# બ્લેકબેરી

ઢાંચો:Infobox Mobile phone

**બ્લેકબેરી** કેનેડિયન કંપની, રિસર્ચ ઇન મોશન રીમ (RIM) દ્વારા વિકસિત કરવામાં આવેલી એક તાર વિહીન મોબાઇલ સાધનોની શ્રેણી છે. જેમાં નવા નવા નમૂનાઓ પર સ્માર્ટફોનની અરજીઓ (સરનામાંની ચોપડી, કેલેન્ડર, કામ કરવાની સૂચિઓ, ઇત્યાદિ) સાથે જ ટેલિફોન ક્ષમતાઓનો પણ સમાવવામાં આવી છે, બ્લેકબેરી મૂળ રીતે તેની ગમે ત્યારે ઇ-મેલ મોકલવા અને મેળવાની ક્ષમતા માટે જાણીતું છે જે અમુક સેલ્યુલર ફોન વાહકોના એક તાર વિહીન નેટવર્કથી પ્રાપ્ત થાય છે. તે વિશ્વભરના સ્માર્ટફોનના વેચાણોના 20.8% શેર પર અંકુશ ધરાવે છે, તે નોકીયાના સીમ્બીઅન બાદ બીજા નંબરનું સૌથી લોકપ્રિય પ્લેટફોર્મ બનાવ્યું છે, અને વ્યાવસાયિક ઉપયોગમાં લેનારાઓમાં તે સૌથી લોકપ્રિય સ્માર્ટફોન છે.

પ્રથમ બ્લેકબેરી સાધનને 1999માં બે-રીતના પેજર તરીકે રજૂ કરવામાં આવ્યું હતું. 2002માં, બ્લેકબેરી જે સ્માર્ટફોન તરીકે સામાન્યરીતે વધુ જાણીતો છે તેને, પુશ ઇ-મેલ, મોબાઇલ ટેલિફોન, લખી શકાય તેવા સંદેશા, ઇન્ટનેટ ફેક્સસીંગ,વેબ બ્રાઉઝીંગ અને અન્ય તાર વિહીન માહિતી સેવાઓ સાથે રજૂ કરાયો. તે એક કન્વર્જન્ટ સાધનનું એક ઉદાહરણ છે.

બ્લેકબેરી પહેલીવાર બજારસ્થળમાં ઇ-મેલ પર પોતાના પ્રયત્નોને જોડીને નામના મેળવી હતી. હાલમાં રીમ (RIM) બ્લેકબેરી નથી તેવા સાધનો જેમ કે પ્લામ ટરેઓને, બ્લેકબેરી સાથે સંકળાયેલા સોફ્ટવેર દ્વારા બ્લેકબેરીની ઇ-મેલ સેવાઓ આપી રહ્યું છે. મૂળ બ્લેકબેરી સાધન મોનોક્રોમેમાં દેખાતા હતા, પણ અત્યારના તમામ નમૂનાઓ રંગીન દેખાય છે.

મોટાભાગના હાલના બ્લેકબેરીના નમૂનાઓમાં અંદર જ ક્યુવેર્ટી (QWERTY) કીબોર્ડ બનાવેલા હોય છે, જે "થમ્બીંગ" એટલે અંગૂઠાથી થતી ક્રિયાઓ માટે શ્રેષ્ઠ હોય છે, અહીં માત્ર અંગૂઠાનો જ ઉપયોગ ટાઇપ કરવા માટે થાય છે, અને અહીં કેટલાક તેવા પણ નમૂનાઓ છે જેમાં માનક સેલ ફોનના કીબોર્ડને ટાઇપીંગના ઉપયોગ માટે સમાવવામાં આવ્યા છે, અને જે સંપૂર્ણપણે ટચ-સ્કીનવાળા વાસ્તવિક કીબોર્ડ વગરના સાધનોના બે નમૂનાઓ પણ છે. પહેલા વ્યવસ્થાનું સંચાલન વીંટેલા દડા દ્વારા, કે "ટ્રેકબોલ" દ્વારા કરવામાં આવતું કે જે સાધનની વચ્ચે મૂકાતો, જૂના સાધનોમાં ટ્રેકના પૈડાનો ઉપયોગ બાજુ પર થતો અને નવા સાધનો જેવા કે બ્લેકબેરી બોલ્ડ 9700કે કર્વ 8520/8530માં તે ટ્રેકદડાને બદલે "ટ્રેકપેડ" જે એક નાનકડી ગાદી હોય છે તેને દિશાસૂચન માટે ઉપયોગમાં લેવાય છે. કેટલાક નમૂનાઓ (અત્યારે, તેનું ઉત્પાદન આઇડેન (iDEN) નેટવર્કની સાથે ઉપયોગ માટે થાય છે જેમ કે નેક્સટેલ અને મીક) પણ એક પુશ-ટુ-ટોક (PTT) જેવી લક્ષણિકતા સાથે જોડાઇને એક થઇ જાય છે, બે તરફના રેડિયોની જેમ.

આધુનિક જીએસએમ (GSM)-આધારીત બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડ્સમાં એઆરએમ (ARM) 7 કે 9 પ્રોસેસર સમાવિષ્ઠ છે, જ્યારે જૂના બ્લેકબેરી 950 અને 957 હેન્ડહેલ્ડ્સમાં ઇન્ટેલ 80386 પ્રોસેસરનો ઉપયોગ કરતો હતો. સૌથી નવા જીએસએમ (GSM) બ્લેકબેરીના નમૂનાઓમાં (8100, 8300 અને 8700 શ્રેણીઓ) ઇન્ટેલ પીએક્સએ PXA901 312 MHz પ્રોસેસર છે, 64 એમબી(MB) ફ્લેશ સ્મૃતિઅને 16 એમબી(MB) સીડરેમ (SDRAM) છે.
સીડીએમએ (CDMA) બ્લેકબેરી સ્માર્ટફોનો ક્યુઅલકોમ MSM6x00 ચીપસેટ આધારીત છે જેમાં એરામ (ARM) 9-આધારીત પ્રોસેસરને પણ સમાવવામાં આવ્યું છે અને જીએસએમ (GSM) 900/1800 રોમીંગ (8830 અને 9500ના કેસ સાથે) અને 256MB સુધીની ફ્લેશ સ્મૃતિને પણ તેમાં નાખવામાં આવી છે.

