪૬ – કબીર બેદી, ભારતીય અભિનેતા
* ૧૯૮૫ – સિદ્ધાર્થ મલ્હોત્રા, ભારતીય અભિનેતા

## અવસાન

* ૧૯૦૧ – મહાદેવ ગોવિંદ રાનડે, સમાજ સુધારક (જ. ૧૮૪૨)
* ૨૦૧૧ – રતન માર્શલ, પારસી સમાજસેવક અને સાહિત્યકાર (જ. ૧૯૧૧)
* ૨૦૧૫ – ઘેલુભાઈ નાયક, ગુજરાત, ભારતના ચળવળકાર અને ગાંધીવાદી (જ. ૧૯૨૪)

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ

## બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

---
# ચૅડ

ચૅડનો ધ્વજ.
દુનિયાના નકશા ઉપર ચૅડ.
**ચૅડ** (ફ્રેંચ: Tchad), (અરેબિક:تشاد), *Tshād*), સાંવિધાનીક નામ **ચૅડ ગણતંત્ર**, ચારે બાજુથી ભૂમિથી ઘેરાયેલો મધ્ય આફ્રિકામાં આવેલો દેશ છે. તેની ઉત્તરી સીમા લિબીયા ને સ્પર્ષે છે, તે સિવાય આ દેશની પૂર્વમાં સુદાન, દક્ષિણમાં મધ્ય આફ્રિકી ગણતંત્ર અને નૈઋત્ય ખૂણે કેમેરુન અને નાઈજેરિયા તથા પશ્ચિમે નાઈજર જેવા દેશ આવેલા છે. સમુદ્રથી તેનાં અંતરને લીધે ત્યાંની આબોહવા મોટાભાગે રણપ્રદેશ જેવી સુકી છે અને આ દેશ ઘણીવાર 'આફ્રિકાનું મૃત હ્રદય' તરીકે ઓળખાય છે. ભૌગોલિક રીતે ચૅડ મુખ્યત્વે ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલો છે જેમાં ઉત્તરે રણ પ્રદેશ, મધ્યમાં સૂકો સાહેલ નામનો પટ્ટો અને દક્ષિણમાં વધુ ફળદ્રુપ સુદાની સવાના (ઘાસ પ્રદેશ). ચૅડ તળાવ, કે જેના ઉપરથી દેશનું નામ પડ્યું છે તે દેશનો સૌથી મોટો તળાવી પ્રદેશ છે અને આફ્રિકાનો બીજો સૌથી મોટો તળાવ છે. ચૅડનું સૌથી ઉંચુ શિખર એમિ કૌસી છે અને ઉંજામેયના તેનું સૌથી મોટું શહેર તથા રાજધાની છે. ચૅડમાં ૨૦૦થી વધારે જાતિઓ અને ભાષાકીય સમુદાયો છે. અરેબિક અને ફ્રેંચ અહીંની સાંવિધાનીક ભાષાઓ છે તેમજ ઇસ્લામ તથા ખ્રિસ્તી ધર્મ સૌથી વધારે પળાતા ધર્મો છે.
# સંગીત

પિયાનો વગાડતી સ્ત્રીનું ચિત્ર.
**સંગીત** એક કળા છે.

## નામ

સંગીત સંસ્કૃત ભાષાનો શબ્દ છે. સંગીત = સમ્ + ગીત, સમનો અર્થ સમાન-બરાબર રીતથી અને ગીતનો અર્થ છે ગાવું, અર્થાત ઉત્તમ રીતે ગાવું એનું નામ સંગીત. *સમ્યક પ્રકારેણ ગીયતે ઈતિ સંગીત*. મહાકવિ કાલિદાસે અભિજ્ઞાન શાકુંતલમાં વર્ણવ્યા પ્રમાણે *ગીતં, વાદ્યં , નર્તન ચ ત્રયં સંગીતમુચ્યતે* ગીત, વાજિંત્ર અને નૃત્ય એ ત્રણેય મળીને *સંગીત* કહેવાય છે. પંડીત દામોદરકૃત સંગીતદર્પણમાં કહ્યું છે કેઃ *ગીત વાદિન નૃત્યાંના રકિતઃ સાધારણો ગુણઃ અતો રકિતવિહીનં યત્ન તત સંગીતમ ઉચ્યત* અર્થાત ગીત, વાદ્ય અને નૃત્ય ત્રણેયનો સામાન્ય ગુણ મનોરંજન છે. આથી સંગીતમાં રક્તિગુણ અનિવાર્ય છે. ભરત મુનિએ ભરતનાટયશાસ્ત્રમાં *ગાંધર્વ ત્રિવિધં વિધાત સ્વરતાલપદાત્મકમ્!* અર્થાત્ સ્વરાત્મક, તાલાત્મક તથા પદાત્મક એટલે સંગીત. એ રીતે સંગીતની વ્યાખ્યા આપી છે.

