# ગ્રીક મૂળાક્ષરો

*ગ્રીક અક્ષર અહીં પરત આવે છે.* *ગ્રીક અક્ષરો પરથી નામ રાખવામાં આવ્યું હોય તેવી કેટલીક સંસ્થાઓ માટે ભાઈચારા મંડળ અને ભગિની સંઘ જુઓ*
**ગ્રીક મૂળાક્ષરો** એ 24 અક્ષરોનો સમૂહ છે, જેનો ઉપયોગ 9મી સદીના અંતથી અથવા ઈ.સ.પૂ. 8મી સદીના પ્રારંભથી ગ્રીક ભાષા લખવા માટે થતો હતો. તે સંક્ષિપ્ત સમજણમાં તે સૌપ્રથમ અને સૌથી જૂનો {1)મૂળાક્ષર{/1} અલગ સંકેત સાથે સ્વર અને વ્યંજનની નોંધ રાખે છે. તે લગભગ આજ સુધી સતત ઉપયોગમાં છે. આ અક્ષરોનો 2જી સદીના ઈ.સ.પૂ.ના પ્રારંભમાં ગ્રીક સંખ્યાઓ રજૂ કરવા માટે પણ ઉપયોગ થાય છે.

ગ્રીક મૂળાક્ષર ફોનીશિયન મૂળાક્ષર પરથી ઉતરી આવ્યો છે અને તે લિનીયર બી અથવા સિપ્રીયોટ સિલેબરી સાથે સંબધિત નથી, જે અગાઉની ગ્રીકની લેખિત પદ્ધતિ હતી. તેણે લેટિન મૂળાક્ષર સહિત યુરોપ અને મધ્ય પૂર્વમાં વપરાતા અસંખ્ય ઘણા મૂળાક્ષરોને વેગ આપ્યો હતો. આધુનિક ગ્રીક લખવા માટેના ઉપયોગથી વધુમાં, તેના અક્ષરોનો આજે ગણિત અને વિજ્ઞાનમાં સંકેતો, ભૌતિકશાસ્ત્રમાં પાર્ટીકલ નામો, તારાઓના નામ તરીકે, ભાઈચારા મંડળો અને ભગિની સંઘમાં, વિશિષ્ટ વાવાઝોડાના નામો આપવામાં, અને અન્ય હેતુઓ માટે ઉપયોગ થાય છે.

## ઇતિહાસ

ગ્રીક મૂળાક્ષરો ઈ.સ.પૂ. આઠમી સદીના મધ્યમાં, માયસેનિયન નાગરિકત્વની પડતી અને પ્રારંભિક ગ્રીક લખાણ પદ્ધતિ તેના લિનીયર બી લખાણના ત્યાર બાદની સ્વચ્છંદતા બાદ ઉભરી આવ્યા હતા. લિનીયર બી લિનીયર એ પરથી ઉતરી આવ્યું છે, જેની રચના મિનોઆન્સ દ્વારા કરવામાં આવી હતી, જેની ભાષા સંભવતઃ ગ્રીક સાથે સંબધિત ન હતી; પરિણામે મિનોઆનની સસ્વર લિપીએ ગ્રીક ભાષાના અવાજોના લિવ્યંતર માટે ઉત્તમ માધ્યમ પૂરું પાડ્યું ન હતું.

ગ્રીક આલ્ફાબેટને આજે આપણે ગ્રીક ડાર્ક એજીસ બાદ થયેલા ઉદભવ તરીકે ઓળખીએ છીએ, એટલે કે માયસેનેની પડતીની વચ્ચેનો ગાળો (સીએ. 1200 ઈ.સ.પૂ.) અને પ્રાચીન ગ્રીસનો ઉદભવ, જેનો પ્રારંભ હોમર ઐતિહાસિક વર્ણનોના દેખાવ સાથે, અને 800 ઈ.સ.પૂ.ની આસપાસ અને 776મી સદીમાં પ્રાચીન ઓલિમ્પીક રમતોની સંસ્થા સાથે થાય છે. તેના નોંધપાત્ર ફેરફારમાં ફોનિશિયન મૂળાક્ષરની સ્વીકાર્યતા તરીકે, સ્વર અક્ષરોની ઓળખ છે, જેના વિના ગ્રીક ગેરલાયક ઠરશે.

સ્વરોના સંકેતો મૂળભૂત રીતે સેમિટિક મૂળાક્ષરોમાં ઉપયોગમાં લેવાતા ન હતા. અગાઉ હસ્તલિપીના પશ્ચિમી સેમિટિક પરિવાર (ફોનિશિયન, હર્બ્યુ, મોઆબાઇટ વગેરે.)માં અક્ષર હંમેશા માટે અનિશ્ચિત સ્વર અથવા સ્વર વિનાની સાથે વ્યંજન માટે ઊભો રહ્યો હતો. તેણે લાયકાતમાં ઘટાડો કર્યો ન હતો કારણ કે સેમિટિક ભાષાઓમાં રહેલા શબ્દો ત્રિપક્ષીય મૂળો પર આધારિત છે જે ફક્ત વ્યંજનો દર્શાવે છે અને સ્વરો સંદર્ભથી સ્પષ્ટ છે તેવો અર્થ સ્પષ્ટ કરે છે. તેનાથી વિરુદ્ધમાં, ગ્રીક એ ઇન્ડો-યુરોપીયન ભાષા છે, અને આમ સ્વરોમાં રહેલા તફાવતો અર્થમાં પણ વિશાળ તફાવત પાડે છે. આમ, ગ્રીક મૂળાક્ષર અક્ષરોને બે કક્ષામાં વહેંચે છે, વ્યંજનો ("જે વસ્તુઓ સાથે બને છે") અને સ્વરો, જ્યાં વ્યંજન અક્ષર હંમેશા ઉચ્ચાર કરી શકાય તેવા એકમનું સર્જન કરવા માટે સ્વરો દ્વારા જોડાયેલો હોય છે. જૂની યુગારિટીક મૂળાક્ષરએ *માટ્રેસ લેક્શનિસ* ની રચના કરી હોવાથી, એટલે કે સ્વરો દર્શાવવા માટે વ્યંજન અક્ષરોનો ઉપયોગ, તેમને કદી પણ પદ્ધતિસર લાગુ પાડવામાં આવ્યા ન હતા.

પ્રથણ સ્વર અક્ષરો એ (આલ્ફા), ઇ (એપ્સિલોન), આઇ (ઇઓટા), ઓ (ઓમિક્રોન), અને વાય (અપ્સિલોન), સેમિટેક ગ્લોટલ, ફેરીન્જિયલ અથવા ગ્લાઇડ વ્યજન તે ગ્રીકમાં મોટે ભાગે જરૂર કરતા નકામા હતા: /ʔ/ (*'આલેફ* ), /h/ (*હી* ), /j/ (*યોધ* ), /ʕ/ (*ʿayin* ), અને /w/ (*વો* ), અનુક્રમે. પૂર્વ ગ્રીકમાં, જેમાં સમગ્ર રીતે મહત્વાકાંક્ષાનો અભાવ હતો, અક્ષર એચ, (ઇટા), સેમિટિક ગ્લોટલ વ્યંજન /ħ/નો (*હેથ* ) લાંબા સ્વર માટે ઉપયોગમાં લેવાતો હતો/ɛː/, અને આખરે અક્ષર ક્યુ (ઓમેગા) લાંબા સમય સુધી અમલી બન્યો હતો/ɔː/. *ઇ* અને *ઓ* માટે લાંબા સમય સુધી પૂરા પાડવા અક્ષરોના પરિચયનું કારણ ભાષાની મૌખિક મોર્ફોલોજીમાં રહેલું છે. પ્રાચીન ગ્રીકમાં સંકેતાત્મક અને સંશયાર્થ વચ્ચે ભેદભાવ હતો, જેને ‘ε (ઇ) વિ. η (એચ)’ અને ‘ઓ (O) વિરુદ્ધ ω (ક્યુ)’ની શોધ દ્વારા સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું હતું. અન્ય સ્વરોમાં *ટૂંકા* અને *લાંબા* વચ્ચેના ભેદભાવમાં ગ્રાફિકની જરૂરિયાત ન હતી. શબ્દકોષની ચીજો માટે આ સામાન્ય રીતેબિનજરૂરી લક્ષણ હતું, પરંતુ જ્યાં પણ લાંબા સ્વરો η અને ω મૌખિક પદ્ધતિ બહાર બન્યા હતા અને તેઓ α, ι and υની જેમ સર્વવ્યાપી હતા – તેમને કદાચ ગ્રાફિકલી હોવાનુ માનવામાં આવતા હતા. અન્ય બે લાંબા સ્વરોએ ગ્રાફિક તફાવત મેળવ્યા હતા: લોંગ ક્લોઝ્ડ *ઇ* (ει) અને લોંગ ક્લોઝ્ડ *u* (ου) - બન્ને ડાઇગ્રાફ સાથે અનુભવવામાં આવ્યા હતા.

