Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ñemu Atyguasu Hetatetãgua

Tetãnguéra ojapóva ko aty      Ojapóva ko aty Európa Joaju rupive avei      Okágui omba'apóva hendive      Noiméiva ko atýpe
**Ñemu Atyguasu Hetatetãgua** ha'e peteĩ oñembyatýva tetãnguéra yvy ape ári ary 1995 guive omba'apo joa hag̃ua ohekome'ẽvo ñemu ha ombohasy'ỹvo oñemba'ejogua hag̃ua tetãnguéra apytépe. Ary 2018 jave, oĩ 164 tetã ojapóva ko atyguasu ha 23 tetã okágui omba'apóva hendive. Ñemu Atyguasu Hetatetãguápe ojejapo jekupytyha ha ñe'ẽme'ẽ ñemu, jehepyme'ẽ ha ñemu jejoko'ỹre rehegua, upéicha natekotevẽi tapichakuéra ohepyme'ẽiterei ojoguasévo mba'ekuéra tetã ambuévagui.

Hóga oĩ táva Ginebra-pe, Suísa, iñe'ẽtee ha'e ingleñe'ẽ, Hyãsiañe'ẽ ha Epañañe'ẽ.

## Mandu'apy
# Ñe'ãsoro

| Ñe'ãsoro |
| --- |
|  |
| Ñemohenda ha marandu ambuéva |
| CIE-10 |
I21-I22 |
| CIE-9 |
410 |
| CIAP-2 |
K75 |
| DiseasesDB |
8664 |
| MedlinePlus |
000195 |
| MeSH |
D009203 |
| Sinónimos |
| * Korasõsoro
* Atáke
 |
|  Pohano rehegua  |
| [editar datos en Wikidata] |

**Ñe'ãsoro** niko oiko oñembotýramo sapy'aitépe peteĩ tuguy rape ñe'ãme. Tuguy rape omoguahẽ tuguy ha *oxígeno*. Oñembotýrõ peteĩ tuguy rape ñe'ãme, tuguy noguahẽi peteĩ ñe'ã vorekuépe ha upe vorekuépe ndorekói hi'oxígeno-rã. Ndaipóri ramo peteĩ tapicha ñe'ãme tuguy ha oxígeno tekotevẽháicha, ipyti'a rasýta, hi'areite ramo ha ne'ĩra oguahẽ tuguy iñe'ãme, omanóta ñe'ã vorekue ndorekóiva tuguy.

Oĩ ramo peteĩ iñe'ãsoróva, pya'eite ojegueraha va'erã chupe tasyópe oñepohano hag̃ua, oñeñangareko ramo hese mandivoi iñe'ãsoro rire, nera'e nomanomo'ãi ha ikatu oñemoporã iñe'ã vorekue oñembyaíva.

Upéicha omano hetave kuimba'e ha kuña yvy ape ári, iñe'ãsoro rire, ndaipóri mba'asy ambuéva oporojukavéva.

## Mandu'apy
# 24 jasypateĩ

Ára **24 jasypateĩ** ha'e ára 328ha ary pegua ku arapapaha Gyregoriopegua ha ára 329ha umi ary hekope'ỹme. Umi 37 ára ohasa va'erã opa hag̃ua ary.

## Arete

## Tembiasa

## Teñõi

## Mano

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **24 jasypateĩ** rehegua Commons.
# Shiva

Shiva
Hinduista-kuérape g̃uarã, **Shiva** (शिव) ha'ehína peteĩva ijeroviaha guasu oĩva *Trimurti*-pe (“mbohapy ysaja” térã “Hindu Teko'apy”), Brahma ha Visnu ndive.·

Shivaismo-pe (térã shaiva térã shaivita jeroviakatu) pe jeroviaha oñemomba'eguasuvéva niko Shiva-Rudra ha Brahma ha Visnu katu jeroviaha michĩvéva. Vedico-kuéra jeroviakatúpe niko pe jeroviaha hekomarãva ha'ékuri Rudra (“Hekomoñáiva”) jepémo upéicha upe rire Hinduismo-pe oñembohekopyahúkuri ha oñeñe'ẽ porã hese ha oiko ichugui “po'a reruha” (oikohaguéicha Grecia-pe Pochykuérape oñemboherapyahurôguare Euménides, “Hekoaguyjéva”).

## Joaju

* Om namah shivaia
# Jain Dharma

Jain Dharma rechaukaha.
**Jain Dharma** ha'e niko peteĩ jeroviapy ymaguareite oñepyrũ Índia retãme. Oĩ amo 6 sua ojeroviáva, tenondeite oiko Índia retãme. Ombo'éva opaite tekove hi'ánga hína (taha'e ha'éva yvypóra térã mymba), arapy oñemboguata ha oñemohenda tupã'ỹre, arapy ipaha'ỹre ha upe tapicha ohenonde'áva umi mba'e vai ipy'apýgui ha ohypyty teko yvategua oñembohéra «ipu'akáva» (*jáina*).

Jain Dharma ombo'e kóva niko peteĩ jeroviapy iñepyrũ'ỹva ha ipaha'ỹva, oĩramo jepe ñehesa'ỹijo ohechaukáva ko jeroviapy ypy ha iñemohenda peteĩha ikatu oñepyrũ akue amo saro'y IX Kirito mboyve. Upéicha ikatu ja'e ko jeroviapy oñepyrũ akue Índo avano'õme (tekovekuéra oiko va'ekue 3300 Kirito mboyve guive 1300 Kirito rire peve ysyry Índo jerekuévo), heta Indu jerovia rekóicha ikatu ja'e oñepyrũ avei upépe.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Jain Dharma** rehegua Commons.

