Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# વિશ્વ બેંક

વર્લ્ડ બેંક| વર્લ્ડ બેંકનું ચિહ્ન |
| સ્થાપના | જુલાઇ, ૧૯૪૫ |
| પ્રકાર | આંતરરાષ્ટ્રીય નાણાં સંસ્થા |
| કાયદાકીય સ્થિતિ | સંધિ |
| મુખ્યમથકો | વોશિંગ્ટન ડી.સી., યુએસએ |
| Membership  | ૧૮૯ દેશો (IBRD) ૧૭૩ દેશો (IDA) |
| મુખ્ય વ્યક્તિઓ | * જિમ યોંગ કિમ (પ્રમુખ)
* ક્રિસ્ટાલિના જર્યોર્જીવા (CEO)
* શાંતા દેવરાજન (મુખ્ય અર્થશાસ્ત્રી) (કાર્યકારી)
 |
| મુખ્ય સંસ્થા | વર્લ્ડ બેંક ગ્રૂપ |
| વેબસાઇટ | worldbank.org |

**વર્લ્ડ બેંક**ની સ્થાપના 'બ્રિટન વુડ્સ' સંમેલન દરમ્યાન થઇ હતી. તે ઇ.સ ૧૯૪૬માં સક્રિય બની તથા ઇ.સ ૧૯૪૭થી યુ.એન.ના અંગ તરીકે કાર્યરત થઇ. વર્લ્ડ બેન્કનો ઉદ્દેશ એ હતો કે બીજા વિશ્વ યુદ્ધના કારણે આર્થિક રીતે જર્જરીત થઇ ગયેલા દેશોના અર્થ તંત્રને પુન:જીવીત અને વિકસિત કરવાં.

## સંદર્ભ
# તાપમાન

**તાપમાન** કોઈ પણ જગ્યા કે વસ્તુની ઉષ્ણતાનું માપ છે. એટલે કે, તાપમાન દ્વારા એમ જાણી શકાય છે કે કોઈ વસ્તુ ગરમ છે કે ઠંડી. ઉદાહરણરૂપે, જો કોઈ એક અસ્તુનું તાપમાન ૨૦ અંશ છે અને અન્ય બીજી અસ્યુનું તાપમાન ૪૦ અંશ છે, તો એમ કહી શકાય કે અન્ય બીજી વસ્તુ પહેલી વસ્તુ કરતાં ગરમ છે.

એક અન્ય ઉદાહરણ - જો બેંગલોર શહેર ખાતે, ૪ ઓગસ્ટ ૨૦૦૬ના રોજ સરેરાશ તાપમાન ૨૯ ડિગ્રી સેન્ટિગ્રેડ હતું અને ૫ ઓગસ્ટના રોજ તાપમાન ૩૨ ડિગ્રી સેન્ટિગ્રેડ હતું, તો બેંગલોર ૫ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૬ના રોજ ૪ ઓગસ્ટ, ૨૦૦૬ના રોજની સરખામણીમાં વધારે ગરમ હતું.

## એકમ

ઉપરોક્ત ઉદાહરણોમાં તાપમાનને અંશ તેમ જ ડિગ્રીમાં દર્શાવવામાં આવ્યું છે, જે વાસ્તવમાં જુદા જુદા એકમો વડે દર્શાવવામાં આવે છે - સેલ્સિયસ, કૅલ્વિન, ફેરનહીટ, રોમર વગેરે.

### સેલ્સિયસ

આ એકમને સેન્ટિગ્રેડ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. આ એકમ મુજબ પાણી, સામાન્ય દબાણે ૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાન જામી જાય છે અને ૧૦૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ તાપમાને ઉકળવા માંડે છે.

આ એકમનો ઉપયોગ દૈનિક કાર્યોમાં મોટાભાગે થતો જોવા મળે છે.

### કેલ્વિન

આ એકમ અનુસાર પાણી, સામાન્ય દબાણે ૨૭૩.૧૫ ડિગ્રી કેલ્વિન તાપમાને જામી જાય છે અને ૩૭૩.૧૫ ડિગ્રી કેલ્વિન તાપમાને ઉકળવા માંડે છે.

આ એકમનો ઉપયોગ વૈજ્ઞાનિક ગણનાઓ તથા અન્ય કાર્યોમાં મોટા પ્રમાણમાં થતો જોવા મળે છે.