## સંચાલન પદ્ધતિ

thumb|right|બ્લેકબેરી 7250
બ્લેકબેરી માટે રીમ (RIM) ખાનગી માલિકીવાળા વિવિધ- કામકરતી સંચાલન પદ્ધતિ ઓએસ (OS) ઉપલબ્ધ કરે છે, જેમાં મોટા પાયે તેવા સાધનનો ઉપયોગ થાય છે જે વિશિષ્ટ હેતુવાળા ઊર્જા સાધનો હોય, ખાસ કરીને વીંટેલા પૈડા (1999-2006) કે અત્યારના ટ્રેકબોલ (સપ્ટેમ્બર 12 2006-માં રજૂ થયેલા) અને ટ્રેકપેડ (સપ્ટેમ્બર 2009-માં રજૂ થયેલા). ઓએસ (OS) જાવા એમઆઇડીપી (MIDP) 1.0 અને ડબલ્યુએપી (WAP) 1.2 માટે આધારની જોગવાઇ કરે છે. પહેલાની રજૂઆતો તાર વિહીન સમકાલિક થઇ મોઇક્રોસોફ્ટ એકસચેંજ સર્વરની સાથે ઇ-મેલ અને કેલેન્ડર, તથા લોટસ ડોમીનોના ઇ-મેલને માન્ય રાખતા હતા. હાલની ઓએસ (OS) 4 એક એમઆઇડીપી (MIDP) 2.0ના સબસેટની જોગવાઇ કરે છે, અને સંપૂર્ણ તાર વિહીન સક્રિય ક્રિયા અને એક્સચેંજના ઇ-મેલ સાથે સમકાલિક કરી, કેલેન્ડર, કામોની સોંપણી, નોંધ અને સંપર્કો, અને નોવેલ ગ્રુપવાઇસ અને લોટસ નોટ્સ માટે સહાયમાં વધારો કરવાની છૂટ આપે છે.

ત્રીજા-જૂથના વિકસાવનાર એપીઆઇ (API)નો ઉપયોગ કરીને સોફ્ટવેર લખી શકે છે, અને ખાનગી માલિકીના એપીઆઇ (API)ને પણ, પણ કોઇ પણ અરજી જે કેટલીક મર્યાદિત કાર્ય માટે હોય છે તેનો ઉપયોગ કરતા પહેલા આંકડાકીય સહી જરૂરી હોય છે જેથી રીમ(RIM)ના વિકસાવનારના ખાતાથી તે સંપર્કમાં રહે. આ સહી કરવાની કાર્યપ્રણાલી અરજીના ઉત્પાદકને સુરક્ષિત કરે છે, પણ તેના લક્ષણ કે કોડની સુરક્ષાની કોઇ બાંયધરી નથી આપતી.

હાલમાં, બ્લેકબેરીના સાધનોને કમ્પ્યૂટર વાઇરસ દ્વારા ચેપ લાગ્યો હોય તેવા જૂજ (જો કોઇ) અહેવાલો છે; અત્યાર સુધી બ્લેકબેરી માહિતી પ્રસારણનો ભારે-ઇનક્રાર્યપટેડ પ્રકૃતિ વાઇરસને ફેલાવાથી અટકાવી રાખ્યું છે.

## સીપીયુ (CPU)

પહેલા બ્લેકબેરી સાધનોમાં ઇન્ટેલ-80386-આધારીત પ્રોસેસરનો ઉપયોગ થતો હતો. સૌથી નવા બ્લેકબેરી 9000 શ્રેણીમાં ઇન્ટેલ એક્સસ્કેલ 624 MHz સીપીયુ (CPU)થી સજ્જ કરવામાં આવ્યું છે, જેને બ્લેકબેરીને આજની તારીખમાં સૌથી ઝડપી બનાવી દીધું છે. પહેલાના બ્લેકબેરી 8000 શ્રેણીના સ્માર્ટફોનો, જેવા કે 8700 અને પર્લ, 312 MHz એઆરએમ (ARM) એક્સસ્કેલ (Xscale) ARMv5TE PXA900 આધારીત ફોન હતા. જેમાં અપવાદ હતો બ્લેકબેરી 8707 કે જેમાં 80 MHz ક્યુઅલ્કોમ 3250 ચીપસેટ પર આધારીત હતો, આ કારણે એઆરએમ (ARM) એક્સસ્કેલ (Xscale) ARMv5TE PXA900 ચીપસેટ કે જે 3જી નેટવર્કને ટેકો પાડવામાં અક્ષમ હતો. બ્લેકબેરી 8707 માં 80 MHz પ્રોસેસર છે જે ઇડીજીઇ (EDGE) નેટવર્ક પરના 8700 કરતા 8707ના સાધાનને ધણીવાર 3જી ઉપરથી વેબ પેઝને ડાઉનલોડ અને રેન્ડર કરતી વખતે ધીમું કરી દે છે.

## માહિતી આધારીત

બ્લેકબેરી માંથી માહિતી બહાર કાઢી યજમાન કોમ્પ્યુટરમાં સંગ્રહ બ્લેકબેરી-નિશ્ચિત પ્રકારની એક ફાઇલમાં, જે આઇપીડી (IPD) નામે જાણીતી છે તેમાં કરે છે. ફાઇલ ઇનક્રપટેડ છે (જોકે તમામ ફાઇલો બ્લેકબેરી વ્યવસ્થા દ્વારા એક જગ્યા એથી બીજી જગ્યાએ જાય છે), જોકે તમામ બ્લેકબેરી સાધનો આઇપીડી (IPD) ફાઇલના પ્રકારને વાંચી શકવામાં સક્ષમ છે, અને એક કરતા વધારે બ્લેકબેરી એક જ માહિતી આધારીત ફાઇલને વાંચી શકે છે.

માનક બ્લેકબેરી સોફ્ટવેર પેકેઝ એ 'સ્વીચ ડિવાઇઝ વિઝાર્ડ' છે જેમાં તે ગ્રાહકને બે મોબાઇલ સાધનો સાથે જોડાણ કરવાની છૂટ આપે છે અને માહિતી આધારને એક સાધનમાંથી બીજી સાધનમાં નકલ કરે છે, નવા-પદોન્નપત સાધનને કોઇ પણ વ્યક્તિગત માહિતી જે ચોક્કસ સાધનને લાગુ પડતી નથી તેને પણ યાદ રાખવાનું તેમાં જોડાયેલ છે.

## સહાયક સોફ્ટવેર

### બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વર

બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડમાં એકીકૃત એક સંસ્થાની ઇ-મેલ વ્યવસ્થા એક સોફ્ટવેર પેકેઝ જેને "બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વર" (BES) કહેવાય છે તેના માધ્યમથી કરે છે. બીઇએસ (BES)ના વૃતાન્ત માઇક્રોસોફ્ટ એક્સચેન્જ, લોટસ ડોમીનો અને નોવેલ ગ્રુપવાઇઝ માટે ઉપલબ્ધ છે. ગુગલે બીઇએસ (BES) માટે સંયોજક પણ બનાવ્યું હતું જે બીઇએસ (BES)ને ગુગલ એપ્સ માટે પણ સુલભ કરાવે છે. વ્યક્તિગત ઉપયોગકર્તા તારવિહીન ઇ-મેલ સેવાઓ બીઇએસ (BES)ને પોતાના માટે સ્થાપના કર્યા વગર પણ મેળવી શકે છે, વિવિધ ઉપયોગકર્તાઓવાળી સંસ્થાઓ મોટા ભાગે બીઇએસ (BES)ને તેઓના પોતાના નેટવર્ક પર ચલાવે છે. કેટલીક ત્રીજા-જૂથની કંપનીઓ યજમાન બીઇએસ (BES)ના ઉકેલો પણ ઉપલબ્ધ કરાવે છે. દરેક બ્લેકબેરીને પોતાનો આઇડી (ID) હોય છે જેને બ્લેકબેરી પીન (PIN) કહેવાય છે, જે સાધનને બીઇએસ (BES)ને શોધવામાં મદદરૂપ થાય છે.

