Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ચંદ્ર

ચંદ્ર
**ચંદ્ર** (ખગોળશાસ્ત્રીય પ્રતિક: ) પૃથ્વીનો એકમાત્ર કુદરતી ઉપગ્રહ છે.

ચંદ્ર પૃથ્વીથી ૩,૮૪,૪૦૧ કિમીના (૨,૩૮,૮૫૭ માઇલ) અંતરે આવેલો છે. ચંદ્રનો વ્યાસ ૩,૪૭૬ કીલોમીટર (૨,૧૬૦ માઇલ) છે. સુર્યના પ્રકાશને ચંદ્રની સપાટી પરથી પરાવર્તીત થઇને પૃથ્વી સુધી પહોંચતા ૧.૩ સેકન્ડ લાગે છે. વ્યાસ અને કદના માપમાં આપણો ચંદ્ર સૌરમંડળના અન્ય ઉપગ્રહોમાં પાંચમાં સ્થાને આવે. ચંદ્રનું ગુરુત્વાકર્ષણ પૃથ્વીના ગુરુત્વાકર્ષણ કરતા લગભગ છઠ્ઠા ભાગનું છે. ચંદ્રને પૃથ્વીની ફરતે એક પરિક્રમા કરતા ૨૭.૩ દિવસો લાગે છે. ચંદ્રના ગુરુત્વાકર્ષણ અને તેના પૃથ્વી ફરતેના પરિક્રમણ દ્વારા ઉત્પન્ન થયેલ કેન્દ્રગામી બળને લીધે સમુદ્રોમાં ભરતી અને ઓટ આવે છે. આ ભરતી-ઓટ ના લીધે ચંદ્ર અને પૃથ્વીની ધરીની સ્થિતિશક્તિમાં ઘટાડો થાય છે અને બન્ને વચ્ચેનું અંતર દર વર્ષે ૩.૮ સે.મી. જેટલું વધે છે.

ચંદ્રની આંતરિક રચના
ચંદ્ર એવો એક જ અવકાશી પદાર્થ છે, જ્યાં સુધી મનુષ્યોએ પ્રવાસ કર્યો છે અને જ્યાં મનુષ્યોએ ઉતરાણ કર્યું છે. અમેરિકાના ઍપોલો કાર્યક્રમ અંતર્ગત ૧૯૬૯ થી ૧૯૭૨ દરમ્યાન ચંદ્ર પર છ વખત ઉતરાણ થયું હતું અને છેલ્લા સમાનવ ઉતરાણ સાથે ઍપોલો કાર્યક્રમની સમાપ્તિ થઈ હતી.

## ધાર્મિક મહત્વ

હિંદુ શાસ્ત્રો મુજબ ચંદ્રની સોળ કળા જોવા મળે છે, આથી ચંદ્રને ‘કલાધર’ પણ કહે છે.

1. અમૃતા
2. મનાદા
3. પૂષા
4. પુષ્ટિ
5. તુષ્ટિ
6. રતિ
7. ધૃતિ
8. રાશિની
9. ચંદ્રિકા
10. કાન્તિ
11. જયોત્સ્ના
12. શ્રી
13. પ્રીતિ
14. અંગદા
15. પૂર્ણા
16. પૂણાર્મૃતા
# ખગોળશાસ્ત્ર

હબલ ટેલિસ્કોપ વડે લેવાયેલ ક્રેબ નેબ્યુલાની છબી
*લા સિલ્લા નિરિક્ષણકેન્દ્ર*થી દેખાતી આકાશગંગા
**ખગોળશાસ્ત્ર** (Astronomy) એ એક કુદરતી વિજ્ઞાન છે જે અવકાશી પદાર્થો અને બ્રહ્માંડમાં થતી ઘટનાઓનો અભ્યાસ કરે છે. તે તેમના ઉદભવ અને એકંદર ઉત્ક્રાંતિને સમજાવવા માટે ગણિત, ભૌતિકશાસ્ત્ર અને રસાયણશાસ્ત્રનો ઉપયોગ કરે છે. રસના વિષયોમાં ગ્રહો, ઉપગ્રહો (ચંદ્રો), તારાઓ, નિહારિકાઓ, આકાશગંગાઓ, ઉલ્કાઓ, લઘુગ્રહો અને ધૂમકેતુઓનો સમાવેશ થાય છે.

યુરોપિયન સધર્ન ઓબ્ઝર્વેટરીની પેરાનલ ઓબ્ઝર્વેટરી, આકાશગંગાના કેન્દ્ર (Galactic Center) તરફ લેસર ગાઈડ સ્ટાર (Laser Guide Star) છોડી રહી છે.

સંબંધિત ઘટનાઓમાં સુપરનોવા વિસ્ફોટ, ગામા રે બર્સ્ટ, ક્વાસાર, બ્લેઝાર, પલ્સાર અને કોસ્મિક માઇક્રોવેવ બેકગ્રાઉન્ડ રેડિયેશનનો સમાવેશ થાય છે. સામાન્ય રીતે, ખગોળશાસ્ત્ર પૃથ્વીના વાતાવરણની બહાર ઉદભવતી દરેક વસ્તુનો અભ્યાસ કરે છે. બ્રહ્માંડવિજ્ઞાન (Cosmology) એ ખગોળશાસ્ત્રની એક શાખા છે જે સમગ્ર બ્રહ્માંડનો અભ્યાસ કરે છે.

ખગોળશાસ્ત્ર એ સૌથી જૂના કુદરતી વિજ્ઞાનોમાંનું એક છે. ઈતિહાસમાં નોંધાયેલી પ્રારંભિક સંસ્કૃતિઓએ રાત્રિના આકાશનું પદ્ધતિસરનું નિરીક્ષણ કર્યું હતું. આમાં ઇજિપ્તવાસીઓ, બેબિલોનિયન, ગ્રીક, ભારતીય, ચીની, માયા અને અમેરિકાના ઘણા પ્રાચીન સ્વદેશી લોકોનો સમાવેશ થાય છે. ભૂતકાળમાં, ખગોળશાસ્ત્રમાં એસ્ટ્રોમેટ્રી, અવકાશી નેવિગેશન, નિરીક્ષણાત્મક ખગોળશાસ્ત્ર અને કેલેન્ડર બનાવવા જેવી વિવિધ શાખાઓનો સમાવેશ થતો હતો.