### ફેરનહીટ

આ એકમ અનુસાર પાણી, સામાન્ય દબાણે ૩૨ ડિગ્રી ફેરનહીટ તાપમાને જામી જાય છે અને ૨૧૨ ફેરનહીટ તાપમાને ઉકળવા માંડે છે. પરંપરાગત થર્મોમીટર, કે જેનો ઉપયોગ તાવના દર્દીના શરીરનું તાપમાન માપવા માટે કરવામાં આવે છે, તેમાં આ એકમ વડે તાપમાન દર્શાવવામાં આવે છે. માણસના શરીરનું સામાન્ય તાપમાન ૯૮.૬ °ફેરનહીટ (૩૭.૦ ° સેન્ટિગ્રેડ) જેટલું ગણાય છે. આ તાપમાન કરતાં વધારે તાપમાન હોય તો તે માણસ જ્વરપીડિત એટલે કે તાવનો દર્દી ગણાય છે.

આ એકમનો ઉપયોગ દૈનિક હવામાન તથા અન્ય કાર્યોમાં મોટા પ્રમાણમાં થતો જોવા મળે છે.

### રોમર

આ એકમ અનુસાર પાણી, સામાન્ય દબાણે ૦ (શૂન્ય) ડિગ્રી રોમર તાપમાને જામી જાય છે અને ૮૦ ડિગ્રી કૅલ્વિન તાપમાને ઉકળવા માંડે છે.

આ એકમનો ઉપયોગ ઘણા ઓછા પ્રમાણમાં થતો જોવા મળે છે.
# બોરોન

બોરોન
**બોરોન** એ એક રાસાયણિક તત્વ છે જેનો અણુ ક્રમાંક ૫ છે અને જેની સંજ્ઞા **B** છે. બોરોન એ એક ધાતુ સદ્શ અથવા ધાત્વાભ છે.
સ્ટેલર અણુ સમન્વય પ્રક્રીયાથી ઉત્પન્ન ન થતું હોવાને કારણે બોરોન પૃથ્વી અને વિશ્વ બંનેમાં ખૂબ અલ્પપ્રમાણમાં મળે છે. જોકે બોરોન તેના બોરેટ નામના ખનિજ ની પાણીમાં દ્રાવ્યતાને પરિણામે તે પૃથ્વી પર વધુ સામાન્ય છે. આને ખાણમાંથેએ બાસ્પ ખનિજ તરીકે ખાઢવામાં આવે છે દા. ત. બોરેક્સ અને કરનાઈટ.

પ્રકૃતિમાં શુદ્ધ બોરોન નથી મળતું. ઔદ્યોગિક રીતે બોરોન ને ખૂબ કઠિનાઈથી ઉત્પાદન કરાય છે કેમકે કાર્બન અને અન્ય તત્વો સાથે મળી ઉચ્ચ ઉષ્ણતારોધી પદાર્થ બનાવે છે. બોરોન પણ વિવિધ રૂપો ધરાવે છે. અસ્ફટિકમય બોરોન એ એક કથ્થઈ રંગનો ભૂકો છે અને સ્ફટિકમય બોરોન એ કાળો હોય છે અને તે અત્યંત સખત હોય છે (મોહના સ્કેલ પર ૯.૫), અને ઓરડાના તાપમાને તે ઉષ્ણતાનું અવાહક છે. સેમીકન્ડક્ટર ઉદ્યોગ માં બોરોનનો ઉપયોગ ડોપન્ટ તરીકે થાય છે.

બોરોનનો ઔદ્યોગિક ઉપયોગ તેના સંયોજનો સ્વરૂપે સોડિયમ પર્બોરેટ બ્લીચ (રંગ કે મેલ હટાવવાની પ્રક્રીયા કે ધવલકરણ) અને ફાઈબર કાંચમાં બોરેક્સ
સંયોજનનો ઉપયોગ અવાહકતા માટે થાય છે. હલકા વજનના માળખાકીય અને ઉચ્ચ ઉષ્ણતામાન સહી શકે તેવા સાધનો બનાવવા નોરોન પોલિમર વપરાય છે. સિલિકા આધારિત કાંચ અને સિરેમિક્સ બનાવવા માટે બોરેક્સ વપરાય છે, જે તેમને ઉષ્ણ આંચકાથી બચાવે છે. કાર્બનિક સંયોજન સંયોગિકરણ માટે બોરોન ધરાવતા સંયોજનો સૂક્ષ્મ રસાયણોના સંયોજન માટે અંતરિમ રસાયણ વપરાય છે. અમુક બોરોન ધરાવતા કાર્બનિક સંયોજનો દવા તરીકે વપરાય છે અથવા તો પ્રયોગો હેઠળ છે.
પ્રાકૃતિક બોરોન બે સ્થિર વિવિધ રૂપ ધરાવે છે તેમાંનો બોરોન-૧૦ ના ઘણાં ઉપયોગ છે તેને ન્યૂટ્રોન રોધક કે શોષક તરીકે વપરાય છે.

