# Tunísia

| República Tunecina الجمهورية التونسية (en árabe) Tagduda en Tunest (en bereber) |
| --- |
|
Estado miembro la Unión Africana |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: حرية، نظام، عدالة (árabe) Tilelli, Udus, Taɣdemt (bereber) «Orden, Libertad, Justicia» |
|
Tetã Momorãhéi: حماة الحمى *Humat el Hima* (Áraveñe'ẽme: «Umi oñangarekóva Sy Retãre») |
|  |
| Tavusu (ha táva tuichavéva) |
Túne |
| Ñe'ẽ tee |
Áraveñe'ẽ |
| Tetãygua réra |
tunecino, -na |
| Tekuái reko |
Tavakuairetã mburuvichavy rapépe |
|  • Tendota |
Kaïs Saied |
| Tetã Amandaje |
Asamblea de Representantes del Pueblo |
| Formación  • Estado púnico  • Dinastía Aglabí  • Dinastía Fatimí  • Dinastía Almohade  • Dinastía Hafsí  • Eyalato  • Beylicato  • Protectorado Independencia  • Reino  • República  • Revolución tunecina |
 s. VIII a. C.-146 a. C. 800-909 909-1171 1171-1229 1229-1574 1574-1705 1705-1881 1881-1956 de Francia 20 de marzo de 1956 25 de julio de 1957 14 de enero de 2011 |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 93.º |
|  • Opaite |
163 610 km² |
|  • Y (%) |
5 |
| Tembe'y |
1495 km  |
| Y rembe'y |
1148 km  |
| Yvyty yvatevéva |
Djebel Chambi |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 79.º |
|  • Hetakue |
11725253 hab. (2019) |
|  • Typy'ũ |
71,6 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 78.º |
|  • Opaite (2019) |
US$ 151 566 sua |
|  • Per cápita |
US$ 12 862 dólar |
| PIB (nominal) |
Ñemoĩha 93.º |
|  • Opaite (2019) |
US$ 42 272 sua |
|  • Per cápita |
US$ 3 587 dólar |
| IDH (2017) |  0,739 (91.º) – **Iporã** |
| Viru |
Dinar tunecino (DT, د.ت, `TND`) |
| Ára |
CET (UTC + 1) |
|  • Arahakúpe |
Ndorekói |
| ISO Jehero |
788 / TUN / TN |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.tn` |
| Tetã pumbyry papapy | `+216` |
| Tetã puhoe papapy | `3VA-3VZ, TSA-TSZ` |
| Tetã aviõ papapy |
TS |
| Mba'yrumýi papapy tee |
TN |
| COI Jehero |
TUN |
|

AtyveteONU, UA, LA, ASA, ASPA, UPM,
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
|  |
| [editar datos en Wikidata] |

**Tunísia** (Vereve ñe'ẽme: **Tunest**, araveñe'ẽme: تونس) héra tee niko **Tavakuairetã Tunísia** ha'e hína peteĩ tetã hekosãsóva ojejuhúva Áfrika ipehẽngue yvateguápe, upe para Yvy mbytépe rembe'ýre. Ko tetã rekuái heko tavakuairetã hína, oñesãmbyhýva mburuvichavy rapépe. Ijyvy apekue oñemohenda 24 tetãvore térã *wilayat*. Itavusu ha'e niko Túne, ko tetã táva orekovéva tapichakuéra ipype, ko táva ombohéra ko tetã.

Kóva niko Mageréve retã michĩvéva, ojejuhu para Yvy mbytépe ha yvytyrysýi Atlas ijapykuéra yvatéva kuarahyresẽygua mbytépe. Tunísia yvy apekue ha'e 163 610 km², hetãygua retakue ha'e amo 11,8 sua tetãygua. Haimete amo 40 % ko tetã yvýgui oñemo'ã Saára tave'ỹme, hembýva katu yvy porã hína, ikatúva oñemitỹhápe; hi'ariete, ijerére y rembe'y pukukue niko 1148 km. Kuarahyreike gotyo ijerére ojejuhu Ahélia retã ha ñemby kuarahyresẽ ngotyo Lívia ojejuhu.