ગ્રીકે વધુમાં ત્રણ નવા વ્યંજન અક્ષરો, Φ (પીએચઆઇ), Χ (સીએચઆઇ) અને Ψ (પીએસઆઇ) વ્યવહારમાં મૂક્યા હતા, જેની રચના કરાઇ હોવાથી મૂળાક્ષરના અંતમાં ઉમેરવામાં આવ્યા હતા. આ વ્યંજનોની ફોનિશિયનમાં તુલનાત્મક એસ્પીરન્ટ (હ સાથે ભળેલું વ્યંજન) અભાવ માટે રચના કરાઇ હતી. પશ્ચિમી ગ્રીકમાં, એક્સનો ઉપયોગ ના માટે /ks/ અને ના માટે Ψ /kʰ/ — તેથી લેટિન અક્ષરની કિંમત *X* , પશ્ચિમી ગ્રીક મૂળાક્ષરમાંથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવી હતી. આ અક્ષરોની ઉત્પત્તિ વિવાદાસ્પદ છે.

અક્ષર Ϻ (સાન)નો ઉપયોગ Σ (સિગ્મા) સાથે વિસંગતીમાં થતો હતો. પ્રાચીન સમયમાં સિગ્માએ વિજય હાંસલ કર્યો હતો એ સાન મૂળાક્ષરમાંથી અદ્રશ્ય થઇ ગયું હતું. અક્ષરો Ϝ (વાઉ, જેને બાદમાં દિગામા) કહેવાતા હતા અને Ϙ (કોપ્પા) પણ બિનઉપયોગી સાબિત થયા હતા. અગાઉની ફક્ત પશ્ચિમી ડાયાલેક્ટિક માટે જરૂર પડી હતી અને બાદમાં તેની ક્યારેય પણ જરૂર પડી ન હતી. પરંતુ આ અક્ષરો આયોનિક ન્યુમરિકલ સિસ્ટમમાં રહ્યા હતા, જેમાં સંક્ષિપ્ત સંખ્યાકીય મૂલ્યો સાથે શ્રેણીબદ્ધ અક્ષરોના લખાણનો સમાવેશ થતો હતો. Ϡ (સેમ્પી), સ્પષ્ટ રીતે આયોનીકા જવલ્લેજ સ્થાનિક પ્રતિકાત્મક ચિહ્ન હતુ, જેને 900ના ટેકા તરીકે ઉત્તરાર્ધમાં લાગુ પાડવામાં આવ્યું હતું. ઉપર ડાબી તરફે ચિહ્નોનો ઉપયોગ કરીને હજ્જારો લખાયા હતા ('1000 માટે A વગેરે.).

ઘણી પાછળથી ગ્રીક મિનીસ્કલ(ઘણુ નાનુ) ઉદભવ થયો હતો, સેન માટે હાલમાં કોઇ ઐતિહાસિક મિનીસ્કલનું અસ્તિત્વ નથી. અન્ય અક્ષરો માટેનું સંક્ષિપ્ત સ્વરૂપનો ફક્ત ક્રમાંક તરીકે જ ઉપયોગ થતો હતો. ϛ) જો દિગામા અથવા ΣΤ/στ ઉપલબ્ધ ન હોય તો તેના બદલે ક્રમાંક 6 માટે આધુનિક ગ્રીકો જૂના યુક્તાક્ષરનો ઉપયોગ કરે છે જેને સ્ટીગ્મા કહેવાય છે (Ϛ. 90 માટે આધુનિક *ઝેડ* -આકારના ક્વોપાનો ઉપયોગ થતો હતો :  Ϟ, ϟ. *(યાદ રાખો કે કેટલાકવેબ બ્રાઉઝર/ફોન્ટ મિશ્રણો અહીં અન્ય ક્વોપા દર્શાવશે.)*

મૂળભૂત રીતે તે ગ્રીક મૂળાક્ષરના વિવિધ સ્વરૂપો હતો, તેમાં સૌથી અગત્યના વેસ્ટર્ન (ચેલ્સિડીયન) અને ઇસ્ટર્ન (આયોનિક) ગ્રીક હતા. અગાઉનાએ જૂના ઇટાલિક મૂળાક્ષરને અને તે સમયથી લેટિન મૂળાક્ષરને વેગ આપ્યો હતો, જ્યારે અક્ષર એ વર્તમાન ગ્રીક મૂળાક્ષરનો પાયો છે. એથેન્સનો મૂળભૂત રીતે સત્તાવાર દસ્તાવેજો માટે એટિક હસ્તપ્રત જેમ કે કાયદાઓ અને હોમરની કૃતિઓ માટે ઉપયોગ થતો હતો: તેમાં આલ્ફાથી લઇને અપ્સિલોન સુધીના અક્ષરોનો જ સમાવેશ કરે છે અને લાંબા "ઇ" ઉચ્ચારણને બદલે "એચ" ઉચ્ચારણ કરવા માટે અક્ષર ઇટાનો ઉપયોગ થાય છે. ઈ.સ.પૂ. 403માં, એથેન્સે તેના ધોરણ તરીકકે આયોનિક હસ્તપ્રત અપનાવી હતી અને તરત જ અન્ય વર્ઝન અદ્રશ્ય થઇ ગયા હતા.

નેશનલ આર્કાઇયોલોજિકલ મ્યુઝિયમ ઓફ એથેન્સમાં કુંભારકામ પર પ્રાચીન ગ્રીક મૂળાક્ષર
ત્યારથી ગ્રીક ડાબેથી જમણી બાજુ લખવામાં આવતું હતું, પરંતુ મૂળભૂત રીતે જમણેથી ડાબી બાજુ લખાતુ હતુ (અસમપ્રમાણતાવાળા કેરેક્ટરો સાથે) અને તેની વચ્ચે અન્ય રીતે લખાતુ હતું અથવા મોટે ભાગે *બૌસ્ટ્રોફેડોન* શૈલીમાં લખાતુ હતુ, જ્યાં પછીની લાઇનો દિશાઓ વારે વારે બદલતી હતી.

હેલેનીસ્ટિક ગાળામાં, એરિસ્ટોફેન્સ ઓફ બાયઝેન્ટિયમે ગ્રીક અક્ષરોમાં ઉચ્ચારણ ચોક્કસતા માટે વિશેષકની રજૂઆત કરી હતી. મધ્યકાલીન યુગમાં, ગ્રીક હસ્તપ્રતમાં લેટિન મૂળાક્ષર જેવા સમાંતર ફેરફારો થયા હતા : જ્યારે જૂના સ્વરૂપોને યાદગાર હસ્તપ્રત, અનશિયલ(ચોથાથી આઠમા સૈકા દરમ્યાન મળેલા આધુનિક કેપિટલ અક્ષરોને મળતા અક્ષરોમાં કરેલા લખાણનું એવો અક્ષર અથવા એવા અક્ષરમાં લખેલ દસ્તાવેજ)અને આખરે સંક્ષિપ્ત લિપીનો પ્રભાવ રહ્યો હતો. અક્ષર σ ને શબ્દના અંતે ς પણ લખી શકાય છે, જે લેટિન લાંબા અને ટૂંકાનો સમાંતર ઉપયોગ દર્શાવે છે '''' .