બીઇએસ (BES) સામૂહિક ખાતાઓ માટે એક જાતના ઇ-મેલ રીલેય જેવું કામ કરે છે જેથી ઉપયોગકર્તા હંમેશા ઇ-મેલમાં પ્રવેશી શકે. ઉપયોગકર્તાના સ્થાનિક ઇનબોક્સને સોફ્ટવેર મોનીટર કરે છે, અને જ્યારે નવો સંદેશ તેમાં આવે છે, તે સંદેશોને તે લે છે અને તેને રીમના નેટવર્ક ઓપરેશન સેન્ટર(NOC)માં પસાર કરે છે. ત્યારબાદ આ સંદેશાઓ ઉપયોગકર્તાના તારવિહીન જોગવાઇ કરનાર પર રીલેય કરે છે, જે તેને ઉપયોગકર્તાના બ્લેકબેરી સાધનની તરફ તેને પહોંચાડે છે.

જેને "પુશ ઇ-મેલ" કહેવાય છે, કારણ કે તમામ નવા ઇ-મેલો, સંપર્કો અને કેલેન્ડરની અંદર જવા માટે સ્વયંસંચાલિત બ્લેકબેરીના સાધનથી તેને બહાર ધકેલાય છે એટલે કે "પુશ્ડ" કરાય છે, ઉપયોગકર્તાના સમકાલિકરણની સામે થઇને માહિતી હાથ દ્વારા કે પોલિંગના આધારે પર આમ કરે છે. બ્લેકબેરી પોલિંગ ઇમેલને પણ ટેકો પૂરો પાડે છે. આથી જ તે પોપ (POP)ને પણ ટેકો કરે છે. તમામ માહિતીને ઓફલાઇન જગ્યાઓમાં તારવિહિન સેવાઓ વગર પણ મોબાઇલ વાપરનાર તેનો ઉપયોગ કરી શકે છે જે સાધનની સંગ્રહ કરવાની સમર્થતાના લીધે શક્ય બને છે. જેટલા જલ્દીથી ઉપયોગકર્તા બીજી વાર જોડાય, બીઇએસ (BES) તેને નવિનતમ માહિતી મોકલી દે છે.

બ્લેકબેરીના નવા નમૂનાઓમાં તેને ત્રિપક્ષીકરણ દ્વારા તમારી હાલની જગ્યાને શોધી કાઢે છે આ લક્ષણિક ક્ષમતાને તેમાં સમાવવામાં આવી છે. કોઇ પણ ફોન પર ઓનલાઇન નક્શાઓ જોઇને અને ચળકતા ટપકાથી હાલની જગ્યાને સૂચિ મેળવી શકે છે. જોકે, બ્લેકબેરી ત્રિપક્ષી જીપીએસ (GPS) કરતા ઓછી ચોક્કસાઇએ કાર્ય કરે છે આના અનેક કારણો છે, જેમાં મોટા મકાનો, પર્વતો કે દૂરીના લીધે સેલ ટાવરમાં અવરોધ થવાનો સમાવેશ થાય છે.

બીઇએસ(BES) હેન્ડહેલ્ડ્સ ટીસીપી/ઇપી (TCP/IP), એક ભાગ જેને "મોબાઇલ માહિતી સેવા – જોડાણ સેવાઓ" (MDS-CS) કહે છે તેની સાથે જોડાઇ શકે તે માટે જોગવાઈ પૂરી પડે છે. આ ગ્રાહકો માટે અરજીઓને વિકસાવવાની છૂટ આપે છે જેના માટે તે માહિતી પ્રવાહ પર બ્લેકબેરી સાધનોને આધારીત સન માઇક્રોવ્યવસ્થાઓ જાવા મી(ME) મંચનો ઉપયોગ કરે છે.

વધુમાં, બીઇએસ (BES) નેટવર્ક સુરક્ષા પણ પૂરી પાડે છે, ટ્રીપલ ડેસ(DES) કે હાલમાં આવેલ એઇએસ (AES) તમામ મહિતીનું ઇનક્રિપશનના (ઇ-મેલ અને એમડીએસ (MDS) વેપાર બન્ને માટે) આકારમાં તે બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડ્સ અને બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વરની વચ્ચે ફરે છે.

વધુમાં ઇ-મેલ મેળવવા, ઇન્ટરનેટની વ્યવસ્થા બનાવી કે ચાલુ આંતરીક અરજીઓ સાથે માપક ન હોય તેવો ટ્રાફીક કરી શકે છે.

વધુ નવી શ્રેણીઓ સાથે બ્લેકબેરી પેલ્ટફોર્મમાં, તાર વિહીન માહિતી પ્રવેશ માટે એમડીએસ (MDS)ની હવે જરૂર નથી પડતી. શરૂઆત થાય છે ઓએસ (OS) 3.8 કે 4.0, બ્લેકબેરી હેન્ડહેલ્ડ્સ એમડીએસ(MDS) સિવાય પણ ઇન્ટરનેટમાં (ઉદાહરણ માટે ટીસીપી/આઇપી (TCP/IP) પ્રવેશ) પ્રવેશ મેળવી શકાય છે - પહેલા બીઇએસ/એમડીએસ (BES/MDS)ના વગર માત્ર ઇ-મેલ અને ડબલ્યુએપીનો(WAP) પ્રવેશ જ શક્ય હતો.

### બ્લેકબેરીની ઇન્ટનેટ સેવા

પહેલા બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વરના ઉપયોગના વિકલ્પ તરીકે બ્લેકબેરી ઇન્ટરનેટ સેવાનો ઉપયોગ થતો હતો. મૂળ રીતે તેને સામાન્ય ગ્રાહકો કે જે વ્યવસાયિક ઉપભોક્તા નથી તેમના માટે વિકસાવવામાં આવ્યુ હતું. આ સેવા વ્યક્તિગત ઉપયોગકર્તાને પોપ3 (POP3) અને ઇએમએપી ( IMAP) ઇમેલના વિલયનને માન્યતા આપે છે. આ લગભગ 10 સુધીના ઇમેલ ખાતાઓમાં પ્રવેશને મંજૂરી આપતો હતો, જેમાં કેટલાય જાણીતા ઇમેલ ખાતાઓ જેવા કે જીમેલસ, હોટમેલ, યાહૂ અને એઓએલ (AOL)નો સમાવેશ થાય છે. તેમાં જસ્ટ માયસ્પેસ, ફેસબુક, અને એમએસએન (MSN) માટે પણ ખાસ જગ્યા હતી.

### બ્લેકબેરી ડેસ્કટોપ રીડિરેક્ટર

બ્લેકબેરી ઉદ્યોગ સર્વરના ઉપયોગ માટે બ્લેકબેરી ડેસ્કટોપ રિડિરેક્ટરનો ઉપયોગ ઓછી સંખ્યામાં એક સામાન્ય વિકલ્પ તરીકે થાય છે. આ સોફ્ટવેરની ડેસ્કટોપ કોમ્પ્યુટર પર સ્થાપના કર્યા બાદ તે ઉદ્યોગ ઇમેલ ગ્રાહક સ્થાપી શકે છે.

