Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Jejoguakuaa ñembojojaha

Jejoguakuaa ñembojojaha tetãre. Ary 2014 jave.
**Jejoguakuaa ñembojojaha** (karaiñeꞌẽme: *paridad de poder adquisitivo*) ha'e opa mba'e ojejapo peteĩ tetã hekosãsova térã peteĩ tenda ojeipapávo, ko mba'era'ã oipapa opaite mba'e apopyre ojejapóva peteĩ tetãme, ha ohechauka ko papapyre viru rupive.
# Yvyty

Éverest, yvyty yvatevéva Yvy ape ári.
**Yvyty** ha'e yvy opu'ãitéva yvy apekuépe. Yvytyru'ã ningo ijapýra yvatevéva, jepivénte ko yvyty oñepu'ãve yvytymígui. Oĩ he'íva peteĩ yvyty ijyvateve va'erãha 600 métrogui, ambue katu he'i 300 métrogui.
# Mombása

Mombása rendakuéra.
**Mombasa** (Ingleñe'ẽme *Mombasa*) ha'e hína Kéña retã itáva orekovéva tapichakuéra ipype mokõiha, itavusu Nairóvi rire. Mnombása-pe opyta ygarupa tuichavéva Kéña retãme, ha imba'eguasuitéva Kuarahyresẽ Áfrika-pe. Ojeipapaháicha ary 2016-pe, amo 1.200.000 tavayguakuéra oikove ipype.

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Mombása** rehegua Commons.
# Pretoria

Pretoria ra'angakuéra.
**Pretoria** ha'e niko peteĩ umi mbohapy Yvyáfrika tavusúgui, ojejuhuhápe tetã ruvicha. Ko táva ojejuhu tetãvore Gauteng vore yvateguápe. Oiko ko távape amo 2.985.997 tapicha, ary 2011 jave.

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Pretoria** rehegua Commons.
# Kuatiañe'ẽ apo

Kuatia maranduha apoha.
**Kuatiañe'ẽ apo** térã **ñembokuatia** ha'e oñemoĩvo kuatiápe ta'anga térã mba'e moñe'ẽrã, upéicha ojejapo aranduka, kuatia omomarandúva, ha kuatiañe'ẽ opaichagua. Jepivénte tínta ojepuru kuatiañe'ẽ apópe, oñemoĩvo tínta kuatiajopyha térã mbokuatiaha ryepýpe oñembosa'y térã ojehai hag̃ua.

Kuatiañe'ẽ apo niko mba'e omoambueite tapichakuéra rekove, pya'eve ha porãve omog̃uahẽ opavavépe marandu ha mba'ekuaarã, upéicha hasy'ỹ jajoguasévo aranduka térã jaikuaasévo mba'épa ojehu marandu'asãi ojehaíva rupive.

Yvypóra oñepyrũ ohai amo 3 300 ary Kirito mboyvépe, upéicha he'ise ojapo haimete 5 000 ary ko'ãga guive, ojejuhúkuri ojehai raẽ Kuarahyresẽ Aguĩguápe, omopu'ãrõguare tavakuéra Ára Ymaguarépe. Jepémo, amo sa'ary VIII pukukuévo ojapo umi Koreagua ha Chinagua peteĩ kuatiajopyha, upéicha oñembopya'eve kuatiañe'ẽ apo.

## Mandu'apy
# Ludwig van Beethoven

|  |
| --- |
| **Ludwig van Beethoven** |
|  Ta'ãnga ojapova'ekue Joseph Karl Stieler ary 1820-pe. |
| **Téra teñõikua** | Ludwig van Beethoven |
| **Teñõi** | 16 jasypakõi 1770-me  Rroma-Hermaña Mburuvi Marangatu, Bonn - (Ko'ãga ha'e  Alemáña renda) |
| **Mano** | 26 jasyapy 1827 jave  Auteria Mburuvi, Viena - (Ko'ãga ha'e  Áuteria renda) |
| **Nacionalidad** | Rroma-Hermaña pegua (alemañagua) |
| **Área** | Purahéi apohára, mbopuporãha aty tenondehára. |

**Ludwig van Beethoven** (Bonn, 16 jasypakõi ary 1770-pe – Viena, 26 jasyapy ary 1827-pe) ha'e akue peteĩ karai purahéi apohára, mbopuporãha aty tenondehára ha kuãytasã mbopuhára Alemaña retã pegua. Mba'epu porã ojapova'ekue Beethoven ojekuaaveva ete. Ku karai ojapova'ekue heta purahéi mba'epu kuãytasã hag̃ua, ojapova'ekue avei heta *sinfonía* ha mba'epu porã ijysaja oikoéva.