દિલ્લીમાં આવેલ જંતર મંતર

વ્યાવસાયિક ખગોળશાસ્ત્રને નિરીક્ષણાત્મક અને સૈદ્ધાંતિક શાખાઓમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. નિરીક્ષણાત્મક ખગોળશાસ્ત્ર ખગોળીય પદાર્થોના અવલોકનોમાંથી ડેટા મેળવવા પર કેન્દ્રિત છે. આ ડેટાનું ભૌતિકશાસ્ત્રના મૂળભૂત સિદ્ધાંતોનો ઉપયોગ કરીને વિશ્લેષણ કરવામાં આવે છે. સૈદ્ધાંતિક ખગોળશાસ્ત્ર ખગોળીય પદાર્થો અને ઘટનાઓનું વર્ણન કરવા માટે કોમ્પ્યુટર અથવા વિશ્લેષણાત્મક મોડલના વિકાસ તરફ લક્ષી છે. આ બે ક્ષેત્રો એકબીજાના પૂરક છે. સૈદ્ધાંતિક ખગોળશાસ્ત્ર અવલોકન પરિણામોને સમજાવવા માંગે છે અને સૈદ્ધાંતિક પરિણામોની પુષ્ટિ કરવા માટે અવલોકનોનો ઉપયોગ થાય છે.

ખગોળશાસ્ત્ર એ એવા થોડા વિજ્ઞાનોમાંનું એક છે જેમાં બિન-અનુભવી ખગોળશાસ્ત્રીઓ સક્રિય ભૂમિકા ભજવે છે. ક્ષણિક ઘટનાઓની શોધ અને અવલોકનો માટે આ ખાસ કરીને સાચું છે. બિન-અનુભવી ખગોળશાસ્ત્રીઓએ ઘણી મહત્વપૂર્ણ શોધોમાં મદદ કરી છે, જેમ કે નવા ધૂમકેતુઓ શોધવા.

## આ પણ જુઓ

* સૂર્યમંડળના ગ્રહો
# જર્મન ભાષા

**જર્મન ભાષા** એ યુરોપ ખંડમાં આવેલા જર્મની દેશની અધિકૃત ભાષા અને રાષ્ટ્રભાષા છે. તે મોટેભાગે મધ્ય યુરોપમાં બોલાય છે. તે જર્મની, ઓસ્ટ્રિયા, સ્વિત્ઝર્લેન્ડ, લિચટેન્સ્ટાઇન અને ઇટાલિયન પ્રાંતના દક્ષિણ ટાયરોલમાં સૌથી વ્યાપકપણે બોલાતી અને સત્તાવાર અથવા સહ-સત્તાવાર ભાષા છે. તે લક્ઝમબર્ગ અને બેલ્જિયમની સહ-સત્તાવાર ભાષા પણ છે, તેમજ નામિબિયામાં રાષ્ટ્રીય ભાષા પણ છે. જર્મન પશ્ચિમ જર્મનભાષાની શાખાની અંદરની અન્ય ભાષાઓ જેવી જ છે, જેમાં આફ્રિકન્સ, ડચ, અંગ્રેજી, ફ્રિસિયન ભાષાઓ, લો જર્મન, લક્ઝમબર્ગિશ, સ્કોટ્સ અને યિદ્દિશનો સમાવેશ થાય છે. તેમાં ઉત્તર જર્મનિક જૂથની કેટલીક ભાષાઓ, જેમ કે ડેનિશ, નોર્વેઅને સ્વીડિશ સાથે શબ્દભંડોળમાં ગાઢ સમાનતાઓ પણ છે. જર્મન અંગ્રેજી પછી બીજી સૌથી વ્યાપક પણે બોલાતી જર્મનભાષા છે.

જર્મન ભાષા વિશ્વની મુખ્ય ભાષાઓમાંની એક છે. તે યુરોપિયન યુનિયનની અંદર સૌથી વધુ બોલાતી મૂળ ભાષા છે. જર્મનને વિદેશી ભાષા તરીકે પણ વ્યાપક પણે શીખવવામાં આવે છે, ખાસ કરીને યુરોપમાં અને યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં, જ્યાં તે અંગ્રેજી અને ફ્રેન્ચ ભાષા પછીની ત્રીજી સૌથી વધુ શીખવવામાં આવેલી વિદેશી ભાષા છે. આ ભાષા ફિલસૂફી, ધર્મશાસ્ત્ર, વિજ્ઞાન અને તકનીકીના ક્ષેત્રોમાં પ્રભાવશાળી રહી છે. તે બીજી સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી વૈજ્ઞાનિક ભાષા છે અને વેબસાઇટ્સ પર સૌથી વધુ ઉપયોગમાં લેવાતી ભાષાઓમાંની એક છે. જર્મન ભાષી દેશો નવા પુસ્તકોના વાર્ષિક પ્રકાશનની દ્રષ્ટિએ પાંચમા ક્રમે છે, જેમાં વિશ્વના તમામ પુસ્તકો (ઇ-પુસ્તકો સહિત)નો દસમો ભાગ જર્મન ભાષામાં પ્રકાશિત થયો છે.

જર્મન ભાષાએ ૬ દેશ ની મુખ્ય ભાષા કે સત્તાવાર ભાષા છે. અને ૧૩ દેશમા ઓછા પ્રમાણમા બોલાય છે.
# નૉર્વેજિયન ભાષા

**નૉર્વેજિયન ભાષા** યુરોપ મહાદ્વીપ માં આવેલ નોર્વે નામ ના દેશ મા બોલવામા આવે છે.જ્યાં તે સત્તાવાર ભાષા છે.

આજે કુલ ૫૦ લાખ લોકો નૉર્વેજિયન ભાષા પોતાની મુખ્ય ભાષા તરિકે બોલતા હોય છે.

નૉર્વે,નોર્ડિક કાઉન્સિલ બન્ને ની સત્તાવાર ભાષા નૉર્વેજિયન ભાષા છે.

## અનુવાદ

"હું નૉર્વેથી છું" નું અનુવાદ નૉર્વેજિયન ભાષામાં નિચે મુજબ છે:

"Jeg er fra Norge"
# સ્વીડિશ

**સ્વીડિશ** મુખ્યત્વે સ્વિડન અને ફીનલેંડમાં આશરે ૯૨ લાખ લોકો (૨૦૧૨ પ્રમાણે) દ્વારા બોલાતી એક ઉત્તર-જર્મન ભાષા છે. સ્વીડિશ ચાર દેશોની સત્તાવાર ભાષા છે.