## આધાર આપતા સોફ્ટવેર

### બ્લેકબેરી સંદેશાવાહક

નવા બ્લેકબેરી સાધનોમાં ખાનગી માલિકીના બ્લેકબેરી સંદેશવાહક જે બીબીએમ (BBM) નામે પણ જાણીતું છે તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે, આ સોફ્ટવેર લેખિત સંદેશાઓને બ્લેકબેરી પીન (PIN) કે બારકોડ સ્કેન દ્વારા મોકલી કે સ્વીકારી શકે છે.
અહીં બ્લેકબેરી જોડાણ કાર્યક્રમ પણ છે જેમાં રિસર્ચ ઇન મોશનની સાથે કરાર હેઠળ જોડાયેલા ભાગીદારો બ્લેકબેરીની નવી અરજીઓની રચના કરે છે. વિશિષ્ટ અરજીઓ જેમ કે આંકડાકીય શ્રુતલેખન, જીપીએસ (GPS) ટ્રેકિંગ , સીઆરએમ (CRM) અને વહીવટી ખર્ચનો તેમાં સમાવેશ થાય છે. ઓક્ટોબર 6, 2009ના રોજ બ્લેકબેરી સંદેશવાહક 5.0ને આધિકારીક રીતે જાહેર કરવામાં આવ્યો, જેમાં તમામ નવા લક્ષણોના સમૂહને ઉમેરવામાં આવ્યા હતા, સંપર્ક ઉમારેવા માટે બોર કોડ ચકાસવા, જીપીએસ (GPS) દ્વારા તમારી જગ્યાએ પોર્ટફોલિયોની ફાળવણી, અને નવા સમૂહોની રચનાને તેમાં સમાવવામાં આવ્યા છે.

બ્લેકબેરીના સાધનો તેમજ બધા જ લક્ષણોવાળી માહિતી આધારીત સંચાલન વ્યવસ્થા માટે ત્રીજા-જૂથના સોફ્ટવેર ઉપયોગ કરાય છે, જે ગ્રાહકોને ગ્રાહક સંબંધી વ્યવસ્થાને ટેકો આપવામાં ઉપયોગી થાય છે અને અન્ય અરજીઓ કે જે મોટી માત્રાની સંભવનીય જટિલ માહિતીનું પણ ચોક્કપણે સંચાલન કરે છે.

## ભવિષ્યની લાક્ષણિકતા

* સ્પટેમ્બર 11, 2008ના રોજ ટીવો અને રિસર્ચ ઇન મોશનને જાહેર કર્યું કે જલ્દી જ ટીવોના ઉપભોક્તા બ્લેકબેરી દ્વારા તેમની પદ્ધતિ પર અંકુશ રાખી શકશે. આ એકીકરણ 2008ના અંતમાં થઇ જશે તેવી આશા રખાતી હતી. જો કોઇ પણ તેને ઉધાડું પાડશે તો કિંમત નહી મળે.

* નવેમ્બર 9, 2009ના રોજ રિસર્ચ ઇન મોશન તેવું જાહેર કર્યું કે ઓપનજીએલ ઇએસ અને ફ્લેસ પ્લેટફોર્મ બ્લેકબેરીના સાધન પર ઉપલબ્ધ થશે.

## નીકનેમ્સ

ઇ-મેલને ખૂબ જ ઝડપી મેળવાને તેને વાંચી શકવાની ખાસિયતના લીધે, બ્લેકબેરીના સાધનોને કુખ્યાત રીતે લોકોને તેના માટે વ્યસની કર્યા, જેનાથી તેનું ખીજનું નામ ક્રેકબેરી પડી ગયું, "ક્રેકબેરી" કોકીનની એક જાતિ ફ્રીબેસ જેને ક્રેક નામે ઓળખાય છે, અને જે ઊંચા દરે વ્યસ્ન લગાડે છે તે સંદર્ભ પરથી પાડવામાં આવ્યું. ક્રેકબેરી પરિભાષિક શબ્દનો ઉપયોગ એટલો વિશાળપાયે થયો કે નવેમ્બર 2006માં વેબસ્ટરની નવી વિશ્વ કોલેજના શબ્દકોષમાં "ક્રેકબેરી" નામને "વર્ષના નવા શબ્દ" તરીકે જાહેર કર્યો.

જ્યારે તેની પ્રતિષ્ઠીત મોબાઇલ સેવા સાથે જોડાય છે, ત્યારે સ્માર્ટ ફોનને કેટલીક વાર "બૂસ્ટબેરી" એટલે કે પ્રતિષ્ઠીતબેરી તરીકે પણ ટાંકવામાં આવે છે.

અનેક ગ્રાહકો બ્લેકબેરીના સ્માર્ટ ફોનને સામાન્ય રીતે માત્ર "બેરીસ" કહે છે, તેને ટૂંકમાં બોલવા માટે. ઉદાહરણ માટે, "બેરી થમ" કે "બેરી બ્લીસ્ટર" તેના કિબોર્ડને વાપરવાથી જે પીડા થાય છે તે પરથી આમ કહેવાય છે.

## નમૂનાઓ

બ્લેકબેરી પર્લ 8100
* પહેલાના પેઝર નમૂનાઓ: 850, 857, 950, 957
* જાવા-આધારીત એક રંગવાળી આકૃતિવાળા નમૂનાઓ: 5000-શ્રેણી અને 6000-શ્રેણી
* પહેલો રંગીન નમૂનાઓ: 7200-શ્રેણી, 7500-શ્રેણી અને 7700-શ્રેણી
* પહેલી સ્યોર-ટાઇપ ફોન નમૂનાઓ: 7100-શ્રેણી
* આધુનિક બ્લેકબેરી નમૂનાઓ (2006 - 2008): 8000-8830-શ્રેણી સાથે જ: બ્લેકબેરી 8800, બ્લેકબેરી પર્લ, પર્લ ફ્લીપ અને બ્લેકબેરી કર્વ
* નવિનતમ બ્લેકબેરી નમૂનાઓ (2008 - 2009): 8900+ GPS વાઇફાઇ શ્રેણી: બ્લેકબેરી બ્લોડ (9000), બ્લેકબેરી કર્વ 8900, બ્લેકબેરી ટુઅર (9630), બ્લેકબેરી સ્ટ્રોમ (9500/9530)
* બ્લેકબેરી સ્ટ્રોમ 2 (9520/9550) (2009): બ્લેકબેરી સ્ટ્રોમ 2
* બ્લેકબેરી બ્લોડ 2 (2009): બ્લેકબેરી 9700 (9700 / બ્લોડ 2)

## ટેલિફોનો સાથે બ્લેકબેરીના ઇ-મેલ ગ્રાહક

કેટલાક બ્લેકબેરી ના હોય તેવા મોબાઇલ ફોન બ્લેકબેરીના ઇ-મેલ ગ્રાહક કે જે બ્લેકબેરીના સર્વરથી જોડાયેલા હોય છે તેના ખાસ લક્ષણોને જવા દે છે. આમાંથી ધણા ફોનમાં ક્યુવીઇઆરટીવાય (QWERTY) કીબોર્ડવાળા ફોન છે.