## Mandu'a

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Ludwig van Beethoven** rehegua Commons.
# Mahatma Gandhi

Mahatma Gandhi Londye-pe (1931).
 **Mohandas Karamchand Gandhi** (Porbandar, Índia Vyretáña pegua; 2 jasypa ary 1869-Ndéli Pyahu, Índia Joaty; 30 jasyteĩ ary 1948) ha'e niko Índia retã hekosãso omyakãva herakuãvéva ha ombohováiva Tavetã Joaju ñesãmbyhýre, upéicha ohechaukarã nomomba'éi tetã pytagua ñesãmbyhy hetãme, ñoraiõ'ỹ ha py'aguapýpe oheka hetã rekosãsorã. Ha'e akue ojokuaikuaáva ha ñe'ẽngára Índia pegua, ojerovia va'ekue Indu rapépe. Karai Rabindranath Tagore ombohéra chupe **Mahatma** (Sánskrito ha hindi ñe'ẽme *mahā:* ‘guasu’ ha *ātmā:* ‘ánga’, 'ánga guasu'). Índia retãme oñembohéra avei chupe **Bāpu** (બાપુ, ‘túva’ gujarati ñe'ẽme).

Índia hekosãsóma rire, Gandhi omoambuese hetãygua reko tee, oñepyrũ ombojoporase umi "indu avano'õ vore" ojeheróva *castas* (umi *shudras* he'iséva ‘tembiguaikuéra’, umi *pária* he'iséva ‘ndaikatúiva ojepoko hesekuéra’ ha umi *mlechas* he'iséva ‘pytagua’), ha omoporãse oñemitỹhápe. Ivai chupe umi oñorairõséva ojupe ijerovia ambuévare, upéicha ojehechágui Índiape hekosãso ramóva, ha upe aja oipysyrõ umi Islãre ojeroviávare Índia retãme, ipahápe katu, ára 30 jasyteĩ ary 1948-pe, peteĩ ojerovia reíva Indu rapére ha héra Nathuram Godse ojuka Gandhi-pe, orekóvo 78 ary. Hetekue tanimbu oñemoĩ Ganges ysyrýpe.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Mohandas Gandhi** rehegua Commons.
# Luisiana

| Luisiana  *Luisiana*  |
| --- |
|  |
|  *Luisiana poyvi* |
| Tetã |  Tetãvore Joapykuéra |
| Tetãvore | Luisiana |
| Avaitakue | ava |
| Aperaꞌã | 134.264 km² |
| ISO |  |
| Yvatekue | m |
| Koordinasiõ |  |

**Luisiana** ha'e peteĩ estado Amérika Retãvorekuéra Joaju-pe ko'a oguereko petei territorio 134.264 Km² upevaré ha'e pe tetavore 32 tuichave'a Amérika Retãvorekuéra Joaju-pe.

## Jarakuera

Luisiana ha'e akue Hyãsia mba'e upei Ñorairõ pokõi Ary rire, oiko chugui Epáña mba'e, Napoleon Ñorairokuera rire oiko jey chugui Hyãsia mba'e ha upéi ary 1808-pe Amérika Retãvorekuéra Joaju ojogua pe ha'eva'ekue upérõ Hyãsia pegua colonia Luisiana-pe.

## Ehecha avei

* Texas
* Florida
* Aláka
* Alaváma
# Vanuátu

| Tavakuairetã Vanuátu |
| --- |
|
Vanuátu |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Poyvi |  Ha'erã'i
 |

 |
|
Tetã ñe'ẽ akã: *Long God Yumi Stanap* (Bislama ñe'ẽme: «Ore oho Tupã rapykuéri») |
|
Tetã Momorãhéi: *Yumi, Yumi, Yumi* (Bislama ñe'ẽme: «Ore, Ore, Ore») *Nerehendúirõ* |
|  |
| Tavusu (ha táva tuichavéva) |
Port Vila |
| Ñe'ẽnguéra |
Bislama ñe'ẽ, Hyãsiañe'ẽ ha Ingleñe'ẽ |
| Tetãygua réra |
Vanuatugua |
| Tekuái reko |
Tavakuairetã amandajerapépe |
|  • Tendota |
Tallis Obed Moses |
|  • Sãmbyhyhára peteĩha |
Bob Loughman |
| Tetã Amandaje |
Parlamento de Vanuatu |
| Sãso  • Arange |
Tavetã Joaju ha Hyãsia pegua 30 jasypokõi ary 1980 |
| Yvy apekue |
Ñemoĩha 155.º |
|  • Opaite |
12189 km² |
|  • Y (%) |
Despreciable |
| Tembe'y |
0 km |
| Y rembe'y |
2528 |
| Yvyty yvatevéva |
Monte Tabwemasana |
| Ava hetakue |
Ñemoĩha 182.º |
|  • Hetakue |
266937 hab. (Estimado de 2014) |
|  • Typy'ũ |
21,9 hab./km²\* |
| PIB (PPA) |
Ñemoĩha 183.º |
|  • Opaite (2011) |
US$ 1.204 millones |
|  • Per cápita |
US$ 4.916 |
| IDH (2020) |  0,609 (140.º) – **Mbytegua** |
| Viru |
Vatu (`VUV`) |
| Ára |
UTC+ 11 |
|  • Arahakúpe |
UTC+ 11 |
| ISO Jehero |
548 / VUT / VU |
| Tetã renda tee Ñandutíme | `.vu` |
| Tetã pumbyry papapy | `+678` |
| Tetã puhoe papapy | `YJA-YJZ` |
| COI Jehero |
VAN |
|

