Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# સારનાથ

સારનાથ ખાતે ધમેખ સ્તૂપ
**સારનાથ** ભારત દેશના ઉત્તર પ્રદેશ રાજ્યમાં આવેલ કાશીથી સાત માઇલ પૂર્વોત્તર દિશામાં, ગંગા અને વરુણા નદીના સંગમ નજીક આવેલું બૌદ્ધ ધર્મના લોકોનું પ્રાચીન તીર્થ છે. જ્ઞાન પ્રાપ્તિ કર્યા પશ્ચાત ભગવાન બુદ્ધ એ પોતાનો પ્રથમ ઉપદેશ અહીં જ આપ્યો હતો. અહીંયાથી જ એમણે "ધર્મ ચક્ર પ્રવર્તન"નો આરંભ કર્યો હતો.

અહીંયા સારંગનાથ મહાદેવનું મન્દિર પણ આવેલું છે, જ્યાં શ્રાવણ મહિનામાં હિન્દુ ધર્મના લોકોનો મેળો ભરાય છે. સારનાથ જૈન તીર્થ પણ છે, જૈન ગ્રન્થોમાં આ સ્થળને સિંહપુર કહેવામાં આવ્યું છે. સારનાથ ખાતે જોવાલાયક સ્થળોમાં સમ્રાટ અશોકનો ચતુર્મુખ સિંહસ્તંભ, ભગવાન બુદ્ધનું મંદિર, ધામેખ સ્તૂપ, ચૌખંડી સ્તૂપ, રાજકીય સંગ્રહાલય, જૈન મંદિર, ચીની મંદિર, મૂલંગધકુટી તેમ જ નવીન વિહાર મુખ્ય છે. મુહમ્મદ ઘોરીએ આ સ્થળને નષ્ટ ભ્રષ્ટ કરી નાખ્યું હતું. ઇ. સ. ૧૯૦૫ના વર્ષમાં પુરાતત્વ વિભાગ તરફથી અહીં ખોદકામ પ્રારંભ કરવામાં આવ્યો હતો, એ સમયે બૌદ્ધ ધર્મના અનુયાયીઓ અને ઇતિહાસના વિદ્વાનોનું ધ્યાન અહીં ગયું. વર્તમાન સમયમાં સારનાથ લગાતાર પ્રગતિને પંથે અગ્રેસર છે.

## બાહ્ય કડીઓ

* સારનાથ ઇન્ડીયા આર્ટ આર્કિટેક્ટ આર્કિઓલોજી હિસ્ટ્રી કલ્ચર સ્ટડી પ્રોજેક્ટ સંગ્રહિત ૨૦૦૮-૦૩-૨૪ ના રોજ વેબેક મશિન
# રાષ્ટ્રકૂટ વંશ

|  |
| --- |
| માન્યખેટના રાષ્ટ્રકૂટ |
| ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟ राष्ट्रकूट साम्राज्य |
| સામ્રાજ્ય |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **૭૫૩–૯૮૨** |  |

 |
| Location of રાષ્ટ્રકૂટ     રાષ્ટ્રકૂટ સામ્રાજ્ય વિસ્તાર ૮૦૦, ૯૧૫ |
| **રાજધાની** | માન્યખેટ |
| **ભાષાઓ** | કન્નડ સંસ્કૃત |
| **ધર્મ** | હિંદુ જૈન |
| **સત્તા** | રાજાશાહી |
| **મહારાજા** |  |
|  •  | ૭૩૫-૭૫૬
  | દંતિદુર્ગ |
|  •  | ૯૭૩-૯૮૨ | ઇન્દ્ર ચતુર્થ |
| **ઇતિહાસ** |  |
|  •  | પ્રારંભિક રાષ્ટ્રકૂટ અભિલેખ | ૭૫૩ |
|  •  | સ્થાપના | ૭૫૩ |
|  •  | અંત | ૯૮૨ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **પહેલાનું શાસન** | **પછીની સત્તા** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ચાલુક્ય વંશ |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| પશ્ચિમી ચાલુક્ય સામ્રાજ્ય |  |

