Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vincent van Gogh

|  |
| --- |
| **Vincent van Gogh** |
|  *Autorretrato* (1887) |
| **Téra teñõikua** | Vincent Willem van Gogh |
| **Teñõi** | 20 jasyapy 1853-me  Tetãnguéra Yvýi, Zundert |
| **Mano** | 24 jasypokõi 1890 jave  Hyãsia, Auvers-sur-Oise |
| **Nacionalidad** | Tetãnguéra Yvýi |
| **Área** | Mboparahára |

**Vincent Willem van Gogh** (holandañe'ẽme  Vincent van Gogh
[ˈvɪnsɛnt fɑn'xɔx]) (Zundert, Tetãnguéra Yvýi, 30 jasyapy ary 1853 – Auvers-sur-Oise, Hyãsia, 29 jasypokõi ary 1890) ha'e akue peteĩ mboparaha Holanda pegua, hechaukahára guasu mbopy'arasa riregua rape (*postimpresionismo*). Ombopara 900 ta'angakuéra ha 1.600 moha'angapyre.

Mitãrusúre omoha'anga porãete, hembiapo peteĩ ojapóva mba'eporã renda hechaukaha. Upe rire, Vincent ha'e akue tupão uru ha ary 1879, oguereko hína ary 26 ndie, oho Véyhika omombe'u hag̃ua Ñandejára ñe'ẽ, ha omoha'anga aja hapicha oikóva upe rendápe. Ary 1885 ombopara hembiapo guasu peteĩ hérava *Yvy'a ho'úva*. Upe rire oho Hyãsia ha ombopara ta'anga sa'y mbarete ndie.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Vincent van Gogh** rehegua Commons.
# 1988

**1987**

## Oararecha'akue

## Omano'akue

* Alfredo Seiferheld - 3 jasypokõi

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **1988** rehegua Commons.

---

...1987-1988-1989...
# 1960

**1960** ary.

## Oararecha'akue

## Omano'akue

* Hérib Campos Cervera - 31 jasyteĩ

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **1960** rehegua Commons.

---

...1959-1960-1961...
# Yvyryrýi

Puerto Príncipe ojehechaháicha yvate guive oiko rire upe Yvyryrýi Haitípe ary 2010-pe, táva oñehundipa ha ojeipapa amo 350 000 tekove omano.
**Yvyryrýi** ha'e niko guarara ha sarambi sapy'agua oiko yvy apépe umi ita oĩva yvy guýpe oñemohendávo, upéicha oku'e ha otiri yvy ape. Ita ape yvyguýgui sapy'ánte osẽ mbaretekue oku'ekuévo hetaite ita ha upéicha oñeñandukáva umi yvy apeno rupive, ku mbaretekue ñesẽ yvyguýgui hína omomýiva yvy ape.

Yvyryrýi oñepyrũhápe héra mbyte. Mbyte ári ha'e niko upe tenda yvyryrýi oñepyrũhápe ári, yvyryrýi imbarete ha omba'embyaivehápe. Yvyryrýi ikatu ombosyry yvy, omoambue yvy ape, ikatu omomymýi yguasu avei ha upéicha oñepyrũ umi sunámi (y apeno tuichaitéva ha mbareteitéva), ikatu omoñepyrũ peteĩ yvyrata ñehẽngue avei. Oikuaa hag̃ua mboýpa mbaretekue osẽ yvyguýgui ojeipuru meméva yvyryrýi ra'ãha Richter.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **seísmos** rehegua Commons.
* Protección Civil
* European-Mediterranean Seismological Centre
# Mba'apohára Ára

Ára 1 jasypo niko **Mba’apohára Ára** ha oñemomorã haimete opaite tetãme ko yvy ape ári.

Ko ára ojeporavókuri 1889, Parĩ, Hyãsia-pe, oikórõguare peteĩ Mba’apohára Ava’atyrekoguáva Amandaje, ojegueromandu’ávo umi mba’apohára ojejukava’ekue Chicago, Estados Unidos-pe, ojerurehaguére poapy aravo omba’apo hag̃ua, ára ha ára, imba’apohápe. Upérõ umi mba’apohára omotenondékuri peteĩ mba’apo’ỹ tuicháva oñepyrũva’ekue ára 1 jasypo 1886-pe; ha upévare ojeporavókuri 1 jasypo Mba’apohára Árarõ.

