Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sun Yat-sen

**Sun Yat-senSun Te-Ming** térã **Sun Yat-sen** (12 jasypa 1866 – 12 jasyapy 1925) ha'e akue peteĩ sãmbyhyhára, milíko, pohãnohára ha arandupykuaatyhára tetã Chína pegua. Ojekuaaitéva chupe oipytyvõ haguéra omosẽ hag̃ua hetã sãmbyhýgui upe Qing ñemoñanga jasypa 1911 jave, ohekakuévo toike hetãme jekopytyjoja. Kóva ha'e ñemoñanga pahaite Chíname. Upévare ojekuaa chupe avei 'Tetã Túva' térã 'Chína Javegua Túva' ramo.

Ha'e akue Tavakuairetã Chína mburuvicha peteĩha ha oipytyvõ omoheñói hag̃ua Kuomintang (KMT térã *Partido Nacionalista*). Heta oñemomba'eguasu chupe oparupi Chína ha Taiuãme.

## Mandu'apy
# Mao Zedong

**Mao Zedong**, térã **Mao Tse-Tung** (Shaoshan, Hunan, 26 jasypakõi 1893 - Pekĩ, 9 jasyporundy 1976), ha'e akue peteĩ ojokuaikuaáva ha arandupykuaahára komunísta Chína Tetarã Retã megua. Ha'e niko herakuãite omboypýva ha omyakãva upe aty ojokuaikuaáva ohekáva amoño'ỹtekuareko (*partido comunista*) Chínape, upéicha avei omopeteĩ ha omoheñói Chína Tetarã Retã, ipu'aka rire Chína retãygua ñorairõhápe. Herakuã porã avei oñemoĩhague Hapõ retãre, oikórõguare Ñorairõ Guasu Mokõiha ha Hapõ ondyryse Chína retãre.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Mao Zedong** rehegua Commons.
# 16 jasypokõi

Ára **16 jasypokõi** ha'e ára 197ha ary pegua ku Gyregório arapapahápe ha ára 198ha umi ary hekope'ỹme. Amo 168  ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Tembiasa

## Teñói

* 1897: Manuel Ortiz Guerrero

## Mano

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **16 jasypokõi** rehegua Commons.
# Italiañe’ẽ

Italiañe'ẽ
**Italiañe'ẽ** ha'e ko Indoeuropa ñe'ẽ oñeñe'ẽva Italia, ha heta tetã ojereva Italia ha ambue tetã Afrikape.
Italiañe'ẽ añete jehai peteĩha sa ro'y X peguare, ha iñe'ẽporã oñepyrũ sa ro'y XII tenda Toskánape, ha mbaretevépe katu sa ro'y XII tenda Sesíliape. Ko ára peteĩháme ojeipuru jehai ñe'ẽjoavy jopara mba'e, ha tetã yvate gotyo, ojeipuru avei oysitáno ha hyãsiañe'ẽ.

Toskána jopara ñe'ẽporã ipoirãitereígui, sa ro'y XIV guive, oñemombareteterei hetãme ha oñepyrũ italiañe'ẽ mbyky pyrenda jehai. Kóva, oñemopeteĩvo Italia (ary 1870-pe), oiko chugui ñe'ẽ tetã sambyhyhárõ ha ojeipuru mbo'ehaópe, upéicha rupi sa ro'y XX mbytére, oñeñe'ẽ oparupiete ha ombogue mberekatu mayma ñe'ẽjoavýpe. Jepeve oĩva, imbarete ñe'ẽjoavykuéra, ogapýpe itenonde, ojehai ñe'ẽporã ha oĩmimi avei tembipuru marandurãme.

Italiano ñe'ẽjoavy ikatu ñambyeja'o mbphapy atýpe: yvategua, toskáno, ha mbye'iguy gotyo. Latinañe'ẽ oñeñe'ẽva opu'ã rapykueréicha mayma yvy jopara ha mombyrýva ojoichugui, ikatu ojoavyeterei ha oñeñe'ẽ ramo nahesakãi he'iséva ojupe.

* Italia
* Suisa
* San Marino
* Táva Vatikano
* Eloveña
* Erityrea
* Malta
* Somalia
* Livia

## Mandu'apy

* *Enciclopedia dell'italiano*. Treccani. 2010.
* *The Big Book of Italian Verbs: 900 Fully Conjugated Verbs in All Tenses. With IPA Transcription, 2nd Edition*. Lengu. 2018. ISBN 978-8894034813.
* *Linguistica italiana*. Il Mulino. 2015. ISBN 978-8815258847.