## ઉદાહરણ

ગુજરાતી વાક્ય: "હું સ્વીડિશ બોલી શકું છું."

સ્વીડિશ ભાષાંતર: "Jag kan prata svenska."
# સિરસ (વામન ગ્રહ)

સિરસ (વામન ગ્રહ),સંજ્ઞા:
**સિરસ** (પ્રતીક: ), એ સૂર્યમંડળમાં શોધાયેલો નાનામાં નાનો અને લઘુગ્રહ પટ્ટામાંનો એક માત્ર વામન ગ્રહ છે. તેને ગ્યુસેપ પીઆઝીએ (Giuseppe Piazzi) જાન્યુઆરી ૧,૧૮૦૧ નાં રોજ શોધી કાઢ્યો હતો તેને માતૃત્વ,ઉત્પાદન અને વિકાસની મનાતી રોમન દેવી "સિરસ" નું નામ આપવામાં આવ્યું.

આ વામન ગ્રહનો વ્યાસ ૯૫૦ કિ.મી છે,તે લઘુગ્રહોનાં પટ્ટામાં સૌથી વધુ દળ ધરાવતો પદાર્થ છે. જે લઘુગ્રહોનાં પટ્ટાનાં કુલ દળનું લગભગ ૩૨ % જેટલું દળ ધરાવે છે. વધુ નિરીક્ષણ કરતા જણાય છે કે 'સિરસ' ગોળાકાર છે, જે અન્ય તેનાં જેટલું નાનું કદ અને ઓછું ગુરૂત્વાકર્ષણ ધરાવતા પદાર્થો, કે જે અચોક્કસ આકારનાં હોય છે, કરતાં અલગ છે. 'સિરસ'નીં સપાટી સંભવીતપણે પ્રવાહી બરફ અને વિવિધ હાઇડ્રેટ ખનિજો, જેવા કે કાર્બોનેટ અને ક્લે,નાં મિશ્રણ વડે બનેલ છે.

સિરસને જોતાં તે ખડક ને છવાયેલ બરફમાં વહેંચાયેલું લાગે છે.

તેની સપાટીને નીચે પ્રવાહી રૂપે પાણીનો દરિયો હોવાને શક્યતા છે જે તેને અવકાશીય જીવ સૃષ્ટીની શોધ માટે મહત્વનું નિશાન બનાવે છે.

સિરસનું દ્રશ્ય પરિમાણ ૬.૭ થી ૯.૩ની વચ્ચે આવે છે. આથી તે તેની સૌથી તેજસ્વી સ્થિતીમાં પણ નરી આંખે તેને જોઈ શકાય નહી.
સપ્ટેમ્બર ૨૭, ૨૦૦૭ ના દિવસે નાસા એ ડૉન નામે ઉપગ્રહ છોડ્યો જે ૨૦૧૧ - ૨૦૧૩ દરમ્યાન ૪ વેષ્ટા અને ૨૦૧૫ દરમ્યાન સિરસનું અવલોકન કરશે.

## સંદર્ભ
# ગુરુ (ગ્રહ)

ગુરુ | ૨૦૧૯માં લેવાયેલી ગુરુની છબી |
| Designations |
| Pronunciation | /ˈdʒuːpɪtər/ (સાંભળો) |
| Adjectives | Jovian |
| Orbital characteristics |
| Epoch J2000 |
| Aphelion | 816.62 million km (5.4588 AU) |
| Perihelion | 740.52 million km (4.9501 AU) |
| Semi-major axis | 778.57 million km (5.2044 AU) |
| Eccentricity | 0.0489 |
| Orbital period (sidereal) | * 11.862 yr
* 4,332.59 d
* 10,475.8 Jovian solar days
 |
| Orbital period (synodic) | 398.88 d |
| Average orbital speed | 13.07 km/s (8.12 mi/s) |
| Mean anomaly | 20.020° |
| Inclination | * 1.303° to ecliptic
* 6.09° to Sun's equator
* 0.32° to invariable plane
 |
| Longitude of ascending node | 100.464° |
| Argument of perihelion | 273.867° |
| Known satellites | 79 (as of 2018) |
| Physical characteristics |
| Mean radius | 69,911 km (43,441 mi) |
| Equatorial radius | * 71,492 km (44,423 mi)
* 11.209 Earths
 |
| Polar radius | * 66,854 km (41,541 mi)
* 10.517 Earths
 |
| Flattening | 0.06487 |
| Surface area | * 6.1419×1010 km2 (2.3714×1010 sq mi)
* 121.9 Earths
 |
| Volume | * 1.4313×1015 km3 (3.434×1014 cu mi)
* 1,321 Earths
 |
| Mass | * 1.8982×1027 kg (4.1848×1027 lb)
* 317.8 Earths
* 1/1047 Sun
 |
| Mean density | 1,326 kg/m3 (2,235 lb/cu yd) |
| Surface gravity | 24.79 m/s2 (81.3 ft/s2) 2.528 g |
| Moment of inertia factor | 0.2756±0.0006 |
| Escape velocity | 59.5 km/s (37.0 mi/s) |
| Sidereal rotation period | 9.925 hours (9 h 55 m 30 s) |
| Equatorial rotation velocity | 12.6 km/s (7.8 mi/s; 45,000 km/h) |
| Axial tilt | 3.13° (to orbit) |
| North pole right ascension | 268.057°;  17h 52m 14s |
| North pole declination | 64.495° |
| Albedo | 0.503 (Bond) 0.538 (geometric) |
|

| Surface temp. | min | mean | max |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 bar level |  | 165 K (−108 °C) |  |
| 0.1 bar |  | 112 K (−161 °C) |  |

 |
| Apparent magnitude | −2.94 to −1.66 |
| Angular diameter | 29.8″ to 50.1″ |
| Atmosphere |
| Surface pressure | 20–200 kPa; 70 kPa |
| Scale height | 27 km (17 mi) |
| Composition by volume | by volume:

|  |  |
| --- | --- |
| 89%±2.0% |  hydrogen (H 2) |
| 10%±2.0% |  helium (He) |
| 0.3%±0.1% |  methane (CH 4) |
| 0.026%±0.004% |  ammonia (NH 3) |
| 0.0028%±0.001% |  hydrogen deuteride (HD) |
| 0.0006%±0.0002% |  ethane (C 2H 6) |
| 0.0004%±0.0004% |  water (H 2O) |

**Ices**:
* ammonia (NH 3)
* water (H 2O)
* ammonium hydrosulfide (NH 4SH)
 |
|  |

**ગુરુ** સૂર્યમંડળનો સૌથી મોટો ગ્રહ છે. સૂર્યથી પાંચમાં નંબરે આવેલા આ વાયુથી બનેલા ગ્રહને નક્કર સપાટી નથી. મંગળ અને શનિ ગ્રહોની વચ્ચે ગુરુ આવેલો છે.