બોરેટો સસ્તન પ્રાણીઓ પર હલકી વિષકારી અસર ધરાવે છે (મીઠા જેવી).પણ સંધિપાદ પ્રાણીઓ માટે તે વિષકારી છે અને જંતુ નાશક તરીકે વપરાય છે. બોરિક એસિડ એ હલ્કા જીવાણુનાશક ગુણ ધરાવે છે અને તે પ્રાકૃતિક બોરોન ધરાવતી કાર્બનિક જીવાણુરોધક તરીકે જાણીતી છે. જીવનમાં બોરોન જરૂરી છે. હલકા પ્રમાણમાં બોરોન પ્રાણી અને વનસ્પતિની કોષ દિવાલ મજબૂત કરવામાં મદદ કરે છે માટે માટીમાં બોરોન હોવું જરૂરી છે. પ્રયોગો પરથી જણાયું છે કે પ્રાણીઓ માટે તે અત્યલ્પ પ્રમાણમાં જરૂરી એવું પોષક તત્વ છે પણ તેની પ્રાણીના સ્વાસ્થ્ય પર અસર હજી જણાઈ નથી.

﻿
# સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી

લિબર્ટી આઇલેન્ડ, ન્યુ યોર્ક શહેર, યુ.એસ.
**સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી** અથવા **સ્વતંત્રતાની મૂર્તિ**, જેને સત્તાવાર રીતે *લિબર્ટી એનલાઈટનીંગ ધ વર્લ્ડ* નામ આપવામાં આવ્યું છે, તે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સનું પ્રતીક છે. આ પ્રતિમા ન્યુ યોર્ક સિટી હાર્બરના પ્રવેશદ્વાર પાસે મૂકવામાં આવી છે. આ પ્રતિમા યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની સ્વતંત્રતા ઘોષણાપત્ર પર હસ્તાક્ષરની યાદ અપાવે છે. અમેરિકન ક્રાંતિ દરમિયાન સ્થાપિત બંને દેશોની મિત્રતાનું પ્રતિનિધિત્વ કરવા માટે ફ્રાન્સના લોકોએ ૧૮૮૬માં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સને તે ભેટ આપ્યું હતું. તે એક સ્ત્રી રજૂ કરે છે જે સ્ટોલા પહેરે છે, એક તાજ અને સેન્ડલ, આરોપીને તૂટેલી સાંકળથી પગતળે કચડી નાખે, અને સાથે મશાલ જમણા હાથમાં ધારણ કરી છે. ડાબા હાથમાં ટેબ્લેટ છે જેમાં સ્વતંત્રતાની ઘોષણામાં તારીખ *જુલાઈ IV MDCCLXXVI* (૪ જુલાઈ ૧૭૭૬ - અમેરિકન સ્વતંત્રતા દિવસ) લખાયેલ છે. આ પ્રતિમા ન્યુ યોર્ક હાર્બરના લિબર્ટી આઇલેન્ડ (ઉદારતાનો ટાપુ) પર છે, અને તે મુલાકાતીઓ, સ્થળાંતર કરનારાઓ અને વહાણથી મુસાફરી કરતા અમેરિકનોને આવકારે છે.

ફ્રિડેરિક ઑગસ્ટ બર્થોલ્ડીએ આ મૂર્તિનું શિલ્પ બનાવ્યું અને તેમણે આ રચના માટે યુ.એસ.ની પેટન્ટ મેળવી. મોરિસ કોચ્લીન કે જે ગુસ્તાવ એફિલ 'ઓ એન્જિનિયરિંગ કંપની મુખ્ય એન્જિનિયર હતા અને ઍફીલ ટાવરના મુખ્ય રચનાકાર હતા, તેમણે પ્રતિમામાં આંતરિક માળખાની રચના કરી હતી. આ પેડેસ્ટલ (નીચેનો પાયો) આર્કિટેક્ટ રિચાર્ડ મોરિસ હન્ટ દ્વારા ડિઝાઇન કરાયો હતો. યુજેન વાયોલેટ-લે-ડુકે પ્રતિમાના નિર્માણમાં તાંબુ પસંદ કર્યું હતું, અને *રીપોસે* બાંધકામ તકનીકનો ઉપયોગ કર્યો હતો.

