Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# સત્યયુગ

ચાર પ્રસિદ્ધ યુગ માં **સત્યયુગ** અથવા **કૃતયુગ** પ્રથમ મનાય છે. પ્રાચીન વૈદિક ગ્રંથો સત્યયુગ, ત્રેત્રયુગા વગેરેના મહાકાવ્યમાં સ્પષ્ટપણે ઉપલબ્ધ નથી હોવા છતાં, સ્મૃતિયો અને ખાસ કરીને પુરાણોમાં ચાર યુગનો વિસ્તૃત પ્રતિપાદન છે.

પુરાણોમાં સત્યયુગ સંબંધિત નીચેની વિગતો આપવામાં આવી છે -

*વૈશાખ શુક્લ અક્ષય તૃતીયા રવિવાર ના આ યુગ ની ઉત્પત્તિ થઈ હતી. તેનું કદ 17,28,000 વર્ષ છે. આ યુગ માં ભગવાન ના મત્સ્ય અવતાર, કૂર્મ અવતાર, વરાહાવતાર અને નરસિંહાવતાર આ ચાર અવતાર થયા હતા. આ સમયગાળા દરમિયાન સુવર્ણ પરંપરાઓની સમૃદ્ધિ હતી. મનુષ્ય અત્યંત દીર્ઘકૃત અને લાંબા આયુષ્ય વાળા હતા. આ યુગ ના પ્રધાન તીર્થ પુષ્કર હતા.*
આ યુગ માં જ્ઞાન, ધ્યાન અથવા તપ ના પ્રાધાન્ય હતા. પ્રત્યેક પ્રજા પુરુષાર્થસિદ્ધિ કરી કૃતકૃત્ય થતા, એટલે જ આ "કૃતયુગ" કહેવાય છે. ધર્મ ચાર ઘણું(સૌથી સંપૂર્ણ) હતું. મનુના ધર્મશાસ્ત્ર આ યુગમાં એકમાત્ર વિશ્વસનીય ગ્રંથ છે. મહાભારત માં આ યુગ ના વિષય માં એ વિશિષ્ટ મત મળે છે કે કલિયુગ ના પછી કલ્કિ દ્વારા આ યુગ ની પુનઃ સ્થાપના થશે (વન પર્વ 191/1-14). વન પર્વ 149/11-125) માં આ યુગ ના ધર્મ નો વર્ણ દ્રષ્ટવ્ય છે.

બ્રહ્મા નો એક દિવસ ૧૦,૦૦૦ ભાગો માં વેંચાયેલો હોય છે, જેને ચરણ કહેવાય છે:

 **ચાર યુગ** |  ૪ ચરણ (૧,૭૨૮,૦૦૦ સૌર વર્ષ) | સત યુગ  |
|  ૩ ચરણ (૧,૨૯૬,૦૦૦ સૌર વર્ષ)  | ત્રેતા યુગ  |
|  ૨ ચરણ (૮૬૪,૦૦૦ સૌર વર્ષ) | દ્વાપર યુગ  |
|  ૧ ચરણ (૪૩૨,૦૦૦ સૌર વર્ષ) | કલિ યુગ  |

## સંદર્ભ
# પોષ

**પોષ** મહિનો હિંદુ વૈદિક પંચાગ-વિક્રમ સંવતનો ત્રીજો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં માગશર મહિનો હોય છે, જ્યારે મહા મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે. હિંદુ વૈદિક પંચાગ-શક સંવતનો દશમો મહિનો છે. આ મહિના પહેલાં માગશર મહિનો હોય છે, જ્યારે મહા મહિનો આ મહિના પછી આવતો મહિનો છે.
# ગ્રેગોરીયન પંચાંગ

**ગ્રેગોરીયન પંચાંગ** પ્રમાણે વર્ષના ૧૨ મહિનાઓ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. આ ૧૨ મહિના અથવા ૧ વર્ષના ૩૬૫ દિવસ હોય છે. લિપ વર્ષમાં ૧ વર્ષના ૩૬૬ દિવસ હોય છે. આ વધારાનો દિવસ ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવે છે.

