# શુક્ર (ગ્રહ)

શુક્ર | Venus in true-color. The surface is obscured by a thick blanket of clouds. |
| Designations |
| Pronunciation | /ˈviːnəs/ (સાંભળો) |
| Adjectives | Venusian or (rarely) Cytherean, Venerean |
| Orbital characteristics |
| Epoch J2000 |
| Aphelion | * 108,939,000 km
* 0.728 213 AU
 |
| Perihelion | * 107,477,000 km
* 0.718 440 AU
 |
| Semi-major axis | * 108,208,000 km
* 0.723 327 AU
 |
| Eccentricity | 0.006 756 |
| Orbital period (sidereal) | * 224.698 day
* 0.615 190 yr
* 1.92 Venus solar day
 |
| Orbital period (synodic) | 583.92 days |
| Average orbital speed | 35.02 km/s |
| Mean anomaly | 50.115° |
| Inclination | * 3.394 58° to Ecliptic
* 3.86° to Sun’s equator
* 2.19° to Invariable plane
 |
| Longitude of ascending node | 76.678° |
| Argument of perihelion | 55.186° |
| Known satellites | None |
| Physical characteristics |
| Mean radius | * 6,051.8 ± 1.0 km
* 0.949 9 Earths
 |
| Flattening | 0 |
| Surface area | * 4.60×108 km2
* 0.902 Earths
 |
| Volume | * 9.28×1011 km3
* 0.866 Earths
 |
| Mass | * 4.868 5×1024 kg
* 0.815 Earths
 |
| Mean density | 5.243 g/cm3 |
| Surface gravity | * 8.87 m/s2
* 0.904 *g*
 |
| Escape velocity | 10.36 km/s |
| Sidereal rotation period | −243.018 5 day (Retrograde) |
| Equatorial rotation velocity | 6.52 km/h (1.81 m/s) |
| Axial tilt | 177.3° |
| North pole right ascension | * 18 h 11 min 2 s
* 272.76°
 |
| North pole declination | 67.16° |
| Albedo | * 0.67 (geometric)
* 0.90 (Bond)
 |
|

| Surface temp. | min | mean | max |
| --- | --- | --- | --- |
| Kelvin |  | 735 K |  |
| Celsius |  | 462 °C |  |

 |
| Apparent magnitude | * brightest −4.9 (crescent)
* −3.8 (full)
 |
| Angular diameter | 9.7"–66.0" |
| Atmosphere |
| Surface pressure | 93 bar (9.3 MPa) |
| Composition by volume | * ~96.5% carbon dioxide
* ~3.5% nitrogen
* 0.015% sulfur dioxide
* 0.007% argon
* 0.002% water vapor
* 0.001 7% carbon monoxide
* 0.001 2% helium
* 0.000 7% neon
* trace carbonyl sulfide
* trace hydrogen chloride
* trace hydrogen fluoride
 |
|  |

શુક્ર સૂર્યમંડળ નો દ્વીતીય ગ્રહ છે. સામાન્ય રીતે રાત્રીના આકાશનો આ સૌથી તેજસ્વી ગ્રહ છે. શુક્ર પૃથ્વીનો ભગીની ગ્રહ ગણાય છે.તેનું બાહ્ય વાતાવરણ કાર્બન ડાયૉકસાઇડ ના સફેદ વાદળો નુ બનેલું છે. તેની કક્ષા ગૉળાકાર છે.તેને કૉઇ ચંદ્ર નથી.

## શોધખોળ

### પ્રારંભિક પ્રયાસ

શુક્ર, તેમજ અન્ય કોઇ પણ ગ્રહ માટે, પ્રથમ રોબોટિક અવકાશયાન મિશન, 12 ફેબ્રુઆરી 1961 માં વિનેરા 1 યાન ના પ્રક્ષેપણ સાથે શરૂ થયો. તે સોવિયેત વિનેરા કાર્યક્રમ હેઠળ પ્રથમ વાહન હતું. વિનેરા 1 મિશને સાતમે દિવસે સંપર્ક ગુમાવી દિધો, ત્યારે તે પૃથ્વી થી 20 કરોડ કિમી ની દૂરી ઉપર હતો.

શુક્ર્ માટે સંયુક્ત રાજ્ય અમેરિકા નો શોધખોડ પણ પ્રક્ષેપણ સ્થળ પર મેરિનર 1 અવકાશયાન ને ગુમાવવા સાથે ખરાબ પરિસ્થિતિ માં શરૂ થયો. 14 ડિસેમ્બર 1962 ના તેમના 109-દિવસીય કક્ષીય સ્થળાંતર સાથે જ તે શુક્ર ની ધરતી થી 34,883 કિમી ઉપર થી પસાર થવા વારો દુનિયા નો પ્રથમ સફળ આંતરગ્રહીય મિશન બની ગયો. આ ના માઈક્રોવેવ અને ઇન્ફ્રારેડ રેડિયોમીટર થી ખબર પડી કે શુક્ર ના સૌથી ઉપરી વાદળ શાંત હતા જ્યારે પૂર્વ ના પૃથ્વી-આધારિત માપનો એ શુક્ર ની સપાટી ના તાપમાન ને ખૂબ ગરમ (425० સેંટીગ્રેડ) હોવાની પુષ્ટિ કરી છે,
અને આના સાથે આ આશા પણ સમાપ્ત થઇ ગઇ કે આ ગ્રહ ભૂમિ-આધારિત જીવન નુ ઠેકાણું હોઇ શકે છે. મેરિનર 2 એ શુક્ર ના દડ અને ખગોળીય અંતર ને વધુ સારી રીતે મેળવ્યો, પર તે ચુંબકીય ક્ષેત્ર અથવા કિરણોત્સર્ગ પટ્ટો શોધવા માટે અસમર્થ હતું.

### વાતાવરણીય પ્રવેશ

 પાયનિયર વીનસ મલ્ટીપ્રોબ
સોવિયત વિનેરા 3 યાન, 1 માર્ચ 1966 માં શુક્ર ઉપર ઉતરતા વખતે દુર્ઘટનાગ્રસ્ત થઇ ગયો. વાયુમંડળ મા પ્રવેશ કરનાર અને કોઇ પણ બીજા ગ્રહ ની સપાટી થી ટકરાવવા વારી આ પ્રથમ માનવ-નિર્મિત વસ્તુ હતી. ભલે આની સંચાર પદ્ધતિ નિષ્ફળ થઇ ગઇ પણ એના પહેલા તે તમામ પ્રકાર ની ગ્રહીય માહિતી વહન કરવા માટે સક્ષમ હતું.

## સંદર્ભો