* એટી&ટી ટીલ્ટ 3G/HSDPA/850/900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 240 x 320 પીક્સલ ટચ સ્કીન, QWERTY કિબોર્ડ
* એચટીસીના (HTC) લાભ X7500
* એચટીસીના (HTC) TyTN 3G/HSDPA/850/900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 240 × 320 પીક્સલ ટચ સ્કીન, QWERTY કિબોર્ડ
* મોટારોલા MPx220 (અમુક વિશિષ્ટ નમૂનાઓ જ), 850/900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 176 × 220 પીક્સલ સ્કીન
* નોકીયા 6810 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 પીક્સલ સ્કીન
* નોકીયા 6820 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 850/1800/1900 GSM અમેરીકન જુદા નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 પીક્સલ સ્કીન
* નોકીયા 9300 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 અને 640 × 200 પીક્સલ સ્કીન
* નોકીયા 9300i 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 and 640 × 200 પીક્સલ સ્કીન
* નોકીયા 9500 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 128 × 128 અને 640 × 200 પીક્સલ સ્કીન
* તમામ નોકીયા ઇ-શ્રેણી ફોનો (નોકીયા E71 અને નોકીયા E66 નમૂનાઓને બાકાત કરતા)
* ક્યૂટેક 9100 850/900/1800/1900 MH9z GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે , 240 × 320 પીક્સલ ટચ સ્કીન અને ક્યુડબલ્યુઇઆરટીવાય (QWERTY) કિબોર્ડ
* ક્યૂટેક 9000 3G-UMTS/850/900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 640 × 480 પીક્સલ ટચ સ્કીન, ક્યુડબલ્યુઇઆરટીવાય (QWERTY) કિબોર્ડ
* સેમશંગ t719 850/900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 176 × 220 પીક્સલ સ્કીન
* સીમેન્સ એસકે65, 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, 132 × 176 પીક્સલ સ્કીન
* સોની એરીક્સન P910 900/1800/1900 MHz GSM નેટવર્ક પર ચાલે છે, અમેરીકન અને ચાઇનીઝ એકબીજાથી આ પર જુદા પડે છે 850/1800/1900, 208 × 320 પીક્સલ સ્કીન
* સોની એરીક્સન P990
* સોની એરીક્સન M600i
* સોની એરીક્સન P1

## બ્લેકબેરી પીન (PIN)

**બ્લેકબેરી પીન** (PIN) એ પ્રત્યેક બ્લેકબેરી સાધન માટે એક આઠ અક્ષરનો ષટ્દશાંશ સોંપેલો ઓળખ નંબર છે. આ પીનને (PINs) હાથ વડે સાધન પર બદલી શકાતો નથી (જોકે બ્લેકબેરીના ટેકનીશ્યન પીનને સર્વર-બાજુથી ફરી સ્થાપી કે અદ્યતન કરી શકે છે), અને દરેક નિશ્ચિત બ્લેકબેરી તેનાથી બંધ થાય છે. પીનનો (PIN) સીધેસીઘો ઉપયોગ કરીને કે બ્લેકબેરી સંદેશવાહક અરજીના ઉપયોગ દ્વારા બ્લેકબેરી એકબીજાને સંદેશ કરી શકે છે.

## પ્રમાણતા

બ્લેકબેરી બોલ્ડ.
* બીસીઇએસએ(BCESA) (બ્લેકબેરી સર્ટીફાઇડ એન્ટરપ્રાઇઝ સેલ્સ એસોશિએટ એટલે કે બ્લેકબેરીના પ્રમાણિત સહાસ વેચાણ સહકાર્યકર, બીસીઇએસએ40 પૂર્ણમાં) રીમ(RIM) રિસર્ચ ઇન મોશન બ્લેકબેરી તારવિહીન ઇ-મેલ સાધનોના વ્યવસાયિક ઉપયોગકર્તાઓ માટે એક બ્લેકબેરીની પ્રમાણતા છે.

આ પ્રમાણતા માટે ઉપયોગકર્તાએ બ્લેકબેરી સાધનને લગતી કેટલીક પરીક્ષાઓમાં પાસ થવાની જરૂર હોય છે, તેમાં ડેસ્કટોપ સોફ્ટવેર અને બ્લેકબેરીના સાધનોને ટેકનીકલ ટેકો આપવો તેવા તમામ ફરજોનો સમાવેશ થાય છે.

બીસીઇએસએ (BCESA), બ્લેકબેરી પ્રમાણિત સહાસ વેચાણ સહકાર્યકર લાયકાત, એ ત્રણ સ્તરના વ્યાવસાયિક બ્લેકબેરી પ્રમાણતાનું પહેલું સ્તર છે.

* BCTA (બીસીટીએ) (બ્લેકબેરી પ્રમાણિત ટેકનીકલ સહકાર્યકર)
* બ્લેકબેરી પ્રમાણિત ટેકો આપનાર સહકાર્યકર ટી2

પ્રમાણતા પર વધુ માહિતી બ્લેકબેરી.કોમ વેબસાઇટ પર મળશે.

બ્લેકબેરી ટેકનીકલ પ્રમાણતા ઉપલબ્ધ છે:

* બ્લેકબેરી સર્ટિફાઇડ એન્ટરપ્રાઈઝ સર્વર કન્સલ્ટન્ટ બીસીઇએસસી (BCESC)
* બ્લેકબેરી સર્ટિફાઇડ સર્વર ટેક્નિશ્યન બીસીએસએસટી (BCSST)
* બ્લેકબેરી સર્ટિફાઇડ સપોર્ટ ટેક્નિશ્યન બીસીએસટી (BCST)

## બ્લેકબેરીની દુકાન

ડિસેમ્બર 2007માં
, પ્રથમ એવી બ્લેકબેરીની દુકાન ખોલવામાં આવી તેવા અહેવાલ હતા. જોકે હાલમાં જે બ્લેકબેરીની એક માત્ર દુકાન હયાત છે, તે ખરેખરમાં તેની પહેલી દુકાન નથી. તે પહેલા બ્લેકબેરીની દુકાનને ખોલવા માટે ટોરેન્ટો, લંડન અને ચારલોટ્ટેમાં ત્રણ પ્રત્યનો કરવામાં આવ્યા હતા, પણ તે આખરે આટોપી લેવા પડ્યા. હાલમાં તે દુકાન ફાર્મિંગટન હિલ્સ, મીચીગન ખાતે આવેલી છે. આ દુકાન બ્લેકબેરી સાધનના નમૂનાઓમાં એટી&ટી, ટી-મોબાઇલ, વેરીઝોન, અને સ્પ્રિંટથી લઇને, મોટાભાગના યુ.એસ.ના જે સ્માર્ટફોનોને લઇ શકે તેવા તમામ નમૂનાઓ રાખે છે. અહીંના કર્મચારીઓ માત્ર બ્લેકબેરીના સાધનોથી જ પોતાને તાલીમબધ્ધ નથી કરતા, પણ સેવા પૂરી પાડવાના નિયમને પણ પાળે છે. વળી, બિન-આધિકારીક બ્લેકબેરીની દુકાનો જેને કાળીદુકાનો કહેવાય છે જે વેનેજુએલાના કારક્સામાં આવેલી છે, તેને કાળીદુકાનો કહેવાય પાછળ કારણ એ છે કે વેનેજુએલામાં બ્લેકબેરી બ્રાન્ડ ખુબ જ લોકપ્રિય છે, ખાસ કરીને કારક્સામાં, જેને વેનેજુએલાને વિશ્વમાં બ્લેકબેરીના સૌથી મોટા ઉપભોક્તાઓમાંથી એક બનાવ્યું છે.