## મહિનાઓ અને દિવસો

| સં. | મહિનાનું નામ | દિવસો |
| --- | --- | --- |
| ૧ | જાન્યુઆરી | ૩૧ |
| ૨ | ફેબ્રુઆરી | ૨૮ અથવા ૨૯ |
| ૩ | માર્ચ | ૩૧ |
| ૪ | એપ્રિલ | ૩૦ |
| ૫ | મે | ૩૧ |
| ૬ | જૂન | ૩૦ |
| ૭ | જુલાઇ | ૩૧ |
| ૮ | ઓગસ્ટ | ૩૧ |
| ૯ | સપ્ટેમ્બર | ૩૦ |
| ૧૦ | ઓક્ટોબર | ૩૧ |
| ૧૧ | નવેમ્બર | ૩૦ |
| ૧૨ | ડિસેમ્બર | ૩૧ |
# મોઝામ્બિક

| મોઝામ્બિકનું ગણરાજ્ય * *República de Moçambique*  (Portuguese)
 |
| --- |
|
ધ્વજ

Emblem

 |
| **રાષ્ટ્રગીત:Pátria Amada*  (Portuguese) "Beloved Homeland"  |
| Show globeShow map of Africa |
| રાજધાની and largest city | માપુટો ﻿ / ﻿ |
| અધિકૃત ભાષાઓ | પોર્ટુગિઝ |
| Recognized national languages | * Swahili
* Mwani
* Chewa
* Tsonga
 |
| ધર્મ (2019) | * 57.6% Christianity
* 18.3% Islam
* 13.4% No religion
* 9.6% Traditional faiths
* 1.1% Other
 |
| લોકોની ઓળખ | મોઝામ્બિકન |
| સરકાર | Unitary dominant-party semi-presidential constitutional republic |
|  |
| • President  | Filipe Nyusi |
| • Prime Minister  | Carlos Agostinho do Rosário |
|  |
| સંસદ | Assembly of the Republic |
| Formation |
|  |
| • Independence from Portugal  | 25 June 1975 |
| • Admitted to the United Nations  | 16 September 1975 |
| • Mozambique Civil War  | 1977–1992 |
| • Current Constitution  | 21 December 2004 |
|  |
| વિસ્તાર |
| • કુલ | 801,590 km2 (309,500 sq mi) (35th) |
| • જળ (%) | 2.2 |
| વસ્તી |
| • 2020 અંદાજીત | 30,066,648  (48th) |
| • 2017 વસ્તી ગણતરી | 27,909,798 |
| • ગીચતા | 28.7/km2 (74.3/sq mi) (178th) |
| GDP (PPP) | 2019 અંદાજીત |
| • કુલ | $41.473 billion |
| • Per capita | $1,331 |
| GDP (nominal) | 2019 અંદાજીત |
| • કુલ | $15.372 billion |
| • Per capita | $493 |
| જીની (2008) |  45.7 medium |
| માનવ વિકાસ દર (HDI) (2018) |  0.456 low · 181st |
| ચલણ | Metical (MZN) |
| સમય વિસ્તાર | UTC+2 (CAT) |
| વાહન દિશા | left |
| ટેલિફોન કોડ | +258 |
| ઇન્ટરનેટ ડોમેઇન (TLD) | .mz |
| **વેબસાઇટ** www.portaldogoverno.gov.mz |
| 1. Makhuwa, Tsonga, Lomwe, Sena and others.
 |
| Estimates for this country explicitly take into account the effects of excess mortality due to AIDS; this can result in lower life expectancy, higher infant mortality and death rates, lower population and growth rates, and changes in the distribution of population by age and sex than would otherwise be expected. |