મૂર્તિ શુદ્ધ તાંબાના આવરણથી બનેલી છે, જે હવામાનથી વાદળી-લીલા પેટિનાને (એક પ્રકારનો કાટ) લીધે થઈ ગઈ છે. તેમાં સ્ટીલનું માળખું છે. અપવાદમાં માત્ર મશાલની જ્યોત છે, જે સુવર્ણના પાનમાં વીંટાયેલી છે (જે મૂળ તાંબાથી બનેલી છે અને પછીથી કાચમાં ફેરવવામાં આવી છે). તે એક લંબચોરસ પત્થરકામની શિક્ષા પર છે. પ્રતિમા ૧૫૧ ફૂટ ઊંચી છે, પણ જો તેના પાયાને ગણવામાં આવે તો ૩૦૫ફૂટ ઊંચાઈ થાય છે.

સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી એ વિશ્વના સૌથી વધુ ઓળખાતા પ્રતીકોમાંનું એક છે. ઘણા વર્ષોથી યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સની વિશ્વભરના દરિયાઇ સફર પછી લાખો પ્રવાસી નાગરિક અને મુલાકાતીઓ માટે તે પ્રથમ નજરમાંનું એક હતું.

આ પ્રતિમા સ્ટેચ્યુ ઑફ લિબર્ટી રાષ્ટ્રીય સ્મારકનો કેન્દ્રિય ભાગ છે, જે રાષ્ટ્રીય ઉદ્યાન સેવા દ્વારા સંચાલિત છે. રાષ્ટ્રીય સ્મારકમાં એલિસ આઇલેન્ડ પણ શામેલ છે.

વિશ્વની જાણીતી મૂર્તિઓની ઊંચાઇ સરખામણી:

૧. સ્ટેચ્યુ ઓફ યુનિટી 240 m (790 ft) (58 m (190 ft)ના પાયાની સાથે)

૨. સ્પ્રિંગ ટેમ્પલ બુદ્ધ 153 m (502 ft) (25 m (82 ft)ના પાયા અને 20 m (66 ft)ના મુગટ સાથે)

૩. સ્ટેચ્યુ ઓફ લિબર્ટી 93 m (305 ft) (47 m (154 ft)ના પાયા સાથે)

૪. ધ મધરલેન્ડ કોલ્સ 87 m (285 ft) (2 m (6 ft 7 in)ના પાયા સાથે)

૫. ક્રાઇસ્ટ ધ રિડીમર 38 m (125 ft) (8 m (26 ft)ના પાયા સાથે)

૬. માઇકલ એન્જેલોનો ડેવિડ 5.17 m (17.0 ft) (2.5 m (8 ft 2 in)ના પાયા સિવાય)

## સંદર્ભ
# યુરેનિયમ

**યુરેનિયમ** એ એક ચળકતી-સફેદ રાસાયણિક તત્વ છે તેનો અણુ ક્રમાંક ૯૨ છે અને તે એક્ટિનાઈડ શ્રેણીનો તત્વ છે. આની સંજ્ઞા **U** છે. આ તત્વ ૯૨ પ્રોટાેન અને ૯૨ ઇલેક્ટ્રોન ધરાવે છે જેમાં ૬ બંધનાંક ઇલેક્ટ્રોન છે. યુરેનોયમ અણુની નાભિ કે કેંદ્રમાં ૧૪૧ થી લઈને ૧૪૬ ન્યૂટ્રોન હોય છે. આને કારણે આના છ સમસ્થાનિકો હોય છે (U-233 થી લઈને U-238), તેમા યુરેનિયમ - ૨૩૮ સૌથી સામાન્ય છે. આના દરેક સમસ્થાનિકો અસ્થિર હોય છે અને યુરેનિયમ એક નબળું કિરણોત્સારી તત્વ છે. પ્રકૃતિક રીતે મળી આવતાં તત્વોમામ યુરેનિયમ બીજું સૌથી વધુ અણુભાર ધરાવતું તત્વ છે. (પ્લુટોનિયમ સૌથી વધુ ભારે છે). આની ઘનતા સીસા કરતાં ૭૦% વધારે હોય છે. પણ આ ધાતુ ટંગસ્ટન કે સોના જેટલી ઘનત્વ ધરાવતી નથી. આ ધાતુ યુરેનાઈટ નામની ધાતુમાં મળી આવે છે. આ ધાતુ ઘણાં ઓછા પ્રમાણમાં મળી આવે છે.