 |

 |
| **સાંપ્રત ભાગ** |  ભારત |

|  |
| --- |
| **રાષ્ટ્રકૂટ રાજાઓ** (૭૫૩-૯૮૨) |
| દંતિદુર્ગ | ૭૩૫-૭૫૬ |
| કૃષ્ણ પ્રથમ | ૭૫૬-૭૭૪ |
| ગોવિંદ દ્વિતીય | ૭૭૪-૭૮૦ |
| ધ્રુવ ધારાવર્ષ | ૭૮૦-૭૯૩ |
| ગોવિંદ તૃતીય | ૭૯૩-૮૧૪ |
| અમોઘવર્ષ | ૮૧૪-૮૭૮ |
| કૃષ્ણ દ્વિતીય | ૮૭૮-૯૧૪ |
| ઇન્દ્ર તૃતીય | ૯૧૪-૯૨૯ |
| અમોઘવર્ષ દ્વિતીય | ૯૨૯-૯૩૦ |
| ગોવિંદ ચતુર્થ | ૯૩૦-૯૩૬ |
| અમોઘવર્ષ તૃતીય | ૯૩૬-૯૩૯ |
| કૃષ્ણ તૃતીય | ૯૩૯-૯૬૭ |
| ખોત્તિગ | ૯૬૭-૯૭૨ |
| કર્ક દ્વિતિય | ૯૭૨-૯૭૩ |
| ઇન્દ્ર ચતુર્થ | ૯૭૩-૯૮૨ |
| તૈલર દ્વિતીય (પશ્ચિમી ચાલુક્ય) | ૯૭૩-૯૯૭ |

**રાષ્ટ્રકૂટ** (સંસ્કૃત:राष्ट्रकूट) એ એક ક્ષત્રિય રાજવંશ હતો જેણે છઠ્ઠીથી દસમી સદી દરમિયાન ભારતીય ઉપખંડના મોટા ભાગ પર શાસન કર્યું હતું. સૌથી પહેલો જાણીતો રાષ્ટ્રકૂટ અભિલેખ ૭મી સદીનો તામ્રલેખ છે જે મધ્યપૂર્વીય અથવા પશ્ચિમ ભારતના શહેર મણપુરામાંથી મળી આવ્યો છે તે રાષ્ટ્રકૂટોના શાસનનો ઉલ્લેખ કરે છે. અભિલેખમાં ઉલ્લેખિત આ સમયગાળાના જ અન્ય શાસક રાષ્ટ્રકૂટ કુળો અચલપુર અને કન્નૌજના શાસકો હતા. પ્રારંભિક રાષ્ટ્રકૂટોની માતૃભૂમિ અને તેમની ભાષાના ઉદ્ભવ અંગે ઘણા વિવાદો અસ્તિત્વ ધરાવે છે.

## સંદર્ભો
# જસત

**જસત** (સ્પેલ્ટર) (જેનો અર્થ જસતની મિશ્ર ધાતુ પણ હોય છે), એ એક રાસાયણિક ધાતુ મૂળ તત્વ છે. આની રાસયણીક સંજ્ઞા **Zn** છે અને અણુ ક્રમાંક ૩૦ છે. આવર્તન કોઠાના ૧૨ના જૂથનું આ પ્રથમ તત્વ છે. જસત અમુક હદે રાસાયણીક દ્રષ્ટિએ મેગ્નેશિયમ ની સમાન છે કેમકે તેમનો બંધનાક +૨ છે. જસત એ પૃથ્વી પર મળી આવતું ૨૪ સૌથી વિપુલપ્રમાણમાં મળી ધરાવતું તત્વ છે. અને તેના પાંચ સ્થિર બહુરૂપો છે. સૌથી વધુ પ્રમાણમાઁ પયોગમાઁ લેવાતું જસત ખનિજ સ્ફાલેરાઇટ અને જિઁક સલ્ફાઈડ છે. વાપરી શકાતો એવો સૌથી મોટો જથ્થો ઓસ્ટ્રેલિયા ૢ એશિયા અને યુનાયટેડ સ્ટેટ્સ માં મળી આવે છે.

પિત્તળ કે જે તાંબા અને જસતની મિશ્ર ધાતુ છે તેનો ઉપયોગ ઈ. પૂ ૧૦ થી થતો આવ્યો છે. ૧૩મી સદી સુધીના સમયમાં શુદ્ધ જસત નું ઉત્પાદન થતું ન હતું. ૧૬મી સદી સુધી આ ધાતુ યુરોપમાં પણ અજ્ઞાત હતી. કિમિયાગાર કે અલ્કેમીસ્ટ લોકો જસતને હવામાં બાળીને "તત્વચિંતકના રૂ" કે "સફેદ હિમ" તરીકે ઓળખાતો પદાર્થ બનાવતા.