ગુરુ મુખ્યત્વે હાઈડ્રોજનથી બનેલો છે. તેમાં ભારે તત્વોનો ખડકલો કોર પણ હોઈ શકે છે, પરંતુ અન્ય વિશાળ ગ્રહોની જેમ ગુરુમાં સારી રીતે વ્યાખ્યાયિત નક્કર સપાટીનો અભાવ છે. તેની સીમાઓ પર તોફાન આવે છે. આના પરિણામે *ધ ગ્રેટ રેડ સ્પોટ* તરીકે ઓળખાતું એક વિશાળ તોફાન છે જે ઓછામાં ઓછું ૧૭મી સદીથી અસ્તિત્વમાં છે તેવું માનવામાં આવે છે, જ્યારે તે પ્રથમ ટેલિસ્કોપ દ્વારા જોવામાં આવ્યું હતું.

## નોંધ

## સંદર્ભો
# જૂન ૧૫

**૧૫ જૂન**નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૧૬૬મો (લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૧૬૭મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૧૯૯ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૬૬૭ – પ્રથમ માનવ રક્તાધાન (રક્ત ચડાવવાનું) (Blood transfusion), 'ડૉ.જીન-બાપ્ટિસ્ટ ડેની'ની દેખરેખ હેઠળ કરાયું.
* ૧૭૫૨ – 'બેન્ઝામિન ફ્રેન્કલિને' (Benjamin Franklin) સાબિત કર્યું કે આકાશી વીજળી (Lightning) એ વિદ્યુત (Electricity) છે.
* ૧૮૪૪ – 'ચાર્લસ ગુડયરે' (Charles Goodyear) રબ્બર (Rubber)ને મજબૂત બનાવવાની પ્રક્રિયા, 'વલ્કનાઇઝેશન' (Vulcanization)ના પેટન્ટ અધિકારો પ્રાપ્ત કર્યા.
* ૧૯૪૧ – ભારતીય ભૂમિસેનાની પાયદળ રેજિમેન્ટ આસામ રેજિમેન્ટની સ્થાપના કરવામાં આવી.
* ૧૯૪૭ – અખિલ ભારતીય કોંગ્રેસે ભારત વિભાજનની માઉન્ટબેટનની યોજનાનો સ્વીકાર કર્યો.
* ૨૦૦૧ – ચીન, રશિયા, કઝાકિસ્તાન, કિર્ગિસ્તાન, તાજિકિસ્તાન અને ઉઝબેકિસ્તાનના નેતાઓએ શાંઘાઈ સહકાર સંગઠનની રચના કરી.
* ૨૦૦૨ – 'એમ.એન.૨૦૦૨' નામનો લઘુગ્રહ (asteroid), પૃથ્વીથી ૭૫,૦૦૦ માઇલ (૧,૨૦,૦૦૦ કિમી.) ના અંતરેથી પસાર થયો, આ અંતર પૃથ્વી અને ચંદ્રના અંતરના ત્રીજા ભાગનું ગણાય.
* ૨૦૦૭ – સંયુક્ત રાષ્ટ્ર મહાસભાએ ૨ ઓક્ટોબરને અહિંસાના આંતરરાષ્ટ્રીય દિવસ તરીકે સ્થાપિત કરવાનો મત આપ્યો.

## જન્મ

* ૧૮૯૯ – રાજેન્દ્રસિંહજી જાડેજા, ભારતીય ભૂમિસેનાના પ્રથમ ગણપ્રમુખ અને દ્વિતીય પ્રમુખ નિર્દેશક (અ. ૧૯૬૪)
* ૧૯૩૭ – અણ્ણા હઝારે, ભારતીય ચળવળકાર
* ૧૯૪૧ – શ્યામ સાધુ, ગુજરાતી સાહિત્યકાર (અ. ૨૦૦૧)
* ૧૯૪૧ – પ્રભાતસિંહ પ્રતાપસિંહ ચૌહાણ, ભારતીય રાજકારણી અને સાંસદ
* ૧૯૫૦ – લક્ષ્મી મિત્તલ, ભારતીય ઉદ્યોગપતિ.
* ૧૯૫૨ – સત્યપાલ જૈન, ભારતીય વકીલ અને રાજકારણી, ભારતના એડિશનલ સોલિસિટર જનરલ

## અવસાન

* ૧૮૯૧ – પુતળીબાઈ કરમચંદ ગાંધી, મહાત્મા ગાંધીના માતા (જ. ૧૮૪૪)
* ૧૯૫૭ – કૃષ્ણલાલ ઝવેરી, ભારતીય લેખક, વિદ્વાન, સાહિત્યકાર, ઇતિહાસકાર, અનુવાદક અને ન્યાયાધીશ (જ. ૧૮૬૮)
* ૨૦૧૭ – પી.એન.ભગવતી, ભારતના અગ્રણી ન્યાયવિદ તથા દેશના સર્વોચ્ચ ન્યાયાલયના ૧૭મા મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ (જ. ૧૯૨૧)

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ

* વિશ્વ પવન દિવસ

## બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

---
# કેલ્વિન

લોર્ડ કેલ્વિન

**કેલ્વિન** (સંજ્ઞા: K) એ તાપમાનનો SI એકમ છે. આ એકમ પ્રથમ લોર્ડ કેલ્વિન ભૌતિકશાસ્ત્રી વિલિયમ થોમસનના (૧૮૨૪–૧૯૦૭) માનમાં કેલ્વિન કહેવાય છે.

## વ્યાખ્યા

કેલ્વિન માપ વાયુના દબાણ અને તાપમાન વચ્ચેના ચોક્કસ સંબંધ પરથી વ્યાખ્યાયિત થાય છે. વ્યાખ્યા મુજબ "વાયુનું દબાણ એ કેલ્વિન તાપમાન સાથે સીધા સંબંધમાં હોય છે". એટલે કે કેલ્વિન એ નિરપેક્ષ તાપમાન માપ છે અને વૈજ્ઞાનિકો તેને બીજા માપ કરતા વધુ ઉપયોગમાં લે છે.