પ્રકૃતિમાં જે યુરેનિયમ મળી આવે છે તેમાં યુરેનિયમ-૨૩૮ (૯૯.૨૭૪૨%), યુરેનિયમ-૨૩૫ (૦.૭૨૦૪%) અને અતિ અલ્પ પ્રમાણમાં યુરેનિયમ-૨૩૪(૦.૦૦૫૪%) હોય છે. આલ્ફા કણોનું ઉત્સર્જન કરીને યુરેનિયમ ખંડિત થાય છે. યુરેનિયમ-૨૩૮નો અર્ધ આયુષ્ય કાળ ૪૪૭ કરોડ વર્ષ અને યુરેનિયમ-૨૩૮નો અર્ધ આયુષ્યકાળ ૭૦.૪૦ કરોડ વર્ષ છે, આને કારણે તેનો ઉપયોગ પૃથ્વીની ઉંમર સાથેની સરખામણી થાય છે.

હાલના કાળમાં યુરેનિયમના ઉપયોગો તેની કિરણોત્સારે ગુણધર્મને જ આધારિત હોય છે. યુરેનિયમ-૨૩૫ એ એક માત્ર પ્રાકૃતિક રીત મળી આવતું કિરણોત્સારી સમસ્થાનિક છે. યુરેનિયમ ૨૩૮ નું વિભાજન કે ખંડન થાય છે અને તે ફળદ્રુપ હોય છે. અર્થાત્ કે આના ખંડન પછી પ્લુટોનિયમ-૨૩૯ મળે છે કે પણ કિરણોત્સારી હોય છે. યુરેનિયમ-૨૩૩ નું નિર્માણ પ્રાકૃતિક થોરીયમમાંથી થઈ શકે છે અને નાભિકીય તંત્રજ્ઞાનમાં તેનું પણ ઘણું મહત્ત્વ છે.

યુરેનિયમ કાંચમાં રંગ દ્રવ્ય તરીકે યુરેનિયમનો ઉપયોગ થાય છે. જેમાં આ તત્વ કેસરી-લાલ થી પીળા રંગનો પ્રકાશ ઉત્પન્ન કરે છે. પ્રાચીન ફોટોગ્રાફીમાં છાયા ભેદ લાવવા આનો ઉપયોગ થતો હતો. આની શોધ ૧૭૮૯માં થઈ હતી. માર્ટિન હીનરીચ ક્લેપ્રોથ એ આની પીચબ્લેંડ નામની ખનિજમાંથી શોધી હતી. ૧૭૮૯માં પીચબ્લેંડનામની ખનિજમાંથી માર્ટિન હીનરીચ ક્લેપ્રોથ એ આ ધાતુની શોધ કરી હતી. અને આ ધાતુનું નામ યુરેનસ નામના ગ્રહ પરથી પાડ્યું હતું. યુજીન-મેલચીયોર પીલીગોટ એ આ ધાતુને છૂટી પાડી હતી અને આના કિરણોત્સારી ગુણધર્મોની શોધ એન્ટની બેક્વેરલે કરી હતી. એનરીકો ફર્મીએ ૧૯૩૪માં આ ધાતુ પર સંશોધન કર્યું અને આનો ઉપયોગ અણુ ઊર્જા ક્ષેત્રે અણુભઠ્ઠીઓમાં ઈંધણ તરીકે અને અણુબોમ્બ બનાવવા માટે થવા લાગ્યો. યુદ્ધમાં વપરાયેલ પ્રથમ આણ્વીક શસ્ત્ર અણુબોમ્બ "લીટલ બોય"માં પણ આનો ઉપયોગ થયો હતો. અમેરિકા અને સોવિયેત રશિયા વચ્ચે ચાલી રહેલા શીત યુદ્ધમાં ઘણાં આણ્વીક હથિયારો નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું જેમાં યુરેનિયમ અને પ્લુટોનિયમનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. રશિયાના વિભાજન પછી આ શસ્ત્રોને કારણે લોકોના સ્વાસ્થય અને આ શસ્ત્રોની સુરક્ષા ભયમાં મુકાઈ છે.

## સંદર્ભો

﻿
# રેશમ માર્ગ

રેશમ માર્ગ
રેશમ માર્ગ (અંગ્રેજી: Silk Road) એ વર્ષો પૂર્વે ચીન દેશના હાન શાસકોએ રેશમનો વેપાર કરવા માટે બનાવડાવ્યો હતો. આ માર્ગ દ્વારા ભારત તથા રોમ સાથે તેમજ જગતના અન્ય દેશો સાથે ચીનનો સંપર્ક સ્થાપિત થયો હતો.