# Uvekitã

| Tavakuairetã Uvekitã Ўзбекистон Республикаси *O‘zbekiston Respublikasi* Республика Узбекистан *Respublika Uzbekistan* |
| --- |
|
Uzbekistán |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: Куч адолатдадир *Kuch adolatdadir* (Uvekitãñe'ẽme: «Mbaretekue oĩ teko jojápe») |
|
Tetã Momorãhéi: *Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi* (Uvekitãñe'ẽme: «Tavakuairetã Uvekitã Momorãhéi») *Nerehendúirõ* |
|  |
| Tavusu (ha táva tuichavéva) |
Taskent |
| Ñe'ẽnguéra |
Uvekitãñe'ẽ, Rrusiañe'ẽ |
|  • Cooficial |
Karakalpako |
| Tetãygua réra |
Uvekitãygua |
| Tekuái reko |
Mburuvicharape |
|  • Tendota |
Shavkat Mirziyayev |
|  • Sãmbyhyhára peteĩha |
Abdulla Aripov |
| Tetã Amandaje |
Asamblea Suprema de Uzbekistán |
| Fundación • Kto. uzbeko • Kto. de Bujará • Kto. de Jiva • Kto. de Kokand • Em. de Bujará • Conquista rusa • RSS. corasmia • RSS. uzbeka Independencia • Fecha |
 1428-1471 1506-1785 1511-1920 1709-1876 1785-1920 1839-1895 1920-1925 1924-1991 1 jasyporundy ary 1991 |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 57.º |
|  • Opaite |
448 978 km² |
|  • Y (%) |
4,9 % |
| Tembe'y |
6893 km |
| Y rembe'y |
420 km¹ (Para Aral) |
| Yvyty yvatevéva |
Khazret Sultan |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 42.º |
|  • Hetakue |
37 545 167 hab. (est. 2024) |
|  • Typy'ũ |
82,3 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 57.º |
|  • Opaite (2024) |
US$  425.238 sua |
|  • Per cápita |
US$  11.572 |
| IDH (2017) |  0,727 (105.º) – **Iporã** |
| Viru |
Som uzbeko (`UZS`) |
| Ára |
UTC+5 |
|  • Arahakúpe |
no se adopta |
| ISO Jehero |
860 / UZB / UZ |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.uz` |
| Tetã pumbyry papapy | `+998` |
| Tetã puhoe papapy | `UJA-UMZ` |
| COI Jehero |
UZB |
|

AtyveteCEI, ONU, OSCE, OCS, OCE
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
| [editar datos en Wikidata] |

**Tavakuairetã Uvekitã** (Uvekitãñe'ẽ: Ўзбекистон Республикаси, *O‘zbekiston Respublikasi*), hérava yma **Vukária Guasu**, ha'e niko peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Ásia ipehẽngue mbyteguápe. Ko tetã ijerére ojejuhu yvate gotyo Kasahitã, ñemby gotyo tetã Ahyganitã, yvate kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu tetã Kirigitã, Tajikitã oĩ ñemby kuarahyresẽme ha Tuykomenitã ojejuhu ñemby kuarahyreike gotyo. Uvekitã ha Liechytenteĩ mante umi mokõi tetã ohasa va'erã mokõi jey tetã ambue rembe'ýre oguahẽ hag̃ua yguasúpe.

Ko tetã oiko chugui peteĩ tavakuairetã mburuvicharapépe, ijyvy oñemohenda 12 tetãvore rehe (vilayats) ha peteĩ tavakuairetã hekosãsóva, Karakalpakitã. Uvekitã tavusu ha itáva orekovéva tapichakuéra niko Taskent.

Ko tetã yvy apekue oĩ kuri Mburuvi samánida poguýpe ha upéi ñemoñanga timúrida oñembojára hese. Saro'y XVI aja oguahẽ heta uvéko ypykue (upe jave ono'õ hikuái ñembyaty ova memévare) ha oñembojára hikuái ko yvy apekuére, umíva oñe'ẽ peteĩ Tuykiañe'ẽ ymaguare. Ko'ãga hetaite ko tetãygua oñe'ẽ gueteri Uvekitãñe'ẽ, kóva niko oĩ Tuykía ñe'ẽnguéra apytépe.

Uvekitã ho'a Rrúsia mburuvi poguýpe saro'y XIX-pe ha 1924 oiko chugui peteĩ Tavakuairetã Soviétiko, ko tetã joatýpe ojeheróva URSS. Ko tetã osẽ Rrúsia poguýgui ha oñemosãso jasypakõi 1991-me, URSS oñembovo rire.

Uvekitã omboguata iviru remimono'õ ojapo ha omosẽ ijyvýgui reside en la producción de diversas materias primas, como mandyju, itaju, uránio ha *gas natural*. Ko tetã rekuái omomarandúramo jepe oipe'ase iñemu rembiapo, oiko hag̃ua chugui tetã iñemu rembiapo sãso'ỹ (*economía de libre mercado*), ko'ãga jepe, ojehecha gueteri heta jejoko ha tekorã hatã ndohejáiva ñoñemu ha omomombyry umi pytagua omoñemúva. Oĩ atyvete heta tetãguágui oñe'ẽ naiporãiha mba'éichapa Uvekitã oñangareko hetãygua tekoiterapére.

* Umi Uvekitã táva tuichavéva
* TaskentTaskent
* Samarkánda
* Namangan

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Uvekitã** rehegua Commons.

|  |
| --- |
| **Ásia** |
|
Ahyganitã | Arávia Saudíta | Ayméña | Aservaijã | Chína Tetarã Retã | Arávia Emiráto Joapykuéra | Filipína | Hapõ | Horytáña‎ | Índia‎ | Indonésia‎ | Irã | Irake | Israel‎ | Jemẽ | Kambója | Kasahitã | Katára‎ | Kirigitã‎ | Kuáite‎ | Kuarahyresẽ Timor | Láo‎ | Lívano | Malásia‎ | Mayndíva‎ | Miama | Mongólia | Mburunéi‎ | Nepal | Ñemby Koréa | Omána | Pakitã | *Paletína‎* | Rrúsia‎ | Singapúra | Síria‎ | Siri Lãka | Tajikitã | Tailándia | Tuykía | Tuykomenitã | Uvekitã | Varéĩ | Vangyladẽ | Vienã | Vutã | Yvate Koréa |