## બાહ્ય કડીઓ

* ઓમનાદ (Omenad) - ઓનલાઇન સંગીત શિક્ષણ તેમ જ ભરપૂર જાણકારીથી પરિપૂર્ણ
* સુરીલી કારકિર્દી સંગીતની (અશોક જોશી)
* સંગીત (મનોસી ચેટર્જી દ્વારા હિન્દી ભાષામાં સંગીત વિશેનું જાળપૃષ્ઠ)
# દેવનાગરી

| દેવનાગરી देवनागरी |
| --- |
| દેવનાગરી લિપિનું ઉદાહરણ |
| Type |  અબુગિડા
  |
| Languages | હિંદી, મરાઠી, નેપાળી, ભોજપુરી, મૈથિલી, રાજસ્થાની, છત્તીસગઢી, સંથાલી, કાશ્મીરી, કોંકણી, સિંધી, ડોગરી, બોડો, નેવાર ભાષા, અવધી, મગહી, હરિયાણવી ભાષા, ભીલી ભાષા, મુંદરી ભાષા, સંસ્કૃત, પાલિ અને અન્ય ઘણી ભાષાઓ |
| Time period | પ્રારંભિક ચિહ્નો: ૧લી સદી,આધુનિક સ્વરૂપ: ૧૦મી સદી |
| Parent systems | પ્રોટો-સિનાઇટિક[a]* બ્રાહ્મી લિપિ
	+ ગુપ્ત લિપિ
		- નાગરી લિપિ
			* દેવનાગરી
 |
| Child systems | ગુજરાતી મોદી લિપિ |
| Sister systems | ગુરુમુખી લિપિ, નંદીનાગરી |
| Direction | Left-to-right |
| ISO 15924 | `Deva, 315` |
| Unicode alias | Devanagari |
| Unicode range | U+0900–U+097F દેવનાગરી, U+A8E0–U+A8FF દેવનાગરી વિસ્તૃત, U+1CD0–U+1CFF વેદિક વિસ્તરણ |
|
[a] બ્રાહ્મિક લિપિઓના સેમિટિક ઉદ્ભવ અંગે મતમતાંતર છે. |
|

**દેવનાગરી** એક પ્રાચીન લિપિ છે. સંસ્કૃત અને હિંદી જેવી ઘણી ભારતીય ભાષા દેવનાગરી લિપિમાં લખાતી આવી છે. દેવનાગરી લિપિ મૂળ તો સંસ્કૃત માટે જ બની છે, એટલે એમાં દરેક ચિન્હ માટે એક અને માત્ર એક જ ધ્વનિ છે. દેવનાગરીમાં ૧૨ સ્વર અને ૩૪ વ્યંજન છે. બીજી ઘણી બધી ભાષાઓની જેમ દેવનાગરી લિપિ ને પણ ડાબેથી જમણે લખવામાં આવે છે. પ્રત્યેક શબ્દ ઉપર એક રેખા દોરવા માં આવે જે જેને શિરોરેખા કહેવાય છે.

## ઉદ્ભવ

બ્રાહ્મી-ગુપ્ત-દેવનાગરી ઉદ્ભવ.
દેવનાગરી શબ્દનો ઉદ્ભવ શક્યત: નાગર નામના લોકો આ ભાષાથી લખતા હોય એટલે દેવ + નાગરી એમ દેવનાગરી તરીકે ઓળખવામાં આવી હોય. નાગર જ્ઞાતિના બ્રાહ્મણો ગુજરાતમાં આવેલા છે, તેમના નામ સાથે પણ આ લિપિ જોડાયેલી હોઈ શકે.