Ymaitépe, Tunísiape oiko verevekuéra añónte. Umi Fenísia retãygua oñepyrũ oguahẽ Tunísiape amo saro'y XII Kirito mboyve aja. Umi oguahẽva omoheñói Kártago, táva guasu oñeñemuitehápe ha ombohováiva ñorairõhápe Rróma tavakuairetãre. Umi Rróma retãygua ipu'aka Kártago rehe, ary 146 Kirito mboyve. Umíva opyta Tunísia apekuépe 800 ary aja ha omoguahẽ upépe Hesu rape, upéicha avei oheja hikuái óga guasu opaichagua, techapyrãme upe óga ñoha'ãngarã El Djem pegua. Musulmãnguéra oñembojára Tunísiare amo ary 697-pe, oñepyrũ rire oñeha'ã omoĩ hag̃ua ipoguýpe ko tetã ary 647 guive, ha upéi Mburuvi otománo oñeha'ã oñembojára hese 1534 guive 1574 peve. Otomanokuéra ipoguýpe oĩ akue ko yvy pehẽngue amove 300 ary aja, oiko peve imburuvi oñemokangy ha ko yvýgui oiko Hyãsia retãvore 1881-me. Ary 1956-me, ko tetã oñemosãso Hyãsiagui ha oiko chugui peteĩ tetã oporokuái peteĩme léi guasu rupive, hákatu peteĩ ary rire oñemosẽ porokuái peteĩme. Aty ojokuaikuaáva héra Neo-Destour ruvicha, Habib Bourguiba, ojapo ko tetãgui peteĩ tavakuairetã ha opyta imburuvicháicha oñemosẽ meve chupe 1987-me, oñemoĩ hendáre ombuekovia hag̃ua chupe karai Zine El Abidine Ben Ali, oúva ambue aty ojokuaikuaávagui. Ben Ali oisãmbyhy ha'eño ha hatã hetãre osẽse peve tetã rekuáigui ára 14 jasyteĩme ary 2011-me, oiko aja upe Tunísia ñepu'ã, avano'õ revolusiõ guasu opáva oiko peve jeporavo guasu opavavépe ha ojejapo peve léi guasu ipyahúva, tekorãnguéra oheko me'ẽ ko tetã 2014 guive. Upe aryitépe, tetãyguakuéra ikatu oiporavo peteĩháme hetã mburuvicharã ha umi hetã rekuái ruvichakuéra ambuéva.

Upe léi guasu pyahu rupive, oiko Tunísiagui peteĩ tavakuairetã oñesãmbyhýva mburuvichavy rapépe ha heko peteĩva, tetã rekuái oguata jekopytyjoja oporombuekoviáva rupive. Hetaite atyvete ohechakuaáva mba'éichapa oĩ tekoiterape opa tetãme he'i Tunísia añónte upe tetã jekopytyjojáre oikóva añetehápe tetãnguéra Árave apytépe. Ojehechakuaa avei ko tetã oĩha umi iporãvéva yvypóra oikove hag̃ua Áfrika-pe, yvypóra ñakãrapu'ã rechaukaha rupive.

## Héra

Tunísia ou ñe'ẽnguegui **Tunis**, umíva Gyrésia retãygua ymaguare ombohérava *Tynes*, Tunísia retã itavusu ko'ãgagua. Karaikuéra Hyãsia pegua ombohéra ko tetã *Tunisie* saro'y XIX guive, haimete opa ñe'ẽme oiko upéicha, karaiñe'ẽme katu oipuru gueteri *Túnez* ombohéra ko tetã ha itavusu, upéicha avei ojejapo araveñe'ẽme, upe ñe'ẽ ymaguare *Tunicia* ndojeipuruvéiva karaiñe'ẽme.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Tunísia** rehegua Commons.

|  |
| --- |
| **Áfrika** |
|
Angola | Arhélia | Cháde‎ | Ehíto | Erityréa | Eswatini | Etiopía | Gámbia‎ | Gána | Gavõ‎ | Ginéa | Ginéa Ekuatogua‎ | Ginéa Mbisáu‎ | Jimbúti‎ | Kamerũ | Kávo Véyde‎ | Kéña‎ | Komóra‎ | Lesóto‎ | Livéria‎ | Lívia | Maláui‎ | Mali | Mandagaka | Marfil Rembe'y‎ | Marruéko‎ | Maurísio‎ | Mauritáña‎ | Mosambíke | Mbenĩ‎ | Namívia‎ | Nihéria | Níher‎ | Rruánda‎ | Sámbia | Santo Tome ha Príncipe‎ | Séichele‎ | Senegal | Siérra Leõ‎ | Simbávue | Somália | Sudano | Tavakuairetã Kóngo | Tãsáña | Tetã Jekopytyjoja Kongo | Tetã Mbyteafrikagua | Tógo | Tunísia | Ugánda | Votusuana | Vukína Fáso | Vurundi | Yvyáfrika‎ | Yvy Sundã |