## રીમ (RIM)ના પેટંટ ભંગનો અદાલતમાં દાવો કરવો

2002માં, એનટીપી (NTP)એ તેમની તાર વિહીન ઇમેલ પેટંટવાળી અનેક કંપનીઓને ચેતવણી મોકલી અને તેમને તે પેટંટ અંગે પરવાનો આપવાની તૈયારી બતાવી. પૂર્વના વર્જીનીયા જિલ્લાની સંયુક્ત રાજ્યની પ્રદેશિક અદાલતમાં રિસર્ચ ઇન મોશનની કંપનીઓમાંની એક કંપનીએ એનટીપી (NTP)ના પેટંટ ભંગના વિરોધમાં મુકદ્દમો મૂક્યો. આ અદાલત તેની સમયપત્રક અને ડેડલાઇન માટે કડક અને વફાદાર રહેવા માટે જાણીતી છે, કેટલીક વાર તેને "રોકેટ ડોકેટ" એટલે કે તીવ્ર ઝડપે કામ કરતી અદાલત તરીકે પણ ટાંકાતા હતા ખાસ કરીને તેની પેટંટની અરજીઓ અંગે કસોટી કરવાની કાર્યક્ષમતા માટે તે જાણીતી હતી.

આખરમાં જ્યૂરીએ શોધ્યું કે એનટીપી (NTP)ની પેટંટ પ્રમાણભૂત હતી, રીમ (RIM)એ તેનો ભંગ કર્યો હતો, આ ભંગ તેને મરજીથી કર્યો હતો, અને તે ભંગના નુકશાનની ભરપાઇની કિંમત તરીકે તેને એનટીપી (NTP)ને $33 મિલિયન આપવા પડશે (વાજબી નાણાં કે નફોના નુકશાનમાંથી જે વધારે હોય તે). ન્યાયાધીશ જેમ્સ આર. સ્પેનસર નુક્શાનની ભરપાઇને 33 મિલિયન ડોલરથી વધારીને 53 મિલિયન ડોલર કરી દીધી કારણ કે આ ભંગ સ્વેચ્છા થયો હોવાથી શિક્ષાત્મક માત્રા પણ વધારે હોવી જોઇએ. તેમણે રીમ(RIM)ને એનટીપી(NTP)ની કાનૂની ફી જે 4.5 મિલિયન ડોલર હતી તેને પણ ભરવાની સૂચના આપી અને રીમ(RIM)ને હુકમ આપ્યો કે તે પેટંટનો ભંગ કરવાનું છોડી દે અને હવેથી આમ કદી ના કરે. આ કારણે બ્લેકબેરીની વ્યવસ્થા યુએસ (US)માં બંધ થઇ જાત.

રીમે (RIM) અદાલતના તમામ નિર્ણય માટે અપીલ કરી. આ હુકમ અને અન્ય ઉપાયો પ્રમાણે આ અપીલના પરિણામનો નિકાલ ન થાય ત્યાં સુધી તેને રોકી રાખવામાં આવ્યો.

માર્ચ 2005માં આ અપીલોની પ્રક્રિયા દરમિયાન, રીમ (RIM) અને એનટીપી (NTP) તેમના મતભેદની સમજૂતી માટે વાટાધાટો કરીને થાકી ગયા હતા. આ શરતોમાંની એક હતી 450 મિલિયન ડોલર માટેની સમજૂતી કરવી. પણ અન્ય કારણોના લીધે વાટાધાટોનો અંત ના આવ્યો. જૂન 10, 2005ના રોજ આ બાબત ફરથી અદાલતમાં ગઇ.

2005ની નવેમ્બરની શરૂઆતમાં, યુએસ (US) ન્યાય વિભાગે એક ટૂંકી વિનંતીને ફાઇલ કરી જેમાં રીમ (RIM)ની સેવાઓને ચાલુ રાખવાની માટે મંજૂરી આપવાની વાત કરી હતી કારણકે યુએસ (US) સમવયી સરકારમાં મોટી સંખ્યામાં બ્લેકબેરીના ઉપયોગકર્તાઓ હતા.

જાન્યુઆરી 2006માં, યુએસ(US) સર્વોચ્ચ અદાલતે રીમ (RIM)ના પેટંટ ભંગ કરવા માટે દેવાને પકડી રાખવાની અપીલને સાંભવાનો અસ્વીકાર કર્યો, અને આ બાબત ફરીથી નીચલી અદાલતમાં જતી રહી. જો આ બન્ને કંપનીઓ સમજૂતી સુધી ના પહોંચી તો કદાચ જિલ્લાની અદાલતના ન્યાયાધીશ દ્વારા પહેલા માન્ય કરાયેલા હુકમ પ્રમાણે તમામ રીમ (RIM)ના વેચાણને યુએસ (US)માં અટકાવવામાં આવશે અને બ્લેકબેરી સાધનના ઉપયોગ અંગે પણ આ પ્રમાણે પાલન કરવું પડશે.

ફેબ્રુઆરી 9, 2006ના રોજ, યુએસ (US)ના સંરક્ષણ વિભાગે ડીઓડી (DOD) ટૂંકમાં કહ્યું કે બ્લેકબેરીની સેવાઓને બંધ કરવાના હુકમમાંથી સરકારી ઉપયોગકર્તાઓ જો બાકાત રખાય તો પણ સરકારી ઉપયોગકર્તા કામ નહીં કરી શકે. ડીઓડી (DOD) તે પણ કહ્યું કે રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને મોટી સંખ્યામાં સરકારી ઉપયોગકર્તાઓને આપવા માટે બ્લેકબેરી અત્યંત મહત્વપૂર્ણ છે.

ફેબ્રુઆરી 9, 2006ના રોજ, રીમ (RIM) જાહેર કર્યું કે તેને એક સોફ્ટવેર વિકસાવ્યું છે જે એનટીપી (NTP) પેટંટના ભંગમાં નહી આવે અને તે આસપાસ કાર્ય કરી શકશે, અને જેની પર આ ભંગ લદાયેલો છે તે આનો અમલ કરી શકે છે.

માર્ચ 3, 2006ના રોજ, ન્યાયાધીશ સ્પેનસરની કડક ચેતવણી બાદ, રીમ (RIM) અને એનટીપી (NTP)એ તેમના વચ્ચે મતભેદની સમજૂતી થઇ ગઇ છે તેવી જાહેરાત કરી. સમજૂતીની શરતોને અંતર્ગત, રીમ (RIM) એનટીપી (NTP)ને $612.5 મિલિયન યુએસડી (USD) જેટલી કિંમત "તમામ દાવાઓની પૂર્ણ અને છેલ્લી પતાવટ" તરીકે આપવા તૈયાર થયું. નિવેદનમાં, રીમે (RIM) કહ્યું કે "કરારની તમામ શરતોને આખરી રૂપ આપી દેવામાં આવ્યું છે અને રીમ (RIM)ની સામે જે ફરિયાદ હતી તેને અદાલતના આદેશથી આજે બપોરે બરતરફ કરવામાં આવશે. કોઇ પણ અગાઉની અદાલતની કાર્યવાહી કે નુકશાનની ભરપાઇ આધારીત કોઇ નિર્ણય કે ભંગમાં રાહતમાંથી આ કરાર બાકાત રહેશે.” કેટલાક વિશ્લેષકો આ સમજૂતીની કિંમતને ઓછી માને છે, કારણ કે ટેકનોલોજી પર કોઇ પણ ભવિષ્યની રોયલ્ટીનો તેમાં અભાવ છે.