કેલ્વિન તાપમાન એ પાણીના ઠાર બિંદુ કરતાં ૧/૨૭૩.૧૬ ભાગ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરવામાં આવે છે. આ તાપમાને પાણી ઘન, પાણી અને વરાળ સ્વરૂપમાં એક સાથે અસ્તિત્વમાં ધરાવે છે.

* સેલ્સિયસ તાપમાનને કેલ્વિનમાં ફેરવવા માટે તેમાં ૨૭૩.૧૫ ઉમેરો. દાખલા તરીકે ૦ ડિગ્રી સેલ્સિયસ, ૨૭૩.૧૫ કેલ્વિન્સ (૨૭૩.૧૫ K) થાય છે.
* કેલ્વિન્સને ડિગ્રી સેલ્સિયમાં ફેરવવા માટે એમાંથી ૨૭૩.૧૫ બાદ કરો. દાખલા તરીકે ૩૧૦ કેલ્વિન્સ એ ૩૬.૮૫ ડિગ્રી સેલ્સિયસ થાય છે.

કેલ્વિન એ ફક્ત કેલ્વિન તરીકે જ લખાય છે, નહિ કે ડિગ્રી કેલ્વિન. અંગ્રેજીમાં એ બહુવચનમાં કેલ્વિન્સ તરીકે લખાય છે.

## આ પણ જુઓ

* તાપમાન
# યુરેશીયા

યુરેશીયા|  |
| વિસ્તાર | 55,000,000 km2 (21,000,000 sq mi) |
| વસ્તી | 5,360,351,985 (૧૬ ઓક્ટોબર ૨૦૧૯ પ્રમાણે) |
| વસ્તી ગીચતા | 93/km2 (240/sq mi) |
| ઓળખ | યુરેશીયન |
| દેશો | ~૯૩ દેશો |
| અર્ધ-સ્વતંત્ર દેશો | ૯ |
| સમય વિસ્તારો | UTC−1 થી UTC+12 |

આફ્રિકા અને ઓસ્ટ્રેલિયા સાથે યુરેશિયા
આફ્રો-યુરેશિયા પૃથ્વીના ગોળા પર
યુરોપ + એશિયા ખંડને સંયુક્ત રીતે **યુરેશિયા** કહેવામાં આવે છે.

## સંદર્ભ
# પૂર્વ તિમોર

| *Repúblika Demokrátika Timór Lorosa'e* *República Democrática de Timor-Leste* તિમોર-લેસ્તે લોકતાંત્રિક ગણરાજ્ય |
| --- |
|
ધ્વજ

રાજચિહ્ન

 |
| **સૂત્ર:Unidade, Acção, Progresso* (પુર્તગાલી)  ("એકતા, ગતિશીલતા, વિકાસ") |
| **રાષ્ટ્રગીત:પાત્રિયા* |
|  |
| રાજધાની and largest city | દિલી |
| અધિકૃત ભાષાઓ | તેતુમ્ એવં પુર્તગાલી1 |
| લોકોની ઓળખ | પૂર્વી તિમોર |
| સરકાર | સંસદીય ગણતંત્ર |
|  |
| • રાષ્ટ્રપતિ  | જોસે રામોસ હોર્તા |
| • પ્રધાનમંત્રી  | ખાના ગુસમાઓ |
|  |
| સ્વતંત્રતા પુર્તગાલ થી |
|  |
| • ઘોષિત  | ૨૮ નવેંબર, ૧૯૭૫ |
| • માન્યતા પ્રાપ્ત  | ૨૦ મે, ૨૦૦૨ |
|  |
| • જળ (%) | નગણ્ય |
| વસ્તી |
| • જુલાઈ ૨૦૦૫ અંદાજીત | ૯૪૭,૦૦૦ (૧૫૫મો) |
| GDP (PPP) | ૨૦૦૫ અંદાજીત |
| • કુલ | $૧.૬૮ બિલિયન (206) |
| • Per capita | $૮૦૦ (188) |
| માનવ વિકાસ દર (HDI) (૨૦૦૭) | ૦.૫૧૪ **ક્ષતિ: અયોગ્ય HDI કિંમત** · ૧૫૦ મો |
| ચલણ | ડૉલર³ (યૂએસ ડૉલર) |
| સમય વિસ્તાર | UTC+૯ |
| ટેલિફોન કોડ | ૬૭૦ |
| ઇન્ટરનેટ ડોમેઇન (TLD) | .tl4 |
| 1. ઇંડોનેશિયન અને અંગ્રેજી સંવિધાન દ્વારા કાર્યકારી ભાષા ના રૂપ માં સ્વીકૃત.
2. ઇંડોનેશિયા દ્વારા 7 ડિસેંબર, ૧૯૭૫ ના કબ્જો તથા ૧૯૯૯ માં મુક્તિ
3. Centavo coins also used.
4. .tp is being phased out.
 |

**પૂર્વી તિમોર**, આધિકારિક રૂપે લોકતાંત્રિક ગણરાજ્ય તિમોર દક્ષિણ પૂર્વ એશિયા માં સ્થિત એક દેશ છે. ડાર્વિન (ઑસ્ટ્રેલિયા) ના ૬૪૦ કિમી ઉત્તર પશ્ચિમી માં સ્થિત આ દેશ નું કુલ ક્ષેત્રફળ ૧૫,૪૧૦ વર્ગ કિમી (૫૪૦૦ વર્ગ મીલ) છે. આ તિમોર દ્વીપ ના પૂર્વી ભાગ, પાસ ના અતૌરો અને જાકો દ્વીપ, અને ઇંડોનેશિયાઈ પશ્ચિમ તિમોર ના પશ્ચિમોત્તર ક્ષેત્ર માં સ્થિત ઓએચુસ્સી-અમ્બેનો થી મળી બનેલ છે.

પૂર્વી તિમોર પોર્ટુગલ દ્વારા ૧૬મી સદીમાં ઉપનિવેશ બનાવાયો હતો અને પોર્ટુગલ ના હટવા સુધી પુર્તગાલી તિમોર ના રૂપમાં ઓળખાતુ હતું. પૂર્વી તિમોરએ ૧૯૭૫માં પોતાની સ્વતંત્રતાની ઘોષણા કરી પણ એક વર્ષ પછી ઇંડોનેશિયાએ દેશ પર હુમલો કરી કબ્જો કરી લીધો અને આને પોતાનો ૨૭મો પ્રાંત ઘોષિત કરી દીધો. ૧૯૯૯માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર પ્રાયોજિત આત્મ-નિર્ણય કાનૂન પછી ઇંડોનેશિયા એ આ ક્ષેત્ર પર થી પોતાનું નિયંત્રણ હટાવી લીધું અને ૨૦ મે, ૨૦૦૨ ના પૂર્વી તિમોર ૨૧મી સદી નું પહેલું સંપ્રભુ રાજ્ય બન્યું. પૂર્વી તિમોર એશિયા ના બે રોમન કૈથોલિક બહુમતિ દેશોમાં થી એક છે, બીજો દેશ ફિલીપીન્સ છે.