### અક્ષરના નામો

દરેક ફોનિશિયન અક્ષરનું નામ એ શબ્દ હતો કે જેનો પ્રારંભ તે અક્ષર દ્વારા રજૂ થતા ધ્વનિની સાથે થતો; આમ *ʾએલેફ* , શબ્દ "ઓએક્સ"ને ગ્લોટલ સ્ટોપ /ʔ/, *બેટ* માટે, અથવા ધ્વનિ માટે "હાઉસ"/b/ અને તે રીતે સ્વીકારવામાં આવ્યો હતો. જ્યારે અક્ષરોને ગ્રીકો દ્વારા સ્વીકારવામાં આવ્યા હતા ત્યારે, મોટા ભાગના ફોનિશિયન નામોને જાળવી રાખવામાં આવ્યા હતા અથવા તો ગ્રીક ફોનોલોજીમાં બંધ બેસે તે રીતે થોડા સુધારવામાં આવ્યા હતા; આમ, *ʾએલેફ, બેટ, જિમેલ* *આલ્ફા, બીટા, ગામા* બની ગયા હતા. આ ઉધાર નામોનો અક્ષરોના લેબલ સિવાય ગ્રીકમાં કોઇ અર્થ ન હતો. જોકે, થોડા સંકેતો કે જેમને ઉમેરવામાં આવ્યા હતા અથવા ગ્રીક્સ અક્ષરો દ્વારા સુધારવામાં આવ્યા હતા તે હકીકતમાં તો અર્થપૂર્ણ નામો હતા. ઉદાહરણ તરીકે, *o મિક્રોન* અને *o મેગા* નો અર્થ "નાનો o" અને "મોટો o" એમ થાય છે. તેજ રીતે, *e સિલોન* and *u સિલોન* નો અર્થ અનુક્રમે "શુદ્ધ e" અને "શુદ્ધ u" થાય છે.

## મુખ્ય અક્ષરો

નીચે આપેલા કોષ્ટકમાં ગ્રીક અક્ષરોની તેમજ તેમના સ્વરૂપોનુ જ્યારે રોમનીકરણ કરવામા આવ્યું હતું તેની યાદી આપવામાં આવી છે. આ કોષ્ટક વધુમાં સમાન ફોનિશિયન અક્ષર પણ પૂરા પાડે છે, જેમાંથી દરેક ગ્રીક શબ્દ મેળવવામાં આવ્યો હતો. આંતરરાષ્ટ્રીય ફોનેટિક આલ્ફાબેટનો ઉપયોગ કરીને ઉચ્ચારણોની લિપી તૈયાર કરવામાં આવી હતી.

નીચે આપવામાં આવેલા પ્રાચીન ઉચ્ચાર એ 5મી સદીના ઉત્તરાર્ધમાં અને 4થી સદીના (ઈ.સ.પૂ.) પૂર્વાધમાં એટિકના પુનઃબંધારણ કરેલા ઉચ્ચાર છે. પ્રાચીન સમય પહેલાના સમયમાં અથવા એટિન ડાયલેક્ટિક સિવાયનામાં કેટલાક અક્ષરોના અલગ ઉચ્ચારો થતા હતા. વધુ વિગત માટે જુઓ, ગ્રીક આલ્ફાબેટનો ઇતિહાસ અને પ્રાચીન ગ્રીક ફોનોલોજી. પ્રાચીન યુગ પછીના પ્રાચીન ગ્રીક ઉચ્ચાર પરની વિગતો માટે જુઓ, કોઇન ગ્રીક ફોનોલોજી.

| "અક્ષર" | સમાન ફોનિશીયન અક્ષર | નામ | ટ્રાન્સલિટરેશન1 | ઉચ્ચાર | સાંખ્યિક મૂલ્ય |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| અંગ્રેજી | પ્રાચીન ગ્રીક | મધ્યયુગીન ગ્રીક (પોલિટોનીક) | ઢાંચો:Audio-nohelp | પ્રાચીન ગ્રીક | વર્તમાન ગ્રીક | જૂનુ પ્રાચીન ગ્રીક | વર્તમાન ગ્રીક |
| Α α |  એલેફ | આલ્ફા | ἄλφα | άλφα | એ | [a] [aː] | [a] | 1 |
| Β β |  બેથ | બીટા | βῆτα | βήτα | બી | વી | [b] | [v] | 2 |
| Γ γ |  જિમેલ | ગામા | γάμμα | γάμμα γάμα | જી | જીએચ, જી, વાય | [ɡ] | [ɣ], [ʝ] | 3 |
| Δ δ |  ડેલેથ | ડેલ્ટા | δέλτα | δέλτα | ડી | ડી, ડીએચ, ટીએચ | [d] | [ð] | 4 |
| Ε ε |  એચઇ | એપ્સિલોન | εἶ | ἒ ψιλόν | έψιλον | ઈ | [e] | 5 |
| Ζ ζ |  ઝાયીન | ઝીટા | ζῆτα | ζήτα | ઝેડ | [zd] ([[અથવા [dz]]]) બાદમાં [zː] | [z] | 7 |
| Η η |  હેથ | ઇટા | ἦτα | ήτα | e, ē | આઈ | [ɛː] | [i] | 8 |
| Θ θ |  ટેથ | થીટા | θῆτα | θήτα | ટીએચ | [tʰ] | [θ] | 9 |
| Ι ι |  યોધ | આયોટા | ἰῶτα | ιώτα γιώτα | આઈ | [i] [iː] | [i], [ʝ] | 10 |
| Κ κ |  કાફ | કપ્પા | κάππα | κάππα κάπα | કે | [k] | [k], [c] | 20 |
| Λ λ |  લામેધ | લેમડા | λάβδα | λάμβδα | λάμδα λάμβδα | એલ | [l] | 30 |
| Μ μ |  મેમ | એમયુ | μῦ | μι μυ | એમ | [m] | 40 |
| Ν ν |  નૂન | Nu | νῦ | νι વીયુ | એન | [n] | 50 |
| Ξ ξ |  સામેખ | Xi | ξεῖ | ξῖ | ξι | એકસ | એક્સ, કેએસ | [ks] | 60 |
| Ο ο |  'આયીન | ઓમિક્રોન | οὖ | ὂ μικρόν | όμικρον | ઓ | [o] | 70 |
| Π π |  પીઇ | પાઈ | πεῖ | πῖ | πι | પી | [p] | 80 |
| Ρ ρ |  રેશ | આરએચઓ | ῥῶ | ρω | r (ῥ: rh) | આર | [r], [r̥] | [r] | 100 |
| Σ σ ς |  સિન | સિગ્મા | σῖγμα | σίγμα | એસ | [s] | 200 |
| ટી τ |  ટો | ટૌ | ταῦ | ταυ | ટી | [t] | 300 |
| Υ υ |  વોવ | ઉપ્સીલોન | ὖ | ὖ ψιλόν | ύψιλον | યુ, વાય | વાય, વી, એફ | [y] [yː] (earlier [ʉ] [ʉː]) | [i] | 400 |
| Φ φ | ઉત્પત્તિ વિવાદાસ્પદ (માહિતી જુઓ) | ફિ | φεῖ | φῖ | φι | પીએચ | એફ | [pʰ] | [f] | 500 |
| એક્સ χ | સી | χεῖ | χῖ | χι | સીએચ | સીએચ, કેએચ | [kʰ] | [x], [ç] | 600 |
| Ψ ψ | પીએસઆઇ | ψεῖ | ψῖ | ψι | પીએસ | [ps] | 700 |
| Ω ω |  'આયીન | ઓમેગા | ὦ | ὦ μέγα | ωμέγα | ઓ, ō | ઓ | [ɔː] | [o] | 800 |

1. વિગત અને વિવિધ લિવ્યંતર પદ્ધતિઓ માટે જુઓ ગ્રીકનું રોમનીકરણ.