**મોઝામ્બિક** આફ્રિકા ખંડના દક્ષિણ-પૂર્વમાં આવેલો એક દેશ છે. તેની ઉત્તરમાં ટાન્ઝાનિયા, પૂર્વમાં હિંદ મહાસાગર, વાયવ્યમાં મલાવી અને ઝામ્બિયા,પશ્ચિમમાં ઝિમ્બાબ્વે અને દક્ષિણ-પૂર્વમાં દક્ષિણ આફ્રિકા અને સ્વાઝીલેન્ડ આવેલા છે. પૂર્વમાં તે મોઝામ્બિકની ખાડીથી કોમોરસ અને મેડાગાસ્કર ટાપુથી જુદો પડે છે. મોઝમ્બિકની રાજધાની માપુટો શહેરમાં આવેલી છે. ૧૯૭૫માં મોઝામ્બિકે ૪૦૦ વરસની ગુલામી પછી પોર્ટુગિઝ શાસનમાંથી મુક્તિ મેળવી અને ત્યાર પછી સ્વતંત્રતા મેળવી હતી. પોર્ટુગિઝએ દેશની સત્તાવાર રાજભાષા છે, આ ઉપરાંત સ્વાહિલી અને એમાખુવા ભાષાનો ઉપયોગ પણ વ્યાપક રીતે થાય છે. મોઝામ્બિકના લોકો મુખ્યત્વે ખ્રિસ્તી ધર્મ પાળે છે, જ્યારે મુસ્લીમ અને પરંપરાગત પ્રકૃત્તિપૂજક આદિવાસી લોકો પણ મોટી સંખ્યામાં વસે છે. દેશની પ્રજામાં બાન્ટુ લોકોનું પ્રમાણ પણ ઘણું મોટુ છે. વિષુવવૃત્તની પાસે અને સમુદ્ર પાસે હોવાથી તેની આબોહવા ઉષ્ણકટીબંધીય પ્રકારની છે, જેથી ઓક્ટોબરથી માર્ચ મહિના સુધી વરસાદ અને એપ્રિલથી સપ્ટેમ્બર મહિના સુધી સુકી અને ગરમ રહે છે. દેશનું અર્થતંત્ર ખેતી, ખાદ્ય પદાર્થો બનાવવાના, રસાયણ, કુદરતી ગેસ આધારીત અને પ્રવાસન પર આધાર રાખે છે. મોઝામ્બિક વિશ્વના પછાત અને ગરીબ દેશોમાંનો એક છે અને માનવ વિકાસ આંકમા અન્ય દેશોની સરખામણીમાં ઘણો પાછળ છે. મોઝામ્બિક સંયુક્ત રાષ્ટ્રસંઘ, આફ્રિકન યુનિયન, બિન જોડાણવાદી દેશો અને 'લુસોફોન' પોર્ટુગિઝ ભાષીય દેશોના સમુહનો સભ્ય છે.

## સંદર્ભો
# અધિક માસ

**અધિક માસ** કે **અધિકમાસ** એટલે હિંદુ પંચાંગ મુજબ લગભગ દર ત્રણ વર્ષે આવતો વધારાનો મહિનો જેને **પુરુષોત્તમ માસ** પણ કહે છે. તેનો ઉદ્દેશ સૌર અને સાયન વર્ષ (ચાંદ્ર અને સૌર પંચાંગ)ને જોડવાનો છે.

ચાંદ્ર વર્ષ પરથી તિથિ, કરણ, વિવાહ, વાસ્તુ વગેરે કૃત્યો તથા વ્રત, ઉપવાસ, યાત્રાનો સમય વગેરે ઠરાવાય છે. માસ નિર્ણય પણ આ વર્ષ પરથી થાય છે. ચાંદ્ર વર્ષ પ્રમાણે મહિનાઓ નક્કી થાય છે અને સૌર વર્ષ પ્રમાણે વર્ષ નક્કી થાય છે. ચાંદ્ર વર્ષ સૂર્ય વર્ષ (સૌર વર્ષ કરતાં ૧૦ દિવસ ૨૧ કલાક અને ૨૦ મિનિટ ૩૫ સેકન્ડ) નાનું છે. ચાંદ્ર વર્ષ અને સૌર વર્ષમાં એકાત્મતા જળવાઈ રહે તે માટે ચંદ્રની ગતિને આધારે થતી કાળગણનાને સૂર્યની ગતિથી થતી કાળગણના સાથે મેળવી લેવાને સરેરાશ ૩૨ મહિના, ૧૬ દિવસ અને ૪ ઘડીને અંતરે એક અધિકમાસ લાવવો જોઈએ. પરંતુ મહિનાની અધવચ્ચે નવો મહિનો ઉમેરવું વ્યવહારુ ન હોવાથી અધિકમાસ હંમેશા અમાસ પછી (સુદ એકમથી) જ શરુ થાય છે. જે માસમાં સૂર્યસંક્રાંતિ ન હોય તે માસમાં અધિક માસ લાવીને તથા સરેરાશ મેળવી લેવામાં આવે છે.