પૂર્વી તિમોર એક નિમ્ન-મધ્યમ-આવાક અર્થવ્યવસ્થા વાળો દેશ છે. આનાથી માનવ વિકાસ સૂચકાંક (HDI) ના આધાર પર ૧૫૮ મા સ્થાને રખાયું છે, જે ન કેવળ એશિયામાં પણ દુનિયામાં ન્યૂનતમ છે.
# એશિયન રમતોત્સવ ૨૦૧૦

**સોળમો એશિયાઈ રમતોત્સવ**, બારમી નવેમ્બર થી સાતમી નવેમ્બર, ૨૦૧૦ સુધી ચીની જનવાદી ગણરાજ્યમાં આવેલા ગુઆંગ્ઝોઊ શહેર ખાતે આયોજિત કરવામાં આવ્યો છે. બેઇજિંગ શહેર, કે જેણે ઈ. સ. ૧૯૯૦ના એશિયાઈ રમતોત્સવના યજમાન તરીકેની ભુમિકા નિભાવી હતી, ત્યારબાદ ગુઆંગ્ઝોઊ શહેર આ ખેલ મહોત્સવનું આયોજન કરનારું બીજું ચીનનું નગર છે. આ ઉપરાંત આ શહેર આટલી સંખ્યામાં ખેલ પ્રતિયોગિતાઓ આયોજિત કરનારું અંતિમ નગર રહેશે, કેમ કે એશિયાઈ ઓલોમ્પિક પરિષદ તરફથી ભવિષ્યમાં રમાનારા ખેલ મહોત્સવો માટે નવા નિયમ લાગુ કર્યા છે જે ૨૦૧૪ના એશિયાઇ ખેલમાં અમલમાં આવશે.

ગુઆંગ્ઝોઊ શહેરને આ ખેલના આયોજનની જવાબદારી પહેલી જુલાઈ, ૨૦૦૪ના રોજ પ્રદાન કરવામાં આવી હતી, ત્યારે આ એકલું જ ખેલ માટે બીડું ઉઠાવનારું નગર હતું. આમ ત્યારે નક્કી થયું જ્યારે અન્ય નગર, અમ્માન, કુઆલાલમ્પુર, અને સિઓલ બોલી પ્રક્રિયામાંથી પાછળ હટી ગયા. ખેલ મહોત્સવના સહ-યજમાન ત્રણ પડોશી નગરો ડોંગ્ગૂઆન, ફ઼ોશન અને શાનવેઇ દ્વારા પણ બન્યા છે.

## પ્રતિસ્પર્ધી દેશો

આ એશિયાઈ ખેલ મહોત્સવમાં એશિયા ખંડના કુલ ૪૫ (પિસ્તાલીસ) દેશો ભાગ લઇ રહ્યા છે. પ્રતિસ્પર્ધી દેશોને તેના આઈઓસી કોડ અનુસાર ક્રમમાં ગોઠવ્યા છે અને કોષ્ટકમાં આઈઓસી કોડ અને સંલગ્ન દેશના પ્રતિસ્પર્ધી ખેલાડીઓની સભ્ય સંખ્યા આપવામાં આવી છે:

| દેશ | આઈઓસી કોડ | પ્રતિસ્પર્ધી |
| --- | --- | --- |
|  અફઘાનિસ્તાન | *AFG* | ૬૪ |
|  બાંગ્લાદેશ | *BAN* | ૧૫૨ |
|  ભૂતાન | *BHU* | ૧૧ |
|  બહેરીન | *BRN* | ૮૯ |
|  બ્રુનેઈ | *BRU* | ૯ |
|  કમ્બોડીયા | *CAM* | ૨૧ |
|  ચીન | **CHN** | ૯૬૭ |
|  હોંગકોંગ | *HKG* | ૪૦૬ |
|  ઈંડોનેશિયા | *INA* | ૧૭૮ |
|  ભારત | *IND* | ૬૭૪ |
|  ઈરાન | *IRI* | ૩૮૧ |
|  ઈરાક | *IRQ* | ૫૨ |
|  જૉર્ડન | *JOR* | ૮૮ |
|  જાપાન | *JPN* | ૭૨૨ |
|  કઝાકિસ્તાન | *KAZ* | ૩૮૮ |
|  કિર્ગિઝસ્તાન | *KGZ* | ૧૩૬ |
|  દક્ષિણ કોરિયા | *KOR* | ૮૦૧ |
|  સાઉદી અરેબિયા | *KSA* | ૧૬૩ |
|  કુવૈત | *KUW* | ૨૧૫ |
|  લાઓસ | *LAO* | ૫૨ |
|  લેબેનાન | *LIB* | ૫૩ |
|  મકાઉ | *MAC* | ૧૭૪ |
|  મલેશિયા | *MAS* | ૩૪૪ |
|  માલદીવ્સ | *MDV* | ૮૫ |
|  મંગોલિયા | *MGL* | ૨૪૪ |
|  મ્યાનમાર | *MYA* | ૬૮ |
|    નેપાળ | *NEP* | ૧૪૨ |
|  ઓમાન | *OMA* | ૫૨ |
|  પાકિસ્તાન | *PAK* | ૧૭૫ |
|  પેલેસ્ટાઇન | *PLE* | ૪૧ |
|  ફીલીપાઈન્સ | *PHI* | ૨૪૩ |
|  ઉત્તર કોરિયા | *PRK* | ૧૯૯ |
|  કતાર (અરબસ્તાન) | *QAT* | ૨૯૨ |
|  સિંગાપુર | *SIN* | ૨૪૧ |
|  શ્રીલંકા | *SRI* | ૧૦૮ |
|  સીરિયા | *SYR* | ૪૬ |
|  થાઈલેન્ડ | *THA* | ૫૯૭ |
|  તાજિકિસ્તાન | *TJK* | ૭૬ |
|  તુર્કમેનિસ્તાન | *TKM* | ૧૧૧ |
|  પૂર્વ તિમોર | *TLS* | ૨૯ |
|  ચીની તાઇપેઇ | *TPE* | ૩૯૩ |
|  સંયુક્ત આરબ અમીરાત | *UAE* | ૯૯ |
|  ઉઝબેકિસ્તાન | *UZB* | ૨૬૮ |
|  વિયેતનામ | *VIE* | ૨૫૯ |
|  યેમેન | *YEM* | ૩૨ |

