Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ojohayhúva ára

Heta tetãme, ára 14 jasykõi jave, ojegueromandu’a **Ojohayhúva ára**, avei oñembohérava Mborayhu ára.

Upéicha avei 14 jasykõi ojegueromandu’a Valentín Marangatu ára, oikova’ekue Roma-pe, ary 300 rasami rupi, Hesukirito rire. Avarepavẽ Gelasio I, Kirito Tupão motenondehára, ndaje upe omoñepyrũva’ekue pe arete Valentín rérape ary 498-pe ha upe guive ojejapójepi pe vy’aguasu hérape. Valentín ndaje omomendámi ñemiháme umi ojohayhúvape. Claudio II, Roma myakâhára uperõgua, ndoipotavéikuri oiko ñemenda. Valentín ojejukákuri peteĩ ára 14 jasykôi, opytáva -upe guive- ojohayhúva árarõ. Oĩ avei he’íva kóva ha’eha mborayhu jasy guyrakuéra oñemoñavégui ko jasýpe.

## \*\*\*

* Ohai: David Galeano Olivera
# Kuala Lumpur

Kuala Lumpur henda porãnguéra.
**Kuala Lumpur** (Malájo ñe'ẽme: *Kuala Lumpur* térã كوالا لومڤور; Chinañe'ẽme: 吉隆坡) ha'e hína Malásia Joaty itavusu, ha itáva orekovéva tapichakuéra ipype, ha'e avei Tetã Amandaje Guasu renda tee. Kuala Lumpuru ha'e peteĩ umi mbohapy yvy joatýgua pegua Malpasia retáme ha ijerepáre ojejuhu upe tetãvore Selangor. Ko távape oĩ akue Óga guasu oisãmbyhýva tetãre ha Tetã Tekojoja renda tee, hákatu amo umi ary 1990 ipahápe oñembohasa ã mokõi Tetã mba'e tavusu pyahu hérava Putrajaya-pe, opytáramo jepe ko Tetã Amandaje Guasu renda tee táva Kuala Lumpur-pe. Ko távape opyta avei Mburuvichavete Malásia pegua róga guas, upe *Istana Negara*.

Ipype oiko amo 1.887.674 tavayguakuéra oñemyasãiva yvy apekuére ohupyty amo 243,65 km², ojeipapáramo jepe umi táva ijerére ojejuhu amo 7,2 sua tavayguakuéra. Kuala Lumpur herakuãite oĩgui ipype umi óga yvate Petronas, óga yvateite ikõiva tuichavéva, orekóva 452 metro.

## Mandu'apy

## Joaju

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Kuala Lumpur** rehegua Commons.
* Kuala Lumpur Tavao renda tee
# Facebook

Facebook ha'anga.
**Facebook** ha'e peteĩ internet renda ha ñemoirũha renda ojapo Mark Zuckerberg, Eduardo Saverin, Dustin Moskovitz ha Chris Hughes ára 4 jasykõi ary 2004-pe. Ary 2012 Facebook oguereko 1.000 sua kuéra puruhára ha ojehechauka 70 ñe'ẽme (inglyesñe'ẽ - karaiñe'ẽ - hyãsiañe'ẽ - poytugañe'ẽ - avañe'ẽ) ha heta abuéva. Ary 2013 guive, Facebook ohechauka avañe'ẽ avei iñe'ẽme, tenda ñemoirũha peteĩha ohechaukáva avañe'ẽ internet rendápe.

Iñepyrũme, Facebook ha'e akue peteĩ internet renda umi temimbo'e ha ñemoaranduhára Mbo'ehaovusu Harvard pegua oñemoirũ hag̃ua. Opaite temimbo'e ikatu omboja'o marandu ha mba'ekuaarã. Herakuãite ha ipyahuite ojejapoháicha ko mba'e sapy'ánte opaite tapicha ikatu oipuru Facebook.

Ára 9 jasyrundy ary 2012-pe oñemomarandu Facebook ojogua Instagram amo 1000 sua dólar. Jasykõi 2014 jave Facebook ojogua avei WhatsApp amo 16 000 sua dólar.

## Mandu'apy

## Ambue Tenda

* Facebook (ingyaterrañe'ẽ)
* Acceso a Facebook por IPv6
* Facebook (Amérika)
* Facebook (Epaña)
# Idaho

Idaho poyvi.
**Idaho** ha'e niko peteĩva Tetãvore Joapykuéra apytépe.