ચાંદ્ર માસમાં સૂર્ય એક રાશિમાંથી બીજી રાશિમાં જાય છે. ચાંદ્ર માસ ૩૦ દિવસ કરતા નાનો હોવાથી કોઈક વખત આગલા ચાંદ્ર માસની અમાસે સંક્રમણ થયું હોય અને બીજું સંક્રમણ બીજા માસની શુક્લ પ્રતિપદાએ થાય. અર્થાત, ચાંદ્રમાસ દરમિયાન સૂર્ય રાશિ બદલે નહિ તો તે માસને અધિકમાસ કહે છે. અધિક માસ ચૈત્ર માસથી આસો માસમાં જ આવે છે. અપવાદ રૂપે જવલ્લે ફાગણ માસમાં પણ અધિક માસ આવે છે. જે માસમાં સંક્રાંતિ ન થાય અર્થાત સૂર્ય રાશિ ન બદલે તે માસને અધિક માસ કહેવામાં આવે છે. અધિક માસની પદ્ધતિ દાખલ કરવાનો આશય ઋતુમાન અર્થાત સાયન વર્ષ જોડે સંબંધ રાખવાનો છે. આમ ન હોત તો આપણા ઉત્સવો દરેક ઋતુમાં ફર્યા કરત. એક જ નામના બે માસમાંનો પહેલો મહિનો અધિક ગણાય છે.

## સંદર્ભ

## બાહ્ય કડીઓ

* ગુજરાતી વિશ્વકોશમાં અધિક માસ.
# વર્તુળનો પરિઘ

જ્યારે વર્તુળનો વ્યાસ ૧ હોય છે ત્યારે તેનો પરિઘ WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 હોય છે.
ભૂમિતિની વ્યાખ્યા મુજબ વર્તુળની પરિમિતિને **વર્તુળનો પરિઘ** કહેવાય છે. વર્તુળના વ્યાસ(૨\*ત્રિજ્યા) ને ૨૨/૭ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 ) વડે ગુણવાથી મળતો જવાબ તે વર્તુળના પરિઘ જેટલો હોય છે. આમ વર્તુળના પરિઘથી વ્યાસના ગુણોત્તરને પાઇ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 ) કહેવાય છે.

## સૂત્રો

પરિઘ = WIKINIUM\_MATH\_PH\_3 × વ્યાસ

પરિઘ = WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 × ૨ × ત્રિજ્યા

વ્યાસ = ૨ × ત્રિજ્યા

ત્રિજ્યા = વ્યાસ/ ૨

વ્યાસ = પરિઘ / WIKINIUM\_MATH\_PH\_5

ત્રિજ્યા = પરિઘ / ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 × ૨)

## પાઇનું મૂલ્ય

પાઇ ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_7 ) નુ ચૉક્કસાઈપૂર્વકનુ મૂલ્ય ૩.૧૪૧૫૯૨૬૫૩૫૮૯૭૯૩૨૩૮૪...... છે. પરંતુ ૩.૧૪ લઈને ગણિતમાં દાખલાઓ ગણવામાં આવે છે.
# એન્ટાર્કટીકા

એન્ટાર્કટીકા (ભુરા રંગમાં)
**એન્ટાર્કટીકા** એ પૃથ્વીનો દક્ષિણોત્તમ અને દક્ષિણ ધ્રુવ ધરાવતો ખંડ છે, જે દક્ષિણ ગોળાર્ધનાં એન્ટાર્ટિક વિસ્તારમાં આવેલો છે. આ આખો ખંડ લગભગ દક્ષિણ વર્તુળની દક્ષિણે આવેલો છે. આ ખંડ હંમેશા બરફથી છવાયેલો રહે છે.