### ભિન્ન સ્વરૂપો

કેટલાક અક્ષરો મોટે ભાગે મધ્યયુગીન સંક્ષિપ્ત હસ્તલખાણમાં ભિન્ન આકારોમાં સ્થાન છે, ગ્રીકની સામાન્ય ટાઇપોગ્રાફીમાં તેમનો ઉપયોગ સ્પષ્ટ રીતે ફોન્ટના પ્રકારની બાબત છે, ત્યારે કેટલાક સ્વરૂપોને યુનિકોડમાં અલગ એનકોડીંગ આપવામાં આવ્યા છે.

* પ્રતીક ϐ ("વાંકડીયા બીટા") એ બીટા (β)નું વળાંકવાળું સ્વરૂપ છે. પ્રાચીન ગ્રીક ટાઇપોગ્રાફીની ફ્રેંચ પરંપરામાં βનો ઉપયોગ પ્રારંભિક શબ્દ ϐનો ઉપયોગ શબ્દ આંતરિક રીતે થાય છે.
* શબ્દ એપ્સિલોન બે સામન સતત વિશિષ્ટ પ્રકાર સ્વરૂપમાં કોઇપણ આકારમાં બની શકે છે. WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ('અર્ધચંદ્રાકાર એપ્સિલોન', જેમ કે લાઇન સાથે અર્ધવર્તુળ) અથવા WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 (ક્રમાક 3ને ઊંધો કરીએ તેવું). પ્રતીક ϵ (U+03F5) ની રચના ખાસ કરીને અર્ધચંદ્રાકાર સ્વરૂપમાં કરવામાં આવી છે, જેનો ટેકનિકલ પ્રતીક તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
* પ્રતીક ϑ ("સ્ક્રીપ્ટ થીટા") થીટા (θ)નું વળાંકવાળું સ્વરૂપ છે, જે હસ્તલખાણમાં વારંવાર વપરાય છે અને ટેકનિકલ પ્રતીક તરીકે ખાસ અર્થ સાથે તેનો ઉપયોગ થાય છે.
* પ્રતીક ϰ ("કપ્પા પ્રતીક") કપ્પાનું વળાંકવાળું સ્વરૂપ છે, જેનો ઉપયોગ ટેકનિકલ સ્વરૂપ તરીકે થાય છે.
* પ્રતીક ϖ ("ભિન્ન પાઇ") પાઇ (π)નું કાલગ્રસ્ત સ્વરૂપ છે, જેનો ઉપયોગ ટેકિનિકલ પ્રતીક તરીકે પણ થાય છે.
* શબ્દ આરએઓ (ρ) વિવિધ વિશિષ્ટ સ્વરૂપમાં થાય છે, જેમાં તેનો ઉતરતો અંતનો ભાગ ક્યાં તો સીધો જ નીચે જાય છે અથવા જમણી બાજુ વળાંક લે છે. પ્રતીક ϱ (U+03F1) ખાસ કરીને વળાંકવાળા સ્વરૂપ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ ટેકનિકલ પ્રતીક તરીકે થાય છે.
* શબ્દ સિગ્મા, એ નિયત સાચી જોડણી છે, તેના બે સ્વરૂપો છે: ς, નો ઉપયોગ ફક્ત શબ્દોના અંતે જ થાય છે અને σ નો ઉપયોગ ગમે ત્યાં થાય છે. સ્વરૂપ ϲ ("અર્ધચંદ્રાકાર સિગ્મા", લેટિન *c* ) સાથે મળતું આવે છે, જે મધ્યયુગીન વિશિષ્ટ સ્વરૂપ છે જેનો ઉપયોગ અંતિમ/અંતિમ નહી તફાવત વિના બન્ને સ્થિતિઓમાં ઉપયોગ થાય છે.
* મોટો શબ્દ ઉપ્સીલોન (Υ) વિવિધ વિશિષ્ટ સ્વરૂપમાં આકાર લે છે, જેમાં ઉપરની લાઇન ક્યાં તો લેટિન *Y* અથવા થોડી વળાંકવાળી હોય છે. પ્રતીક ϒ (U+03D2)ને ખાસ કરીને વળાંકવાળા સ્વરૂપ માટે ઓળખવામાં આવે છે, જેનો ટેકનિકલ સ્વરૂપ તરીકે ઉપયોગ થાય છે.
* શબ્દ પીએચઆઇ બે સમાન વારંવાર વિશિષ્ટ સ્વરૂપમાં આકાર લે છે, જેનો આકાર ક્યાં તો WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 (તેની આરપાર ઊભી લાઇન પસાર થાય છે) અથવા તો WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 (વળાંકવાળો આકાર જે ઉપર ખુલે છે). પ્રતીક ϕ (U+03D5) ને ખાસ કરીને બંધ સ્વરૂપ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે, જેનો ઉપયોગ ટેકનિકલ સ્વરૂપ તરીકે થાય છે.

## બીજ

| "અક્ષર." | અનુરૂપ ફોનિશિયન "અક્ષર." | નામ | લિવ્યંતર | ઉચ્ચાર | સંખ્યાકીય મૂલ્ય |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| અંગ્રેજી | પ્રારંભિક ગ્રીક  | પાર્શ્વિક ગ્રીક (પોલીટોનીક) |
| Ϛ ϛ | – | સ્તિગ્મ | - | στῖγμα |  | [st] | 6 |
| Ϙ ϙ Ϟ ϟ (વારાફરતી) |  ઓફ | ઓપ્પા | ϙόππα | κόππα | કયુ | [k] પહેલા/યુ/, /o/ | 90 |
| Ͳͳ Ϡϡ (વારાફરતી) | ઉત્પત્તિ વિવાદાસ્પદ, શક્યતઃ સેડ | સેમ્પી | - | σαμπῖ | એસએસ | સંભવિત એફ્રિકેટ પરંતુ ખરેખર મૂલ્ય ચર્ચામાં છે. [sː], [ks], [ts] સુચિત છે | 900 |

## કાલગ્રસ્ત શબ્દો

નીચે જણાવેલા શબ્દો નિયત ગ્રીક મૂળાક્ષરનો ભાગ નથી, પરંતુ તે ચોક્કસ ડાયાલેક્ટિકમાં પ્રાચીન સમય પૂર્વે વપરાશમાં હતા. શબ્દો દિગામા, સાન, ક્વોપ્પા અને સેમ્પીનો ઉપયોગ પણ ગ્રીક સંખ્યાઓમાં થતો હતો.

| "અક્ષર." | અનુરૂપ ફોનિશિયન "અક્ષર." | નામ | લિવ્યંતર | ઉચ્ચાર | સંખ્યાકીય મૂલ્ય |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| અંગ્રેજી | પ્રારંભિક ગ્રીક  | પાર્શ્વિક ગ્રીક (પોલીટોનીક) |
| એફ Ϝ ϝ |  વાવ | દિગામા | ϝαῦ | δίγαμμα | ડબલ્યૂ | [w] | 6 |
| Ͱ ͱ |  હેથ | હેત | ῆτα | ήτα |  | [h] |  |
| એમ Ϻ ϻ |  સેડ (સ્થિતિ)  સિન (નામ) | સેન | ϻάν | σάν | એસ | [s] |  |
| Ϸ ϸ |  સિન | શો | - | - |  | [ʃ] |  |

* ધ્વનિ નોંધેલો હોવાથી દિગામા મૂળાક્ષરમાંથી ગાયબ છે, ધ વોઇસ્ડ લેબિયલ-વેલર એપ્રોક્સીમન્ટ [w], આયોનિક ડાયાલેક્ટમાંથી ગાયબ થઇ ગયા હતા અને મોટા ભાગના અન્ય પણ ગાયબ થઇ ગયા હતા. તે સંખ્યાકીય સંકેત તરીકે વપરાશમાં રહ્યા હતા જે સંખ્યા છ દર્શાવતા હતા. આ કાર્યમાં, તેને *સ્ટિગ્મા* (ϛ), યુક્તાક્ષર સંકેત સાથે મધ્યયુગીન ગ્રીક હસ્તલખાણમાં બાદમાં ભેળવી દેવામાં આવ્યા હતા, જે તેના નીચા કેસ સ્વરૂપમાં સમાન આકાર ધરાવે છે.
* સેમ્પી (જેને *ડિસીગ્મા* પણ કહેવાય છે)એ જેમિનેટેડ એફ્રિકેટ નોધ્યું હતું, જે બાદમાં -σσ- (શક્યતઃ [sː]) મોટા ભાગના ડાયલેક્ટસમાં વિકસ્યું હતું અને -ττ- (શક્યતઃ [tː]) એટિકમાં. તેના ખરેખર મૂલ્યની ભારે ચર્ચા કરવામાં આવી છે, પરંતુ [ts] વારંવાર તેનું સુચન કરવામાં આવે છે. તેનું આધુનિક નામ તેના આકાર પરથી મેળવવામાં આવ્યું છે: (ω)σαν πι = જેમ કે (શબ્દ) પાઇ.