* «La meditación en el jainismo», artículo en el sitio web Alcione (Chile).
# Kuarepotitĩ

Itatĩ
**Kuarepotitĩ** térã **itatĩ** (karaiñeꞌẽme: *plata*) ita morotĩ hatã ha hepýva. ha'e peteĩ eleménto. Kímika mba'e jeporúpe, itatĩ hína pe eleménto 47. Ojehechauka taikuéra Ag rupive, oúgui latinañe'ẽgui *argentum* he'iséva itatĩ. Ojehero ramo jepe itatĩ, isa'y teéva ndaha'éi morotĩ, ha'e hũngy katu.

Ikatu jajuhu itatĩ yvy guýpe kuarepotícha, py'ỹinte ojejuhu itakuéra ryepýpe kuarepoti pytã reheve, itamembe térã itaju reheve. Itakuéra jajuhuvéva Kanada, Méhiko, Peru ha Tetãvore Joapykuérape. Pe tetã onohẽvéva itatĩ ningo Peru.

Ymaguare guive, tapichakuéra oparupigua oipuru itatĩ jeguaka hepýva ramo, pirapire ramo ha heta mba'e ambuéva, upévare ko ára peve ikatu jahecha umíva oheróva *plata* ipirapire ('itatĩ' karaiñe'ẽme).
# Parapyte Ñorairõ

| Parapyte Ñorairõ |
| --- |
|  Mokõi F-16 ha mbohapy F-15 pe ko'alisión ovevé Kuáite poso petroleo-gua oka'ipavá, Tetãvore Joaju ñorairõhara kuera operasión Graby-pe, kamara AC-130-gua oiko aja peteĩ vonvardero, tape guasu ñemano , kami'õ ingeniero ñorairõ-gua mba'e.

---

 |
| Arange |
28 jasypoapy [[1990] guive 28 jasykõi 1981 peve, (6 jasy pukukue ha 26 ára) operasión del Desierto opá 30 jasyporundy ary 1985-pe |
| Tenda |
Iráke, Kuáite, Arávia Saudíta ha Israel |
| Causas |
Iráke ondyry Kuáite-re |
| Ipaha |
Umi aliado kuera ogana |
| Consecuencias | * Oñeme'ẽ sancione Iráke-pe
* Oñenohẽ Iráke ñorairõhara Kuáite-gui
* Tuicha pérdida Iráke-pe
* Ojejoka heta *inflestructura* Iráke ha Kuáite-pe
 |
| Fuerzas en combate |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 969 100 | 545 000 (100 000 Kuáite-pe) |

 |
| Bajas |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Koalisión
392 omano
776 hasýva
**Kuáite**
1 200 omano
Aeronaves ojekapava
49 ha 12 avión
**Oñondive**:61 aeronave ojeka | 20 000-35 000 omano ha 75 000 hasýva. |

 |
| [editar datos en Wikidata] |

**Parapyte Ñorairõ** (karaiñe'ẽme: *Guera del Golfo*) (2 jasypoapy guive 18 jasykõi peve) ha'e akue peteĩ ñorairõ oñorairõhápe pe atýra ojapo akue Tetãnguéra Joaju, oĩhápe 34 tetã ha omyakãva Amérika Retãvorekuéra Joaju, pe tetã Iráke rovái, upe ondyry ha oñemomba'e haguére Tetã Kuáite rehe. Ko ñorairõ Iráke mburuvicha Sudam Huseín ombohéra "Ñorairõnguéra memete sy" ha avei ojeikuaáva "Tave'ỹ Aravai Ñorairõ" (*Operación Tormenta del Desierto*, karaiñe'ẽme). Avei oñembohéra **Parapyte Ñorairõ Mokõiha** ani ojejoguáiti umi ñorairõ oñorairõhápe Irã ha Iráke (1980-1988), ha pe Iráke Ñorairõ (2003-2011).

Kóva oñepyrũ Iráke ondyrykuévo Kuáite rehe, ára 2 jasypoapy 1990 jave. Uperire, Tetãvorekuéra Joaju ha umi tetãnguéra ambuéva pe atýra ojapo ONU pegua omondo ñorairõhára ha mboka Arávia Saudíta-pe, upe aja Iráke omombarete hembe'ykuéra. Pe ñorairõ omosẽséva Iráke ñorairõharakuéra Kuáite-gui oñepyrũ ojeitykuévo mboka guasu aviõgui ha ygaratágui ára 17 jasyteĩ 1991 jave, upéicha oiko 5 jasy pukukuévo. Upéi oñepyrũ ñorairõ ha ñendyry yvýre ára 24 jasykõi. ONU atýra ipu'aka ha upe niko mba'eguasuite ichupe, upe rupi ikatu oñemosãso Kuáite ha oñemotenonde Iráke yvy apekue gotyo. Opyta pe atýra ha noñorairõvéi ohasa rire 100 aravo oñepyrũ rire pe ñorairõ ha ñendyry yvýre. Iráke, Kuáite ha Arávia Saudíta rembe'ýpe mante oiko ko ñorairõ. Iráke omboveve mboka guasu Arávia Saudíta rekoha ñorairõha ári ha Israel tavakuéra ári.

## Ipaha rire

Umi itakyra kua ojekapaite ha ombyai pe tave'ỹ Kuáite-pe.

Oiko pe itakyrágui oñeñohẽ va'ekue 300 kua henyhẽmbáva itakyrágui, kóva ombyai 40 sua toneláda yvyku'i ha yvy.

## Mandu'apy