આ ધાતુનું અંગ્રેજી નામકરણ મોટે ભાગે પૅરાસીલસ નામના કિમિયાગારે જર્મન શબ્દ *Zinke* પરથી પાડ્યું. શુદ્ધ જસત ધાતુની શોધનું માન ૧૭૪૯ માં જર્મન રસાયણ શાસ્ત્રી ઍંડ્રીસ સીગીસમંડ મૅરગ્રાફને મળ્યું છે. ૧૮૦૦ સુધી લ્યુગી ગલવાની અને ઍલેસેંડ્રો વોલ્ટાએ આ ધાતુની વિદ્યુત રાસાયણીક ગુણધર્મો શોધી કાઢ્યાં હતાં. કાટથી બચાવવા મટે લોખંડના પતરા પર ઢોળ ચઢાવવો એ જસતનો મુખ્ય ઉપયોગ છે. જસતનો અન્ય ઉપયોગ છે જસત-કાર્બન બેટરી અને મિશ્ર ધાતુઓ જેમકે પિત્તળ. જસતના ઘણા રાસાયણિક મિશ્રણો સામાન્ય રીતે વપતાતા હોય છે જેમ કે ઝિંક કાર્બોનેટ અને ઝિંક ગ્લુકોનેટ (આહાર પૂરક ઉમેરાઓ), ઝિંક ક્લોરાઈડ (ડીઓડરંટમાં), ઝિંક પાયરિથીઓન (ખોડા રોધક શૅમ્પુઓમાં), ઝિંક સલ્ફાઈડ (ચમકત પેંઇંટમાં), અને ઝિંક મિથાઇલ અથવા ઝિંક ડાયથાઈલ જૈવિક પ્રયોગ શાળાઓમાં.

જસત એ જૈવિક અને લોક આરોગ્ય માટે એક અત્યંત મહત્ત્વ ધરાવતું સૂક્ષ્મ જરૂરી ક્ષાર છે. જસતની ઉણપ વિકાસશીલ દેશોમાં લગભગ ૨૦ લાખ લોકોને પ્રભાવિત કરે છે અને તે ઘણાં રોગોનું કારણ પણ હોય છે. બાળકોમાં જસતની ઉણપથી અવિકસિત પણું, જાતીય પાકટતા મોડી આવવી , ચેપ લાગવાની શક્યતામાં વધારો, અને ડાયરિયા, આદિને કારણે દર વર્ષે ૮ લાખ જ્ટલા બાળકો મૃત્યુ પામે છે. જૈવિક વિજ્ઞાનના ક્ષેત્રમાં ઉત્તેજના કેંદ્રોમાં ઉત્પન્ન થતાં ઉત્પ્રેરકોમાં જસતના અણુ જોવા મળે છે જેમકે માણસોમાં આલ્કોહોલ ડીહાડ્રોજીનેસ. વધુ પ્રમાણમાં જસતનું સેવન કરતાં સ્નાયુઓનું અસંયોજન, આળસ અને તાંબાની ઉણપ જેવા પરિણામો આવી શકે છે.

## સંદર્ભો

﻿
# મંગોલિયા

|  Монгол улс *Mongol uls* મંગોલિયા |
| --- |
|
ધ્વજ

રાજચિહ્ન

 |
| **રાષ્ટ્રગીત:"Монгол улсын төрийн дуулал"* *મંગોલિયા નું રાષ્ટ્રગાન* |
|  |
| રાજધાની and largest city | ઉલાન બટોર |
| અધિકૃત ભાષાઓ | મંગોલિયન |
| લોકોની ઓળખ | મંગોલિયાન |
| સરકાર | સંસદીય ગણતન્ત્ર |
| ગઠન |
| • જળ (%) | ૦.૪૩ |
| વસ્તી |
| • જુલાઈ ૨૦૦૭ અંદાજીત | ૨,૯૫૧,૭૮૬ (૧૩૯મો) |
| • ૨૦૦૦ વસ્તી ગણતરી | ૨,૪૦૭,૫૦૦ |
| GDP (PPP) | ૨૦૦૮ અંદાજીત |
| • કુલ | $૯૩૯૯૦૦૦૦૦૦ (-) |
| • Per capita | $૩,૫૪૧ (-) |
| માનવ વિકાસ દર (HDI) (૨૦૦૭) |  ૦.૭૦૦ **ક્ષતિ: અયોગ્ય HDI કિંમત** · ૧૧૪મો |
| ચલણ | તોગોર્ગ (MNT) |
| સમય વિસ્તાર | UTC+૭ થી +૮ |
| તારીખ બંધારણ | yyyy.mm.dd (CE) |
| ટેલિફોન કોડ | ૯૭૬ |
| ISO 3166 કોડ | MN |
| ઇન્ટરનેટ ડોમેઇન (TLD) | .mn |