શબ્દોનો ટી સુધીનો ક્રમ ફોનિશિયનમાં અથવા હેબ્રુ મૂળાક્ષરમાં આવે છે.

## વિશેષક

પોલીટોનીક ઓર્થોગ્રાફીમાં પ્રાચીન ગ્રીક માટે પરંપરાગત રીતે ઉપયોગ થાય છે, સ્વરો વિશેષક ધરાવી શકે છે તેના નામોમાં ભારપૂર્વકનો ઉચ્ચાર અને શ્વાસોચ્છાસનો સમાવેશ થાય છે. ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારો ગંભીર ભારપૂર્વકનો ઉચ્ચાર (´), ઉદાસ ભારપૂર્વકનો ઉચ્ચાર (`), અને સર્કમફ્લેક્સ ( સ્વરનું હૃસ્વ કે દીર્ઘત્વ ) ભારપૂર્વકનો ઉચ્ચાર (ˆ) છે.. પ્રાચીન ગ્રીકમાં આ ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારો સ્વરો પર ઠોકી બેસાડેલા ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારોના વિવિધ સ્વરૂપોનો સંકેત આપે છે. રોમના ગાળાના અંત સુધીમાં ઠોકી બેસાડેલા ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારો દબાયેલા ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારોમાં વિકસ્યા હતા અને તે પછીના ગ્રીકમાં આ તમામ ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારો દબાયેલા સ્વરોનો સંકેત આપતા હતા. શ્વાસોચ્છાસ (બ્રીધીંગ) એ રફ બ્રીધીંગ (῾) છે, જે શબ્દના પ્રારંભમાં થતા /h/ ધ્વનિનો સંકેત આપે છે અને સરળ બ્રીધીંગ (᾽), એ શબ્દના પ્રારંભમાં થતા ધ્વનિ /h/ના અભાવનો સંકેત આપે છે. શબ્દ આરએચઓ (ρ), સ્વર નહી હોવા છતાંયે હંમેશા તે જ્યારે શબ્દનો પ્રારંભ કરે ત્યારે રફ બ્રીધીંગ ધરાવે છે. ગ્રીકમાં વપરાતા અન્ય ડાયાક્રિટીક ડાઇયરસિસ ( સ્વરનો સ્વતંત્ર ઉચ્ચાર થાય છે તે બતાવનારું ચિહ્ન) (¨), સ્વરવિચ્છેદનો નિર્દેશ આપે છે. 1982માં જૂની સ્પેલીંગ પદ્ધતિ પોલીટોનીક તરીકે જાણીતી હતી, જેને મોનોટોનીક પદ્ધતિ બનાવવા માટે સરળ બનાવવામાં આવી હતી, જે હાલમાં ગ્રીસમાં સત્તાવાર છે. ભારપૂર્વકના ઉચ્ચારોને ઘટાડીને એક કરવામાં આવ્યા હતા, *ટોનોસ* , અને બ્રીધીંગને કાઢી નાખવામાં આવ્યા હતા.

## ડાઇગ્રાફ અને સંયુક્ત સ્વરો

ડાઇગ્રાફ એ શબ્દોની જોડી છે, જે એક ધ્વનિ લખવા માટે વપરાય છે અથવા ધ્વનિનું મિશ્રણ છે જે શ્રેણીમાં લખેલા શબ્દોને અનુરૂપ નથી. ગ્રીકની સાચી જોડણીની કળામાં વિવિધ ડાઇગ્રાફનો સમાવેશ થાય છે જે સ્વર શબ્દોની વિવિધ જોડી ધરાવે છે, જેનો ઉપયોગ સંયુક્ત સ્વર તરીકે ઉચ્ચાર કરવામાં થાય છે, પરંતુ તેને ઉચ્ચારમાં સંક્ષિપ્ત રૂપ આપીને એકાક્ષર કરવામાં આવ્યો છે. આધુનિક ગ્રીકના આમાંના કેટલાક લાક્ષણિક વિકાસ દર્શાવે છે, પરંતુ કેટલાક પહેલેથી જ પ્રાચીન ગ્રીકમાં સમાવિષ્ટ છે. તેમાંના કોઇ પણ મૂળાક્ષરના શબ્દ તરીકે ઓળખાતા નથી. બાયઝાન્ટાઇન ગાળા દરમિયાન, તે આયોટા સબસ્ક્રિપ્ટ તરીકે ડાઇગ્રાફમાં સાયલંટ આયોટા તરીકે લખવામાં પ્રચલિત બન્યા હતા. (ᾳ, ῃ, ῳ).

## ગ્રીક મૂળાક્ષરનો અન્ય ભાષાઓ માટે ઉપયોગ

ગ્રીક મૂળાક્ષરનો ઉપયોગ હંમેશા માટે ગ્રીક ભાષા લખવા માટે થતો હતો. જોકે, વિવિધ સમયે અને વિવિધ સ્થળોએ તેનો ઉપયોગ અન્ય ભાષા લખવા માટે થતો હતો. .

### અગાઉના ઉદાહરણો

* મોટા ભાગના એશિયા માઇનોરના મૂળાક્ષરો, સીના ઉપયોગમા છે. લીડીયન અને ફ્રીજીયન જેવી ભાષાઓ ઈ.સ.પૂ. 800-300 સદીમાં લખવામાં આવતી હતી, જે થોડા ફેરફારો સાથેના અગાઉના ગ્રીક મૂળાક્ષરો હતા-કેમ કે તે મૂળ જૂના ઇટાલિક મૂળાક્ષર હતા.
* થ્રેસિયન સહિતની કેટલીક પાલીયો-બાલ્કન ભાષાઓ. અન્ય પડોશી ભાષાઓ અથવા ડાયાલેક્ટસ જેમ કે પ્રાચીન મેસડોમેન, એકલા શબ્દો છે, જેને ગ્રીક ટેક્ટ્સમાં સાચવવામાં આવ્યા છે, પરંતુ સતત કોઇ ટેક્સ્ટને સાચવવામાં આવી નથી.
* કેટલાક ગૌલીશ હસ્તલખાણો (આધુનિક ફ્રાંસમાં) ગ્રીક મૂળાક્ષરનો ઉપયોગ કરે છે. (સી.. ઈ.સ.પૂ. 300).
* બાઇબલની હિબ્રુ ટેક્સ્ટ ઓરિજેનના હેક્ઝાપ્લામાં ગ્રીક અક્ષરોમાં લખાયેલી હતી.
* 8મી સદીના અરેબિક ટુકડાઓમાં ગ્રીક મૂળાક્ષરોમાં ટેક્સ્ટ ધરાવે છે.
* 10-12સી સીઇનું ઓલ્ડ ઓસેટિક હસ્તલખાણ આર્કઝીમાં મળી આવે છે, જે ઓસેટિક ભાષાનું સૌથી જૂનું જાણીતુ પ્રમાણ છે.

### વધારાના અક્ષરો સાથે

વિવિધ મૂળાક્ષરોમાં થોડા વધારાના અક્ષરો સાથેના ગ્રીક મૂળાક્ષર વધારાનો સમાવેશ થાય છે.

