# Gána

| Tavakuairetã Gána |
| --- |
|
{{{nombre\_común}}} |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: *Freedom and Justice* (ingleñe'ẽme: «Tekosãso ha Tekojoja») |
|
Tetã Momorãhéi: *God Bless Our Homeland Ghana* (ingleñe'ẽme: «Tupã tovasa ore retã Gána») |
|  |
| Tavusu |
Akra |
| Táva tuichavéva |
Akra |
| Ñe'ẽ tee |
Ingleñe'ẽ(1) |
| Tetãygua réra |
Gánagua |
| Tekuái reko |
Tavakuairetã mburuvicharapépe |
| Tendota Tendota mbuekoviáva |
Nana Akufo-Addo Mahamudu Bawumia |
| Tetã Amandaje |
Parlamento de Ghana |
| Sãso  • Tavetã Joaju ipoguýpe  • Tavakuairetã |
Tavetã Joaju pegua 6 jasyapy ary 1957 1 jasypokõi ary 1960 |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 82.º |
|  • Opaite |
238 533 km² |
|  • Y (%) |
3,5 |
| Tembe'y |
2 094 km. |
| Y rembe'y |
539 km  |
| Yvyty yvatevéva |
Monte Afadjato |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 46.º |
|  • Hetakue |
24 223 431 hab. (2010) |
|  • Typy'ũ |
102 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 70.º |
|  • Opaite (2017) |
USD 131.498 sua |
|  • Per cápita |
USD 4 650 |
| PIB (nominal) |
Ñemoĩha 69.º |
|  • Opaite (2017) |
USD 42.753 millones |
|  • Per cápita |
USD 1 511 |
| IDH (2015) |  0,579 (139.º) – **Mbytegua** |
| Viru |
Cedi (GH₵, GH¢) |
| Ára |
UTC + 0 |
|  • Arahakúpe |
UTC + 0 |
| ISO Jehero |
288 / GHA / GH |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.gh` |
| Tetã pumbyry papapy | `+233` |
| Tetã puhoe papapy | `9GA-9GZ` |
| COI Jehero |
GHA |
|

AtyveteONU, OMC, UA, Commonwealth. , CEDEAO
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
| [editar datos en Wikidata] |

**Gána**, héra tee hína **Tavakuairetã Gána** (ingleñe'ẽme: *Republic of Ghana*), ha'e peteĩ tetã hekosãsóva oĩva Áfrika kuarahyreiképe, itekuái oikóva tavakuairetã ramo mburuvichavy rapépe.

Ijerére ojejuhu yvate gotyo Vukína Fáso, kuarahyresẽ ngotyo ojejuhu Tógo retã, ha kuarahy reike gotyo pe Marfil Rembe'y ha ñemby gotyo ojejuhu paraguasu Atlántiko, parapyte Gynéa. Gána apekue rehe hetaite pytagua ohasa ohekávo itaju oñemu hag̃ua, avakuéra Poytuga pegua, Tavetã Joaju pegua ha Olánda pegua avei. Upévare, Gána retã ymaguare oñembohérava «Itaju rembe'y».

Gána itavusu ha itáva tuichavéva ha'e Akra, itáva tuichavéva mokõiha ha'e Kumasi, Gána retã imbytépe.

Ijapekue ohupyty amo 238 533 km2, ha ipype oikove amo 24 223 431 tetãygua, Gána ha'e pe tetã tuichavéva 82ha ha tetã orekovéva tapichakuéra ipype 46ha.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **Tetãvore** | **Tavusu** | **Apekue (km²)** | **Ava hetakue (2010)** |  **Gána retãvorenguéra** |
| Ashanti |  | Kumasi | 24.389 | 4.780.380 | Gána retãvorenguéra. |
| Brong-Ahafo |  | Sunyani | 39.557 | 2.310.983 |
| Mbytegua |  | Cape Coast | 9.826 | 2.201.863 |
| Kuarahyresẽ | Koforidua | 19.323 | 2.633.154 |
| Akra Guasu |  | Akra | 3.245 | 4.010.054 |
| Yvate | Tamale | 70.384 | 2.479.461 |
| Yvate Kuarahyresẽ |  | Bolgatanga | 8.842 | 1.046.545 |
| Yvate Kuarahyreike | Wa | 18.476 | 702.110 |
| Volta |  | Ho | 20.570 | 2.118.252 |
| Kuarahyreike |  | Sekondi-Takoradi | 23.921 | 2.376.021 |
| **Opaite Gána pegua** | **238 533** | **24 658 823** |

 |

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Gána** rehegua Commons.
* Gána Rekuái ingleñe'ẽme.
* Gána Amandaje róga ingleñe'ẽme.

|  |
| --- |
| **Áfrika** |
|
Angola | Arhélia | Cháde‎ | Ehíto | Erityréa | Eswatini | Etiopía | Gámbia‎ | Gána | Gavõ‎ | Ginéa | Ginéa Ekuatogua‎ | Ginéa Mbisáu‎ | Jimbúti‎ | Kamerũ | Kávo Véyde‎ | Kéña‎ | Komóra‎ | Lesóto‎ | Livéria‎ | Lívia | Maláui‎ | Mali | Mandagaka | Marfil Rembe'y‎ | Marruéko‎ | Maurísio‎ | Mauritáña‎ | Mosambíke | Mbenĩ‎ | Namívia‎ | Nihéria | Níher‎ | Rruánda‎ | Sámbia | Santo Tome ha Príncipe‎ | Séichele‎ | Senegal | Siérra Leõ‎ | Simbávue | Somália | Sudano | Tavakuairetã Kóngo | Tãsáña | Tetã Jekopytyjoja Kongo | Tetã Mbyteafrikagua | Tógo | Tunísia | Ugánda | Votusuana | Vukína Fáso | Vurundi | Yvyáfrika‎ | Yvy Sundã |