Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Capitalismo

**Mba'apo'arape** térã **kapitarape**, sapy'ánte katu capitalismo, ha'e peteĩ virurekokuaa ypykatu oñemomba'ehápe ha oñemomba'apohápe umi mba'e mba'aporã oñembohetave hag̃ua virureruha.

Umi mba'e mba'aporã ningo tapichakuéra térã apoñemyakãha mba'éva, noĩri hikuái tetã rekuái poguýpe. Umíva ojehero jepi "mba'e ijárava" ramo (karaiñe'ẽme, *propiedad privada*). Virurekokuaa oguatáva *capitalismo* rehe ija py'ỹinte ñemu sãso rehe, upéva he'ise mba'ekuéra repykue ojupi térã oguejyha ojehechávo umi mba'e ojeguerekóva ha mboy tapichápa oipota. Tapichakuéra ojogua ha ovende oipotaháicha mba'ekuéra. Heta tetãme ikatu jahecha oĩha tembiapoukapy ñemu rehegua ha tetã rekuái oiporavo mba'éichapa tapichakuéra ikatu oñemu.

Ko ñe'ẽ *mba'apo'arape* ha'e peteĩ ñe'ẽpyahu oúva "mba'apo'a" (karaiñe'ẽme: *fruto del trabajo*, *capital*) ha "tape" (karaiñe'ẽme: *camino*, *doctrina*). Ko ñe'ẽ *capitalismo* katu ou "*capital*"-gui, oúva latinañe'ẽgui "*caput*" ha he'iséva "akã", he'iséva peteĩ mba'e hepy ojeporúva ojejapo hag̃ua umi mba'e. Pe *capital* ikatu ha'e pirapire térã oimeraẽ mba'e ambuéva ikatu ojejogua térã oñevende.

## Mandu'apy
# 2018

**2018** ko ary hína. Ary ha'etéva, oñepyrũkuri arakõime upe arapapaha Gyregório pegua ojepapávo.

## Ojehu ko arýpe

* 3 jasyteĩ: 100 ary Hĩlándia hekosãsóva guive upe Mburuvi Rrúsia pegua.
* 4 jasyapy: 100 ary oiko guive pe mba'asypararã Espáña pegua.
* 4 jasyrundy: 50 ary oiko guive pe jejuka Martin Luther King rehegua.
* 5 jasyrundy: Chile retãme oñemandu'a oiko upe ñorairõ Maipu peguare, 200 ary ohasámava.
* 14 jasypoteĩ - 15 jasypokõi: Oikóta pe FIFA Tembiesarái Yvypavẽ 2018.
* 17 jasypokõi: 100 ary ygarata Carpathia oñehundi akue
* 11 jasypateĩ: 100 ary opaitéma guive pe Ñorairõ Guasu Peteĩha.

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **2018** rehegua Commons.

---

...2017-2018-2019...
# Golf

Golf ha'ãhára ombota rire manga'i.
Golf ha'e jetepyso oñeha'ãva manga'i ha yvyrapuku reheve ojehekávo oñemoinge hag̃ua manga'i heta yvykua'ípe peteĩ ñu guasu ári, upéva ojejapo va'erã sa'i "manga ñembota" ikatuháicha.

*Golf* ndaha'éi umi ambue jetepyso manga oiporúvaicha, umíva niko oreko hekorã he'íva mba'éichapa henda ñeha'ãrã, *golf* katu ñu guasúpe oñeha'ã va'erã, ha'ãhára oñemoĩ ñu guasu ñepyrũhápe ha omoguahẽ va'erã imanga'i peteĩ yvykuápe, ijapytépe ojuhúta mba'e ombojutu'úva opaichagua, ha'eháicha y, kapi'i ndapéiva, yvyku'i, yvyramáta, ita kuruvi ha ambuéva, ohenonde'akuaa va'erã umíva ha ipu'akáta sa'ive ombotárõ imangapy. Jepivénte ñu guasu oreko 9 térã amo 18 yvykua.

Ekósiape oñeha'ãraẽ *golf* jaikuaaháicha ko'ãga, amo sa'ary XV jave, jepémo ndaikatúi jaikuaaite mba'eichaitépa oñepyrũ va'ekue. Ko ára peve, ikatu jajuhu hetaite *golf* ñu guasu oparupi Ekósiape, tetã ambuéva oñeha'ãitehápe ko jetepyso ha'e Selánda Pyahu, Autarália, Irilánda, Kanada, Gales, Amérika Retãvorekuéra Joaju, Hapõ ha Ingyatérra. Nda'areiete ojehecha avei ojekuaaveha Chína Tetarã Retãme.

Oike jey ko jetepyso umi Ñembosaraipavẽme, 112 ary noñeha'ãvéi rire, oñeha'ã jey Ñembosaraipavẽ Arahakúpe 2016 Río de Janeiro-pe.

## Mandu'apy
# Malájo ñe'ẽ

| Malájo ñe'ẽ |
| --- |
| **Yvy henda oĩva:** | Malásia, Mburunéi, Singapúra, Tailandia, ha Indonesia |
| **Tetãnguéra:** | — |
| **Máva oñe'ẽva:** | Amo 190 sua |
| **Te'ýi reñói:** | — |
| **Aty'i:** | — |
| **ISO 639-1** | ms |
| **ISO 639-2** | may (B), msa (T) |
| **ISO 639-3** | msa |
| Oñe'ẽhápe malájo ñe'ẽ. |
|

 |

**Malájo ñe'ẽ** ha peteĩ ñe'ẽ Ásia pegua oñeñe'ẽvéva Ásia ipehẽngue ñemby kuarahyresẽme. Upe Indonésia ñe'ẽ ha'e avei malájo ñe'ẽ hákatu oñembohape ojeipuru hag̃ua Indonesia retãme. Amo 180.000.000 térã 190.000.000 tapichakuéra oñe'ẽkuaa malájo ñe'ẽme Malásia retãme, Mburunéi, Singapúra, Tailandia, ha Indonesia retãme avei, ojejuhu avei tapichakuéra oñe'ẽkuaa malájo ñe'ẽme heta ypa'ũme ambuéva umi tetã ijerére.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Malájo ñe'ẽ** rehegua Commons.
* Digital version of Wilkinson's 1926 Malay-English Dictionary
# Tehás

Texas poyvi.
**Texas** ha'e niko peteĩva Tetãvore Joapykuéra apytépe.

* Tavayguakuéra: 24.326.974 (joheipyre).
* Táva guasu: Austin
* Ambue táva: Houston

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Tetãvore Joapykuéra yvy ñemohenda** |  |
|
Aláka | Alaváma | Arisóna | Arkansas | Connecticut | Dakóta Ñembygua | Dakóta Yvategua | Delaware | Florida | Georgia | Havái | Idaho | Illinois | Indiána | Iowa | Kalifórnia | Kansas | Kentucky | Kolorádo | Kuarahyresẽ Virginia | Luisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Méhiko Pyahu | Michigan | Minesóta | Misisípi | Misúri | Montána | Nebraska | Neváda | New Hampshire | New Jersey | New York | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pensilvania | Rhode Island | Tenesi | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Washington | Wisconsin | Wyoming | Yvate Karolina | Yvy Karolina
* "Kolumbia Táva"
 |