* Tavayguakuéra: 1.716.943 - 2017
* Táva guasu: Boise
* Ambue táva: Idaho Falls

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | **Tetãvore Joapykuéra yvy ñemohenda** |  |
|
Aláka | Alaváma | Arisóna | Arkansas | Connecticut | Dakóta Ñembygua | Dakóta Yvategua | Delaware | Florida | Georgia | Havái | Idaho | Illinois | Indiána | Iowa | Kalifórnia | Kansas | Kentucky | Kolorádo | Kuarahyresẽ Virginia | Luisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Méhiko Pyahu | Michigan | Minesóta | Misisípi | Misúri | Montána | Nebraska | Neváda | New Hampshire | New Jersey | New York | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pensilvania | Rhode Island | Tenesi | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Washington | Wisconsin | Wyoming | Yvate Karolina | Yvy Karolina
* "Kolumbia Táva"
 |
# Tupãre jerovia'ỹ

Yvyra'anga ohechaukáva Tupãre jerovia'ỹ, hovy hovyve he'ise ojehechavéva umi ndogueroviáiva oĩha Tupã.
**Tupãre jerovia'ỹ** (karaiñeꞌẽme: *ateísmo*) niko ojehecha peteĩ he'ívo ndaiporiha Tupã, upéicha he'ise ndogueroviáiva oĩha Tupã térã tupãnguéra. Ojeipuru avei ko ñe'ẽngue **atéo** oúva karaiñe'ẽgui ha upe niko ombou Gyresiañe'ẽgui, he'ise 'tupã'ỹ', oipuru umi Gyrésia Ymaguare retãygua ombopochy ha omoñeñandu vai hag̃ua umi ndogueroviáivape Gyrésia jeroviáre. Tupãre jerovia'ỹ nde'iséi máva ijeroviapy'ỹva, he'isénte ndogueroviái mante oĩha tekove guasu opamba'e ipoguýpe orekóva, upe ojapo opamba'e, upe ojejerovia va'erã hese ha oñemomba'eguasu va'erã chupe.

## Mandu'apy

## Joajuha

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Tupãre jerovia'ỹ** rehegua Commons.
# Kutiyattam

Aty ohechaukávo Kutiyattam
Ko **ñoha'ãnga Kutiyattam** (malayalam ñe'ẽme: കൂടിയാട്ടം, *Kūṭiyāṭṭaṃ*) térã **Koodiyattam** ha'e hína tembiapoporã sánskrito yma itujavéva Índia retãme, ombyapu'a sánskrito yma ha tetãvore Kerala reko yma guare. Ko ñoha'ãngáme, poha'ãnga tapicha oha'ãnga'apóva oiporu hova ha hesa omyasãi ha ohechauka hag̃ua máva ha'ekuéra oñandúva. Kutiyattam ojehechauka ymaite guive tenda oñeñembo'ehápe, ikatu tupão, ha péva oĩ peteĩ tesapeha hendýva ñandyrýme ohechaukáva Tupãme. Unesco he'i ko ñoha'ãnga *Kutiyattam* ha'e hína tekopy tee ojehechakuaa'ỹva Yvypóra reko pegua ary 2008 guive.

Karai Māṇi Mādhava Chākyār (1899 - 1990) herakuã ojehechakuaa chupe rupi ha'eha upe omyasãivéva ko ñoha'ãnga reko ko'ãga.

* Mba'epu ojeipurúva.
* Karai Māṇi Mādhava Chākyār Kutiyattam ñoha'ãngáme.

## Mandu'apy

## Enlaces externos

* Wikimedia Commons oguereko ta'ãnga **Kutiyattam** rehegua Commons.
# Vaka

Vaka
**Vaka** (karaiñeꞌẽme: *Vaca*), hérava avei **Tapi'i guasu**, mymba okambúva ha ojeguerekóva ogapýpe oñeguenohẽ hag̃uã chugui kamby ha hetave mba´e.
Heta tendá rupi oñemongakuaa vaka ojehepyme´ẽ hag̃uã ho´o, ipire ha hatĩngue.
Ikambyjyégui ojejapo kesu.
# Karaóke

**Karaóke** (hapõñe’ẽme: カラオケ, oúva terokuéragui 空 *((kara)),* «nandi», ha オーケストラ *((ōkesutora)),* «mbopuvaaty») ha’e peteĩ arahasarã oñeme’ẽva karuñemuha ryepýpe. Karaókepe, ojepurahéi peteĩ mba’epuporã ári, ojeipurúvo peteĩ pumbotuichaha ha oñemoñe’ẽvo purahéi tai peteĩ sambyry rupive.

Peteĩ ava opurahéivo karaóke.
Chína, Taiuã ha Singapúrape, karaóke sambyrýpe oje’e *KTV*. Oñemoag̃ui karaóke ñemuha omongu’e arapýpe $ 1 0.000.000000.

## Mandu’apykuéra