Mba’apoharakuéra rembijerure tuichavéva niko pe, ára ha ára, oñemba’apo hag̃ua 8 aravo añónte; oñemoañetévo pe temiandu roky porãite he’íva “poapy aravo mba’aporã, poapy aravo képe g̃uarã ha poapy aravo ogapýpe g̃uarã”. Upérõ oĩva’ekue tapicha omba’apóva 18 aravo hamba’e ha hekorembiguáimava ỹramo katu ohupyty chupekuéra pe virupe'a tuicha tuicháva. Ary 1886-pe, karai Andrew Johnson, EEUU retã ruvicha; omboguapy kuatiáre mba’apohárakuéra omba’apova’erãha 8 aravo añónte ñavõ ára.

## Enlaces

* Ohai David Galeano Olivera
# Volívia

| Tetã Hetãte'ýigua Vorívia |
| --- |
|
Tetã Hetãte'ýigua Vorívia |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: *Joaju ojapo barete* (*La unión hace la fuerza*) |
|
Tetã Momorãhéi: *Himno del Estado Plurinacional de Bolivia* |
|  |
| Tavusu |
Sukre |
| Táva tuichavéva |
Santa Kru Sierra pegua |
| Ñe'ẽ tee |
Karaiñe'ẽ |
|  • Hablados |
Kechuañe'ẽ, Avañe'ẽ, Aimarañe'ẽ, Peroñe'ẽ, Ingleñe'ẽ, Hyãsiañe'ẽ, Alemañañe'ẽ ha hetaitereive
Vorívia ñe'ẽnguéra |
| Tetãygua réra |
Voríviagua |
| Mburuvicha guasu |
Rodrigo Paz Pereira Edmand Lara |
| Tetã Amandaje |
Asamblea Legislativa Plurinacional de Bolivia |
| Sãso  • Arange |
Epáñagui 14 jasypoapy ary 1825-pe |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 28.º |
|  • Opaite |
1 098 581 km² |
|  • Y (%) |
1,4% |
| Tembe'y |
7252 km |
| Y rembe'y |
5 km (Vorívia y) |
| Yvyty yvatevéva |
Nevado Sahama |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 87.º |
|  • Hetakue |
12 169 501 (2023) hab. |
|  • Typy'ũ |
11,08 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 90.º |
|  • Opaite (2021) |
US$ 89.018 billones |
|  • Per cápita |
US$ 7.790 (2021) |
| PIB (nominal) |
Ñemoĩha 93.º |
|  • Opaite (2021) |
US$ 40.687 billones |
|  • Per cápita |
US$ 3.823 (2021) |
| IDH (2021) |
0,718 (118.º) – **Yvate** |
| Viru |
Voríviano (BOL) |
| Ára |
UTC-4 |
|  • Arahakúpe |
UTC-3 |
| ISO Jehero |
BOL |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.bo` |
| Tetã pumbyry papapy | `+591` |
| Tetã puhoe papapy | `ZPA-ZPZ` |
| COI Jehero |
BOL |
|

AtyveteONU, OEA, CSN
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
| [editar datos en Wikidata] |

**Volívia** térã **Mborívia**, herateéva **Tetã Hetãte'ýigua Mborívia** (karaiñeꞌẽme: Estado Plurinacional de Bolivia, aimarañe'ẽ: Wuliwya Walja Ayllunakana Marka, kechuañe'ẽ: Puliwya Achka Aylluska Mamallaqta) ha'e peteĩ tetã ojejuhúva Ñembyamérika kuarahyreike mbytépe. Ko Tetã oguereko porundy tetãvore, itavusu ha'e Sukere. Vorívia porokuái renda ha'e pe távaguasu La Pas ha pe táva tuichaveva ha'e Santa Kru Sierra pegua. Yvate gotyo ha kuarahyresẽ gotyo oĩ Pindoráma; kuarahyreike gotyo Peru ha Chíle, ha ñemby gotyo oĩ Arahentína ha Paraguái.

Vorívia oguereko peteĩ yvy tuichakue 1.098.581 km² ha 12 169 501 tapicha he'iháicha pe censo 2023 pegua.

## Ta'anga

* Aimarañe'ẽme: *Tiwanáku* (Kuarahy Okẽ), Yvytyrysýi Andes, Volívia.
* Ypa Titikáka
* *Altiplano* Voliviaygua
* Tetãvore La Paz (Volívia)
* Volívia
* Voliviaygua Aimara ava
* Volívia
* Volívia
* *Salteña* Voliviaygua
* Andes Voliviaygua
* La Paz, Volívia
* *Wiphala*
* La Paz, Volívia
* Paranaguasu Ka'aguy (Amasónia), Pando Yvate Volívia
* *Carnaval de Oruro*
* *Boliviana de Aviación BoA*, Miami pepo'atãrupa, Tetãvore Joapykuérape
* *Cochabamba*
* *Laguna Colorada* (¨Ypanunga Pytã¨), Voliviaygua Ovecharana
* Santa Cruz de la Sierra
* Terere Voliviaygua, Tetãvore Santa Cruz
* Sucre
* El Alto, La Paz
* Voliviaygua Vikipetã
* Jakuygua, Tetãvore Tarija, Mborivia
* Voliviaygua *Pique Macho*
* Voliviaygua Guarani, Charagua, Tetãvore Santa Cruz