AtyveteTetãnguéra Ñembojoaju, ONU, Francofonía, PIF
 |
| **Opaite Tetã Yvýgui** |
| [editar datos en Wikidata] |

**Vanuátu**, héra teéva **Tavakuairetã Vanuátu** (bislama ñe'ẽme: *Ripablik blong Vanuatu*; ingleñe'ẽme: *Republic of Vanuatu*; Hyãsiañe'ẽme: *République de Vanuatu*), ha'e niko peteĩ tetã hekosãsóva heta ypa'ũme ojejuhúva, paraguasu Py'aguapy pehẽngue ñembyguápe. Ko ypa'ũ aty, oñepyrũ va'ekue peteĩ yvyratáicha yma guareite, ojejuhu amo 1750 km kuarahyresẽ ngotyo Autarália retãgui, 500 km yvate kuarahyresẽ ngotyo Kalendóña Pyahu ypa'ũgui, kuarahyreike gotyo Fíji retãgui ha ñemby gotyo Salomõ Ypa'ũnguéra guive, ojejuhu Gynéa Pyahu hi'aguĩ.

Vanuátupe oiko umi tapicha Melanésia pegua hetaite ára aja. Umi Europagua oguahẽ ramo upépe ary 1606 aja, karai Pedro Fernández de Quirós, ygarata ruvicha, oguahẽ raẽ. Saro'y XVIII sapy'ánte ou tapicha Európa retãnguéra ambuéva pegua. Amo 1880 arykuéra Hyãsia ha Tavetã Joaju oñemomba'ese ko ypa'ũ atýre, ha ary 1906 aja iñe'ẽ peteĩ oisãmbyhy joaju Vanuátu rehe. Umi 1970 ary aja, oñepyrũ tapichakuéra ko ypa'ũ aty pegua ojerure hetã hekosãsorã, ha ary 1980-pe oñepyrũ kuri Tavakuairetã Vanuátu. Ko tetã añónte upe Oseanía retã iñe'ẽ teéva hína Hyãsiañe'ẽ.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Vanuátu** rehegua Commons.
* Sitio web de la Oficina Nacional de Turismo de Vanuatu
# Google Translate

Google Translate
**Google Ñe’ẽasaha** (ingleñe'ẽ guive *Google Translate*) ha'e peteĩ ñe’ẽasaha omba'apo ijeheguíva heta ñe'ẽme, omoheñóiva ha ome'ẽva Google, ombohasa hag̃ua araitépe jehaipyre, ñe'ẽ, ta'ãnga térã ta'ãngamýi peteĩ ñe'ẽgui ambuépe. Google Translate oguereko katupyry ombohasávo 133 ñe'ẽme, ko ypykatu omba'apo ojehepyme'ẽ'ỹre ha ojeporu ára ha ára hetave 200 sua tapicha.

Avei oĩ peteĩ jepysokue Google Chrome kundahárape g̃uarã; Jasykõi ary 2010 jave, Google Translate oñembojoaju Google Chrome kundahára heseguaitépe ombohasa hag̃ua ijeheguiete pe ñanduti kuatiarogue ojehecháva.

Ko tembiporu oreko katupyry ombohasávo jehaipyre araitépe oiporúvo pumbyry ra'anga'oha, mba'e poravorã "Javetegua" rupive. Oñemoporãve ha oñemopya'eve hag̃ua oĩ pe tembiporu'i techarãme ha ta'angamýipe ombohasáva ñe'ẽ hi'araitépe.

## Mandu'apy
# Himaláia

Éverest.
Kãchẽjunga.
**Himaláia** térã **Himalája** ha'e peteĩ yvytyrysýi guasu ha yvateitéva oĩ Ásiape. Himaláia ha'e upe yvytyrysýi tuichavéva ha yvatevéva opaite yvóragui. Ijyvyty yvatevéva ha'e yvytyru'ã Éverest (upe tuichavéva yvórape), ohupytýva 8844 métro para ári. Ko yvytyrysýi apekue oñemuasã irundy tetãre: Chína, Nepal, Vutã ha Índia.

Umi yvyty yvatevéva Himaláiape ha ijyvatekue:

* Éverest, 8848 m
* Kãchẽjunga, 8586 m
* Lhotse, 8501 m
* Makalu, 8462 m
* Cho Oju, 8201 m
* Dhaulagiri, 8167 m
* Manaylu, 8163 m
* Annapurna, 8091 m
* Shisha Pangma, 8027 m
* Gyachung Kang, 7922 m
* Nanda Devi, 7817 m
* Pumori, 7161 m
* Ama Dablam, 6856 m
# Teñói

**Teñói** (karaiñeꞌẽme: *nacimiento*) ha'e mymba ha ka'avo jeikove iñepyrũ, mymba osẽ isy membyryru pegua térã osẽ tupi'a pegua jave, ka'avo osẽ yva ra'ỹi jave avei. Yvypóra heñói ojemboherava membyrã.

## Mandu'apy