## કોડ સાથે બ્લેકબેરી વેચવાની સૂચિ

0×01 1 રીમ(RIM)

0×64 100 T\_મોબાઇલ\_યુએસ(US)

0×65 101 સીગ્યુલર\_વાયરલેસ

0×66 102 એટ\_ટી\_વાયરલેસ

0×67 103 નેક્સ્ટેલ

0×68 104 સ્પ્રિંટ\_પીસીએસ

0×69 105 વેરીઝોન\_વાયરલેસ

0×6a 106 ઓલટેલ

0×6b 107 રોઝેર્સ\_એટ\_ટી

0×6c 108 સૂક્ષ્મસેલ

0×6d 109 બેલ\_મોબિલિટિ

0×6e 110 બીટી\_સેલનેટ

0×6f 111 O2\_જર્મની

0×70 112 ડીઝીફોન

0×71 113 ટેલફોર્ટ

0×72 114 ટી\_મોબાઇલ\_જર્મની\_ઓસ્ટ્રિઆ

0×73 115 ટીમ\_ઇટલી

0×74 116 હચીસન

0×75 117 બોયુગુઇસ\_ટેલીકોમ

0×76 118 વોડાફોન\_એસએફઆર\_ફ્રાન્સ

0×77 119 ઓરેન્જ\_ફ્રાન્સ

0×78 120 વોડાફોન\_યુકે\_નેધરલેન્ડસ

0×79 121 ટેલસેલ\_મેક્સીકો

0×7a 122 ટેલસ્ટેરા

0×7b 123 ટી\_મોબાઇલ\_યુકે

0×7c 124 વોડાફોન\_જર્મની

0×7d 125 O2\_યુકે\_ઇરેલેન્ડ\_ઇસ્લે\_ઓફ\_મેન\_નેધરલેન્ડસ

0×7e 126 ટેલુસ

0×7f 127 સ્માર્ટ

0×80 128 સ્ટારહબ

0×81 129 ટેલીફોનીક\_સ્પેન

0×82 130 વોડાફોન\_સ્વિટ્ઝલેન્ડ\_સ્વીસકોમ

0×83 131 કેબલ\_વાયરલેસ\_વેસ્ટ\_ઇન્ડીસ

0×84 132 વોડાફોન\_ઇટલી

0×85 133 વોડાફોન\_સ્પેન

0×86 134 ટી\_મોબાઇલ\_નેધરલેન્ડસ

0×87 135 સીનસીન્નાટી\_બેલ

0×88 136 ટેલિફોનીક\_મેક્સિકો

0×89 137 વોડાફોન\_ઓસ્ટ્રેલિયા

0×8a 138 વોડાફોન\_ઓસ્ટ્રેલિયા\_ફીઝી

0×8b 139 વોડાફોન\_આયર્લેન્ડ

0×8c 140 ટેલિનોર\_સ્વીડન

0×8d 141 સીએસએલ(CSL)