## બાહ્ય કડીઓ

* અધિકૃત જાળપૃષ્ઠ સંગ્રહિત ૨૦૧૦-૦૨-૨૬ ના રોજ વેબેક મશિન (ચીની)
* અધિકૃત જાળપૃષ્ઠ સંગ્રહિત ૨૦૧૦-૦૮-૧૭ ના રોજ વેબેક મશિન (અંગ્રેજી ભાષામાં)
# ઇ-કોમર્સ

**ઇ-કોમર્સ** (e-commerce) એટલે કે ઇલેક્ટ્રોનિક્સના ઉપકરણો તેમ જ માધ્યમો વડે કરવામાં આવતો વેપાર. આ ઇ-કોમર્સમાં વેપારનાં તમામ પાસાંઓ જેવાં કે જાહેરખબર જોવાનું, માહિતી મેળવવાનું, અન્ય ઉત્પાદનો સાથે સરખામણી કરવાનું, પસંદગી કરવાનું તેમ જ પસંદ કરેલ વસ્તુ મેળવવા પૈસા ચૂકવવાનું કાર્ય ઈલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો વડે થાય છે. આ માટે આંતરજાળ(ઇન્ટરનેટ), કોમ્પ્યુટર નેટવર્ક, ઇ મેઇલ સેવા, બેન્ક ક્રેડીટ કાર્ડ, બેન્ક ધન હસ્તાંતરણ સેવા, ટેલિફોન તેમ જ ટી.વી. જેવાં ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણો તેમ જ માધ્યમોનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.
ઇ-કોમર્સનો વહેવારમાં ઉપયોગ થયા પછી વેપારમાં મોટી ક્રાંતિ આવી છે, તેમ જ વેપારમાં અનેકગણી વૃદ્ધિ થઇ છે.

## ઇતિહાસ

૧૯૮૦ ની સાલથી ક્રેડિટ કાર્ડ અને એટિએમ દ્વારા નાણા ઉપાડવાની પધ્ધ્તિ ને પણ ઇ-કોમર્સ ગણવામાં આવતું હતું.

## સમય રેખા

* ૧૯૯૦: ટીમ બર્નર- લી એ પ્રથમ વેબ બ્રાઉઝર બનાવ્યો, વર્લ્ડ વાઈડ વેબ, નેક્સ્ટ સ્ટેપ કોમ્યુટરનો ઉપયોગ કરીને.
* 1992: જે. એચ. સ્નાઇડર અને ટેરાઝિફોરાઇને ૘ભવિષ્યની દુકાન૘ છપાવી: કેવી રીતે નવી ટેક્નો લોજી આપની ખરીદી કરવાની પદ્ધતિ બદલી નાખશે. સેંટ્ટ માર્ટિન પ્રેસ ISBN 0312063598.
* 1994: નેટૅ સ્કેપ કોમ્યુનિકેશંસ કોર્પોરેશન એ મોઝીલાનામે ઓક્ટોબરમાં માર્ગદર્શક બ્રાઉઝર બનાવ્યું આ વેબ પાના પર પીઝા હટ એ પીઝાના ઓર્દેર નોંધવા શરૂ કર્યાં. સૌ પ્રથમ ઓન લાઈન બેંક શરૂ થઈ. ફૂલો અને મેગેઝિનની ઓંલાઈન પહોંચ શરૂ થઈ. બિભત્સ અને પુક્ત વયની માટેનું સાહિત્ય વ્યાવસાયીક રીતે મળવા લાગ્યું અને કાર અને બાઈક પણ. ૧૯૯૪ના અંતમાં આવેલ નેટસ્કેપ ૧.૦ માં સીક્યોર્ડસોકેટૅ લેયર એંક્રીપ્શન વપરાયું જેથી નાણકીય વ્યવહર સલામત બન્યો.
* ૧૯૯૫: જૅફ બેઝોસ એ એમેઝોન .કોમની સ્થાપના કરી. સૌથી પ્રથમ ૨૪ કલાક વાગતો નેટ રેડિયોૢ રેડીયો એચકે અને નેટ રેદીયો એ પ્રસારણ શરૂ કર્યું. ડેલ અને સીસ્કોએ નાણાકીય વ્યવહાર માટે ઈંટૅરનેટનો ઉપયોગ જોર શોરથી શરૂ કર્યો. કોમ્પ્યુટર પ્રોગ્રામર પ્રેરી ઓમીડ્યાર એ લિલામી ની વેબ સાઈટ ઈ-બે શરૂ કરી.
* 1998: [[યુનાયટેડ સ્ટેટ પોસ્ટલ સર્વીસ દ્વારા ટપાલ ટિકિટ ઈંટરનેટ પર થી ખરીદીને છાપી શકાઈ.
* 1999: બિઝનેસ .કોમ નામની વેબ સાઈટૅ ૭૫ લાખ ડોલરમાં વેચાઈ જે આનાથી પહેલા ૧૯૯૭માં ૧.૪૯ લાખમાં વેચાઈ હતી નેપસ્ટરે નામનું ફાઈલ શેઅરીંગ સોફ્ટવેર બનાવાયું
* 2000: ડોટ.કોમ ફાટી નીકળ્યું .
* 2002: ઈબે એ પે પાલને ૧.૫ અબજમાં ખરીદી . નીક છૂટક વેચાણ કંપની સી એસ એન સ્ટોર્સૅ અને નેટ શોપ્સ દ્વારા એક કેનૃઈય સર્વર છોડી અનુક નિયત ડોમેઈનમાં વેચાણની શરૂઆત.
* 2003: એમેઝોન .કોમએ પોતાનું સૌપ્રથમ નફો રળ્યો.
* 2007: બીઝનેસ.કોમ ને આર એચ ડોન્લીએ ૩૪.૫૦ કરોડમાં ખરીદી .
* 2008: યુએસ ઈ-કોમર્સ અને ઓનલાઈન છૂટક વેચાણ ૨૦૪ કરોડ ડોલર ને આંબવાનો અંદાજ- ૨૦૦૭ના આંકડાથી ૧૭%નો વધારો. .