* બેક્ટ્રીયન મૂળાક્ષર અક્ષર એસએચઓ ઉમેરે છે અને તેનો ઉપયોગ કુશાન સામ્રાજ્ય (65-250 સદી) હેઠળ બેક્ટ્રીયન ભાષા લખવા માટે થતો હતો.
* કોપ્ટીક મૂળાક્ષર .ડેમોટિક.માંથી પ્રાપ્ત કરવામાં આવેલા આઠ અક્ષરો ઉમેરે છે. ખાસ કરીને ઇજિપ્તમાં કોપ્ટિક ભાષા લખવા માટે તેનો આજે પણ ઉપયોગ થાય છે. અક્ષરો સામાન્ય રીતે [[યુનિસિયલ (ચોથાથી આઠમા સૈકા દરમ્યાન મળેલા આધુનિક કેપિટલ અક્ષરોને મળતા

અક્ષરોમાં કરેલા લખાણનું એવો અક્ષર અથવા એવા અક્ષરમાં લખેલ દસ્તાવેજ) સ્વરૂપ]] જાળવી રાખે છે, જે આજે ગ્રીકમાં વપરાતા સ્વરૂપથી અલગ છે. (ગેલિક સ્ક્રીપ્ટમાં વપરાતા લેટિન અક્ષરોના સ્વરૂપ સાથે તુલના કરતા)

* મેક્યુરીયા (આધુનિક સુદાન)ની ઓલ્ડ ન્યુબીયન ભાષા ત્રણ કોપ્ટિક અક્ષરો ઉમેરે છે, જેમાં બે અક્ષરો મેરોઇટિક સ્ક્રીપ્ટ, અને બે ગ્રીક ગામાના ડાઇગ્રાફ માથી બે અક્ષરો મેળવવામાં આવ્યા હતા અને તેને એનજી માટે વપરાતા હતા.

### વધુ આધુનિક સમયમાં

* કોપ્ટિક (જુઓ ઉપર).
* રૂઢીગત ખ્રિસ્તીઓ (*કરમનલીદેસ* ) દ્વારા બોલાતી તૂર્કીશ ઘણી વાર ગ્રીક સ્ક્રીપ્ટમાં લકાતી હતી અને તેને *કરમનલીડિકા* કહેવાતી હતી.
* ટોસ્ક અલ્બેનિયન ઘણી વખત ગ્રીક મૂળાક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને લખવામાં આવતી હતી જેનો પ્રારંભ આશરે 1500 (એલ્સી, 1991)માં થયો હતો. મોશોપોલીસ ખાતેના પ્રેસે 18મી સદી દરમિયાનમાં વિવિધ અલ્બેનીયન ટેક્સ્ટસ પ્રકાશિત કરી હતી. 1908માં જ મોનસ્ટિર કોન્ફરન્સે લેટિન સાચી જોડણી ટોસ્ક અને ઘેગ માટે નિયમત કરી હતી. ગ્રીક આધારિત આર્વાનિટીક મૂળાક્ષરનો હાલમાં ગ્રીસમાં ઉપયોગ થાય છે.
* વિવિધ દક્ષિણ સ્લેવિક ડાયાલેક્ટ્સ, આધુનિક બલ્ગેરીયન અને મેસોડોનીયન ભાષાઓ જેવા છે, જેને ગ્રીક સ્ક્રીપ્ટમાં લખવામાં આવ્યા છે. આધુનિક દક્ષિણ સ્લેવિક ભાષાઓ હાલમાં સુધારેલા સિરીલીક મૂળાક્ષરનો ઉપયોગ કરે છે.
* એરોમેનીયન (લેશ) ગ્રીક અક્ષરોમાં લખાયેલી છે. એરોમેનીયન માટે હાલમાં કોઇ નિયત સાચી જોડણી નથી, પરંતુ તે રોમાનીયન સાચી જોડણી પર આધારિત હોવાનું મનાય છે તેને સ્વીકારવામાં આવશે.
* ઉત્તર પૂર્વ બાલ્કન્સની તૂર્કીક ભાષા ગાગૌઝ.
* તૂર્કીક ભાષા સુગુચ, ઉત્તર પૂર્વ રૂઢીગત ખ્રિસ્તીઓના નાના જૂથ દ્વારા બોલાતી હતી.
* ઉરુમ અથવા ગ્રીક ટાટાર.

## મેળવવામાં આવેલા મૂળાક્ષરો

ગ્રીક મૂળાક્ષરે વિવિધ અન્યોને વેગ આપ્યો હતોઃ

* ગ્રીક મૂળાક્ષરનું કાલગ્રસ્ત પશ્ચિમ સ્વરૂપની શાખા લેટિન મૂળાક્ષર.
* ગોથીક ભાષા લખવા માટે મધ્યયુગ પૂર્વેના પ્રાચીન કાળના અંતમાં ગોથીક મૂળાક્ષરની મૌલિક શોધ કરવામાં આવી હતી.
* સ્લેવિક ભાષા લખવા માટે મધ્ય યુગમાં ગ્લેગોલિટીક મૂળાક્ષરની મૌલિક શોધ કરવામાં આવી હતી.
* સિરીલીક મૂળાક્ષર, જેણે ગ્લેગોલિટીક મૂળાક્ષરનું ત્યાર બાદ સ્થાન લીધુ હતું.

એવું પણ વિચારવામાં આવે છે અર્મેનીયન મૂળાક્ષરના સંભવિત વંશજ હશે અને તેમનો પ્રભાવ જ્યોર્જીયન મૂળાક્ષર પર હતો.

## ગણિતમાં ગ્રીક

ગ્રીક પ્રતીકોનો પરંપરાગત રીતે ગણિત, ભૌતિકશાસ્ત્ર અને અન્ય વિજ્ઞાનમાં એક નામ તરીકે ઉપયોગ થાય છે. લેટિન પાત્રોને એકત્ર કરતા, લેટિન પાત્રો સામાન્ય રીતે પરિવર્તનશીલતાનો, જ્યારે ગ્રીક પરિબળોનો સંકેત આપે છે. ઘણા પ્રતીકો પરંપરાગત અર્થો ધરાવે છે, જેમ કે તરલ ડાયનેમિક્સમાં હૂમલાના ખૂણા માટે નીચલા સ્તરનો આલ્ફા (α), લવાદી રીતે નાના સકારાત્મક ક્રમાંક માટે નીચલા સ્તરનો એપ્સિલોનl (ε), સરવાળા માટે મોટો સિગ્મા, અને નિયત વિષયાંતર માટે નીચલા સ્તરનો સિગ્મા(σ).

## ગ્રીક સંકેત લેખન

કોમ્પ્યુટર્સમાં ઉપયોગ માટે, વિવિધ પ્રકારના સંકેત લેખનનો ગ્રીક ઓનલાઇન માટે ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો, તેમાંના કેટલાકનું આરએફસી 1947માં દસ્તાવેજીકરણ કરવામાં આવ્યું હતું.

બે સિદ્ધાંતો કે જેનો આજે પણ ઉપયોગ થાય છે તે છે ISO/IEC 8859-7 અને યુનિકોડ. ISO 8859-7 ફક્ત મોનોટોનીક સાચી જોડણીને ટેકો આપે છે. યુનિકોડ પોલીટોનીક સાચી જોડણીને ટેકો આપે છે.

### ISO/IEC 8859-7

રેન્જ A0-FF (હેક્સ) માટે તે યુનિકોડ રેન્જ 370-3સીએફ (જુઓ નીચે)ને અનુસરે છે સિવાય કે તેમાં કેટલાક પ્રતીકો જેમ કે ©, ½, § વગેરેનો ઉપયોગ યુનિકોડ બિનવપરાશ સ્થળ ધરાવતા હોય ત્યાં થાય છે. દરેકની જેમ આઇએસઓ-8859 એનકોડીંગ્સ, ઓઓ-7એફ (હેક્સ) માટે એએસસીII જેમ સમાન છે.