દેવનાગરી લીપીનો ઉદ્ભવ થયો જયારે હાથથી લખવામાં આવતું હતું અને લખવા માટે પથ્થર ની શીલા, તાડ પત્ર, ચર્મ પત્ર, ભોજપત્ર, તામ્રપત્રનો પ્રયોગ થતો. ભારતની સ્વતંત્રતા પછી હિન્દીને રાષ્ટ્રભાષાનો દરજ્જો મળ્યા બાદ દેવનાગરી લિપિના વિકાસ માટે વ્યક્તિગત અને સંસ્થાગત પ્રયત્નો થયા.

## ફોન્ટ

બાલ ગંગાધર તિલકે પ્રિન્ટીંગ પ્રેસ માટે સૌ પ્રથમ "કેસરી ફોન્ટ" તૈયાર કર્યા હતા.

## સંદર્ભ
# એપ્રિલ ૧૧

**૧૧ એપ્રિલ**નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૧૦૧મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૧૦૨મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૬૪ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૯૦૫ – આલ્બર્ટ આઇનસ્ટાઇને સાપેક્ષતાનો સિદ્ધાંત રજુ કર્યો (special relativity).
* ૧૯૦૯ – તેલ અવીવ શહેરની સ્થાપના થઈ.
* ૧૯૧૯ – આંતરરાષ્ટ્રીય મજુર સંગઠનની રચના થઇ..
* ૧૯૨૧ – રેડિયો પર પ્રથમ વખત, રમત ગમતનો જીવંત, આંખોદેખ્યો, અહેવાલ પ્રસારિત થયો.
* ૧૯૭૦ – ચંદ્રયાન 'એપોલો ૧૩' નું(Apollo 13) પ્રક્ષેપણ કરાયું.
* ૧૯૭૬ – પ્રથમ 'પર્સનલ કોમ્પ્યુટર' "એપલ ૧" (Apple I) બનાવાયું.
* ૧૯૭૯ – યુગાન્ડાનાં સરમુખત્યાર 'ઇદી અમીન'ને હટાવાયા.

## જન્મ

* ૧૮૨૭ – મહાત્મા જ્યોતિબા ફુલે, સમાજ સુધારક (અ. ૧૮૯૦)
* ૧૮૬૯ – કસ્તુરબા, મહાત્મા ગાંધીનાં ધર્મપત્ની. (અ. ૧૯૪૪)
* ૧૮૮૭ – જામીની રોય, ભારતીય ચિત્રકાર (અ. ૧૯૭૨)

## અવસાન

* ૨૦૦૯ – વિષ્ણુ પ્રભાકર, હિન્દી ભાષાના લેખક. (જ. ૧૯૧૨)
* ૨૦૧૦ – કૈલાસ ચંદ્ર દાસ, ભારતીય વૈજ્ઞાનિક અને ભુવનેશ્વર ખાતે આવેલા ઉત્કલ વિશ્વવિદ્યાલયમાં રસાયણ વિજ્ઞાન વિભાગના ભુતપૂર્વ પ્રોફેસર.
* ૨૦૧૫ – હનૂત સિંહ રાઠોડ, ભારતીય સેનાના પૂર્વ લેફ્ટિનન્ટ જનરલ. (જ. ૧૯૩૩)

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ

## સંદર્ભ

## બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

---
# કાન

કાન એ ધ્વનિ કે અવાજને પારખવાનું અંગ છે. તે માત્ર ધ્વનિ ગ્રહણ જ નહી પણ, સમતોલન અને શરીરની સ્થિતિ જાળવવામાં મદદ કરે છે. કાન ધ્વનિ પ્રણાલીનો ભાગ છે.

## રચના

મનુષ્યના કાનની રચના. અહીં ધ્વનિ નહેરની લંબાઇ મોટી કરીને દર્શાવવામાં આવી છે.
### બાહ્ય કાન

બાહ્ય કાનએ કાનનો સૌથી બહારનો દ્રશ્યમાન ભાગ છે.

મનુષ્યનો કાન
### મધ્ય કાન

મધ્ય કાનએ પડદા પાછળનો હવાથી ભરેલો કાન છે. જેમાં ત્રણ હાડકાંઓનો સમાવેશ થાય છે.

મધ્ય કાનના ભાગો
### આંતરિક કાન

આંતરિક કાન સૌથી અંદરનો ભાગ છે, જે સમતોલન જાળવવામાં મદદ કરે છે.

આંતરિક કાનના ભાગો