0×8e 142 ઑરેંજ\_યુકે

0×8f 143 વોડાફોન\_ન્યૂ\_ઝિલેન્ડ

0×90 144 સિંગટેલ

0×91 145 ગ્લોબ

0×92 146 ઓપટુસ

0×93 147 ઑરેંજ\_બી\_મોબીસ્ટાર

0×94 148 વોડાફોન\_હંગેરી

0×95 149 ભારતી

0×96 150 કેપીએન\_એનએલ

0×97 151 વિન્ડ\_હેલ્લાસ\_ટીમ\_ગ્રેસ

0×98 152 વોડાફોન\_બેલ્જિયમ

0×99 153 વોડાફોન\_પોર્ટુગલ

0×9a 154 ટીમ\_બ્રાઝિલ

0×9b 155 બીટી\_મોબાઇલ

0×9c 156 અર્થલિંક

0×9d 157 એથર

0×9e 158 ઈ\_પ્લસ

0×9f 159 બેસ

0xa0 160 ડોબસન\_કમ્યુનિકેશન

0xa1 161 વોડાફોન\_ઇજિપ્ત

0xa2 162 ઑરેંજ\_સ્વિટ્ઝલેન્ડ

0xa3 163 રીમ\_વલાન

0xa4 164 ટી\_મોબાઇલ\_સુનકોમ

0xa5 165 મેક્સી

0xa6 166 વોડાફોન\_ડેનમાર્ક\_ટીડીસી

0xa7 167 વોડાફોન\_સિંગાપોર\_એમ1

0xa8 168 વોડાકોમ\_દક્ષિણ\_આફ્રિકા

0xa9 169 ટી\_મોબાઇલ\_પોલેન્ડ

0xaa 170 ટી\_મોબાઇલ\_સીઝેડઇસીએચ

0xab 171 ટી\_મોબાઇલ\_હંગેરી

0xac 172 એટ\_ટી\_સ્પ્રિંટ

0xad 173 એમટીએન\_દક્ષિણ આફ્રિકા

0xae 174 ટીઇએમ\_ચીલે\_ઇન્ટેલ\_પીસીએસ

0xaf 175 ઑરેંજ\_સ્પેન

0xb0 176 વોડાફોન\_સ્માર્ટવન\_હોગ\_કોંગ

0xb1 177 ટીસીએસ\_દૂરસંચાર\_પ્રણાલી

0xb2 178 એવીઇએ

0xb3 179 ઝડપી\_100

0xb4 180 ટ્રકસેલ

0xb5 181 ભાગીદાર\_સંચાર વ્યવસ્થા

0xb7 183 ઑરેંજ\_રોમાનિયા

0xba 186 ટેલકોમ્સેલ

0xbc 188 વોડાફોન\_ગ્રીસ

0xbd 189 સંયુક્ત\_રાજ્યો\_સેલ્યુલર\_કોર્પ

0xbe 190 મોબીલિંક

0xbf 191 વેલોસીટા\_તાર વિનાનું

0xc0 192 વોડાફોન\_ક્રોઅટીઆ

0xc1 193 વોડાફોન\_સ્લોવેનીયા

0xc2 194 વોડાફોન\_લક્સેમ્બોર્ગ

0xc3 195 વોડાફોન\_આઇસલેન્ડ

0xc4 196 વોડાફોન\_ફ્યુઝી

0xc5 197 વોડાફોન\_રોમાનિયા

0xc6 198 વોડાફોન\_ઝેચ

0xc7 199 વોડાફોન\_બહરીન

0xc8 200 વોડાફોન\_કુવેત

0xc9 201 ટી\_મોબાઇલ\_ક્રોઅટીઆ

0xca 202 ટી\_મોબાઇલ\_સ્લોવકીઆ

0xcb 203 નોર્ટેલ

0xcc 204 ચીન\_મોબાઇલ

0xcd 205 મોવીલનેટ

0xd1 209 એસવાયએમપીએસી

0xd2 210 વ્યક્તિગત\_આર્જેન્ટીના

0xd4 212 ઇટીસ્લટ\_યુએઇ

0xd5 213 કબેયોન્ડ

0xd6 214 એએમએક્સ

0xd7 215 ટેલીફોનીક\_વેનેજ્યુએલા

0xd8 216 ટેલીફોનીક\_બ્રાજિલ

0xd9 217 ઑરેંજ\_રોમાનિયા

0xda 218 કેટીપાવરટેલ\_કોરીઆ

0xdb 219 રોલીંગ\_સ્ટોન

0xdc 220 ડોકોમો

0xde 222 વોડાફોન\_બુલ્ગેરીયા

0xdf 223 નેક્ટટેલ\_આંતરાષ્ટ્રિય

0xe0 224 પીસીસીડબલ્યુ\_રવિવાર

0xe1 225 હવીઇલન\_ટેલીકોમ\_કેરડો\_મોબાઇલ

0xe2 226 વેરીઝોન\_એમવીએનઓ

0xe3 227 મોબીલીટી

0xe4 228 બીડબલ્યુએ

0xe5 229 O2\_ઝેચ\_રિપબ્લિક

0xe6 230 હુટચીસન\_ભારત

0xe7 231 સેલકોમ

0xea 234 સંવાદ

0xeb 235 એક્સએલ

0xec 236 રિલાયન્સ

0xed 237 વેરીઝોન\_તાર વિનાનું\_વોલસેલ

0xee 238 વોડાફોન\_તુર્કી

0xef 239 ટેલીફોનીક\_મોરેકો\_મેડીટેલ

0xf0 240 ઇન્ડોસેટ

0xf1 241 અલકાટેલ\_શાંધહાઇ\_બેલ

0xf5 245 3\_યુકે\_ઇટલી\_સ્વીડન\_ડેનમાર્ક\_ઓસ્ટ્રીઆ\_આર્યલેન્ડ

0xf7 247 વોડાફોન\_ઇસાર

0xf8 248 સેન્ટેન્નીઅલ\_તાર વિનાનું

0xfa 250 ટી\_મોબાઇલ\_ઓસ્ટ્રીઆ

0xfe 254 ઓઆઇ\_બ્રાઝિલ

0xff 255 ટેલિકોમ\_ન્યૂ\_ઝિલેન્ડ

0×102 258 હચીનસન\_3જી\_ઓસ્ટ્રેલિયા

0×103 259 કેબલ\_&\_તાર વિનાનું \_ટ્રેનીડેડ\_ટોબાગો

0×10c 268 બ્મોબીલે

0×10d 269 ટાટા\_ટેલીસર્વિસ\_ભારત

0×10f 271 ટી\_મોબાઇલ\_ક્રોઅટીઆ

0×111 273 બીટી\_ઇટલી

0×112 274 1&1

0×115 277 એમટીએસ\_મોબીલીટી

0×116 278 વર્જિન\_મોબાઇલ

0×118 280 ઑરેંજ\_સ્લોવાકીઆ

0×11a 282 ટાઇવાન\_મોબાઇલ

0×11d 285 ઑરેંજ\_ ઓસ્ટ્રીઆ

0×11e 286 વોડાફોન\_માલ્ટા

0×120 288 બેસ\_જીમ\_મોબાઇલ

0×127 295 સીએમસીસી\_લોકો

0×12a 298 ડિઝીટલ\_તાર વિનાનું

0×12b 299 સીકે\_ટેલીકોમ

0×12c 300 સોલો\_મોબાઇલ

0×12d 301 કારફોન\_વોરહાઉસ

0×12e 302 20:20\_મોબાઇલ\_સમૂહ

0×134 308 એક્સએલ\_ઇન્ડોનેશિયા

0×135 309 ફીડો\_સોલ્યુશન

0×136 310 વીન્ડ\_ઇટલી

## વધુ જુઓ

* રિસર્ચ ઇન મોશન
* ડેટા ટાક (TAC)
* મોબાઇલ ઇન્ટરનેટ ડિવાઇસ એમઆઈડી(MID)
* વ્યક્તિગત સંપર્કસાધનાર
* વ્યક્તિગત આંકડાકીય સહાકાર્યકર (PDA)
* સ્માર્ટફોન
* ટેબલ પીસી (PC)
* અલ્ટ્રા-મોબાઇલ પીસી (PC)
* ટ્રાયેંગ્યુલેશન
* કેનેડામાં વિજ્ઞાન અને ટેકનોલોજી
* બ્લેકબેરી થમ
* બ્લેકબેરી પૃથ્વી

## નોંધ

## સંદર્ભો

* રિસર્ચ ઇન મોશન રિપોર્ટ ફોર્થ ક્વાટર એન્ડ યર-એન્ડ રિઝલ્ટ ફોર ફીસ્કાલ 2005 સંગ્રહિત ૨૦૦૭-૦૯-૨૮ ના રોજ વેબેક મશિન
* Research In Motion 2005 Annual Report PDF (682 KB)
* રિસર્ચ ઇન મોશન ફોર્થ ક્વાટર એન્ડ 2007 ફીસ્કાલ યર એન્ડ સંગ્રહિત ૨૦૦૭-૦૫-૨૮ ના રોજ વેબેક મશિન
* બ્લેકબેરી અનલોકીંગ યુકે- બ્લેકબેરી અનલોક સર્વિસ એન્ડ બ્લેકબેરી અનલોક કોડ્સ ડિલિવર્ડ કમપ્લીટલી ઓનલાઇન સંગ્રહિત ૨૦૧૮-૦૯-૦૨ ના રોજ વેબેક મશિન
* ભારતમાં બ્લેકબેરીની સેવાઓ વોડાફોન આપે છે સંગ્રહિત ૨૦૧૦-૦૮-૧૫ ના રોજ વેબેક મશિન
* કન્નીગહામ, એસ & ટુર્નેર, જી (2006) *મીડિયા કોમ્યુનિકેશન ઇન ઓસ્ટ્રેલિયા* , સાઉથવુડ પ્રેસ પ્રાઇવેટ લિમિટેડ, ઓસ્ટ્રેલિયા, પીપી. 259–278.
* લેવીનસન, પી (2004) *સેલફોન* , રોઉટલેજ, ન્યૂયોર્ક, પીપી. 15–33.
* રહેનીગોલ્ડ, એચ (2002) *સ્માર્ટ મોબ્સ: ધ નેક્ટ સોસીયલ રેવોલ્યુશન* , પેરસેયસ, કેમ્બ્રીજ, માસ્સાચુસેટ, પીપી. xi-xxii, 157-182.
* કોન્નેલ ઓ'નેઇલ્લ, 'ધ બેટલ ઓવર બ્લેકબેરી, પેટન્ટ ટ્રોલ્સ એન્ડ ઇન્ફોર્મેશન ટેકનોલોજી' (2006) *જર્નલ ઓફ લો, ઇન્ફોર્મેશન એન્ડ સાયન્સ* 95.

## બાહ્ય લિંક્સ

* અધિકૃત વેબસાઇટ

ઢાંચો:Research In Motion phones