**મંગોલિયા** (મંગોલિયન: Монгол улс,) પૂર્વ અને મધ્ય એશિયા માં એક લેંડલૉક દેશ છે. આની સીમા ઉત્તર માં રૂસ, દક્ષિણ, પૂર્વી અને પશ્ચિમ માં ચીન ને અડે છે. જોકે, મંગોલિયા ની સીમા કજ઼ાખ઼િસ્તાન ને નથી મળતી, પણ આનો સૌથી પશ્ચિમી છેડો કઝાકિસ્તાન ના પૂર્વી છેડાથી કેવળ ૨૪ માઈલ (૩૮ કિમી) દૂર છે. દેશ ની રાજધાની અને સૌથી મોટું શહેર ઉલાન બાટોર છે, અહીં દેશ ની લગભગ ૩૮% જનસંખ્યા નિવાસ કરે છે. મંગોલિયા માં સંસદીય ગણતંત્ર છે.

## ઇતિહાસ

આજે જેને મંગોલિયા કહે છે, તે ક્યારેક વિભિન્ન ઘુમંતૂ સામ્રાજ્યોં દ્વારા શાસિત હતો, આ સામ્રાજ્યોમાં શિંઓગ્નુ, શિયાનબેઈ, રોઊરન, ગોતુર્ક અને અન્ય શામિલ છે. સન્ ૧૨૦૬ માં ચંગેઝ ખાન દ્વારા મંગોલ સામ્રાજ્ય ની સ્થાપના કરવામાં આવી. પણ યુઆન રાજવંશ ના પતન બાદ મંગોલ પોતાના જૂના રહેન-સહેન પર પાછા ફર્યાં. ૧૬મી અને ૧૭ મી શતાબ્દીમાં મંગોલિયા તિબેટી બૌદ્ધ ધર્મ ના પ્રભાવ માં આવ્યો. ૧૭ મી સદી ની અંતમાં મંગોલિયા ના અધિકાંશ ક્ષેત્ર માં ક્વિંગ રાજવંશ ના શાસનાધિન થઈ ગયો. ૧૯૧૧ માં કિંગ રાજવંશ ના પતન દરમ્યાન મંગોલિયા એ સ્વતંત્રતા ની ઘોષણા કરી, પણ ૧૯૨૧ સુધી સ્વતંત્રતા થયો અને ૧૯૪૫ સુધી અંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા હાસિલ કરવા માટે તેણે સંઘર્ષ કરવો પડ્યો હતો. આને પરિણામે દેશ મજબૂત રૂસ અને સોવિયત પ્રભાવ માં આવ્યો, ૧૯૨૪ માં મંગોલિયાઈ જનવાદી ગણરાજ્ય ની ઘોષણા કરાઈ અને રાજનીતિક રૂપે મંગોલિયા તે સમય ની સોવિયત રાજનીતિ નું અનુપાલન કરવા લાગ્યો. ૧૯૮૯ માં પૂર્વી યુરોપ માં કમ્યુનિસ્ટ શાસનો ના તૂટ્યા પછી, મંગોલિયામાં ૧૯૯૦માં લોકતાંત્રિક ક્રાંતિ જોવા મળી, જેને લીધે બહુ-દળ વ્યવસ્થા સ્થાપિત થઈ, ૧૯૯૨માં નવું સંવિધાન બન્યું અને દેશ બજાર અર્થવ્યવસ્થા તરફ અગ્રસર થયો.