## નોંધ
# એપ્રિલ ૯

**૯ એપ્રિલ**નો દિવસ ગ્રેગોરીયન પંચાંગ મુજબ વર્ષનો ૯૯મો(લિપ વર્ષ દરમ્યાન ૧૦૦મો) દિવસ છે. આ દિવસ પછી વર્ષ પુરું થવામાં ૨૬૬ દિવસ બાકી રહે છે.

## મહત્વની ઘટનાઓ

* ૧૪૧૩ – હેન્રિ પાંચમો,ઇંગ્લેન્ડ ની ગાદીએ બેઠો.
* ૧૮૫૮ - ગંગા નદીની નહેરનું ઉદઘાટન
* ૧૯૧૫ - ગાંધીજીએ ભોજનમાં માત્ર પાંચ વસ્તુઓ જ ખાવાનું વ્રત લીધું.
* ૧૯૨૦ - ગાંધીજીએ અંગ્રેજ સરકાર સામે અસહકારની લડતની શરૂઆત કરી.
* ૧૯૫૩ – "વોર્નર બ્રધર્સ" દ્વારા પ્રથમ 'ત્રિપારિમાણીક ચલચિત્ર'(3-D film),"હાઉસ ઓફ્ વેક્સ" રજુ થયું.
* ૧૯૬૭ – પ્રથમ બોઇંગ ૭૩૭ વિમાને પોતાનું પહેલું ઉડાન ભર્યું.
* ૨૦૦૫ – બ્રિટનનાં 'પ્રિન્સ ચાર્લસ' નાં 'કેમિલા પાર્કર' સાથે લગ્ન થયા.

## જન્મ

* ૧૩૩૬ – તૈમુર લંગ (Tamerlane), મધ્ય એશિયાનો તુર્ક આક્રમણકાર.(અ. ૧૪૦૫)
* ૧૯૪૮ – જયા બચ્ચન,(જયા ભાદુરી), ચલચિત્ર અભિનેત્રી તેમ જ ચલચિત્ર અભિનેતા અમિતાભ બચ્ચનનાં ધર્મપત્ની.

## અવસાન

* ૧૯૦૧- શ્રીમદ્ રાજચંદ્ર,ગાંધીજીનાં આધ્યાત્મિક ગુરુ.

## તહેવારો અને ઉજવણીઓ

## બાહ્ય કડીઓ

* બી.બી.સી.(BBC): આજનો દિવસ

---
# આર્ગોન

**આર્ગોન** એ એક રાસાયણિક તત્વ છે જેની સંજ્ઞા **Ar** છે. આનો અણુ ક્રમાંક ૧૮ છે અને તે નિષ્ક્રીય વાયુ તત્વો કે આદર્શ વાયુ તત્વોની શૃખલામાં આવર્ત કોઠામાં ત્રીજા ક્રમે આવે છે. આર્ગોને એ પૃથ્વીના વાતાવરણમઅં ત્રીજો સૌથી વધુ બહુતાયત ધરાવતો વાયુ છે, વાતાવરણમઅં તેનું પ્રમાણ ૦.૯૩% છે, જેને લીધે તે કાર્બનડાયોક્સાઈડ કરતાં પણ વધુ સામાન્ય છે. આમાનો મોટા ભાગનો આર્ગોન રેડિયોજેનીક આર્ગોન -૪૦ છે જે પૃથ્વીના પેટાણના પોટેશિયમ -૪૦ ના સડનથી મુક્ત થાય છે. વિશ્વમાં આર્ગન-૩૬ એ સામાન્ય સ્વરૂપે મળી આવતું આર્ગોનનનું સ્વરૂપ છે , જે સુપરનોવાના સ્ટેલર પરમાણુ સંયોજનન પ્રક્રિયા (ન્યુક્લિઓસિંથેસિસ) દરમ્યાન નિર્માણ થાય છે.

"આર્ગોન" આ શ્બ્દ ગ્રીક ભાષાના શબ્દ αργον પરથી ઉતરી આવ્યો છે જેનો અર્થ થાય છે "આળસુ" કે " નિષ્ક્રીય". આ નામ એ પરથી પડ્યું છે કેમમે આ તત્વ લગભગ કોઈ પણ રાસાયણિક પ્રક્રીયામાં ભાગ લેતો નથી. તેની બાહ્યત્તમ કક્ષામાં રહેલા આઠ ઇલેક્ટ્રોન અષ્ટક રચના પૂર્ણ કરતા હોવાથી આર્ગોન એક અત્યંત સ્થિર તત્વ છે અને કોઈ અન્ય તત્વ સાથે સંયોજનમાં ભાગ લેતો નથી. આ તત્વનું ત્રિ-બિંદુ તાપમાન ૮૩.૮૦૫૮ કેલ્વિન છે જેને ૧૯૯૦ના આંતરરાષ્ટ્રીય તાપમાન માપનમાં પ્રમાણ તરીકે સ્વીકારવામાં આવ્યું હતું.

ઔદ્યોગિક રીતે આર્ગોઅનને પ્રવાહી હવાના વિભાગિય તારણ દ્વારા છૂટો પાડવામાં આવે છે.આર્ગોનનો સૌથી મોટો ઉપયોગ ઉચ્ચ ઉષ્ણતામાન ની પ્રક્રીયાઓમાં એક નિષ્ક્રીય કવચ વાયુ કે નિષ્ક્રિય વાતાવરણ ઉત્પન્ન કરવા માટે વપરાય છે કે જ્યાં સામાન્ય રીતે નિષ્ક્રીય તત્વો પણ સક્રીય બની જાય છે. દા.ત. ગ્રેફાઈટ્આ ઈલેક્ટ્રીક ભઠ્ઠીઓમાં ઊંચા ઉષ્ણતામાનને કારણે ગ્રેફાઇટને બળી જતો અટકાવવા આર્ગોન વાપરવામાં આવે છે. ટ્યુબલાઈટ અને બલ્બમાં અને અન્ય પ્રકારના પ્રકાશ સધનોમાં પણ આર્ગોન વપરાય છે. આર્ગોન એક વિલક્ષણ ભૂરો-લીલો લેસર બનાવે છે.
﻿

﻿

## સંદર્ભ

* ગુજરાતી વિશ્વકોશમાં આર્ગોન.