### યુનિકોડમાં ગ્રીક

આધુનિક અને પ્રાચીન ગ્રીકમાં સામાન્ય સતત ટેક્સ્ટ માટે સારી રીતે યુનિકોડ પોલીટોનીક સાચી જોડણીને ટેકો આપે છે અને એટલું જ નહી એપિગ્રાફી માટે ઘણા કાલગ્રસ્ત સ્વરૂપને પણ ટેકો આપે છે. મિશ્રીત પાત્રોના ઉપયોગ સાથે, યુનિકોડ ગ્રીક માન્યતા અને ડાયાલેક્ટોલોજી અને વિવિધ અન્ય ખાસ જરૂરિયાતો પણ ટેકો પૂરો પાડે છે. જોકે, અત્યંત આધુનિક ટેક્સ્ટ જે એન્જિન પૂરા પાડે છે જે મિશ્રીત પાત્રોને સારી રીતે ટેકો પૂરો પાડતા નથી, જોકે માક્રોન અને એક્યુટ સાથે આલ્ફાને U+03B1 U+0304 U+0301 તરીકે *રજૂ કરી શકાય* આ ભાગ્યે સારી રીતે કામગીરી બજાવે છે: ᾱ́.

યુનિકોડમાં ગ્રીક પાત્રના 2 મુખ્ય બ્લોક્સ છે.
પ્રથમ "ગ્રીક અને કોપીક" (U+0370 to U+03FF) છે.
આ બ્લોક આઇએસઓ 8859-7 પર આધારિત છે અે આધુનિક ગ્રીક લખવા માટે પૂરતા છે.
કેટલાક કાલગ્રસ્ત અક્ષરો પણ અને ગ્રીક આધારિત ટેકિનિકલ પ્રતીકો પણ છે.

બ્લોક કોપીક મૂળાક્ષરને પણ ટેકો પૂરો પાડે છે. અગાઉ મોટા ભાગના કોપીક અક્ષરો સમાન દેખાતા ગ્રીક અક્ષરો સાથે કોડ પોઇન્ટની વહેંચણી કરી હતી; પરંતુ ઘણા શાળાકીય કામોમાં, બન્ને સ્ક્રિપ્ટ આકાર લે છે, જેમાં તદ્દન અલગ અક્ષરના આકાર હોય છે, તેથી
યુનિકોડ 4.1, કોપ્ટીક અને ગ્રીક અલગ પડી ગયા હતા. કોપ્ટીક અક્ષરોની સાથે
કોઇ પણ ગ્રીક સમાનતા હજુપણ બ્લોકમાં નથી.

પોલીટોનીક ગ્રીક લખવા માટે, જે તે વ્યક્તિ ડાયાલેક્ટિકલ માર્કને મિશ્રીત કરતા અથવા ગ્રીક દ્વારા લંબાવવામાં આવેલા બ્લોક (U+1F00 to U+1FFF)માં અગાઉથી કંપોઝ કરેલા પાત્રનો ઉપયોગ થાય છે.

#### ગ્રીક અને કોપ્ટીક

|   | ૦ | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | એ | બી | સી | ડી | ઈ | એફ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0370 | Ͱ | ͱ | Ͳ | ͳ | ʹ | ͵ | Ͷ | ͷ |   |   | ͺ | ͻ | ͼ | ͽ | ; |   |
| 0380 |   |   |   |   | ΄ | ΅ | Ά | · | Έ | Ή | Ί |   | Ό |   | Ύ | Ώ |
| 0390 | ΐ | એ | બી | Γ | Δ | ઇ | ઝેડ | એચ | Θ | આઇ | કે | એ | એમ | એન | Ξ | ઓ |
| 03A0 | Π | પી |   | Σ | ટી | વાય | Φ | એક્સ | Ψ | Ω | Ϊ | Ϋ | ά | έ | ή | ί |
| 03B0 | ΰ | α | β | γ | δ | ε | ζ | η | θ | ι | κ | λ | μ | ν | ξ | ο |
| 03C0 | π | ρ | ς | σ | τ | υ | φ | χ | ψ | ω | ϊ | ϋ | ό | ύ | ώ | Ϗ |
| 03D0 | ϐ | ϑ | ϒ | ϓ | ϔ | ϕ | ϖ | ϗ | Ϙ | ϙ | Ϛ | ϛ | Ϝ | ϝ | Ϟ | ϟ |
| 03E0 | Ϡ | ϡ | *(કોપ્ટીક અક્ષરો અહીં)* |
| 03F0 | ϰ | ϱ | ϲ | ϳ | ϴ | ϵ | ϶ | Ϸ | ϸ | Ϲ | Ϻ | ϻ | ϼ | Ͻ | Ͼ | Ͽ |

#### ગ્રીક વિસ્તરિત (અગાઉથી કંપોઝ કરેલ પોલીટોનીક ગ્રીક)

|   | ઓ | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | એ | બી | સી | ડી | ઈ | એફ |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1F00 | ἀ | ἁ | ἂ | ἃ | ἄ | ἅ | ἆ | ἇ | Ἀ | Ἁ | Ἂ | Ἃ | Ἄ | Ἅ | Ἆ | Ἇ |
| 1F10 | ἐ | ἑ | ἒ | ἓ | ἔ | ἕ |   |   | Ἐ | Ἑ | Ἒ | Ἓ | Ἔ | Ἕ |   |   |
| 1F20 | ἠ | ἡ | ἢ | ἣ | ἤ | ἥ | ἦ | ἧ | Ἠ | Ἡ | Ἢ | Ἣ | Ἤ | Ἥ | Ἦ | Ἧ |
| 1F30 | ἰ | ἱ | ἲ | ἳ | ἴ | ἵ | ἶ | ἷ | Ἰ | Ἱ | Ἲ | Ἳ | Ἴ | Ἵ | Ἶ | Ἷ |
| 1F40 | ὀ | ὁ | ὂ | ὃ | ὄ | ὅ |   |   | Ὀ | Ὁ | Ὂ | Ὃ | Ὄ | Ὅ |   |   |
| 1F50 | ὐ | ὑ | ὒ | ὓ | ὔ | ὕ | ὖ | ὗ |   | Ὑ |   | Ὓ |   | Ὕ |   | Ὗ |
| 1F60 | ὠ | ὡ | ὢ | ὣ | ὤ | ὥ | ὦ | ὧ | Ὠ | Ὡ | Ὢ | Ὣ | Ὤ | Ὥ | Ὦ | Ὧ |
| 1F70 | ὰ | ά | ὲ | έ | ὴ | ή | ὶ | ί | ὸ | ό | ὺ | ύ | ὼ | ώ |   |   |
| 1F80 | ᾀ | ᾁ | ᾂ | ᾃ | ᾄ | ᾅ | ᾆ | ᾇ | ᾈ | ᾉ | ᾊ | ᾋ | ᾌ | ᾍ | ᾎ | ᾏ |
| 1F90 | ᾐ | ᾑ | ᾒ | ᾓ | ᾔ | ᾕ | ᾖ | ᾗ | ᾘ | ᾙ | ᾚ | ᾛ | ᾜ | ᾝ | ᾞ | ᾟ |
| 1FA0 | ᾠ | ᾡ | ᾢ | ᾣ | ᾤ | ᾥ | ᾦ | ᾧ | ᾨ | ᾩ | ᾪ | ᾫ | ᾬ | ᾭ | ᾮ | ᾯ |
| 1FB0 | ᾰ | ᾱ | ᾲ | ᾳ | ᾴ |   | ᾶ | ᾷ | Ᾰ | Ᾱ | Ὰ | Ά | ᾼ | ᾽ | ι | ᾿ |
| 1FC0 | ῀ | ῁ | ῂ | ῃ | ῄ |   | ῆ | ῇ | Ὲ | Έ | Ὴ | Ή | ῌ | ῍ | ῎ | ῏ |
| 1FD0 | ῐ | ῑ | ῒ | ΐ |   |   | ῖ | ῗ | Ῐ | Ῑ | Ὶ | Ί |   | ῝ | ῞ | ῟ |
| 1FE0 | ῠ | ῡ | ῢ | ΰ | ῤ | ῥ | ῦ | ῧ | Ῠ | Ῡ | Ὺ | Ύ | Ῥ | ῭ | ΅ | ` |
| 1FF0 |   |   | ῲ | ῳ | ῴ |   | ῶ | ῷ | Ὸ | Ό | Ὼ | Ώ | ῼ | ´ | ῾ |   |