* Expedition trip to the North-West Mongolia, Tomsk State University and the University of Hovd, cooperation. Video. સંગ્રહિત ૨૦૧૧-૦૮-૦૮ ના રોજ વેબેક મશિન
# માર્ચ ૨૫

**૨૫ માર્ચ**નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૮૪મો(લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૮૫મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૮૧ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૬૫૫ – શનિનો સૌથી મોટો ચંદ્ર, ટાઇટન (Titan), 'ક્રિસ્ટિન હુજીન'(Christian Huygens) દ્વારા શોધાયો.
* ૧૮૦૭ – બ્રિટિશ સામ્રાજ્યમાં ગુલામ વેપાર નાબુદ કરાયો. "ગુલામ વેપાર અધિનિયમ" કાનૂન બન્યો.
* ૧૮૦૭ – 'ધ સ્વાન્સી અને મમ્બલ્સ રેલ્વે' (The Swansea and Mumbles Railway), જે પછીથી 'ઓયસ્ટરમાઉથ રેલ્વે' (Oystermouth Railway) થી ઓળખાઇ, દુનિયાની સર્વ પ્રથમ ઉતારૂ રેલ્વે બની.
* ૧૯૬૫ – માર્ટિન લ્યુથર કિંગ જુનિયરની આગેવાની હેઠળના નાગરિક અધિકાર કાર્યકરોએ સેલ્માથી અલાબામાના મોન્ટગોમરીમાં કેપિટોલ સુધીની ૪-દિવસની ૫૦ માઇલની કૂચ સફળતાપૂર્વક પૂર્ણ કરી.
* ૧૯૭૧ – બાંગ્લાદેશ મુક્તિ સંગ્રામ: પાકિસ્તાન સેના દ્વારા 'પૂર્વ પાકિસ્તાની નાગરિકો' સામે 'ઓપરેશન સર્ચલાઇટ' શરૂ કરવામાં આવ્યું.
* ૧૯૭૯ – પ્રથમ સંપૂર્ણપણે કાર્યરત અવકાશનયાન કોલંબિયા, જ્હોન એફ કેનેડી અવકાશ મથકને તેના પ્રથમ પ્રક્ષેપણ માટે તૈયાર કરવા માટે પહોંચાડવામાં આવ્યું.
* ૨૦૧૨ ગાંધી રિસર્ચ ફાઉન્ડેશન જલગાંવનું રાષ્ટ્રપતિ સુશ્રી પ્રતિભા પાટિલના શુભ હસ્તે ઉદ્ઘાટન કરવામાં આવ્યું.

## જન્મ

* ૧૮૭૯ – બાપુલાલ નાયક, ભારતીય રંગમંચ અભિનેતા, પ્રારંભિક ગુજરાતી રંગભૂમિના દિગ્દર્શક અને વ્યવસ્થાપક (અ. ૧૯૪૭)
* ૧૯૧૬ – એસ.એમ. પંડિત, ભારતીય ચિત્રકાર અને કેળવણીકાર (અ. ૧૯૯૩)
* ૧૯૨૦ – ઉષા મહેતા, ગાંધીવાદી સ્વાતંત્ર્ય સેનાની અને સમાજ સેવિકા (અ. ૨૦૦૦)
* ૧૯૨૫ – કિશોરી સિંહા, ભારતીય રાજકારણી, સામાજિક કાર્યકર અને વકીલ (અ. ૨૦૧૬)
* ૧૯૨૭ – પી. શણમુગમ, ભારતીય રાજકારણી, પુડુચેરીના ૧૩મા મુખ્ય પ્રધાન (અ. ૨૦૧૩)
* ૧૯૪૧ – સુજ્ઞા ભટ્ટ, ગુજરાત હાઈકોર્ટના ભારતીય ન્યાયાધીશ (અ. ૨૦૨૨)

## અવસાન

* ૧૮૯૮ - દલપતરામ, ગુજરાતી કવિ (જ. ૧૮૨૦)
* ૧૯૩૧ – ગણેશ શંકર વિદ્યાર્થી, ભારતીય પત્રકાર અને રાજકારણી (જ. ૧૮૯૦)
* ૨૦૦૬ – ચંદ્રકાંત બક્ષી, ગુજરાતી લેખક (જ. ૧૯૩૨)
* ૨૦૧૧ – કલ્પના દિવાન, ગુજરાતી અને કેટલીક હિન્દી ફિલ્મો તથા ટી.વી. ના જાણીતા ચરિત્ર અભિનેત્રી (જ. ?)

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ

* ગ્રીક સ્વતંત્રતા દિવસ
* આઝાદી દિન-બેલારૂસ
* "મધર્સ ડે" -સ્લોવેનિયા

## બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ સંગ્રહિત ૨૦૨૩-૦૩-૨૩ ના રોજ વેબેક મશિન

---