## Mandu'apy

| Ñembyamérika |
| --- |
|  Arhentína •  Chíle •  Ekuator •  Gujána •  Kolómbia •  Paraguái •  Perũ •  Pindoráma •  Surinã •  Uruguái •  Venesuéla •  Vorívia |
# Ayváña

| *Republika e Shqipërisë* Tavakuairetã Ayváña |
| --- |
|
Ayváña |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: *Ti Shqipëri më jep nderë,më jep emrin Shqiptar* (Ayváñañeꞌẽ: *«Nde, Ayváña, emeꞌẽ chéve terakuãngatu, emeꞌẽ chéve téra Ayvañagua»*)¹ |
|
Tetã Momorãhéi: *Hymni i Flamurit* (*«Momorãhéi Poyvýpe g̃uarã»*) *Nerehendúirõ* |
|  |
| Tavusu |
Tirána |
| Táva tuichavéva |
Tirana right|20px |
| Ñe'ẽnguéra |
Ayváñañeꞌẽ |
| Tetãygua réra |
Ayvañagua |
| Tekuái reko |
República parlamentaria |
| Presidente Primer ministro |
Ilir Meta Edi Rama |
| Tetã Amandaje |
Parlamento de Albania |
| Independencia  • Fecha |
Del Imperio otomano 28 de noviembre de 1912
Del Imperio Italiano, 1945 |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 139.º |
|  • Opaite |
28 748 km² |
|  • Y (%) |
4,7% |
| Tembe'y |
720 km |
| Y rembe'y |
362 km |
| Yvyty yvatevéva |
Monte Korab |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 126.º |
|  • Hetakue |
2 994 667 hab. (2011) |
|  • Typy'ũ | **Error en la expresión: no se reconoce el carácter de puntuación « ».** hab./km²\* |
|  • Opaite (2010) |
USD 23 912 millones |
|  • Per cápita |
USD 7 468  |
|  • Opaite (2010) |
USD 11 898 millones |
|  • Per cápita |
USD 3 716  |
| IDH (2012) |  0.749 (70.º) – **Alto** |
| Viru |
Lek |
| Ára |
UTC+1 |
|  • Arahakúpe |
UTC+2 |
| ISO Jehero |
008 / ALB / AL |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.al` |
| Tetã pumbyry papapy | `+355` |
| Tetã puhoe papapy | `ZAA-ZAZ` |
| COI Jehero |
ALB |
|

AtyveteONU, OSCE, OTAN, COE y CEFTA
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
| [editar datos en Wikidata] |

**Ayváña** (ayváñañeꞌẽme: *Shqipëri* térã *Shqipëria*), herateéva **Tavakuairetã Ayváña** haꞌe peteĩ tetã opytáva Európape.

* Ñeꞌẽ: ayváñañeꞌẽ.
* Tavusu: Tirána
* Tavayguakuéra: 3 581 655 tavaygua.

## Manduꞌapy

|  |
| --- |
| **Európa** |
|
Alemáña | Andorra | Aservaijã | Ayméña | Áuteria | Aváña | Avekásia | Chekía‎ | Chípere | Elovákia | Elovéña | Epáña | Etóña | Georgia | Gyrésia | Hĩlándia‎ | Hungyria | Hyãsia‎ | Irilánda | Itália‎ | Ilándia | Kosovo | Kyoásia | Letóña | Liechytenteĩ‎ | Lituáña | Luxemburgo | Yvate Masendóña | Malta | Mónako‎ | Montenégyro‎ | Moyndávia‎ | Noruéga | Ndinamáka | Polóña‎ | Poytuga‎ | Rrumáña‎ | Rrúsia‎ | San Maríno | Sévia | Suésia | Suísa | Táva Vatikáno | Tavetã Joaju | Tetãnguéra Yvýi | Tuykía | Ukyáña | Véyhika | Vielorrúsia | Vónia ha Hesegovína | Vugária |
# Donald Trump

Donald Trump (2017)
**Donald John Trump** (Táva Nueva York, 14 jasypoteĩ 1946) ha’e peteĩ sãmbyhyha ha momaranduharakue ta'ãngambyrýpe, 45ha Tetã peteĩ reko Amérikagua tendota. Trump ha’e Tetã peteĩ reko Amérikagua tendota 20 jasypeteĩ 2017 guive ha orekora’e 70 ary ijeporavóvo, tendota tujaiteve tetãgui.

## \*\*\*