#### મિશ્રણ અને અક્ષર મુક્ત ડાયાક્રિટીક્સ

મિશ્રણ અને જગ્યા છોડવી (અક્ષર મુક્ત) ડાયાક્રિટીકલ નિશાની ગ્રીક ભાષાને લાગે વળગે છે.

| મિશ્રણ કરવું | જગ્યા છોડવી | નમૂનો | વર્ણન |
| --- | --- | --- | --- |
| U+0300 | U+0060 | (  ̀) | "વારિયા / ગ્રેવ એસેન્ટ" |
| U+0301 | U+00B4, U+0384 | (  ́) | "ઓક્સીયા / ટોનોસ / એક્યુટ એસેન્ટ" |
| U+0304 | U+00AF | (  ̄) | "માક્રોન" |
| U+0306 | U+02D8 | (  ̆) | "વ્રેચી / બ્રીવ" |
| U+0308 | U+00A8 | (  ̈) | "ડાયલિટીકા / ડાયાઇરેસિસ" |
| U+0313 | U+02BC | (  ̓) | "સિલી / ઉપર કોમા" (સ્પીરીચસ લેનિસ) |
| U+0314 | U+02BD | (  ̔) | "ડેસિયા / ઉપર રિવર્સ કોમા" (સ્પીરીચસ એસ્પર) |
| U+0342 |  | (  ͂) | "પેરિસ્પોમેની" (સર્કમફ્લેક્સ) |
| U+0343 |  | (  ̓) | "કોરોનીસ" (= યુ+0313) |
| U+0344 | U+0385 | (  ̈́) | "ડાયાલિટીકી ટોનોસ" (વખોડી કઢાયેલ, = યુ+0308 યુ+0301) |
| U+0345 | U+037A | (  ͅ) | "પ્રોગેગામેની / આયોટા સબસ્ક્રિપ્ટ". |

### ગ્રીક મૂળાક્ષરના પેટાજૂથ સાથે એનકોડીંગ

આઇબીએમ કોડ પાના 437, 860, 861, 862, 863, અને 865માં અક્ષરો ΓΘΣΦΩαδεπστφ (ß માટે વૈકલ્પિક અર્થઘટન તરીકે વત્તા β).

## આ પણ જુઓ

* પ્રાચીન ગ્રીક ફોનોલોજી
* આર્વાનીટિક આલ્ફાબેટ
* એટિક સંખ્યાઓ, જે ગ્રીક મૂળાક્ષરોના અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને એક્રોફોનીકની રજૂઆત કરતા ક્રમાંકોની પદ્ધતિ છે.
* ક્યુમા મૂળાક્ષર
* ગ્રીક અક્ષરોનો ઇંગ્લીશ ઉચ્ચાર
* ગ્રીક ફોન્ટ સોસાયટી
* ગણિત, વિજ્ઞાન અને એન્જિનીયરીંગમાં વપરાતા ગ્રીક અક્ષરો
* ગ્રીક સંખ્યાઓ, ગ્રીક મૂળાક્ષરના અક્ષરોનો ઉપયોગ કરીને સંખ્યાઓની ઘટનાક્રમ રજૂઆતની પદ્ધતિ
* ગ્રીકનું રોમનીકરણ

## ગ્રંથસૂચિ

* Elsie, Robert (1991). [/pub/pdf\_articles/A1991AlbLitGreek.pdf "Albanian Literature in Greek Script: the Eighteenth and Early Nineteenth-Century Orthodox Tradition in Albanian Writing"] (PDF 0.0 bytes). *Byzantine and Modern Greek Studies*. **15** (20). `{{cite journal}}`: Check `|url=` value (મદદ)
* Nicholas Humez, Alexander (1981). *Alpha to omega: the life & times of the Greek alphabet*. Godine. ISBN 0-87923-377-X. — વિખ્યાત ઇતિહાસ, જેમાં મૂળાક્ષર ઉપરાંત ઇંગ્લીશમાં ગ્રીકના મૂળ વિશે વધુ આપવામાં આવ્યું છે.
* Jeffery, Lilian Hamilton (1961). *The local scripts of archaic Greece: a study of the origin of the Greek alphabet and its development from the eighth to the fifth centuries B.C*. Oxford. ISBN 0-19-814061-4.
* Macrakis, Michael S. (ed.) (1996). *Greek letters: from tablets to pixels: proceedings of a conference sponsored by the Greek Font Society*. Oak Knoll. ISBN 1-884718-27-2. `{{cite book}}`: `|first=` has generic name (મદદ) — તેમાં હર્મન ઝપ્ફ, મેથ્યુ કાર્ટર, નિકોલસ બાર્કર, જોહ્ન એ. લેન, કાયલ મેકકાર્ટર, જેરોમ પેઇનોટ, પિયર મેકકે, સિલ્વીઓ લેવી, *અને અન્યો દ્વારા ઇતિહાસ પરના પેપરો, ટાઇપોગ્રાફી અને કેરેક્ટર કોડીંગનો સમાવેશ થાય છે.*
* Hansen and Quinn (1992 - especially noted for an excellent discussion on traditional accents and breathings, as well as verbal formation). *Greek - An Intensive Course, Second Revised Edition*. Fordham University Press. `{{cite book}}`: Check date values in: `|year=` (મદદ)CS1 maint: year (link)
* Powell, Barry B. (1991). *Homer and the Origin of the Greek Alphabet*. — ડેટીંગ (વિજાતીય વ્યક્તિની મુલાકાતની ગોઠવણ), અગાઉના શિલાલેખ અને હોમરની ટેક્સ્ટ સાથે જોડે છે. આઇએસબીએન 9780761933250.
* Macrakis, Stavros M. (1996). *Character codes for Greek: Problems and modern solutions*. મૂળ માંથી 2005-12-16 પર સંગ્રહિત. મેળવેલ 2010-10-07. `{{cite book}}`: Check date values in: `|access-date=` and `|archive-date=` (મદદ) — તેમાં ગ્રીક કરતા ભાષાઓ માટે વપરાતા ગ્રીક આલ્ફાબેટની ચર્ચાનો સમાવેશ થાય છે.
* સી.જે. રુઇઘ (1998) સુર લા ડેટ ડિ લા ક્રિયેશન ડિ આલ્ફાબેટ ગ્રીક. *નેમોસીન* 51, 658–687

### નોંધ

## બાહ્ય કડીઓ

* યુનિકોડ - ગ્રીક રેન્જ
* ગ્રીક હસ્તલખાણના ઉદાહરણો
* ગ્રીક યુનિકોડ ઇસ્યુઝ
* યુનિકોટ એફએક્યુ-ગ્રીક ભાષા અને હસ્તલિપી
* ગ્રીક યુનિકોડ રેન્જ માટે યુનિકોડ મૂળાક્ષરીય કસોટી
* ગ્રીક યુનકોડ રેન્જ માટે યુનિકોડ સંખ્યાકીય કસોટી
* દરેક ગ્રીક સંબંધિત યુનિકોડ રેન્જ માટે યુનિકોડ કસોટી

### ટાઇપોગ્રાફી

* વિના મૂલ્યે ફોન્ટ (અક્ષરો)નું એકત્રીકરણ: ગ્રીકફોન્ટસોસાયટી.જીઆર સંગ્રહિત ૨૦૧૮-૦૧-૨૦ ના રોજ વેબેક મશિન
* વિનામૂલ્યે ટ્રુટાઇપ પોલીટોનીક ફોન્ટસનું એકત્રીકરણ: એનોરિયાકા.જીઆર સંગ્રહિત ૨૦૧૦-૦૪-૧૮ ના રોજ વેબેક મશિન